Aktualności
Badania
26 Października
Fot. Paweł Konczewski
Opublikowano: 2022-10-26

Naukowcy z UPWr przebadają filie niemieckich obozów koncentracyjnych

Filie niemieckich obozów koncentracyjnych, m.in. na terenie Borów Dolnośląskich, przebadają naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Ich celem jest odnalezienie zapomnianych i utajnionych grobów ofiar nazizmu oraz ocena materialnych dowodów dotyczących warunków życia i pracy więźniów.

Badania w ramach projektu „Bioarcheologia i archeologia krajobrazów represji narodowo-socjalistycznych: Perspektywa Europy Środkowo-Wschodniej” będą prowadzone przez interdyscyplinarny zespół z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu oraz Uniwersytetu Zachodnioczeskiego w Pilźnie. Uczelnie te współpracują ze sobą od kilku lat, m.in. przy badaniach grobów ofiar obozu koncentracyjnego w Letach, w południowych Czechach. „Krajobraz obozowy” to obszar, w którym pamięć historyczna, narracje i biografie ofiar przenikają się z materialnymi pozostałościami ich tragedii – w tym ze szczątkami ludzkimi. Dlatego też ku jego możliwie pełnemu poznaniu wymagana jest współpraca przedstawicieli różnych nauk: nie tylko historii i archeologii, ale również antropologii biologicznej. Ranga materialności w zrozumieniu represyjnych strategii nazistowskiego totalitaryzmu ma kluczowe znaczenie dla tego projektu.

Pierwszym celem badaczy, którym ze strony UPWr przewodzi dr Paweł Konczewski, jest ocena materialnych dowodów dotyczących uwikłania nazistowskiego „kraju obozowego” w produkcję wojenną i logistykę wojskową. Setki obozów były ściśle powiązane z różnymi obiektami przemysłowymi i instalacjami wojskowymi. Do analizy sposobów funkcjonowania tego systemu, a także warunków życia i pracy jeńców wojennych, więźniów obozów koncentracyjnych i robotników przymusowych, wybrano dwa przykładowe „krajobrazy obozowe”. Pierwszym z wytypowanych obszarów są okolice miasta Holýšov w zachodnich Czechach, z pozostałościami kilku obozów związanych z produkcją amunicji (m.in. podobóz KZ Flossenbürg). Na terenie Polski będzie to zaś obszar Borów Dolnośląskich w zachodniej Polsce, gdzie zachowały się materialne ślady filii KZ Gross-Rosen związanych z działaniem ulokowanych tam kompleksów wojskowych.

Drugim, równorzędnym, celem projektu jest odnalezienie zapomnianych/utajnionych grobów ofiar nazizmu. W Borach Dolnośląskich zostaną podjęte poszukiwania grobów więźniów KZ Gross-Rosen z filii w Iłowej (pow. żagański) i Trzebieniu (pow. bolesławiecki). W Czechach badania skoncentrują się na grobach więźniów, którzy zginęli podczas Marszów Śmierci w powiecie tachovskim na początku 1945 roku. Podobne miejsce będzie badane w zachodniej Polsce w powiecie żarskim.

Całość prac będzie realizowana głównie metodami niedestrukcyjnymi dla dziedzictwa materialnego. Wyniki badań miejsc represji zostaną zsyntetyzowane i zinterpretowane w porównaniu ze źródłami archiwalnymi i relacjami o dalszych skażonych krajobrazach Europy Środkowo-Wschodniej. Pozwoli to odkryć i zaprezentować elementy zaniedbanej materialności totalitarnego dziedzictwa XX wieku.

Projekt „Bioarcheologia i archeologia krajobrazów represji narodowo-socjalistycznych: Perspektywa Europy Środkowo-Wschodniej” jest finansowany przez Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu OPUS 22 + LAP.

źródło: UPWr

Dyskusja (0 komentarzy)