Nad nowym etykietowaniem opon, które ma poprawić ich efektywność energetyczną i zredukować emisję hałasu do środowiska, pracują naukowcy z Politechniki Gdańskiej. W ramach projektu ECOLABEL zostanie opracowana udoskonalona metodyka testowania i klasyfikacji opon samochodowych.
Etykietowanie opon w Unii Europejskiej zostało wprowadzone w 2012 roku, aby pomóc konsumentom podejmować świadome decyzje zakupowe przy ich wymianie. Dostarcza jasnych informacji o jakości opon w odniesieniu do trzech parametrów: efektywności paliwowej/energetycznej, przyczepności na mokrej nawierzchni oraz zewnętrznego hałasu toczenia.
Pięć lat temu obowiązek etykietowania został rozszerzony na opony do autobusów i samochodów ciężarowych. Nowe rozporządzenie wprowadziło również możliwość oznaczania, czy opony nadają się do użytkowania w trudnych warunkach śniegowych (symbol przyczepności na śniegu – płatek śniegu na tle gór) oraz w ekstremalnych warunkach klimatycznych (przyczepność na lodzie – symbol góry lodowej).
Po ponad dekadzie stosowania etykiet opon coraz częściej wskazuje się, że aktualne metody pomiarowe nie oddają rzeczywistych warunków eksploatacji. Obowiązujące procedury opierają się na testach prowadzonych w ściśle kontrolowanych warunkach. Hałas zewnętrzny opon mierzy się na specjalnych torach o bardzo cichej, znormalizowanej nawierzchni, która praktycznie nie występuje na drogach publicznych. Z kolei opór toczenia bada się w laboratoriach, gdzie opona toczy się po gładkim stalowym bębnie. W rzeczywistości zaś samochód porusza się po nawierzchni drogowej, najczęściej asfaltowej lub betonowej.
Dodatkowo testy przeprowadzane są w temperaturach 20°C (hałas) i 25°C (opór toczenia), co nie odpowiada warunkom klimatycznym w Europie, gdzie średnia całoroczna temperatura powietrza wynosi około 9°C. Co więcej, również opony zimowe testuje się w tych temperaturach! Na wyniki wpływają także różnice w aparaturze pomiarowej stosowanej przez producentów opon, różnych pojazdach badawczych oraz doborze opon do testów. W efekcie liczne badania pokazują, że wartości podawane na etykietach mogą znacząco odbiegać od tych uzyskiwanych w rzeczywistym ruchu drogowym – podkreśla dr hab. inż. Piotr Mioduszewski z Politechniki Gdańskiej, kierownik projektu ECOLABEL.
W ramach przedsięwzięcia zostanie opracowana nowa metodyka zakładająca przeniesienie wszystkich badań związanych z etykietowaniem do laboratoriów, gdzie opony będą testowane na bębnie wyposażonym w ściśle zdefiniowaną replikę referencyjnej nawierzchni drogowej. Celem konsorcjum badawczego, w skład którego wchodzą również firmy ze Szwajcarii i Polski, jest osiągnięcie 7 poziomu gotowości technologicznej (TRL 7 – demonstracja prototypu systemu w warunkach operacyjnych).
W pierwszym etapie prac stworzony zostanie model 3D najpopularniejszej nawierzchni drogowej w Europie. Na jego podstawie powstaną repliki oraz publicznie dostępna metodyka ich wytwarzania. Następnie uczestnicy projektu przeprowadzą pomiary hałasu i oporu toczenia na rzeczywistych nawierzchniach drogowych (Polska, Szwajcaria) oraz na ich replikach w warunkach laboratoryjnych. W kolejnej fazie zaplanowano wykonanie trzech wariantów replik nawierzchni referencyjnej i walidację nowej metodyki poprzez badania drogowe i laboratoryjne. Końcowym etapem będzie analiza kosztów i korzyści nowej metodyki w porównaniu z obecną oraz ocena jej wpływu na środowisko.
Wierzymy, że wprowadzenie nowej metodyki etykietowania i klasyfikacji opon przyniesie korzyści w postaci zmniejszenia kosztów badań (o ponad 20%), skrócenia czasu certyfikacji (o ponad 30%) oraz wzrostu zainteresowania konsumentów oponami z eko-etykietą (ponad 15% w ciągu 2 lat od wprowadzenia na rynek) – zaznacza dr hab. inż. Piotr Mioduszewski.
Projekt ma się przyczynić do bezpieczniejszej i bardziej zrównoważonej mobilności, umożliwiając konsumentom podejmowanie bardziej świadomych decyzji.
Dzięki ulepszonemu etykietowaniu oraz większej przejrzystości parametrów środowiskowych projekt wspiera cele klimatyczne i sprzyja przejściu w kierunku bardziej ekologicznej konsumpcji. W dłuższej perspektywie korzyści społeczne obejmą zmniejszenie hałasu ruchu drogowego, ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, poprawę jakości powietrza w miastach oraz wzmocnienie gospodarki o obiegu zamkniętym – dodaje lider projektu, którego realizację przewidziano do końca 2028 roku.
MK, źródło: PG