Strona główna

Archiwum z roku 2002

Spis treści numeru 12/2002

Kronika
Poprzedni Następny

 

Doktoraty h.c. – prof. T. Popiela i prof. A. Szczeklik

SZCZECIN/KATOWICE Dwom wybitnym profesorom Collegium Medicum UJ w Krakowie, prof. Tadeuszowi Popieli i prof. Andrzejowi Szczeklikowi, nadano godność doktora honoris causa. Prof. T. Popieli, kierownikowi I Katedry Chirurgii Ogólnej i Kliniki Gastroenterologicznej, nadała ten tytuł Pomorska Akademia Medyczna w Szczecinie, zaś prof. A. Szczeklikowi, kierownikowi II Katedry Chorób Wewnętrznych, Akademia Medyczna w Katowicach. Prof. T. Popiela jest wybitnym chirurgiem gastroenterologiem. Pełnił funkcje prezydenta Europejskiego Towarzystwa Chirurgicznego, rektora Akademii Medycznej im. M. Kopernika (obecnie CM UJ), przewodniczącego Zespołu Nauk Medycznych KBN. Jest członkiem PAN i PAU. Prof. A. Szczeklik był rektorem Akademii Medycznej im. M. Kopernika i prorektorem UJ ds. Collegium Medicum. Jest członkiem Royal College of Physicians w Londynie, laureatem Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz I nagrody czasopisma „Lancet” za odkrycie podłoża astmy aspirynowej. Jest członkiem PAN i PAU oraz Papieskiej Akademii Nauk, kieruje programem Europejskiej Sieci Badań nad Astmą Aspirynową.

GIS dla geodetów

WROCŁAW Laboratorium komputerowe GIS (Geografic Information Systems) oddano do użytku we wrocławskiej Akademii Rolniczej. Laboratorium wyposażone jest w 25 zestawów komputerowych. Komputery pracują w systemie Windows 2000 Professional. Pracownię obsługuje serwer wyposażony w dwa procesory AMD Athlon 2000+ MP, 1 GB RAM, trzy twarde dyski 100 GB i kartę sieciową 100 Mb. Do dyspozycji studentów są programy C-Geo v. 6.0 firmy Softline, GeoMedia v. 5.0 Professional firmy InterGraph oraz pakiet Office 2000. W najbliższym czasie planuje się zakup programu MapInfo. – Wrocławska geodezja, „przytulona” do Akademii Rolniczej, nie ustępuje teraz innym w nowoczesnym wyposażeniu – ocenia prof. Ewa Krzywicka-Blum, kierownik Katedry Geodezji i Fotogrametrii.

Doktorat h.c. 
– prof. Aleksander Zeliaś

KRAKÓW/WROCŁAW 16 października tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysławie otrzymał prof. A. Zeliaś z krakowskiej Akademii Ekonomicznej. Polski uczony został uhonorowany nie tylko za wkład w badania naukowe, ale także za rozwój współpracy między obiema uczelniami, a zwłaszcza za współpracę z Wydziałem Informatyki Ekonomicznej UEB. Prof. Zeliaś jest przewodniczącym Sekcji Nauk Ekonomicznych Centralnej Komisji ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, pełni funkcję wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Statystycznego, należy też do Międzynarodowego Instytutu Statystycznego.

Order Imperium 
Brytyjskiego

LUBLIN 17 października prof. Bogusław Marek z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego otrzymał Order Imperium Brytyjskiego za pionierskie prace i wybitne osiągnięcia w nauczaniu niewidomych języka angielskiego. Zorganizował on w KUL program nauczania angielskiego dla niewidomych studentów oraz program szkolenia słabo widzących nauczycieli języka angielskiego. Prof. Marek współpracuje z ośrodkiem dla niewidomych w Laskach, a także z ośrodkami angielskimi, m.in. z Królewskim Instytutem dla Niewidomych. Jednym z celów jego programu jest przygotowanie nauczycieli języka angielskiego do pracy z niewidomymi. Chciałby także przenieść do Polski brytyjską praktykę, gdzie więźniowie przekładają teksty na język Braille’a.

Tydzień Erasmusa

WARSZAWA Dni 18-25 października Komisja Europejska ogłosiła Europejskim Tygodniem Erasmusa – programu edukacyjnego, umożliwiającego m.in. studia w obcym kraju. Polski dzień Erasmusa odbył się, z inicjatywy MENiS, 20 października. Liczba młodzieży uczestniczącej w Erasmusie przekroczy w tym roku milion. W ramach tego programu w latach 1998-2002 na studia do europejskich szkół wyższych – głównie do Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii, ale również do krajów „bardziej egzotycznych”, jak Portugalia czy Finlandia – wyjechało 12,4 tys. polskich studentów. Zaliczenie studiów w zagranicznej uczelni jest możliwe m.in. dzięki wprowadzeniu w polskich szkołach wyższych systemu punktów kredytowych ECTS. Program Erasmus obejmuje także wymianę nauczycieli akademickich.

NUKAT

WARSZAWA 21 października w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego zainaugurowano działalność Narodowego Uniwersalnego Katalogu Centralnego (NUKAT) polskich bibliotek naukowych stosujących zintegrowane systemy biblioteczne. Jest to wynik współpracy bibliotek zainicjowanej przez 4 biblioteki w 1993 r. Obecnie w tworzenie katalogu zaangażowanych jest 500 bibliotekarzy z 28 bibliotek użytkujących 4 różne systemy biblioteczne: Aleph, Horizon, Prolib i VTLS. Już dziś w bazie NUKAT znajduje się 759 tys. rekordów kartoteki haseł wzorcowych, ponad 20 tys. wprowadzonych w ciągu 3 miesięcy rekordów wydawnictw zwartych i 22 tys. wydawnictw ciągłych. NUKAT ma usprawnić działanie bibliotek naukowych, zwłaszcza w zakresie działania wypożyczalni międzybibliotecznych. Internetowa strona katalogu to: www.nukat.edu.pl 

Nagroda Giedroycia

LUBLIN 23 października, podczas inauguracji nowego roku akademickiego, w UMCS wręczono Nagrodę im. Jerzego Giedroycia za 2002 r. Ustanowione przez Senat UMCS wyróżnienie przyznawane jest za badania nad dziedzictwem paryskiej „Kultury” i twórczą kontynuację w obszarze nauki pozostawionego przez J. Giedroycia „Przesłania” – wizji Polski i jej miejsca w Europie. Laureatem tegorocznej edycji nagrody został prof. Tadeusz Wyrwa, autor wydanej przez PWN w 2001 r. książki Krytyczne eseje z historii Polski XX wieku, którego nagrodzono za konsekwentną, trwającą całe dziesięciolecia, obronę polskiej racji stanu w historiografii i osobisty wkład w tworzenie „Zeszytów Historycznych”.

Nagroda Afrodyty

WARSZAWA/PAPHOS Prof. Andrzej Daszewski z Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Misji Cypryjskiej, został wyróżniony Nagrodą Afrodyty, przyznawaną przez miasto Paphos na Cyprze. Otrzymał ją za szczególny wkład w dziedzinie odkrywania i ochrony archeologicznego dziedzictwa Paphos. Uczony od 36 lat prowadzi prace wykopaliskowe w ruinach starożytnej stolicy Cypru – Nea Paphos. Odkrył i zbadał m.in. pozostałości wielkiego kompleksu pałacowego i przyległych ulic z okresu III w. p.n.e. – III w. n.e. Pałac, zanim został zniszczony przez serię trzęsień ziemi, był siedzibą najpierw egipskich, a później rzymskich gubernatorów wyspy. W ruinach pałacu i sąsiednich budynków znaleziono liczne mozaiki i malowidła ścienne oraz kolekcje rzeźb i ceramiki.

Dla nauk o żywności

LUBLIN Rozpoczęła się budowa kolejnego obiektu lubelskiej Akademii Rolniczej. Pięciokondygnacyjny budynek przeznaczony jest dla Wydziału Nauk o Żywności. Powierzchnia obiektu to 7 tys. m2. Będą się tam mieścić 2 sale audytoryjne, sale wykładowe, seminaryjne i ćwiczeniowe. W części podziemnej, oprócz parkingów, przewidziano pomieszczenia do uprawy grzybów, wiwarium, pomieszczenia techniczne i magazynowe. Trzy piętra zajmie 9 katedr wydziału. Obiekt zaprojektowano tak, by umożliwiał studiowanie osobom niepełnosprawnym. Koszt inwestycji ma wynieść 20 mln zł. Obiekt zostanie oddany do użytku za 2 lata.

Doktorat h.c. 
– prof. Ryszard Tadeusiewicz

CZĘSTOCHOWA 25 października doktorat honorowy Politechniki Częstochowskiej otrzymał prof. R. Tadeusiewicz, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej, wybitny specjalista w dziedzinie rozpoznawania obrazów, mowy i sygnałów akustycznych, systemów sensorycznych, systemów wizyjnych robotów przemysłowych, znakomity biocybernetyk, prekursor badań dotyczących sieci neuronowych i ich zastosowań. Podczas uroczystości uczony wygłosił referat Sztuczna inteligencja – coś, czego nie ma, a jednak może się przydać. Prof. Tadeusiewicz jest autorem ponad 300 prac naukowych. Wypromował 43 doktorów. Jest członkiem PAU i PAN. Przez dwie kadencje był członkiem Komitetu Badań Naukowych. Pełnił funkcję przewodniczącego Konferencji rektorów Polskich Uczelni Technicznych.

Organizacje jako utopie

GLIWICE W dniach 25-27 października odbyła się konferencja „Organizacje jako utopie”, zorganizowana przez Katedrę Stosowanych nauk Społecznych Politechniki Śląskiej. Referenci zauważyli funkcjonowanie utopii w bardzo wielu dziedzinach. Pierwsza grupa referentów odczytała temat w kontekście funkcjonowania państwa. Druga zogniskowała swoje zainteresowania wokół problemu organizacji przedsiębiorstw i sposobów rozumienia utopijności tych działań. Trzecia grupa autorów wystąpień zwróciła uwagę na utopie dydaktyczne i wychowawcze. Poza głównymi nurtami znalazło się kilka referatów, m.in. dotyczący utopii Internetu.

