Aktualności
Badania
20 Października
Źródło: www.uj.edu.pl
Opublikowano: 2022-10-20

Jak efektywniej chronić cenne łąki w Alpach i Karpatach?

Identyfikacją obszarów trawiastych o wysokiej bioróżnorodności w dwóch największych pasmach górskich w Europie oraz opracowaniem optymalnego sposobu zarządzania tymi użytkami zielonymi zajmą się naukowcy z międzynarodowego konsorcjum badawczego z Polakami w składzie.

Projekt „Użytki zielone na rzecz różnorodności biologicznej: wspieranie ochrony użytków zielonych o wysokiej bioróżnorodności i związanych z nimi praktyk zarządzania w Alpach i Karpatach” uzyskał finansowanie w pierwszym konkursie sieci Biodiversa+. W jego realizacji uczestniczyć będą naukowcy z Niemiec, Rumunii, Słowacji, Szwajcarii, Ukrainy, Włoch i Polski. Zajmą się półnaturalnymi obszarami trawiastymi, które należą do jednych z najbogatszych gatunkowo siedlisk w Europie. Jednak w ostatnich kilku dekadach ich powierzchnia i różnorodność biologiczna gwałtownie się zmniejszyły.

Użytki zielone na terenie Europy, szczególnie w Alpach i Karpatach, charakteryzują się wyjątkową różnorodnością gatunkową roślin, ale ich bioróżnorodność jest zróżnicowana ze względu na lokalne warunki środowiskowe i intensywność gospodarowania. W związku z tym panuje powszechna zgoda, że aby zapobiec utracie bioróżnorodności cennych łąk, konieczna jest ich ochrona, wzmacnianie i potencjalne rozszerzenie zasięgu bogatych gatunkowo użytków zielonych. Wiedza o obszarach, które powinny zostać objęte ochroną lub ich potencjalnej ekspansji łąk bogatych gatunkowo, pochodzi w dużej mierze z badań opartych na próbkach roślinności oraz badań eksperymentalnych. Są one jednak zbyt drogie i na ich podstawie nie ma możliwości wykonania systematycznej oceny i znalezienia zależności oraz wzorców dla bioróżnorodności na dużych obszarach – wyjaśnia kierownik polskiego zespołu dr Dominik Kaim z Wydziału Geografii i Geologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zwraca przy okazji uwagę, że istniejącym obecnie programom monitoringu brakuje również informacji na temat sposobów gospodarowania na użytkach zielonych oraz perspektywy historycznej, która mogła silnie wpłynąć na obecną bioróżnorodność.

Na szczęście dostępność obserwacyjnych danych teledetekcyjnych dla dużych obszarów umożliwia ekstrapolację pomiarów terenowych w czasie i przestrzeni z akceptowalną dokładnością. Co w połączeniu tych informacji ze zbiorami danych o bioróżnorodności oraz zrozumieniem kontekstu społeczno-gospodarczego, daje znacznie większe możliwości osiągnięcia efektywniejszej ochrony – dodaje.

Planowane badania mają na celu identyfikację obszarów trawiastych o wysokiej bioróżnorodności i ich rozmieszczenia w Alpach i Karpatach, wskazanie korzystnych z punktu widzenia bioróżnorodności praktyk zarządzania użytkami zielonymi oraz ich zmienność i trwałość w czasie, identyfikację obszarów optymalnych dla rozszerzenia sieci ochrony użytków zielonych oraz wskazanie terenów najlepszych z punktu widzenia tworzenia przyszłych obszarów ochrony i optymalnego sposobu zarządzania użytkami zielonymi w górach.

Aby zrealizować te cele, będziemy współpracować z różnymi grupami interesariuszy, co pozwoli na m.in. określenie skutecznych metod ekstrapolacji próbek roślinności dla dużych obszarów czy zidentyfikowanie czynników ograniczających i motywujących do stosowania praktyk zarządzania wspierających bioróżnorodność. Ponadto stworzone zostaną podstawy naukowe dla rozszerzenia i rozbudowy sieci obszarów chronionych w Alpach i Karpatach. Proponowane badania stanowią doskonałą okazję do wzmocnienia współpracy, wymiany danych i wiedzy między naukowcami i różnego typu grupami interesariuszy w dwóch największych pasmach górskich w Europie – przekonuje badacz UJ.

Dr Dominik Kaim jest pracownikiem Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ. Zajmuje się badaniami zmian użytkowania ziemi, ich przyczyn oraz konsekwencji. Wykorzystując różnorodne materiały badawcze, od archiwalnych map, przez historyczne fotografie, po współczesne cyfrowe dane przestrzenne, stara się zrozumieć, w jaki sposób działalność człowieka wpływała i będzie wpływać na środowisko przyrodnicze.

Łukasz Wspaniały, źródło: UJ

Dyskusja (0 komentarzy)