Nowatorską terapię komórkową opracował międzynarodowy zespół naukowców z udziałem badaczy Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. W badaniach przedklinicznych wykazali, że skutecznie zwalcza ona glejaka — jeden z najgroźniejszych nowotworów mózgu.
Naukowcy z Centrum Immunoterapii Komórkowych Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego pod kierunkiem prof. Magdaleny Król, wraz z badaczami z University Hospital Zurich, University of Zurich, University of Basel, ETH Zurich i innych europejskich instytucji naukowych, opracowali innowacyjną formę adoptywnej terapii komórkowej opartą na tzw. Macrophage-Drug Conjugates (MDC), czyli makrofagach załadowanych koniugatami ferrytyny z lekiem przeciwnowotworowym.
Zastosowana przez nich metoda bazuje na zdolnościach makrofagów – komórek układu odpornościowego człowieka – do wędrowania w głąb niedostępnych rejonów guza nowotworowego. Takie miejsca to guzy lite, pozbawione naczyń krwionośnych, przez które można dostarczyć leki przeciwnowotworowe. Makrofagi w naturalnych warunkach posiadają tzw. klatki białkowe, których badacze używają do przenoszenia leków. Można w nich zamknąć lek, a następnie klatkę „zapakować” do makrofaga – on z kolei mógłby przekazać lek na teren guza i zlikwidować nowotwór. Prof. Magdalena Król, autorka tej metody, odkryła, że makrofagi przekazują klatki białkowe bezpośrednio komórkom nowotworowym. Nikt wcześniej tego nie zaobserwował i nie opisał. Odkryte zjawisko nazwano TRAIN (od TRAnsfer of Iron-binding proteiN). Mechanizm ten był badany w ramach ERC Starting Grant otrzymanego przez prof. Król w 2016 roku.
Teraz wykorzystano go w nowej terapii MDC-735. Dzięki zastosowaniu ferrytyny jako nośnika dla leku MMAE (monomethyl auristatin E), makrofagi pełnią rolę „koni trojańskich”, które dostarczają cytotoksyczną cząsteczkę bezpośrednio do glejaków, omijając zdrowe tkanki. Terapia wykazuje działanie dwutorowe: bezpośrednio niszczy komórki nowotworowe oraz aktywuje układ odpornościowy, przekształcając immunosupresyjne środowisko guza w aktywne immunologicznie.
Badania wykazały istotne zmniejszenie masy guza oraz wydłużenie przeżycia w mysich modelach glejaka. Co więcej, część zwierząt po zakończonej terapii była odporna na rozwój nowotworu po ponownym wszczepieniu komórek nowotworowych, co wskazuje na długotrwałą odporność przeciwnowotworową wywołaną terapią. Dalsze badania wykazały, że MDC-735 przebudowuje mikrośrodowisko nowotworowe, zmieniając je z immunologicznie „zimnego” w „gorące”. Terapia MDC-735 wykazała również wysoką skuteczność w tkankach guzów glejaka pobranych od pacjentów, a także bardzo korzystny profil bezpieczeństwa — bez toksyczności ogólnoustrojowej.
– Glejaki są nowotworami o wyjątkowo złym rokowaniu i niewielkiej skuteczności obecnych metod leczenia. Terapia MDC-735 oferuje nie tylko nową szansę dla pacjentów z glejakiem, ale również może stanowić platformę do opracowania terapii dla innych guzów litych. Możliwość stosowania allogenicznych (od dawców) makrofagów zwiększa potencjał komercjalizacji tej terapii jako gotowego do użycia leku – tłumaczy prof. Magdalena Król.
Jest specjalistką w zakresie onkologii eksperymentalnej. Pracuje na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej SGGW, gdzie prowadzi badania podstawowe odkrytego mechanizmu. Prace nakierowane na rozwijanie terapii realizuje z kolei w ramach spółki Cellis – jednego z pierwszych biotechnologicznych start-upów powołanego przez naukowców (w 2016 roku) – której jest współzałożycielką. Po grancie Starting, w 2020 i 2023 roku sięgnęła po dwa kolejne – ERC Proof of Concept – w których sprawdzała wyniki dotychczasowych badań i sprawdzała potencjał komercjalizacyjny opracowanej przez siebie metody. Teraz jej zespół przygotowuje dokumentację niezbędną do rozpoczęcia badań klinicznych terapii MDC-735.
Nowatorska terapia została kilka dni temu opisana na łamach „Science Translational Medicine”.
MK, źródło: SGGW
Czy z tego, ze spolka Cellis jest zarejestrowana w Zurichu, wynika ze ta technologia wywedrowala juz z Polski?