Drop w Stobnicy

POZNAŃ Do Zakładu Doświadczalnego w Stobnicy, należącego do poznańskiej Akademii Rolniczej, trafił schwytany w Polsce drop – największy europejski ptak latający. Przyleciał do nas z Niemiec, gdzie niedawno został wypuszczony z hodowli. W Polsce dropie wyginęły w poł. XX w. W Stobnicy próbowano już hodować dropie do celów reintrodukcyjnych, jednak zostały one wytrute przez nieznanych sprawców. Prof. Andrzej Bereszyński, kierujący stobnicką placówką, w której m.in. prowadzi badania nad wilkami, ma nadzieję, że uda mu się pozyskać z Niemiec samicę dropia i hodować ptaki w kraju. Bereszyński jest autorem monografii poświęconej temu ginącemu gatunkowi. Obecnie na wolności – w Hiszpanii, Rumunii, na Ukrainie i Węgrzech – żyje ok. 10 tys. dropi.

Chór olimpijski

GDAŃSK 28 października Akademicki Chór Uniwersytetu Gdańskiego wrócił z II Olimpiady Chóralnej w Busan w Korei Południowej z trzema medalami. Dwa złote gdańscy chórzyści zdobyli w kategoriach: muzyka sakralna i mieszane zespoły kameralne, srebrny – w kategorii folklorystycznej. W gronie trzech Europejczyków, którym jury przyznało nagrody indywidualne, znalazł się dyrygent chóru UG Maciej Tomczak. W Busan Choir Olympics uczestniczył też Akademicki Chór Politechniki Śląskiej.

Doktorat h.c. 
– prof. Mieczysław Porębski

WARSZAWA 30 października prof. M. Porębski, wybitny historyk i teoretyk sztuki, krytyk artystyczny i muzealnik związany z Uniwersytetem Jagiellońskim, został doktorem honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego. Prace badawcze uczonego skupione były na sztuce XIX i XX w. Dotyczyły polskiego malarstwa historycznego, funkcjonowania sztuki w życiu narodu w okresie rozbiorowym, kształtowania się postaw i programów w europejskiej sztuce awangardowej. Prof. Porębski wykładał także w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi, pracował w Instytucie Historii Sztuki PAN, był kuratorem Działu Malarstwa Nowoczesnego i Grafiki w Muzeum Narodowym w Krakowie. Do jego wybitnych dzieł należą: Malowane dzieje, Ikonosfera, Granice współczesności, Kubizm. Wprowadzenie do sztuki XX wieku, Dzieje sztuki w zarysie. Wiek XIX i XX.

Nagroda BH

WARSZAWA 30 października wręczono prof. Eugeniuszowi Kwiatkowskiemu, prorektorowi Uniwersytetu Łódzkiego, Nagrodę Banku Handlowego – najważniejszą polską nagrodę ekonomiczną, zwaną Polskim Noblem w dziedzinie ekonomii, przyznawaną przez Fundację im. Kronenberga za szczególne osiągnięcia w dziedzinie teorii ekonomii i finansów. Uczonego nagrodzono za pracę Bezrobocie. Podstawy teoretyczne. Zawiera ona krytyczną analizę podstawowych problemów bezrobocia, a w szczególności jego istoty, form przejawiania się, przyczyn oraz sposobów jego ograniczania. Choć książka ma charakter teoretyczny, to wnioski płynące z rozważań mają ważne implikacje praktyczne, zwłaszcza w dziedzinie polityki państwa wobec bezrobocia. Prof. E. Kwiatkowski jest kierownikiem Zakładu Współczesnych Teorii Ekonomicznych w UŁ. Opublikował dotychczas ponad 150 prac naukowych, w tym 3 książki.

Doktorat h.c. – prof. 
Janusz Bronisławowicz Danilewicz

KRAKÓW 30 października doktorat honorowy Politechniki Krakowskiej odebrał prof. J. Danilewicz, rosyjski uczony urodzony w Wilnie, który podkreśla, że jest z pochodzenia Polakiem. Prof. Danilewicz jest wybitnym specjalistą z zakresu turbo- i hydrogeneratorów najwyższych mocy. Jego dorobek to ponad 420 prac naukowych, 60 patentów. Uczony pełni szereg ważnych funkcji społecznych w organizacjach naukowych. jest dyrektorem Instytutu Podstawowych Problemów Elektroenergetyki Rosyjskiej Akademii nauk w Petersburgu. Od lat współpracuje z Instytutem Elektromechanicznych przemian Energii PK.

RIFLOP

KRAKÓW 31 października trzy uczelnie, Politechnika Krakowska, Uniwersytet Techniczny w Wiedniu oraz Uniwersytet Techniczny i Ekonomiczny w Budapeszcie, podpisały umowę o współpracy w ramach międzynarodowego projektu RIFLOP (rivers–flood-people). Projekt ten dotyczy badań w obszarze zjawisk związanych z wylewami rzek i powodziami. Ma na celu usprawnienie przewidywania tych kataklizmów, tworzenia systemów ochrony przeciwpowodziowej, optymalizację metod zabezpieczenia przed skutkami powodzi i minimalizację oraz usuwanie skutków wylewów rzek, a także rekultywację zniszczeń powodziowych.

Książka w Lublinie

LUBLIN W dniach 6-7 listopada odbyła się sesja „Lublin a książka”, zorganizowana przez Zakład Nauk Pomocniczych Historii i Bibliotekoznawstwa UMCS wraz z Miejską Biblioteką Publiczną im. H. Łopacińskiego. Kilkadziesiąt wystąpień uczonych i bibliotekarzy z całej Polski poświęcone było zbiorom lubelskich bibliotek, m.in. prezentowano unikalne zbiory i kolekcje znajdujące się w Lublinie. część sesji poświęcono działalności wydawniczej w tym mieście. Sesję zorganizowano z okazji 50-lecia Wydziału Humanistycznego UMCS i 95-lecia Biblioteki im. H. Łopacińskiego.

Prokreacja, 
starzenie i nowotwory

KRAKÓW 8 listopada odbyło się międzynarodowe sympozjum „Ginekologia XXI wieku – prokreacja, starzenie i nowotwory”, zorganizowane przez Centrum Edukacyjne Katedr i Klinik Ginekologii i Położnictwa CM UJ, Polskie Towarzystwo Ginekologiczne i Światowy Klub Ginekologów Polskich. Tematyka sympozjum obejmowała zagadnienia neuroendokrynologii starzenia, psychologię i medycynę pre- i perinatalną jako nową interdyscyplinarną naukę w zmieniającym się świecie, technologie rozrodcze – nowe terapeutyczne horyzonty w schorzeniach wieku podeszłego. Mówiono również o procesie ewolucji technik operacyjnych w ginekologii onkologicznej oraz historiografii ginekologicznej. Sympozjum towarzyszyło jubileuszowe spotkanie z okazji 50 lat działalności naukowo-zawodowej i 70. urodzin prof. Rudolfa Klimka, długoletniego kierownika Katedry i Kliniki Endokrynologii i Płodności Collegium Medicum UJ w Krakowie.

Medycy w UE

WROCŁAW 8 listopada we wrocławskiej Akademii Medycznej odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Polskie uczelnie medyczne w Unii Europejskiej”. Głównym tematem konferencji były standardy kształcenia w zawodach medycznych w Polsce na tle wymagań UE oraz problem unifikacji tych programów zgodnie z dyrektywami UE. W trakcie sesji naukowych omawiano m.in. standardy kształcenia przeddyplomowego lekarzy na tle wymagań i rekomendacji europejskich, mówiono o potrzebie rozszerzenia oferty kształcenia akademickiego, edukacji farmaceutycznej, unifikacji programów nauczania na wydziałach farmacji i prawie wykonywania zawodu farmaceuty w świetle dyrektyw UE, europejskiej strategii kształcenia pielęgniarek i położnych oraz przedstawiono propozycje minimum programowego dla studentów stomatologii na podstawie zaleceń Komisji UE.

Otyłość i medycyna

KRAKÓW W dniach 8-10 listopada miał miejsce w Krakowie IV Zjazd Polskiego Naukowego Towarzystwa Otyłości i Przemiany Materii, zorganizowany przez Katedrę i Klinikę Chorób Metabolicznych Collegium Medicum UJ pod przewodnictwem prof. Jacka Sieradzkiego. Tematyka zjazdu obejmowała problematykę patogenezy, powikłań i leczenia otyłości. Dotyczyła związków między otyłością a różnymi rodzajami chorób – przede wszystkim cukrzycą i schorzeniami układu krążenia oraz problemów endokrynologicznych płynących z otyłości.

Doktorat h.c. – prof. 
Jakub Siemek

KRAKÓW 8 listopada prof. J. Siemek z Akademii Górniczo-Hutniczej otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu im. Luciana Blagi w Sibiu (Rumunia). Polskiego uczonego nagrodzono w ten sposób za wybitne osiągnięcia naukowe w dziedzinie inżynierii złóż gazu ziemnego i gazownictwa oraz za wkład w rozwój współpracy między młodym rumuńskim uniwersytetem a AGH i przyczynienie się do rozwoju specjalności gazownictwa na Wydziale Inżynierii rumuńskiej uczelni. Uniwersytet w Sibiu powstał w 1989 r. i kształci obecnie 15 tys. studentów.

Po pacie w PS RP

WARSZAWA Od czasu niefortunnego walnego zjazdu Parlamentu Studentów RP w Spale, kiedy to studenccy delegaci wybrali dwóch przewodniczących, instytucja ta nie działała. Jej przedstawiciele nie mogli uczestniczyć w pracach Rady Głównej, a MENiS wstrzymało dotacje finansowe. Faktycznie parlament nie działał. 8 listopada, podczas Nadzwyczajnej Sesji Zjazdu Parlamentu Studentów RP, zwołanej do Warszawy przez przewodniczącego Komisji Rewizyjnej, wybrano wreszcie legalne władze PS RP. Przewodniczącym został Przemysław Kowalski ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, a przewodniczącymi komisji stałych wybrano: Roberta Sarneckiego z UAM (Kom. Socjalno-Ekonomiczna), Sławomira Polańskiego z UG (Kom. Prawna), Pawła Brutala z Gdańskiej Wyższej Szkoły Humanistycznej (Kom. Spraw Zagranicznych) i Krzysztofa Maja z PWr. (Kom. Kultury).

Doktoraty h.c – prof. 
A. Burghardt 
i prof. R. Tadeusiewicz

WROCŁAW 13 października doktoraty honorowe Politechniki Wrocławskiej otrzymali profesorowie Andrzej Burghardt, dyrektor Instytutu Inżynierii Chemicznej i Konstrukcji Aparatury PAN w Gliwicach oraz Ryszard Tadeusiewicz, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Pierwszy jest wybitnym specjalistą z zakresu inżynierii chemicznej, członkiem PAN, autorem ponad 150 publikacji naukowych. Prof. Tadeusiewicz jest jednym z najwybitniejszych polskich specjalistów w zakresie sztucznej inteligencji i sieci neuronowych, procesów uczenia i ich zastosowania w medycynie i biologii. Oprócz ogromnej liczby prac naukowych – jego monografia na temat sieci neuronowych stanowi podstawową pozycję w tej dziedzinie – krakowski uczony posiada imponujący dorobek w dziedzinie popularyzacji nauki.

