Strona główna

Archiwum z roku 2002

Spis treści numeru 3/2002

Pomnik Staszica w AGH
Poprzedni Następny

Pomniki uczonych polskich (74)

W hallu gmachu głównego Akademii Górniczo Hutniczej w Krakowie stoi pomnik Stanisława Staszica, patrona uczelni.
Stanisław Staszic (1755-1826) geolog, reformator społeczny, urodził się w Pile w rodzinie mieszczańskiej. Jego ojciec był burmistrzem Piły. Uczył się w Poznaniu, w 1774 uzyskał niższe święcenia kapłańskie. Otarł się o uniwersytety w Lipsku i Getyndze. Miał studiować nauki przyrodnicze w Paryżu. Zainteresowany filozofią przyrody w ujęciu Buffona, prowadził obserwacje geologiczne w Alpach, Apeninach i w Polsce. Związał się z rodziną Andrzeja Zamoyskiego. Interesował się wykorzystaniem surowców mineralnych w gospodarce. Podróżując w sprawach rodziny Zamoyskich, zwiedzał kopalnie i huty austriackie, interesował się szkolnictwem i przemysłem włoskim, francuskim i austriackim. Po śmierci Andrzeja i Konstancji Zamoyskich związał się z domem ich córki Anny, która wyszła za Aleksandra Sapiehę, przyrodnika. Grając na wiedeńskiej giełdzie powiększył znacznie swój majątek. Kupił ziemię na Podlasiu i w Hrubieszowskiem. Od 1808 prezesował Towarzystwu Przyjaciół Nauk w Warszawie. Rozprawy geologiczne zebrał w tomie O ziemiorództwie Karpatów. Reformował szkolnictwo Księstwa Warszawskiego. Wprowadził górnictwo i hutnictwo do programu nauczania Uniwersytetu Jagiellońskiego. W rządzie Królestwa Polskiego zajmował się oświatą i przemysłem. W 1816 założył wyższą szkołę górniczą w Kielcach, a w 1826 politechnikę w Warszawie. Dzięki jego staraniom powstał w Warszawie uniwersytet oraz Instytut Agronomiczny w Marymoncie. Zmarł w Warszawie, pochowany został na Bielanach. Pogrzeb z udziałem tysięcy warszawiaków stał się manifestacją patriotyczną.

Autorem pomnika Stanisława Staszica, który prawdopodobnie został odsłonięty w roku 1969, jest Marian Szczepaniec.

(fig)

 

Komentarze