Aktualności
Badania
23 Grudnia
Źródło: archiwum prywatne
Opublikowano: 2020-12-23

Osada sprzed 4 tys. lat pod lupą Polaków

Życie mieszkańców osady położonej nad dawnym jeziorem w dolinie Serteji w obwodzie Smoleńskim przed 4 tys. lat rekonstruuje międzynarodowy zespół badaczy z udziałem geoarcheologa z Uniwersytetu Łódzkiego. 

W trzecim tysiącleciu p.n.e. we współczesnej dolinie rzeki Serteji w obwodzie Smoleńskim znajdowała się neolityczna osada palafitowa. Dziś jej relikty poznawane są w trakcie prac wykopaliskowych, w których uczestniczy prof. Piotr Kittel z Wydziału Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego. Międzynarodowy zespół rekonstruuje szczegóły życia mieszkańców osady.

Jak wykazują badania, potrafili oni bardzo dobrze wykorzystać sąsiedztwo znajdującego się nieopodal akwenu. Jezioro zapewniało im pożywienie oraz surowce niezbędne do przetrwania. Przeanalizowanie śladów, pozostawionych przez dawnych mieszkańców dzisiejszego obwodu Smoleńskiego, daje możliwość nie tylko poznania szczegółów ich życia. Badania prowadzone przez łódzkiego naukowca przybliżają również wpływ zmian klimatycznych na funkcjonowanie dawnego osadnictwa. Był to czas wahań klimatycznych, który miał wpływ m.in. na zmiany poziomu wód jezior i przekształcenia roślinności.

Neolityczni osadnicy żyli w domach budowanych na drewnianych palach i usytuowanych ponad poziomem wody lub na brzegu płytkiego jeziora. Badacze odkryli także kosze do przechowywania zapasów, fragmenty tkanin z łyka, pułapki i sieci na ryby oraz pozostałości bogato zdobinowej ceramiki. Ludność, która zamieszkiwała wtedy te tereny, opierała podstawy swego utrzymania przede wszystkim na rybołówstwie, zaś z ryb przygotowywano gęsty wywar gotowany w glinianych garnkach, które odkryto podczas prac wykopaliskowych.

Archeolodzy z Państwowego Muzeum Ermitaż w St. Petersburgu prowadzą badania w rejonie doliny rzeki Sertejki od blisko półwiecza. Od 2013 roku, pod moim kierunkiem, biorą w nich udział ekspedycje z Polski, których głównym celem są studia z zakresu geologii, geomorfologii i paleogeografii obszaru. Bardzo ważnym elementem tych prac są analizy paleoekologiczne kolejnych rdzeni osadów biogenicznych. Zaangażowani są w nie specjaliści z Polski, Rosji, Niemiec, Francji, Finlandii, Wielkiej Brytanii. Obecnie nasze wysiłki skupione są na rekonstrukcji warunków środowiskowych funkcjonowania osad palafitowych z III tys. p.n.e. zamieszkiwanych przez grupy myśliwych-zbieraczy, którzy na szeroką skalę zajmowali się również rybołówstwem – precyzuje prof. Piotr Kittel.

Dotychczas naukowcom udało się zbadać paleogenetyczne szczątki kostne dwóch młodych kobiet w wieku ok. 14–16 i 18–20 lat, których wiek radiowęglowo określono na około 2700–2500 lat p.n.e. Wszystko wskazuje na to, że obie były spokrewnione ze sobą, a jednocześnie zbliżone genetycznie do neolitycznych społeczności zamieszkujących obszary dzisiejsze Szwecji, Łotwy i Węgier. Udokumentowano także lokalizację badanych palafitów na dnie zbiornika dawnego jeziora w okresie obniżenia poziomu wody zbiornika; relikty osady przykryte zostały następnie osadami jeziornymi w okresie ponownej transgresji, która miała miejsce około 4,2 tys. lat temu, tj. w okresie globalnych wahań klimatycznych. Wyniki badań paleoekologicznych pozwolą na szczegółowe rekonstrukcje warunków paleoklimatycznych i wahań poziomu wody w dawnym (nieczynnym współcześnie) zbiorniku jeziornym w okresie od około 9,5 do ok. 3,5 tys. lat temu. Wbrew wcześniejszym przypuszczeniom, nie potwierdzono z kolei wprowadzania na badanym obszarze gospodarki wytwórczej z rolnictwem w III-II tys. p.n.e. W dalszym ciągu dominowała wówczas gospodarka przyswajalna.

Prof. Piotr Kittel jest kierownikiem naukowym polskiego zespołu badawczego w Serteji. Jego badania są finansowane z grantu Narodowego Centrum Nauki „Środowiskowe warunki funkcjonowania osady palafitowej Serteya II na Wyżynie Smoleńskiej w kontekście globalnych i lokalnych zmian klimatycznych około 4,2 tys. lat temu”.

źródło: UŁ

Dyskusja (0 komentarzy)