Doktorat h.c. 
– prof. Antoni Dziatkowiak

KRAKÓW W uznaniu zasług prof. A. Dziatkowiaka dla rozwoju ukraińskiej kardiochirurgii, Państwowy Uniwersytet Medyczny im. Danyla Halickiego we Lwowie na Ukrainie nadał mu 15 listopada tytuł doktora honoris causa. Prof. Dziatkowiak, wybitny polski kardiochirurg, stworzył w Krakowie jeden z największych i najnowocześniejszych ośrodków kardiochirurgicznych i transplantacyjnych w kraju, asystował przy pierwszej w Polsce operacji transplantacji serca (1967 r.), przez wiele lat był dyrektorem Instytutu Kardiologii i kierownikiem Kliniki Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii Collegium Medicum UJ w Krakowie.

Nagroda Karskiego i Nireńskiej

KRAKÓW/NOWY JORK Dr Leszek Hońdo, kierownik zakładu Historii i Kultury Żydów w Polsce w Katedrze Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego został wyróżniony Nagrodą im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej. Nagroda ustanowiona została w 1992 r. przez prof. Karskiego, a przyznawana jest co roku przez Żydowski Instytut Naukowy YIVO w Nowym Jorku za badania i publikacje ukazujące wkład Żydów polskich w kulturę polską. Dr Hondo zajmuje się m.in. dziejami cmentarzy żydowskich, formą i symboliką nagrobków oraz znajdującymi się na nich inskrypcjami. Jest autorem wielu publikacji z tej dziedziny.

Kolejne uprawnienia

SIEDLCE Wydział Humanistyczny Akademii Podlaskiej uzyskał uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora nauk humanistycznych w zakresie historii. Wydział ten jest największą jednostką organizacyjną siedleckiej uczelni. Kształci się na nim 42 proc. studentów AP. Tworzą go cztery instytuty: Pedagogiki, Filologii Polskiej, Historii i Nauk Społecznych. Instytut Historii, powołany w 1991 r., tworzy siedem katedr, które zatrudniają 38 pracowników, w tym 15 profesorów. Aktualnie historię studiuje 790 osób, co stanowi 6,21 proc. studentów uczelni. Dotychczas uprawnienia do nadawania stopnia doktora miały trzy kierunki na Wydziale Rolniczym i jeden na Wydziale Nauk Ścisłych. Wydział Rolniczy ma też uprawnienia do habilitowania.

Doktorat h.c. 
– prof. Leszek Kołakowski

WROCŁAW 26 listopada doktorat honorowy Uniwersytetu Wrocławskiego otrzymał prof. L. Kołakowski, jeden z najwybitniejszych współczesnych filozofów, historyk myśli filozoficzno-społecznej i religijnej. W wyniku ewolucji poglądów przeszedł od pochwały marksizmu do jego totalnej krytyki. W laudacji prof. Karol Bal powiedział, że prof. Kołakowski ma swój własny, bardzo osobisty, autoironiczny i żartobliwy sposób filozofowania, jakby był on całkowicie uodporniony na groźną i zaraźliwą chorobę profesorów i filozofów: traktują oni – to słowa Bronisława Buczki – samych siebie z niebywałą powagą i śmiertelnie zanudzają innych. Prof. Kołakowski jest m.in. członkiem PAN, Bawarskiej Akademii Nauk, Amerykańskiej Akademii Sztuki i Nauki. Jest doktorem honoris causa uniwersytetów Łódzkiego, Gdańskiego i Szczecińskiego.

Opracował Piotr Kieraciński

Współpraca: Gdańsk – Tadeusz Zaleski, Gliwice – Jacek Rąb, Kraków – Elżbieta Barowa, Małgorzata Krokoszyńska, Maciej Rogala, Lublin – Monika Jaskowiak, Elżbieta Mulawa-Pachoł, Siedlce – Adam Bobryk, Warszawa – Artur Lompart, Andrzej Markert, Wrocław – Kazimiera Dąbrowska, Małgorzata Wanke-Jakubowska, Maria Wanke-Jerie. 

   
Co w prasie piszczy?

Cena wolności

Przyczyny trudności szkół wyższych w Polsce widzę głównie w czynnikach zewnętrznych, ogólnospołecznych. (...) Na skutek spadku poziomu szkół i matur poziom kandydatów na studia też uległ obniżeniu. (...) Z przyczyn zewnętrznych wynika również nadmierny udział studiów zaocznych, na których prawie nie sposób utrzymać poziomu podobnego do poziomu studiów dziennych. Ich duża rola wynika z kilku czynników: popytu na dyplom-papierek; ubóstwa zmuszającego do wczesnego podjęcia pracy (...). Trudno pominąć bariery budowane przez władze państwowe. Jest to, po pierwsze, ciągłe oszczędzanie na oświacie, najważniejszej naszej inwestycji na przyszłość. (...) Utrudnieniem jest też narzucanie uczelniom sposobu wydatkowania pieniędzy, środków z jednej szuflady nie wolno przenieść do drugiej. (...) Pochodną niezamożności uczelni jest mała liczebność kadry naukowej. (...) Druga bariera odgórna to wady systemu prawnego. Przykłady: płatne studia zaoczne utrudniane są przez organy władzy w imię ideologicznej i propagandowej fikcji, jaką jest konstytucyjny zapis o bezpłatności nauki. (...) Ustawa o zamówieniach publicznych nie wzięła pod uwagę struktury finansów uczelni, lecz jedynie urzędów i samorządów (...). Zbędne i kłopotliwe przepisy są gorliwie egzekwowane przez ministerstwo i NIK, a władze uczelni poświęcają dużo czasu sprawozdaniom i kontrolom. Wolność akademicka nie wszystkim się podoba. (Michał Wojciechowski, Czas usunąć bariery, „Rzeczpospolita”, 1.10.2002)

Przed burzą

(...) szykują się zmiany w finansowaniu polskiej nauki (...) Zanosi się na burzę, bo nowa ustawa (...) zabiera naukowcom autonomię, jaką mieli dotąd przy dzieleniu budżetowych pieniędzy na naukę. Według projektu, wszystkie decyzje o podziale tych pieniędzy zostaną oddane ministrowi. (...) Profesor Kleiber przekonuje, że ta zmiana jest konieczna. Bo fakt, że to nie on decyduje o podziale pieniędzy, sprawia, iż jego pozycja w rządzie jest słaba i nie może skutecznie lobbować na rzecz polskiej nauki. (...) Według profesora Kołodziejczaka jeden centralny urząd nie jest w stanie dokładnie i rzetelnie ocenić tysięcy wniosków rocznie o przyznanie środków na badania. – Jeśli decyzje o podziale środków na naukę będą dalej opiniować naukowcy, nie powinno być źle – uspokaja Andrzej Wiszniewski, były szef KBN. – Gorzej, gdyby zaczęli to robić urzędnicy. Póki jednak ministrem będzie profesor Kleiber, człowiek rozsądny (...), to nie powinno się zdarzyć. Ale co się stanie, gdy zastąpi go polityk? Wtedy wszystko może się zmienić. (Jacek Krzemiński, Pieniądze ma dzielić minister, „Rzeczpospolita”, 16.10.2002)

Tracimy wszyscy

Cztery razy więcej studentów niż dziesięć lat temu (...) mamy dzięki studiom odpłatnym. Mechanizm przyjęcia na nie jest niezwykle przyjazny: kolejność złożenia dokumentów, konkurs świadectw, rozmowa kwalifikacyjna. Wszyscy chętni są mile widziani, np. kontrolerzy NIK stwierdzili, że Uniwersytet Jagielloński przyjmuje na studia zaoczne w dziedzinie prawa tyle osób, ile się zgłosi. (...) Opłata za I rok studiów wynosi tam 5 tys. zł, za następne 3 tys. W innych uczelniach schemat jest ten sam: przyjazna rekrutacja, a po I roku selekcja, która przybiera drastyczny charakter przed promocją na rok IV. Dlaczego wtedy? Ponieważ rozpoczynają się seminaria magisterskie, które muszą być prowadzone przez samodzielnych pracowników naukowych. A skąd ich brać?
(...) oferta programowa na studiach płatnych obejmuje o połowę mniej przedmiotów niż na bezpłatnych dziennych, a w wymiarze godzinowym jest mniejsza o dwie trzecie. (...) Należałoby (...) zapytać, dlaczego studenci godzą się na wciskanie im edukacyjnego kitu za niemałe pieniądze? Zaryzykuję mało pochlebną dla nich odpowiedź. (...) Oni nie sprostaliby wymaganiom konkursowego egzaminu i ostrych studiów dziennych. Płacąc za mało warte studia zaoczne lub wieczorowe omijają selekcję, nie przemęczają się i także otrzymują dyplomy renomowanych uczelni. Uczelnie zarabiają, wskaźnik skolaryzacji rośnie, dyplomów przybywa. Nikt nie traci? (...) Tracimy wszyscy, bo wskaźniki rosną, a poziom intelektualny ludzi z dyplomami spada. (Ewa Nowakowska, Wyższe szkoły robienia pieniędzy, „Polityka”, 5.10.2002)


 

Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich

Jubileuszowo i roboczo

Ponad stu rektorów wzięło udział 14 listopada br. w Zgromadzeniu Plenarnym KRASP we Wrocławiu, które uświetniało obchody 300-lecia Uniwersytetu Wrocławskiego. Obrady toczyły się w historycznej uniwersyteckiej auli Oratorium Marianum. Poza rektorami uczestniczyło w nich także cały szereg zaproszonych gości, reprezentujących najważniejsze instytucje związane ze szkolnictwem wyższym i nauką. Prof. Marek Bartosik, wiceminister nauki, przedstawił kwestie związane z finansowaniem nauki oraz aktualny stan prac nad przekształceniem Komitetu Badań Naukowych w ministerstwo nauki. Zachęcał do nadsyłania opinii o dostępnym na stronach internetowych KBN projekcie ustawy o finansowaniu nauki. W dyskusji zastanawiano się m.in., czy dotacje Komitetu mają być przyznawane uczelni, czy poszczególnym wydziałom lub innym jednostkom. W głosowaniu przeważył pogląd, że wydziałom. prof. Tomasz Goban-Klas, wiceminister edukacji, wyjaśniał założenia i filozofię przygotowanej przez resort edukacji Strategii rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce do roku 2010. Według prof. Goban-Klasa, ten wstępny, zachęcający do dyskusji dokument ma być podstawą do określenia najważniejszych zadań, jakie stoją przed szkolnictwem wyższym w najbliższych latach. Rektorzy mieli jednak do dokumentu sporo zastrzeżeń.

