Aktualności
Badania
18 Marca
Źródło: archiwum
Opublikowano: 2022-03-18

Jak warunki pogodowe wpływają na drzewostany?

Wpływ warunków meteorologicznych na stan zdrowotny lasów zbadają naukowcy z Instytutu Geodezji i Kartografii w Warszawie oraz Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Na realizację projektu otrzymali z Narodowego Centrum Nauki bisko 2 mln zł.

Obserwowane w ostatnich dekadach zmiany warunków klimatycznych i siedliskowych mają kluczowy wpływ na zmiany dynamiki wzrostu drzewostanów oraz ich stabilność. Nasilenie ekstremalnych zjawisk pogodowych związanych z ocieplaniem klimatu, a w szczególności susz, powoduje poważne, długotrwałe szkody w ekosystemach leśnych. Na znaczeniu zyskuje monitoring kondycji zdrowotnej lasów. Dla zrównoważonego gospodarowania ekosystemami leśnymi konieczne jest bowiem zrozumienie zachodzących w nich procesów.

Czynniki wpływające na zwiększenie zagrożenia zanikania i fragmentacji drzewostanów są zróżnicowane i w związku z tym ich ocena powinna być poprzedzona szczegółową i kompleksową analizą charakterystyk drzewostanu w połączeniu z danymi siedliskowymi oraz warunkami pogodowymi. Prowadzenie pomiarów terenowych w tym celu na dużą skalę jest kosztowne i niemożliwe do zrealizowania w stosunkowo krótkim czasie. Jednocześnie brakuje spójnych danych naziemnych, które pozwalałyby śledzić zaburzenia i zanikanie drzewostanów. Stąd monitorowanie obserwowanych zmian w drzewostanach za pomocą samych pomiarów terenowych jest niewystarczające – przekonuje liderka projektu dr hab. inż. Agata Hościło z Instytutu Geodezji i Kartografii w Warszawie, dodając, że o wiele efektywniejsze jest wykorzystanie zaawansowanych danych satelitarnych.

Prowadzone przez nią badania obejmą takie gatunki drzew, jak: sosna zwyczajna, dąb, świerk pospolity, brzoza brodawkowata, jodła pospolita, buk zwyczajny. Mają one bardzo duże znaczenie przyrodnicze i gospodarcze, a jednocześnie obserwuje się w nich znaczne obniżenie stabilności i wzrost zagrożenia zanikaniem. W projekcie zostaną użyte nowoczesne dane satelitarne pozyskane przez satelity: Sentinel-2, Planet.

Wysoka rozdzielczość przestrzenna i czasowa obrazów satelitarnych jest podstawowym atutem przy badaniu kondycji zdrowotnej drzewostanów za pomocą technik teledetekcyjnych w skali lokalnej i regionalnej. Szczegółowa analiza charakterystyk drzewostanu i ich siedlisk (w tym produktywność siedlisk) oraz zaburzeń ekosystemów leśnych, w odniesieniu do warunków pogodowych. pozwolą zrozumieć kompleksowy wpływ zmian klimatycznych na kondycję zdrowotną lasów. Dane dotyczące ilości drewna usuniętego w ramach cięć sanitarnych zostaną wykorzystane jako podstawowe źródło danych o kondycji zdrowotnej drzewostanów – wyjaśnia badaczka.

Dzięki integracji czasoprzestrzennych danych satelitarnych z informacjami o drzewostanie i warunkach
pogodowych, naukowcy dowiedzą się, jak silny jest związek między kondycją zdrowotną drzewostanów a
warunkami pogodowymi. Dodatkowo zastosują najnowocześniejsze metody uczenia maszynowego do wykrywaniu obszarów dotkniętych lub dopiero zagrożonych suszą i uszkodzeniami drzewostanów. Ponadto ocenią, na ile możliwe jest śledzenie zmian stanu lasów spowodowanych suszą bądź obecnością kornika.

Zaletą teledetekcji satelitarnej jest również możliwość cofnięcia się w czasie. W projekcie
wykonane zostaną długoterminowe analizy trendów i anomalii spektralnych wskaźników wegetacji
obliczonych na podstawie danych z satelitów niskorozdzielczych MODIS w okresie 2000–2020. Zestawienie danych o zmienność wskaźników spektralne z parametrami klimatycznymi oraz informacją o kondycji drzewostanów umożliwi zrozumienie na ile zmiany zachodzące w drzewostanach są możliwe do zaobserwowania w różnych przedziałach spektralnych oraz są związane ze zmianami klimatycznym – zaznacza dr hab. inż. Agata Hościło.

Wyniki badań wpłyną przede wszystkim na pogłębienie wiedzy w zakresie wpływu warunków pogodowych na
kondycję zdrowotną drzewostanów oraz wypracowanie wskaźników i metod, które mogłyby w przyszłości
posłużyć do szacowania ilościowych i jakościowych zmian stanu zdrowotnego lasów w skali zarówno
lokalnej, regionalnej, jak i krajowej.

Projekt, w który zaangażowani są także naukowcy z Wydziału Leśnego Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, potrwa do 2025 roku. Na jego realizację Narodowe Centrum Nauki przeznaczyło w ramach konkursu OPUS prawie 2 mln zł.

MK, źródło: NCN

Dyskusja (0 komentarzy)