Aktualności
Badania
16 Maja
Źródło: Uniwersytet Śląski
Opublikowano: 2024-05-16

Fizyk z Uniwersytetu Śląskiego kierownikiem eksperymentu w CERN

Dr hab. Seweryn Kowalski z Uniwersytetu Śląskiego został kierownikiem eksperymentu NA61/SHINE w Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych CERN. Funkcję tę będzie pełnił wraz z prof. Ericem Zimmermanem z University of Colorado Boulder.

Eksperyment NA61/SHINE to współpraca ponad 130 fizyków z 29 instytucji z 12 krajów, zlokalizowana w największym laboratorium cząstek elementarnych CERN w Szwajcarii na akceleratorze SPS. Główne kierunki obejmują badanie silnie oddziałującej materii jądrowej, ze szczególnym uwzględnieniem badania własności przejścia fazowego do plazmy kwarkowo-glonowej. Plazma kwarkowo-gluonowa powstaje przy bardzo wysokim ciśnieniu lub bardzo wysokiej temperaturze. W jej obrębie kwarki i gluony, najbardziej podstawowe znane nam budulce materii, poruszają się swobodnie (w normalnych warunkach występują tylko w stanie związanym).

Ponadto eksperyment ten przeprowadza badania produkcji hadronów dla dużych eksperymentów badających neutrina, słabo oddziałujące nieuchwytne cząstki, jak również badania oddziaływania promieniowania kosmicznego dla takich eksperymentów jak Obserwatorium Pierre Auger oraz KASCADE. W ramach współpracy dokonywane są również pomiary fragmentacji lekkich jonów, co pozwala na zrozumienie propagacji promieniowania kosmicznego w Galaktyce. NA61/SHINE wspiera również takie eksperymenty jak AMS, zainstalowany na międzynarodowej stacji kosmicznej.

Kierownikiem (spokesperson) eksperymentu na rozpoczynającą się w grudniu trzyletnią kadencję został właśnie dr hab. Seweryn Kowalski z Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych Uniwersytetu Śląskiego. Będzie pełnił tę funkcję wspólnie z prof. Ericem Zimmermanem z University of Colorado Boulder, Polak był do tej pory zastępcą kierownika NA61/SHINE, a wcześniej, w latach 2019–2022, kierował dużą sprzętową aktualizacją detektora, która pozwoliła na zwiększenie szybkości zbierania danych o czynnik 10. 

Moja przygoda z CERN-em rozpoczęła się bardzo dawno temu, gdy byłem jeszcze studentem czwartego roku fizyki i udało mi się zakwalifikować do letniej szkoły CERN (Summer School). Nigdy przedtem nie pracowałem z detektorami cząstek elementarnych. Wówczas był to system trakingu dla detektora CMS – wspomina dr hab. Seweryn Kowalski.

Przypomina, że w tamtym czasie kończyła się instalacja akceleratora LHC i działających przy nim detektorów. Zwiedzając wtedy tunel z tymi urządzeniami, błyskawicznie podjął decyzję co do swojej przyszłej drogi naukowej.  Wprawdzie chciał zostać eksperymentalnym fizykiem cząstek elementarnych, ale z racji, że nie było wówczas takiej specjalności w Instytucie Fizyki Uniwersytetu Śląskiego, wybrał doświadczalną fizykę jądrową. Do CERN powrócił w 2010 roku właśnie w ramach eksperymentu NA61/SHINE.

Jako drużyna rozpoczynaliśmy naszą przygodę z CERN-em, nie mając jeszcze doświadczenia – posiadaliśmy wiedzę z zakresu fizyki jądrowej, ale nie cząstek elementarnych. Z czasem rozwinęliśmy się i pełniliśmy coraz ważniejsze role. Byliśmy odpowiedzialni za prace badawcze, a także reprezentowaliśmy współpracę NA61/SHINE na wielu konferencjach i spotkaniach. Jako zespół przeszliśmy długą drogę. Do dzisiaj pamiętam dreszcz emocji, gdy zbudowaliśmy pierwszy detektor ładunku w ramach eksperymentu. Obecnie zespół z Uniwersytetu Śląskiego jest odpowiedzialny za uaktualnienie sprzętowe detektora. Uzyskaliśmy ogromne dofinansowanie na tę działalność i to właśnie członkowie naszego zespołu pełnią funkcje koordynatora i zastępcy koordynatora NA61/SHINE.

Fizycy z Uniwersytetu Śląskiego, oprócz analizy danych pomiarowych, są odpowiedzialni za systemy prowadzenia wiązki i monitorowanie wiązki dla eksperymentu NA61/SHINE.

źródło: UŚ

Dyskusja (0 komentarzy)