Fot. Andrzej Świć

Gościem zgromadzenia był też Tomasz Czajkowski, prezes Urzędu Zamówień Publicznych. Kwestie konsekwencji wynikających z konieczności stosowania przez uczelnie ustawy o zamówieniach publicznych oraz interpretacji jej zapisów stosowanych przez kontrolerów Najwyższej Izby Kontroli były wielokrotnie tematem posiedzeń KRASP oraz innych konferencji i bardzo bulwersowały środowisko akademickie. Padały przykłady takich interpretacji procedur i przepisów, które prowadzą do nieracjonalnych zachowań uczelni, np. towar kupiony w przetargu bywa droższy od dostępnego na rynku lub kiedy uczelnia płaci karę uczestnikom przetargu za kilkakrotną zmianę decyzji podejmowanej przez urząd. Prezes Czajkowski wykazał zrozumienie dla problemów uczelni i zaproponował szereg kroków mających uracjonalnić stosowanie ustawy: wspólne seminaria, udział ekspertów w pracach nad nowelizacją ustawy, udział przedstawicieli KRASP w pracach kolegium urzędu.

Jedna z sesji poświęcona była miejscu Polski w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego. Referaty wygłosili m.in.: Lesley Wilson, sekretarz generalny European University Association, i Jan Sadlak, dyrektor Departamentu Szkolnictwa Wyższego UNESCO (tekst drukujemy na str. 34). KRASP poparła też stanowisko Konferencji Rektorów Uczelni Medycznych w sprawie konieczności przekazania przez resort edukacji akademiom medycznym środków na nowe zadania związane z kształceniem licencjackim w zawodach medycznych – pielęgniarek, położnych, ratowników medycznych i fizjoterapeutów. Rektorzy w podjętej uchwale wyrazili zdecydowane poparcie dla wejścia Polski do Unii Europejskiej i przestrzegli, by z wielką rozwagą i ostrożnością odnosić się do tych polityków, którzy wykorzystują zjawisko społecznej frustracji i zabiegają o popularność głosząc hasła antyeuropejskie.

(as)

300-lecie Uniwersytetu Wrocławskiego

Drugi najstarszy

Uniwersytet we Wrocławiu został powołany aktem fundacyjnym, zwanym „Złotą Bullą”, podpisanym 21 października 1702 w Wiedniu przez cesarza Leopolda I. Wcześniejsza o prawie 200 lat próba stworzenia uczelni przez Władysława II Jagiellończyka, króla Czech i Węgier, który wydał nawet w 1505 r. specjalny akt erekcyjny, nie powiodła się.

Początkowo uczelnia działała jako kolegium jezuickie kształcące alumnów przygotowujących się do święceń kapłańskich, by w roku 1811, na mocy decyzji króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III, połączyć się z protestanckim uniwersytetem we Frankfurcie i stworzyć pełną 5-wydziałową uczelnię. O randze wrocławskiego uniwersytetu niech świadczy to, że w I połowie XX w. wydał 9 noblistów. Nowy rozdział dopisała II wojna światowa. W 1945 powołano polski Uniwersytet i Politechnikę we Wrocławiu, z którego 5 lat później wydzieliła się Akademia Medyczna, a następnie Politechnika i Akademia Rolnicza.

Dziś Uniwersytet to 47 tys. studentów, studiujących na 28 kierunkach i 8 wydziałach, oraz ponad 3 tys. pracowników, w tym 1650 nauczycieli akademickich.

Pamiętając o swej skomplikowanej historii, przy udziale bardzo wielu gości z Niemiec i Austrii, Czech i Węgier, zorganizowano w dniach 13-16 listopada jubileusz 300-lecia Uniwersytetu. Honorowymi gośćmi byli prezydenci Polski Aleksander Kwaśniewski i Niemiec Johannes Rau. – Nie znajdujemy wśród spraw ludzkich niczego bardziej znakomitego, niczego bardziej boskiego niż doskonalenie ducha świetnymi naukami – mówił prof. Zdzisław Latajka, rektor UWr., cytując pierwszy akt erekcyjny podczas głównych uroczystości jubileuszowych w Auli Leopoldyńskiej. Wśród wielu innych uroczystości uświetniających jubileusz odbyło się m.in. posiedzenie KRASP, debata Jedność Intelektualna Europy oraz Walne Zgromadzenie Niemiecko-Polskiego Towarzystwa Uniwersytetu Wrocławskiego. Kolegium rektorów Uczelni Wrocławia i Opola wręczyło swą doroczna nagrodę prof. Aleksandrze Kubicz, twórczyni i koordynatorce Wrocławskiego Festiwalu Nauki. Uniwersytet nadał też tytuł doktora honoris causa prof. Fritzowi Sternowi, wybitnemu historykowi i pisarzowi urodzonemu we Wrocławiu. Budowaniem przyszłości uniwersytetu było wmurowanie w obecności minister edukacji Krystyny Łybackiej kamienia węgielnego pod nową bibliotekę uniwersytecką.

(as)

Uczelnie w statystyce

Uniwersytet Wrocławski

Fot. S. Ciechan

Obecnie UWr. kształci blisko 47 tys. studentów na 28 kierunkach studiów w ramach 8 wydziałów: Filologicznego, Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Prawa, Administracji i Ekonomii, Fizyki i Astronomii, Nauk Przyrodniczych, Nauk Społecznych, Chemii oraz Matematyki i Informatyki. W ich ramach działa 51 instytutów.
Dotychczas mury polskiego UWr. opuściło ponad 100 tys. absolwentów. Uczelnia zatrudnia 3174 pracowników, w tym 1650 nauczycieli akademickich, wśród których 448 to profesorowie i doktorzy habilitowani. W ub.r. pracownicy uczelni opublikowali 3,5 tys. prac naukowych, w tym 141 książek. 831 publikacji ukazało się w wydawnictwach zagranicznych.
Zbiory Biblioteki Uniwersyteckiej liczą 3,5 mln woluminów. Studenci UWr. działają w 74 kołach naukowych oraz 19 organizacjach i stowarzyszeniach.

9 profesorów niemieckiego Uniwersytetu Wrocławskiego otrzymało Nagrody Nobla: Theodor Mommsen z literatury (1902), Philipp Lenard z fizyki (1905), Eduard Buchner z chemii (1907), Paul Ehrlich z medycyny (1908), Fritz Haber z chemii (1918), Friedrich Bergius z chemii (1931), Erwin Schr?dinger z fizyki (1933), Otto Stern z fizyki (1943) i Max Born z fizyki (1945).

(kada)

Hierarchizm w nauce

5 grudnia w Zamku Królewskim w Warszawie odbyła się uroczystość wręczenia Nagród Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. W tym roku zaszczycił ją swoją obecnością – po raz pierwszy w dziejach nagrody – prezydent Aleksander Kwaśniewski.

Fot. S. Ciechan

Od lewej: prof. A. Udalski, prof. A. Proń, prof. M. Jaskólski, prof. L. Leciejewicz

Prof. Janusz Sławiński, przewodniczący Rady FNP, przypomniał, że historia najważniejszej polskiej nagrody naukowej ma już 11 lat. Dotychczas – łącznie z obecną edycją – otrzymało ją 39 uczonych. W tym roku oprócz statuetki laureaci otrzymali czeki na 60 tys. zł. Prof. Sławiński zauważył, że to laureaci uwiarygodniają nagrodę, która nazywana jest Polskim Noblem. Przypomniał, że wbrew tendencjom do pracy zespołowej w nauce, Nagroda FNP pozostaje nagrodą indywidualną i honoruje indywidualne osiągnięcia. Uczony podzielił się z gośćmi uroczystości refleksją nad pewnymi „mechanizmami” przyznawania nagrody. Stwierdził, że jednym z nich jest potrzeba spotykania tego, co wybitne. Nagroda działa na rzecz hierarchizmu w nauce, gdyż promuje i wyróżnia tylko najlepszych. Nagroda jest „urządzeniem” samoobsługowym społeczności naukowej, gdyż uczonych typują do niej, a potem nagradzają sami uczeni.
Prezydent Kwaśniewski przypomniał pokrótce zasługi laureatów, koncentrując się na podkreśleniu ich praktycznego znaczenia. Badania prof. Lecha Leciejewicza nad źródłami kultury europejskiej są nam potrzebne obecnie w dobie jednoczenia się Europy. Osiągnięcia prof. Mariusza Jaskólskiego zbliżają nas do znalezienia leków na choroby mózgu. Wynalazki prof. Adama Pronia – nowe półprzewodnikowe i przewodzące polimery – wprowadzają nową jakość do elektroniki. Odkrycia prof. Andrzeja Udalskiego pozwoliły na nowo wyskalować kosmos i odnaleźć w nim wiele obiektów towarzyszących gwiazdom. Prezydent zauważył, że potrzebne jest zbliżenie naszych badaczy do środowisk biznesu i praktyczne ukierunkowanie badań. – Nauka to nie luksus dla bogatych, ale podstawowa potrzeba – stwierdził Aleksander Kwaśniewski.

Prof. Michał Kleiber, minister nauki, przewodniczący Komitetu Badań Naukowych powiedział, że gdyby FNP działała w XVI w., to Mikołaj Kopernik zapewne zostałby laureatem jej nagrody. Zauważył, że w obecnych czasach narzekania na kiepskie warunki pracy uczonych warto przypomnieć sobie sylwetkę Kopernika, który zapewne pracował w znacznie gorszych warunkach. Prof. Kleiber przypomniał jedno wydarzenie z życia wielkiego astronoma, mianowicie fakt, że Kopernik wstęp do swego dzieła, napisany prostym, popularnym językiem, podarował papieżowi Pawłowi III, licząc na zrozumienie zawartej w dziele problematyki. – Już wówczas wielcy uczeni dbali o poparcie społeczne dla swoich badań, poprzez ich popularyzację. Brak takiej dbałości jest jedną z poważnych wad naszej współczesnej nauki. Minister Kleiber zaapelował do laureatów Nagrody FNP, by za pośrednictwem mediów pokazali społeczeństwu znaczenie swoich badań.
Na zakończenie części oficjalnej zabrali głos laureaci. Prof. Leciejewicz zauważył, że nagrodzona praca stanowi podsumowanie jego 50-letnich badań i napisana jest językiem zrozumiałym nie tylko dla fachowców. Inni wskazali na fakt, iż nagrodzone teraz przez fundację osiągnięcia były możliwe dzięki wcześniejszej pomocy FNP. Prof. Udalski przypomniał, że to dzięki subwencji FNP skonstruowano polski teleskop i umieszczono go w Chile, co umożliwiło prowadzenie obserwacji nieba w skali 30-krotnie większej niż wcześniej, a prof. Jaskólski stwierdził, że rozwój polskiej biokrystalografii był możliwy m.in. dzięki temu, że FNP zadecydowała w 1994 r. o sfinansowaniu pierwszego w Polsce laboratorium krystalografii białek – Centrum Badań Biokrystalograficznych w Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu. Prof. Proń powiedział, że zazwyczaj jednak nagrody indywidualne nie zauważają wkładu współpracowników w odkrycie. – W Polsce naukę tworzą doktoranci i kobiety, a profesorowie – starsi mężczyźni – zbierają nagrody. Coś w tym jest, gdyż dotychczas tylko dwie kobiety otrzymały Nagrodę FNP.

