Strona główna

Archiwum z roku 2002

Spis treści numeru 11/2002

Pomnik Staszica w Wieliczce
Poprzedni Następny

Pomniki uczonych polskich (78)

To już dziewiąty pomnik Stanisława Staszica przedstawiony w tym cyklu. Będzie ich jeszcze kilka, bo to, obok Kopernika, jeden z najczęściej czczonych w spiżu i kamieniu uczonych polskich.

Wielicka kopalnia to wiele szybów i poziomów, kilometry korytarzy i tysiące komór poeksploatacyjnych, z których kilkadziesiąt udostępnionych jest do zwiedzania. Jedna z nich to komora im. Stanisława Staszica, eksploatowana na przełomie XIX i XX wieku, włączona do trasy turystycznej w latach dwudziestych XX w. – wyrobisko o wysokości 36 m. Znajduje się w niej pomnik uczonego, upamiętniający jego pobyt w kopalni w roku 1799.

Stanisław Staszic (1755-1826), przyrodnik, pionier geologii, prekursor górnictwa i hutnictwa, organizator nauki i gospodarki, uważał kopalnię w Wieliczce za kolebkę górnictwa polskiego i niewyczerpane źródło bogactwa narodowego. Zwiedził ją w trakcie trwającej w latach 1798-1804 podróży geologicznej po Małopolsce, Kielecczyźnie i Lubelszczyźnie, a także po okolicach Lwowa i po Węgrzech. Głównym zainteresowaniem Staszica stała się wówczas geologia, stratygrafia i paleogeografia. Zachowały się z tej peregrynacji fragmenty Dziennika podróży, wydane w roku 1931. Pokazują one, że celem podróży było przygotowanie opisu geologii ziem polskich i obszarów przyległych. Złożyły się one na tom O ziemiorództwie Karpatów (1815). Publikacja ta miała wartość naukową na poziomie europejskim, przyczyniła się do rozwoju górnictwa, podróżniczego zainteresowania górami, a dzięki językowi i walorom literackim poczytna była także poza obiegiem specjalistycznym.

Popiersie, ustawione na wyniosłym cokole, z którym łącznie pomnik ma wysokość 4,5 m, wykuł w soli Antoni Wyrodek – górnik-rzeźbiarz. Odsłonięto je w roku 1964.

(fig)

 

Komentarze