[Okładka]
Luty 2/200

Spis treści
 

FELIETON REDAKCYJNY

Trudne i łatwe
- Grzegorz Filip

INFORMACJE

Kronika

Notatki Ministra Nauki
  Współczynnik sukcesu
- Andrzej Wiszniewski

Notatki Przewodniczącego RGSzW
  Mocny głos środowiska
- Andrzej Pelczar

Z prac KRASP
Zasadniczy postęp
- Jerzy Woźnicki

Działalność UKA
  Nowa oferta
- Stanisław Chwirot, Maciej Kozierowski

Notatki Przewodniczącego KRUN
  Po ośmiu latach 
- Krzysztof Pawłowski

ŻYCIE AKADEMICKIE

Rozmowa Forum

Porozumienie podstawowe
  - rozmowa z prof. J. Zdradą, wiceministrem edukacji

Agora

Przedsiębiorcze uniwersytety 
  - Jan Kozłowski
Propozycja nowej organizacji uczelni na przykładzie zachodnich uniwersytetów 

Życie akademickie

Studenci i kadra
- Jerzy M. Sawicki
Rozważania o randze dydaktyki w szkołach wyższych

Nowe wyzwania
- Andrzej Kryński
Pedagogika spotkania środowiska akademickiego i zawodowego

Życzliwy i krytyczny
- Zofia Mikołajczyk
Rola kierownika w organizacji zespołowej pracy badawczej

Uczyć geografii
- Dariusz Rott
Wiedza geograficzna w wykształceniu humanistycznym

Studia za granicą

W tyglu przemian
- Piotr Kieraciński
System szkolnictwa wyższego na Ukrainie

Czytelnia czasopism

BADANIA NAUKOWE

Wbrew zdrowemu rozsądkowi
- Tomasz Hofmokl
Czy eksperyment może zaprzeczyć logice naukowego wywodu?

Intelekt w automacie
- Halina Bykowska
Badania prof. Z. Kowalczuka, laureata Nagrody FNP ’99

Chronią i naprawiają
- rozmowa z prof. M. Żyliczem, laureatem Nagrody FNP ‘99

W STRONĘ HISTORII

Pomniki uczonych polskich (51)

  Pomnik Joachima Lelewela

Kartki z dziejów nauki w Polsce (10)

Źródła i rury
  - Piotr Hübner
Idee i natura nauki akademickiej

Gwiazdy i meteory

Tajemniczy dziejopis
  - Dariusz Rott
Anonim tzw. Gall, pierwszy polski kronikarz

Rody uczone (41)

Fulińscy
  - Magdalena Bajer
Dzieje rodziny ze wschodniej Małopolski

OKOLICE NAUKI

Patenty w badaniach
- Marianna Zaremba
Korzyści z ochrony własności przemysłowej i intelektualnej

Sposób bycia

Szkoła przetrwania
  - Piotr Kieraciński
O dr. Andrzeju Trembaczowskim, fizyku, wędkarzu, przewodniku PTTK

Esej

O jedności nauki
  - Władysław Krajewski
Co łączy nauki przyrodnicze i społeczne?

Poczta elektroniczna

Przemoc i seks
  - Paweł Misiak
O tworzeniu stron osobistych w Internecie

Recenzje

  Wizje
Literatura polska XX wieku
Czerwona królowa
Umysł, język, społeczeństwo
Proza świata
Książki nadesłane

FELIETONY

Szkiełko w oku

Filozofio wróć!
  - Piotr Müldner-Nieckowski

Wyznania szalonego humanisty

Nauka u progu wytrzymałości
- Leszek Szaruga

Porozumienie podstawowe

Szkoły wyższe podlegają nadzorowi MEN, NIK, czynnikom kontrolnym Ministerstwa Finansów, izb skarbowych. Rektorzy są zobowiązani gospodarzyć publicznymi środkami finansowymi zgodnie z przepisami prawa. O żadnej dowolności nie ma tu mowy. Natomiast rzeczywiście chcemy, aby mieli większy niż obecnie zakres uprawnień, także w sprawach finansowych. Będą np. decydować o wysokości zarobków w uczelni.

Rozmowa z prof. Jerzym Zdradą, wiceministrem edukacji

 

Przedsiębiorcze uniwersytety

Przedsiębiorcze uniwersytety, podobnie jak firmy wysokiej techniki, rozwijają w sobie kulturę nieustannych poszukiwań i zmian. Kultura ta jest zakotwiczona w sprawdzonych i skutecznych praktykach. W miarę jak uniwersytety odnoszą sukces, kultura przedsiębiorczości staje się ich znakiem firmowym, źródłem reputacji, podstawą identyfikacji.

Przedsiębiorcze uczelnie nie boją się eksperymentować w dziedzinie zarządzania i finansów, twierdzi dr Jan Kozłowski

 

Życzliwy i krytyczny

Funkcja kierującego pracą naukową, przy istotnym pokrywaniu się z ogólnymi założeniami teoretycznymi, ma swoją specyfikę, która czyni ją niezwykle trudną, ale może przynieść wiele satysfakcji nawet wówczas, gdy uczniowie wiedzą i umiejętnościami przewyższą mistrza.

Prof. Zofia Mikołajczyk kreśli sylwetkę menedżera, organizującego proces badawczy

 

Wbrew zdrowemu rozsądkowi

W badaniach naukowych, dzięki odpowiednim urządzeniom możemy obserwować zjawiska, z którymi nie spotykamy się na co dzień. Niektóre z tych zjawisk zdają się przeczyć naszemu poczuciu tego, co jest możliwe. Obserwacja ich stanowi najcenniejszą podnietę do weryfikowania naszego poglądu na otaczający nas świat i przy okazji uczy nas pokory i ostrożności w formułowaniu kategorycznych wniosków.

Prawa rządzące mikroświatem materii uczą pokory w formułowaniu sądów i teorii naukowych 

 

Chronią i naprawiają

Na pewno trzeba już teraz edukować społeczeństwo i szukać dobrych rozwiązań prawnych. Prawdę mówiąc, mam pewne obawy o to, że (...) tak mało robimy w zakresie prawodawstwa. Nie można stawiać sztucznych barier, które będziemy omijać, ale trzeba formułować takie przepisy, które ułatwią ludziom rozstrzyganie nowych dylematów, jakie niesie poznanie ich własnej natury.

Rozmowa z prof. Maciejem Żyliczem, biologiem molekularnym, laureatem Nagrody FNP ’99 w zakresie nauk przyrodniczych i medycznych

 

O jedności nauki

Nie ma zasadniczych różnic metodologicznych między naukami przyrodniczymi i humanistycznymi. Oczywiście, różnią się one co do swego przedmiotu. Nauki humanistyczne mają do czynienia z ludźmi obdarzonymi świadomością, zdolnymi do abstrakcyjnego myślenia, posługującymi się językiem artykułowanym, tworzącymi kulturę duchową, podczas gdy nauki przyrodnicze mają do czynienia z przedmiotami nie posiadającymi tych cech. Ale i z tą różnicą nie należy przesadzać.

Jedność dotyczy podstawowych metod badawczych, w szczegółowych obserwujemy większą różnorodność metodologiczną

 

Uwagi.