(pik)

Inauguracja 6. Programu Ramowego UE

„Kryształowe Brukselki”

6. Program Ramowy UE, największy unijny program wspierania i finansowania badań i rozwoju naukowego, został uroczyście zainaugurowany na konferencji, która odbyła się w dniach 25-26 listopada w Warszawie. W spotkaniu, nad którym patronat objął prezydent Aleksander Kwaśniewski, uczestniczyło ponad 1800 osób, m.in. eksperci z krajów UE i państw kandydujących oraz koordynatorzy zespołów badawczych. Równolegle odbyło się spotkanie ministrów nauki z krajów Europy Środkowej i Wschodniej.

– Spotykamy się, by omówić stojące przed nami wyzwania związane z naszym miejscem i rolą w Europejskiej Przestrzeni Badawczej. Nowy program pozwoli zintegrować badania i nadać im odpowiednie kierunki. Drogą do tego jest określenie priorytetów badawczych, co pozwoli krajom kandydującym lepiej wykorzystać potencjał naukowy i wiedzę – powiedział prof. Michał Kleiber, minister nauki, przewodniczący KBN.

6.PR, który będzie realizowany w latach 2003-2006, w porównaniu 2 poprzednim wprowadza więcej innowacji i dysponuje większym budżetem – 17,5 mld euro. Obejmuje 7 tematycznych obszarów priorytetowych: genomika i biotechnologie dla zdrowia człowieka, technologie społeczeństwa informacyjnego, nanotechnologie i nauka o materiałach, aeronautyka i przestrzeń kosmiczna, jakość i bezpieczeństwo żywności, zrównoważony rozwój, obywatele i sprawowanie władzy w społeczeństwie opartym na wiedzy.

6.PR jest kluczowym instrumentem w procesie tworzenia Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA) – wspólnej polityki naukowo-badawczej całej UE. Celem jest koordynacja wysiłków badawczych poszczególnych państw członkowskich w oparciu o wspólne założenia, wiedzę specjalistyczną i zasoby. UE zamierza zwiększyć do 2010 r. wydatki na badania i rozwój do 3 proc. PKB. Stworzenie ERA ma przyczynić się do zmiany UE w najbardziej dynamiczną i konkurencyjną gospodarkę opartą na wiedzy. Głównym czynnikiem sprzyjającym wzrostowi gospodarczemu ma być przemysłowe wykorzystanie badań naukowych – powiedział do uczestników Aleksander Kwaśniewski.

O udziale w 6.PR można myśleć optymistycznie ze względu na doświadczenia, jakie Polska nabyła w zakończonym już 5.PR. Zamknął się on dla nas sukcesem finansowym, została też po nim infrastruktura instytucjonalna w postaci punktów kontaktowych oraz 157 centrów doskonałości i kompetencji.

Podczas konferencji wręczono nagrody „Kryształowej Brukselki”, przyznawane dla najlepszych uczestników 5.PR. W kategorii szkół wyższych wyróżniono Politechnikę Warszawską, wśród placówek PAN nagrodę uzyskał Instytut Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie. W kategorii jednostek badawczo-rozwojowych „brukselkę” przyznano Instytutowi Technologii Elektronowej w Warszawie. W kategorii dużych przedsiębiorstw nagrodę zdobyła Stocznia Gdynia SA, a w kategorii małych i średnich przedsiębiorstw – Rodan System SA w Warszawie. Nagrodę indywidualną otrzymał Krzysztof Głomb ze stowarzyszenia Miasta w Internecie z Tarnowa.

(ert)

Rada Główna Szkolnictwa Wyższego

Członkowie RG VIII kadencji

W dniu 28 października dokonano wyboru członków RG na lata 2003-05. Oto ich lista: prof. dr hab. inż. Romuald Będziński (PWr.), dr hab. inż. Anna Błach (PŚ, Gliwice), prof. dr hab. inż. Jerzy Błażejowski (UG), prof. dr hab. Stanisław Dzięgielewski (AR, Poznań), prof. dr hab. Krystyna Dziworska (Wyższa Szkoła Bankowa, Gdańsk), prof. dr hab. Teodor Filipiak (Wyższa Szkoła Handlu i Prawa, Warszawa), prof. dr hab. Bolesław Ginter (UJ), prof. dr hab. Henryk Grabowski (AWF, Kraków), prof. dr hab. n. farm. Bożenna Gutkowska (AM, Warszawa), prof. dr hab. Wojciech Iwańczak (Aśw., Kielce), prof. dr hab. Sławomir Kalembka (UMK), dr n. med. Jacek Kosiewicz (ŚAM, Katowice), prof. dr hab. Leon Kozacki (UAM, Poznań), prof. Henryk Kuźniak (PWSFTviT, Łódź), prof. dr hab. n. med. Paweł Lampe (ŚAM), prof. dr hab. Czesława Lipecka (AR, Lublin), prof. dr hab. Jan Madey (UW), dr inż. Jan Masłowski (AR, Lublin), prof. dr hab. inż. Wojciech Mitkowski (AGH), dr Ryszard Mojak (UMCS), dr Krzysztof Piskorczyk (Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa, Katowice), dr Dariusz Rott (UŚ), prof. dr hab. Tadeusz Sławek (UŚ), prof. dr hab. Marian Strużycki (SGH), prof. dr hab. Barbara Tuchańska (UŁ), dr inż. Kazimierz Wańkowicz (PŁ), prof. dr hab. inż. arch. Stefan Wrona (PW), stud. Przemysław Kowalski (SGGW), stud. Sławomir Polański (UG), stud. Robert Sarnecki (UAM).

Nagrody wydziałowe


Wydział I nauk spoŁecznych: W dziedzinie historii im. Joachima Lelewela – prof. dr hab. Paweł Piotr Wieczorkiewicz za pracę Łańcuch śmierci. Czystka w Armii Czerwonej 1937-1939; w dziedzinie językoznawstwa im. Kazimierza Nitscha – prof. dr hab. Krystyna Pisarkowa za pracę Językoznawstwo Bronisława Malinowskiego; w dziedzinie literatury i filologii im. Aleksandra Br?cknera – dr Jerzy Kandziora, dr Zyta Szymańska, mgr Krystyna Tokarzówna za pracę Bez cenzury 1976-1989; w dziedzinie nauk politycznych – prof. dr hab. Andrzej antoszewski, prof. dr hab. Ryszard Herbut za pracę Systemy polityczne współczesnego świata; w dziedzinie prawa im. Leona Petrażyckiego – prof. dr hab. Maciej Zieliński za pracę Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki.

Wydział III nauk matematycznych, fizycznych i chemicznych: w dziedzinie chemii im. Marii Skłodowskiej-Curie – prof. dr hab. Henryk Kozłowski za cykl 53 prac z chemii bionieorganicznej opublikowanych w czasopismach o światowej renomie; w dziedzinie chemii im. Włodzimierza Kołosa – dr Daniel Gryko za cykl prac Synteza związków makrocyklicznych; w dziedzinie fizyki im. Stefana Pieńkowskiego – dr hab. inż. Arkadiusz Wójs za pracę Interaction and particle-hole symmetry of Laughlin quasiparticles; w dziedzinie matematyki im. Wacława Sierpińskiego – dr hab. Rafał atała za cykl prac z teorii prawdopodobieństwa.

Fot. S. Ciechan

Wydział IV nauk technicznych: w dziedzinie mechaniki im. Witolda Nowackiego – dr hab. inż. Michał Basista za cykl prac Mikromechanika rozwoju uszkodzeń w materiałach; w dziedzinie mechaniki im. Wacława Olszaka – dr hab. inż. Aleksander Muc za cykl prac Analiza zniszczenia i optymalizacja struktur kompozytowych; w dziedzinie informatyki – dr inż. Krzysztof Giaro za cykl prac Metoda chromatyczna i jej zastosowania techniczne oraz dr hab. inż. Jerzy Stefanowski za pracę Algorytmy indukcji reguł decyzyjnych w odkrywaniu wiedzy; w dziedzinie budowy maszyn–konstrukcji – dr inż. Zbigniew zimniak za cykl prac System wspomagania i projektowania procesów tłoczenia blach oraz dr inż. Jerzy Weremczuk za cykl prac Metody systemowego zmniejszania niejednoznaczności fizycznej higrometru punktu rosy.
WydziaŁ V nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych: Nagroda im. Michała Oczapowskiego – prof. dr hab. Bogdan Sadowski za książkę Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt; nagroda Wydziału – doc. dr hab. Ewa ratajczak za pracę Rynek drzewny. Analiza struktur przedmiotowych; dyplomy za prace badawcze – dr Alina Gajewska i prof. dr hab. Kazimierz Kochman za cykl prac Ekspresja genów gonatropin w przysadce szczura in vivo oraz doc. dr hab. Barbara Witkowska-Walczak za pracę Wpływ struktury agregatowej gleb mineralnych na ich hydrofizyczne charakterystyki.

Wydział VII nauk o ziemi i nauk górniczych: Za szczególnie wyróżniające się osiągnięcie naukowe im. Stanisława Staszica – prof. dr hab. Piotr Eberhardt za książkę Geografia ludności Rosji; w dziedzinie nauk górniczych im. Witolda Budryka – dr inż. Paweł Ligęza za pracę Układy termoanemometryczne – struktura, modelowanie, przyrządy i systemy pomiarowe; w dziedzinie geologii im. Wawrzyńca Teisseyre’a – dr hab. Ireneusz Walaszczyk za cykl prac Studia paleontologiczno-stratygraficzne nad późnokredowymi faunami inoceramowymi zachodnich terytoriów Stanów Zjednoczonych Ameryki; w dziedzinie nauk mineralogicznych im. Ignacego Domeyki – dr Andrzej Wilamowski za pracę Chlorization and polytypis of biotite in the Łomnica granite, Karkonosze Massif, Sudetes, Poland: stable isotope evidence.

Akademia Rolnicza we Wrocławiu

Medal za preparat 
przeciwnowotworowy

Złoty medal z wyróżnieniem na tegorocznej Światowej Wystawie Innowacji, Badań i Nowoczesnej Techniki EUREKA 2002 w Brukseli, która odbyła się w dniach 12–17 listopada, przyznano Zakładowi Hodowli Owiec i Zwierząt Futerkowych wrocławskiej Akademii Rolniczej. Nagrodzono wyniki badań, dzięki którym uzyskano możliwość otrzymania skoniugowanej formy kwasu linolowego, występującego w tłuszczu mleka owczego, do zastosowania w prewencji chorób nowotworowych.

Inicjatorką badań nad preparatem była prof. Bożena Patkowska-Sokoła. Pierwsze analizy, przeprowadzone w laboratorium Katedry Technologii Rolnej i Przechowalnictwa pod kierunkiem mgr. Karola Aniołowskiego, miały na celu zbadanie zawartości skoniugowanej formy kwasu linolowego w tłuszczu mleka krowiego, owczego, koziego, a także w tkance mięsnej. Okazało się, że najwięcej tej substancji zawiera tłuszcz mleka owczego. W wyniku badań, prowadzonych we współpracy z prof. Andrzejem Lipkowskim i dr Wiesławą Waliszewicz-Niedbalską z Instytutu Chemii Przemysłowej im. Ignacego Mościckiego w Warszawie, uzyskano badany preparat, czyli skoniugowaną formę kwasu linolowego. Dalsze prace prowadzone były wspólnie z doc. Adamem Opolskim i dr Joanną Wietrzyk z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN we Wrocławiu. Tam przeprowadzono testy in vitro na zewnętrznych tkankach ludzkich oraz in vivo na żywych myszach. Potwierdziły one właściwości preparatu w prewencji chorób nowotworowych. Do tej pory zgłosiło się już kilka firm zachodnich z zamiarem wdrożenia wyników tych badań.

Jest to kolejne wyróżnienie dla naukowców z wrocławskiej Akademii Rolniczej na wystawie w Brukseli. W roku 1998, podczas 47. Światowej Wystawy Eureka, złotym medalem wyróżniony został prof. Zbigniew Dobrzański, obecny dziekan Wydziału Biologii i Hodowli Zwierząt wrocławskiej AR, za wynalezienie preparatu mineralno-tłuszczowego humobentofit, stosowanego jako dodatek do pasz dla zwierząt gospodarskich. Produkt ten powstał w wyniku współpracy trzech instytucji: Poltegor-Instytut, firmy Tronina oraz Katedry Higieny Zwierząt i Środowiska Hodowlanego Akademii Rolniczej we Wrocławiu.

Konferencja Rektorów Uczelni Rolniczych we Wrocławiu

Zmiany systemowe 
są konieczne

Rektorzy i prorektorzy ds. dydaktyki uczelni rolniczych, którzy obradowali 13 listopada we Wrocławiu, uznali, że dalszy rozwój szkolnictwa wyższego oraz utrzymanie i wzrost poziomu kształcenia, a także zwiększenie wskaźnika scholaryzacji nie będą możliwe bez znaczącego wzrostu środków na inwestycje i pomoc materialną dla studentów. Domagali się uchwalenia w trybie pilnym nowej ustawy o szkolnictwie wyższym, określenia przez MENiS przejrzystych zasad rozdziału środków na edukację oraz rozwiązań legislacyjnych wyłączających szkoły wyższe spod jurysdykcji ustawy o zamówieniach publicznych, a także opracowania jednoznacznego statusu doktoranta i zasad finansowania studiów doktoranckich.

Prof. Tomasz Borecki, rektor SGGW w Warszawie, wyliczył problemy, z którymi borykają się uczelnie. Obowiązująca ustawa o zamówieniach publicznych utrudnia działanie, prowadzi do marnotrawstwa i opóźnia inwestycje. Od tego roku zabrakło środków na stypendia dla doktorantów, wciąż nieuregulowany jest też status doktoranta. Odstąpienie przez MENiS od stosowania algorytmu rozdziału środków sprawia, że zasady przyznawania dotacji są nieprzejrzyste. Konieczne są też zmiany pozwalające na uelastycznienie planów i programów studiów. Sprzyjać temu mogłaby likwidacja pensum dydaktycznego.

O pracach resortu edukacji mówił dr Józef Lepiech, wicedyrektor Departamentu Szkolnictwa Wyższego. Trwa dyskusja nad projektem strategii rozwoju szkolnictwa wyższego do roku 2010. Powinna ona być tworzywem do opracowania nowej ustawy o szkolnictwie wyższym. Konieczna jest modyfikacja programów studiów, a studia doktoranckie powinny być traktowane jako trzeci stopień kształcenia. Problemem jest jakość kształcenia nie tylko w uczelniach niepublicznych, ale także na niektórych kierunkach studiów zaocznych w uczelniach państwowych. Udział wydatków płacowych wynosić będzie 90,2 proc., a na funkcjonowanie uczelni przeznacza się 9,8 proc. ogólnego budżetu. Większość środków dzieli się według struktury zatrudnienia. We wrześniu 2003 r. ma być przeprowadzony drugi etap podwyżek dla pracowników szkół wyższych. Trzeci przewiduje się w 2004 roku. Środki na inwestycje w 2003 roku będą skromne, wyniosą zaledwie 80 proc. wydatków tegorocznych, z czego będą finansowane trzy wieloletnie programy inwestycyjne w Poznaniu, Krakowie i Wrocławiu (biblioteka uniwersytecka).

Prof. Leszek Pływaczyk zaproponował, aby – wzorując się na systemie krajowej wymiany studentów uniwersytetów (MOST) – stworzyć porozumienie MOST AR – system mobilności studentów akademii rolniczych. Program miałby być uruchomiony już od drugiego semestru tego roku akademickiego.

prof. Tadeusz Szulc, były rektor wrocławskiej AR, o statusie RZD mówił na przykładzie rozwiązań przyjętych w jego macierzystej uczelni. Tworzone są centra, które spełniają rolę dydaktyczną i naukową. Podkreślił znaczenie bezpieczeństwa prawnego. Dziś uczelnia w większości ma prawo wieczystego użytkowania gruntów, zaś prawo własności dotyczy jedynie terenów nabytych po roku 1990. W dyskusji poruszano m.in. problem praktyk studenckich, bowiem firmy niechętnie przyjmują studentów.

Prof. Andrzej Jamiołkowski przedstawił pracę Państwowej Komisji Akredytacyjnej. W tym roku zbadanych zostanie 180 jednostek (kierunków studiów w danej uczelni). Negatywna opinia PKA może oznaczać, że wstrzymuje się nabór na dany kierunek studiów lub rozwiązanie danego kierunku i przeniesienie studentów do innych uczelni. Minister Krystyna Łybacka zadeklarowała, że jednoznacznie przyjmuje opinię PKA, dlatego procedury oceniania muszą być staranne i porównywalne. PKA stosować będzie dwie oceny pozytywne: warunkową akceptację na rok (w tym czasie trzeba uzupełnić kadrę) lub ocenę pozytywną, a w wyjątkowych sytuacjach ocenę pozytywną z wyróżnieniem. Prof. Jamiołkowski stwierdził, że niekiedy uczelnie prywatne bardziej dbają o utrzymywanie standardów niż uczelnie państwowe. Tylko 19 proc. wniosków o utworzenie nowej uczelni zostało rozpatrzone pozytywnie. Zwiększyły się wymagania kadrowe. Aby utworzyć nowy kierunek studiów potrzeba ośmiu samodzielnych pracowników, kierunek na poziomie licencjata – czterech.

Prof. Jerzy Świątek, prorektor ds. nauczania Politechniki Wrocławskiej, analizował systemy akredytacji studiów w UE. Stwierdził, że nie istnieje europejska agencja jakości i akredytacji, komisje oceniające jakość kształcenia mają zróżnicowany charakter, zróżnicowana jest też forma i zakres nadzoru nad szkolnictwem wyższym. Ale w tej swoistej „dżungli” standardów, procedur i ciał związanych z zapewnianiem jakości „kształcenie bez granic” jest przyszłością.

(mwj)

Konferencja inżynierów i techników sanitarnych

Wentylacja, klimatyzacja i ciepło

W dniach 9-11 października w Zakopanem-Kościelisku odbyła się XIV Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Techniczna „Wentylacja, klimatyzacja i energetyka cieplna w budownictwie ogólnym”, zorganizowana przez oddział krakowski Polskiego Zrzeszenia Inżynierów i Techników Sanitarnych, przy współudziale Zakładu Budownictwa Wiejskiego AR w Krakowie, Wydziału Chemii UJ, Katedry Maszyn i Urządzeń Energetycznych AGH, Instytutu Inżynierii Cieplnej i Ochrony Powietrza PK, Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, gliwickiego oddziału Narodowej Agencji Poszanowania Energii i krakowskiego MPEC. Pierwsza konferencja z tego cyklu odbyła się w 1951 roku, a kolejna odbędzie się w 2005.

Fot. S. Ciechan

Obrady tegorocznego spotkania dotyczyły: komfortu budynków w świetle wymagań norm i przepisów, racjonalizacji procesów wentylacyjnych i cieplnych w budynkach, nowoczesnych urządzeń grzewczych i wentylacyjnych, pomiarów, sterowania i monitoringu, odnawialnych źródeł energii, technicznych i ekonomicznych aspektów przedsięwzięć inwestycyjnych oraz źródeł finansowania inwestycji.

Interesujące dla praktyki oraz budownictwa propozycje i wnioski wypływające z prac naukowo-badawczych i doświadczeń można znaleźć w następujących referatach: Możliwości i warunki korzystania z odnawialnych źródeł energii (S. Gumuła, H. Doruch, M. Piaskowska), Gospodarka ciepłem we współczesnych obiektach szklarniowych (S. Grabarczyk), Analiza wymiany ciepła przez promieniowanie w pomieszczeniu z uwagi na komfort cieplny (M. Hopkowicz, D. Machowska), Badania skuteczności systemów odbierania ciepła z gruntu w sprężarkowych pompach ciepła (B. Kołaczkowski), Koncepcja ściany hybrydowej z przezroczystą izolacją cieplną do aktywnego pozyskiwania energii promieniowania słonecznego (J. Radoń, W. Bieda), Wentylacja w trendach zrównoważonego budownictwa (S. Mierzwiński), Fizykomatematyczne modelowanie procesów wymiany ciepła i masy w rekuperatorach do odzysku ciepła w instalacjach wentylacyjnych (S. Anisimow, N. Fijałkowski), Badania naturalnej wymiany powietrza (M.B. Nantka, E. Miśniakiewicz), Przyczyny powstawania oraz sposoby zapobiegania zatruciom użytkowników pomieszczeń z urządzeniami gazowymi w budownictwie mieszkaniowym (A. Kukuczka, Cz. Wachnicki).

prof. Wacław Bieda

Inwestycje – Politechnika Łódzka

Nowy obiekt IMP

Kolejnym obiektem pofabrycznym, oddanym jesienią do użytku przez Politechnikę Łódzką, jest budynek laboratoriów maszyn wodnych, mechaniki płynów i metrologii Instytutu Maszyn Przepływowych. Całość zadania inwestycyjnego obejmowała przebudowę i adaptację pomieszczeń w starych pofabrycznych budynkach oraz budowę nowego budynku połączonego „wiszącym” przejściem z pozostałymi obiektami instytutu.

Fot. Jan Szabela

Wśród nowych laboratoriów wyróżnia się wystrojem Laboratorium Maszyn Wodnych, którego ściany są pokryte błękitnymi luksferami, tworzącymi fale w czerwonej cegle (studenci nazywają je Atlantic). W laboratorium tym jest studnia o głębokości 14 m, zbiornik wodny o pojemności 28 m3, połączony z podziemnym zbiornikiem o pojemności 50 m3, instalacje wentylacji i klimatyzacji oraz instalacje elektryczne zapewniające możliwość badań maszyn napędzanych silnikami dużej mocy.

W części adaptowanej oraz w nowym budynku znajdują się także: Laboratorium Mechaniki Płynów, Laboratorium Metrologii Przepływów oraz Laboratorium Badań Silników Cieplnych i Turbospalinowych. Umieszczono tam również warsztat mechaniczny, czytelnię i sale seminaryjne.

Modernizacja i rozbudowa Instytutu Maszyn Przepływowych trwała 29 miesięcy i kosztowała 7,6 mln zł. Większość środków – 6,15 mln zł – dał Komitet Badań Naukowych, resztę pieniędzy dołożyła uczelnia.

Instytut Maszyn Przepływowych zatrudnia 59 pracowników, w tym 31 nauczycieli akademickich. Obecnie pracuje nad 20 projektami badawczymi KBN. Należy do tych jednostek PŁ, które realizują wiele prac we współpracy z przemysłem.

(ech)

Akademia Ekonomiczna w Poznaniu

Sponsoring w sporcie

We współczesnym świecie marketing stał się swoistą filozofią, wywierającą duży wpływ na wszelkie dziedziny życia, nie tylko te związane z materialnymi potrzebami człowieka. Już nie tylko produkty, ale również idee stały się stałym elementem marketingu. Dotarł on także na grunt sportowy, gdzie rywalizacja połączona z zasadami fair play, przyciąga na stadiony tysiące kibiców, a przed telewizory miliony innych. Zjawiskiem tym coraz częściej zajmuje się też nauka. 21 listopada w poznańskiej Akademii Ekonomicznej odbyła się konferencja „Marketing sportowy – szanse, możliwości, korzyści”, zorganizowana przez Niezależne Zrzeszenie Studentów oraz Studencką Grupę Doradczą z poznańskiej AE.

– Mało jest klubów sportowych w Polsce, które mogą poszczycić się profesjonalnie opracowaną strategią marketingową. W warunkach rosnącej konkurencji nasila się konieczność wybrania optymalnych i ukierunkowanych sposobów dotarcia do jak najszerszego grona klientów. Mecze i zawody sportowe są doskonałym nośnikiem reklamy. Korzyści czerpią dwie strony: zlecający dociera do konkretnej grupy odbiorców – miłośników sportu, a sportowcy, dzięki wsparciu sponsora, mogą nadal trenować i uzyskiwać coraz lepsze wyniki – wyjaśnia Piotr Matecki, jeden z organizatorów spotkania, członek NZS AE oraz Studenckiej Grupy Doradczej.

Sponsoring wygrywa z reklamą, która zaczyna być postrzegana jako działanie zbyt natarczywe. Ponadto wiele firm poprzez finansowanie sportu skutecznie zwiększa wśród potencjalnych klientów stopień znajomości marki swoich produktów.

Konferencja miała charakter forum informacyjno-dyskusyjnego. Prelegenci, wśród których byli m.in.: Jerzy Engel, były trener piłkarskiej reprezentacji Polski, Radosław Majchrzak, prezes Lecha Poznań oraz Wojciech Ziemniak, najaktywniejszy kibic w kraju, mówili m.in. o tym, jak skutecznie wykorzystywać narzędzia marketingu sportowego, jak efektywnie zarządzać klubem sportowym, czy sport ma szanse stać się w Polsce „kołem zamachowym gospodarki”, jaka jest rola i wpływ kibiców oraz mediów na rozwój sportu i kreowanie wizerunku sportowca.

(karma) 

Sport akademicki

Mistrzostwa Polski Szkół Wyższych

Centralna Inauguracja Sportowego Roku Akademickiego 2002/03 odbyła się w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Okazją był jubileusz 80 lat działalności Akademickiego Związku Sportowego. Społeczność akademicka KUL otrzymała wspaniały prezent – nowoczesną, pełnowymiarową, klimatyzowaną halę sportową na Poczekajce. Zarząd Główny AZS w tym roku akademickim przyznał Nagrodę im. Eugeniusza Piaseckiego dwóm lubelskim nauczycielom – trenerom: Andrzejowi Pepłowskiemu (AM) i Januszowi Herbinowi (KUL). Z kolei Stypendium im. Eugeniusza Pietrasika otrzymała Marta Moryc, studentka WSFiZ z Białegostoku.

Inauguracji towarzyszyło uroczyste podsumowanie Mistrzostw Polski Szkół Wyższych. Są one rozgrywane od 1960 roku w cyklu 2-letnim. W ostatnich XXI Mistrzostwach uczestniczyło 150 uczelni, 1,7 tys. uczelnianych zespołów, ponad 13,5 tys. studentów, doktorantów i pracowników uczelni. Rywalizowały one w 8 typach uczelni, w 44 dyscyplinach sportowych. W tej największej imprezie startują wszyscy akademiccy sportowcy, bez względu na przynależność klubową – obok olimpijczyków ci, którzy sport traktują jako przyjemność.

W prowadzonej przez Zarząd Główny AZS klasyfikacji na najbardziej usportowioną uczelnię zwyciężył Uniwersytet im. Adama Mickiewicza z Poznania (223 pkt.), który wyprzedził Uniwersytet Warszawski (219) i Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej z Lublina (183).

Na szczególne wyróżnienie zasługuje poznańska Akademia Medyczna, której sportowcy już po raz ósmy z rzędu są nie do pokonania w rywalizacji sportowców z uczelni medycznych.

Walka wśród uniwersytetów (14) toczy się pomiędzy pięcioma z nich. Najsilniejszy jest Uniwersytet Warszawski, za nim UAM, Uniwersytet Łódzki, a dalej Uniwersytet Gdański i UMCS.

18 sklasyfikowanych uczelni, 38 rozegranych dyscyplin, 419 startujących zespołów, to najważniejsze cyfry ilustrujące zmagania uczelni technicznych. W tej edycji, po kilku latach przerwy, zwycięstwo odnieśli studenci Politechniki Warszawskiej. Drugie miejsce zajęła Politechnika Gdańska, która dzielnie broniła pierwszego miejsca przez ostatnie cztery edycje mistrzostw. Trzecia była Politechnika Śląska.

W gronie uczelni pedagogicznych po raz kolejny liderem został Uniwersytet Rzeszowski, do niedawna jeszcze Wyższa Szkoła Pedagogiczna. W następnych mistrzostwach uczelnia będzie rywalizowała w gronie uniwersytetów.

Ponowne zwycięstwo odniosła Akademia Ekonomiczna z Wrocławia. W tym typie uczelni od lat w czołówce są te same uczelnie: AE z Katowic, Szkoła Główna Handlowa z Warszawy i AE z Krakowa.

Po raz trzeci z rzędu wśród uczelni rolniczych najlepsza jest Akademia Techniczno-Rolnicza z Bydgoszczy. Na zmianę drugie miejsce zajmują AR z Poznania i warszawska Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego.

Od trzech edycji w mistrzostwach rozgrywane są zawody w gronie wyższych szkół niepaństwowych. Kolejność na dwóch pierwszych miejscach ta sama, co przed 2 laty: Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania z Białegostoku przed Szkołą Wyższą im. Pawła Włodkowica z Płocka.

Od początku istnienia kategorii kolegiów nauczycielskich i wyższych szkół zawodowych właściwie 3 szkoły walczą o najwyższe lokaty w klasyfikacji. Mistrz dwóch poprzednich edycji, Kolegium Nauczycielskie z Raciborza, tym razem uznał wyższość PWSZ z Konina, a za nimi uplasowała się PWSZ z Krosna.

Halina Hanusz

Katolicki Uniwersytet Lubelski

30 lat badań nad Polonią

Wręczenie Jubileuszowej Nagrody Naukowej im. Ireny i Franciszka Skowyrów uświetniło obchody 30-lecia Instytutu Badań nad Polonią i Duszpasterstwem Polonijnym KUL, które miały miejsce 28 października.

Instytut gromadzi informacje o życiu Polaków za granicami naszego kraju i o roli, jaką w podtrzymywaniu polskości odgrywa Kościół. Jako pierwsza jednostka badawcza Instytut zaczął śledzić losy Polaków na Wschodzie. Publikacje instytutu, poświęcone poszczególnym krajom lub regionom, dają szeroki obraz Polonii danego miejsca i ukazują tło historyczne, ale dążą przede wszystkim do oddania stanu aktualnego – liczby polskich szkół, parafii, ośrodków. Co roku instytut organizuje sesję dotyczącą Polonii w jednym z państw. Wydaje również „Studia Polonijne” (mające wysoką punktację na liście KBN). Na uwagę zasługuje dokumentalna seria wydawnicza: Polacy mówią o sobie.

Od 10 lat instytut przyznaje Nagrodę Naukową im. Ireny i Franciszka Skowyrów. Otrzymują ją autorzy prac z dziedziny historii, szeroko rozumianej filozofii, kultury oraz teologii, poruszających problematykę Polonii świata. Wyróżniane są prace ukazujące wkład Kościoła i duchowieństwa w rozwój kultury narodowej oraz walkę o wolność i niepodległość Polski, sprawiedliwość społeczną i prawa człowieka. W tym roku laureatami nagrody zostali: dr John Grondelski (Ambasada USA, Warszawa) za zainteresowania sprawami polskimi oraz współpracę na linii Polonia–Polska, ks. prof. Józef Niewiadomski (Uniwersytet Leopolda Franciszka w Innsbrucku) za pracę naukową podnoszącą prestiż nauki polskiej, prof. Jan Mazur (UMCS) za propagowanie języka polskiego za granicą oraz Wanda i Romuald Mieczkowscy (Wilno) za pracę społeczną na rzecz Polaków na Litwie.

Agnieszka Bieńkowska

Politechnika Lubelska

Etyka w biznesie

W dniach 24-25 października w Kazimierzu Dolnym odbyła się IX międzynarodowa konferencja naukowa „Zarządzanie przedsiębiorstwem – ekonomia, prawo, kultura, etyka”, zorganizowana przez Katedrę Zarządzania Politechniki Lubelskiej, przy współpracy Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Administracji, Lubelskiego Towarzystwa Naukowego oraz Lubelskiego Forum Pracodawców.

Uczestnicy spotkania zgodzili się, że kluczowymi czynnikami sukcesu firmy są obecnie zasoby społeczne. Nowe podejście w teorii zarządzania to logika oparta na kulturze przedsiębiorstwa, w której znaczącą pozycję zajmuje etyka. „Etyka biznesu” to pojęcie, które wciąż wzbudza wiele kontrowersji, łącznie z kardynalnym pytaniem: czy w ogóle jest możliwa? Mimo złożoności i ambiwalentnego stosunku menedżerów do etyki biznesu, wyraźnie widać, że etyka w zarządzaniu jest ważnym komponentem sukcesu przedsiębiorstwa. Dobre firmy, stwierdzono, powinny funkcjonować w obszarze trzech E: efektywność, ekonomiczność, etyczność. Właśnie na gruncie etyki biznesu zrodziła się koncepcja zarządzania poprzez wartości. Oznacza ona jasne i trwałe określenie wartości, które firma będzie stosować zarówno podczas podejmowania decyzji strategicznych, jak i w codziennej praktyce.

Dużo emocji wzbudził temat, czy należy obawiać się rewolucji internetowej w zarządzaniu przedsiębiorstwem? Jedni byli zdania, że dzięki najnowszym technologiom informatycznym zmienia się zarządzanie przedsiębiorstwem i menedżerowie, aby być skuteczni, potrzebują nowych kompetencji. Z kolei inni przychylali się do opinii, że mimo wprowadzenia nowych technologii podstawy zarządzania i kluczowe kompetencje menedżerskie nie zmieniają się. Trzeba pamiętać, iż zapotrzebowanie na Internet jako czynnik przewagi konkurencyjnej jest różne w różnych branżach. Menedżerowie odczuwają wpływ nowych technologii w sferze zarządzania, jednak uważają, iż podstawy zarządzania są solidnie oparte na tradycyjnych umiejętnościach i tradycyjnych czynnikach sukcesu.

(icd)

Nominacje profesorskie

4 grudnia Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 56 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki.

Nauki biologiczne: Ewa Krystyna Kępczyńska (USz.), Krzysztof Piotr Liberek (UG), Anna Janina Majewska-Sawka (Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Radzików), Tadeusz Puszkar (URz.).

Nauki chemiczne: Edward Bald (UŁ), Alina Maria Ciach (IchF PAN, Warszawa), Włodzimierz Kutner (IchF PAN, Warszawa), Jan Leszek Plenkiewicz (PW).

Nauki ekonomiczne: Anna Urszula Lipka (AE, Katowice), Ewa Okoń-Horodyńska (AE, Katowice), Marian Grzegorz Podstawka (SGGW), Andrzej Jerzy Pomykalski (PŁ).

Nauki farmaceutyczne: Barbara Maria Filipek (UJ), Zygmunt Muszyński (AM, Poznań), Daria Orszulak-Michalak (UM, Łódź), Dariusz Jerzy Sitkiewicz (Instytut Kardiologii, Warszawa), Barbara Anna Zielińska-Psuja (AM, Poznań).

Nauki fizyczne: Witold Janusz Bardyszewski (UW), Jerzy Zdzisław Kamiński (UW), Zbigniew Krzysztof Kąkol (AGH), Józef Eugeniusz Sienkiewicz (PG).

Nauki humanistyczne: Czesław Brzoza (UJ), Wojciech Stanisław Chyła (UAM), Maria Jadwiga Cymborska-Leboda (UMCS), Mieczysław Wiesław Dąbrowski (UW), Józef Marceli Dołęga (UKSW), Andrzej Gronczewski (UW), Joanna Irena Jabłkowska (UŁ), Marek Kazimierz Kamiński (IH PAN, Warszawa), Danuta Kazimiera Kądzielawa (UW), Ewdoksia Papuci-Władyka (UJ), Wiktor Pepliński (UG), Joanna Ewa Sachse (UWr.).

Nauki rolnicze: Józefa Maria Chrzanowska (AR, Wrocław), Konrad Ryszard Dąbrowski (Uniwersytet Stanowy Ohio, Columbus, USA), Jolanta Ewa Kobryń (SGGW), Kazimierz Lachowicz (AR, Szczecin), Paweł Marek Nowaczyk (ATR, Bydgoszcz), Stanisław Józef Peroń (AR, Wrocław), Jerzy Sadowski (Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa, Puławy).

Nauki techniczne: Krzysztof Marek Abramski (PWr.), Krzysztof Władysław Bieda (PK), Krzysztof Maria Cieślicki (PW), Stanisława Anna Dalczyńska-Jonas (AGH), Mieczysław Hann (PSz.), Krystyna Maria Jeżowiecka-Kabsch (PWr.), Józef Krzysztof Lenartowicz (PK), Aleksander Nakonieczny (Instytut Mechaniki Precyzyjnej, Warszawa), Hanna Obarska-Pempkowiak (PG), Stanisław Serkowski (PŚ, Gliwice), Marek Sozański (PP), Kazimierz Wiatr (AGH).

Nauki weterynaryjne: Zbigniew Nozdryn-Płotnicki (AR, Lublin), Alina Janina Wieliczko (AR, Wrocław), Stanisław Jan Winiarczyk (AR, Lublin), Sławomir Zduńczyk (UWM).

Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Sztuka emigracyjna

9 listopada w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika otwarto ekspozycję „Mała Galeria Sztuki Emigracyjnej”, prezentującą ponad 250 unikalnych obiektów o dużej wartości badawczej i muzealnej (prace olejne, rzeźby, grafikę, akwarele, szkice, rysunki i dokumenty). Ich autorami są artyści polscy, żyjący i tworzący w XX wieku poza krajem. Wśród pokazywanych prac prawie 120 artystów są m.in. oleje Józefa Czapskiego, Jana Lebensteina, Adama Kossowskiego, Zygmunta Turkiewicza, Mariana Kratochwila, Janiny Boguckiej, Marka Żuławskiego, Leona Piesowockiego, rzeźby Tadeusza Kopera i Alfreda Jesiona, grafiki Aleksandra Wernera, Tadeusza Mysłowskiego, Konstantego Brandla, Zdzisława Ruszkowskiego, Andrzeja Dudzińskiego, oraz szkice i rysunki Tadeusza Beutlicha, Mariana Kościałkowskiego, Ludwika Klimka, Janusza Eichlera i Ludmiły Murawskiej. Wystawę pod patronatem Zrzeszenia Plastyków Polskich w Wielkiej Brytanii, zorganizowało Archiwum Emigracji Biblioteki Głównej UMK – jeden z największych w Polsce ośrodków gromadzących spuściznę i pamiątki po wybitnych osobistościach polskiego wychodźstwa wraz z archiwami i cennymi księgozbiorami historycznymi, a także pracami graficznymi, malarskimi i rzeźbiarskimi. Prace prezentowane na wystawie stanowią część Galerii Sztuki Emigracyjnej, która jest jedynym w Polsce zbiorem pozamuzealnym tego typu.

(knc)

Badania kosmosu

Misja Integral

17 października rakieta Proton, startująca z kosmodromu Bajkonur w Kazachstanie, wyniosła na orbitę europejskiego satelitę Integral (International Gamma Ray Astrophysics Laboratory). Misja Integral, przygotowywana przez Europejską Agencję Kosmiczną, przy współpracy uczonych z kilkunastu krajów, w tym Polski, obejmuje satelitarne badania źródeł promieniowania gamma i promieniowania rentgenowskiego we wszechświecie.

Satelita o wadze 4,1 t, okrążający Ziemię w ciągu 72 godzin, będzie przez 2 lata obserwował naszą galaktykę oraz odlegle rejony wszechświata.

Główne przyrządy na satelicie Integral, teleskop gamma IBIS i monitor rentgenowski JEM-X, wykonano przy współpracy polskich uczonych z Centrum Badań Kosmicznych PAN i Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN. Polski wkład obejmuje także opracowanie i wykonanie pomocniczej aparatury kontrolnej oraz elementów oprogramowania.

Satelita umożliwi wyjaśnienie wielu fundamentalnych problemów współczesnej astronomii, m.in. odkrytych niedawno tajemniczych błysków promieniowania gamma, które często sygnalizuje gwałtowne, katastroficzne zjawiska we wszechświecie: eksplozje gwiazd, obecność gwiazd neutronowych i czarnych dziur.

– Jest to dowód, że polska astrofizyka liczy się w świecie. Uczestniczymy w prestiżowym przedsięwzięciu Europejskiej Agencji Kosmicznej. Niewielkim kosztem uzyskujemy ogromne możliwości badawcze w modnej obecnie tematyce tajemniczych błysków gamma i czarnych dziur – powiedział prof. Andrzej Zbierski z CAMK PAN, koordynator polskiej części programu naukowego Integral.

Polscy uczeni mają już duży udział w badaniach czarnej dziury Cygnus X-1 w gwiazdozbiorze Łabędzia, a także prawo do teoretycznej interpretacji wyników obserwacji mikrokwazara GRS1915+105. W następnej kolejności prowadzić będą badania obiektów pozagalaktycznych – aktywnych jąder galaktyk NGC 4151 i IC 4329 A.

(ert)

 

Komentarze