Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje





Za ycia Kochaski cieszy si wyjtkowym autorytetem naukowym i niema saw. Otworem sta przed nim dwr cesarski w Wiedniu, krlewski w Warszawie i ksicy we Florencji.

Bogdan Lisiak SJ

Matematyk i konstruktor zegarw

Monika Szabowska−Zaremba

Adam Adamandy Kochaski

(1631−1700)

Jezuita. Matematyk, astronom, filozof. Konstruktor zegarw i maszyny do liczenia. Filolog, humanista. Wykadowca w kilku europejskich uczelniach. Nauczyciel Jakuba Sobieskiego, przyjaciel Jana Heweliusza i G.W. Leibniza.

By niesamowicie zdolnym czowiekiem. Jego dziea drukowano m.in. we Francji, w czasach, gdy nikt nie wiedzia, i mamy tak znakomitego uczonego. Na ten stan rzeczy w duej mierze wpyna ocena dawnych badaczy, potpiajcych wiek XVII, uznany za symbol gnunoci i rozpusty.

Adam Kochaski urodzi si 5 sierpnia 1631 w ziemi dobrzyskiej. W 1652 ukoczy szko redni w Toruniu. Wtedy te podj jedn z najwaniejszych decyzji w swoim yciu – 24 sierpnia 1652 wstpi do zakonu jezuitw w Wilnie. Tu odby dwuletni nowicjat przy kociele w. Ignacego. W 1654 rozpocz studia filozoficzne w Akademii Wileskiej. Wkrtce odkryto, i jest bardzo uzdolniony matematycznie. Zachcony przez profesorw, Kochaski sign po dziea, swobodnie czyta w jzykach: aciskim, woskim, francuskim, niemieckim, hiszpaskim. Niestety, wraz z wybuchem wojny i zajciem w 1655 przez Rosjan Wilna, jezuici zmuszeni zostali do opuszczenia miasta. Tak rozpocza si wdrwka przez Europ. Kochaski dotar do Wrzburga, gdzie pozna synnego profesora matematyki Gaspara Schotta, z ktrym korespondowa potem przez dugi okres. Schott widzia w nim genialnego matematyka, ktry zrewolucjonizuje nauk. Kochaski mia jednak zbyt rozlege horyzonty, nie potrafi si skupi tylko na jednej dziedzinie wiedzy.

Pomidzy 1657 a 1664 zacz wykada matematyk w uniwersytecie w Moguncji. Wtedy te po raz pierwszy uy imienia „Adamandus” (jest ono zlatynizowan form jego nazwiska). By do niego bardzo przywizany i do koca ycia umieszcza je w swoim autografie. W latach 1660−64 studiowa teologi. Po jej ukoczeniu przyj wicenia kapaskie. W 1665 przenis si do Bambergii. Niedugo potem wysano go do Florencji, gdzie mia suy wiedz Medyceuszom (1666−70). Rwnie i tam wykada matematyk, bra czynny udzia w yciu naukowo−kulturalnym.

Przez kolejnych dziewi lat (1670−79) Kochaski przebywa w Czechach. Wpierw wykada w uniwersytecie Karola Ferdynanda w Pradze, potem w Oomucu. W 1776 wyjecha do Wrocawia, by wykada matematyk w kolegium jezuickim. W tamtym okresie we Wrocawiu niewielu byo katolikw. Jednak Kochaski dosta polecenie od generaa zakonu, by pomaga polskiemu duchownemu w wypenianiu posug kapaskich, a take, by spowiada „w narodowym jzyku”.

Niezwykle interesujca jest korespondencja Kochaskiego, ktry lubi pisa listy do wielu znakomitych ludzi, m.in. do Leibniza, Heweliusza, Schotta, Kirchera. Korespondowa gwnie z protestantami. Wielu duchownych katolickich uznawao ten fakt za niegodny. Jednak wanie korespondencja z uczonymi i mylicielami staa si przyczynkiem do podjcia wielu nowych zada. Pomoga rwnie w przepywie wanych informacji naukowych. Badacze ycia Kochaskiego jednogonie podkrelaj, i by on w owych czasach jedynym Polakiem, ktry zna rachunek rniczkowy. Fascynoway go zegary. Po kilku latach pracy, zrewolucjonizowa ich mechanizm: zamiast wahada umieci spryn.

W 1679 krl Jan III Sobieski poprosi generaa jezuitw o wydelegowanie Adama Kochaskiego do Warszawy, by sta si nauczycielem jego najstarszego syna Jakuba. Mimo oporw, jesieni tego roku uczony stawi si na dworze. Niech przemienia si w fascynacj. Zosta misjonarzem dworskim, potem matematykiem krlewskim, a w kocu – honorowym bibliotekarzem krlewskiej biblioteki. Wci publikowa w „Miscellane a Curiosa Medico−Physica Academiae Naturae Curiosorum” i w „Acta Eruditorum”. Na prob krla zaj si take artystycznym wyposaeniem paacu w Wilanowie. W bibliotece umieci podobizn M.K. Sarbiewskiego i skonstruowa zegar soneczny na poudniowej elewacji gabinetu krlewskiego. Rwnie na prob krla wyjecha na siedem lat do Gdaska. Zajmowa si sprawami kancelarii krlewskiej, wsppracowa z Heweliuszem i agodzi spory religijne. Po powrocie do Warszawy w 1690 pracowa nad stworzeniem panaceum. Pogorszy si jego stan zdrowia i Kochaski zwierza si w listach do Leibniza, i pragnie stworzy lek, ktry pomoe wszystkim ludziom. W 1695 wyjecha do czeskich Cieplic. Tam pracowa nad perpetuum mobile. Gboko przey mier krla i odsunicie Sobieskich od wadzy.

Zmar 19 maja 1700. Pochowany zosta najprawdopodobniej w miejscowym, przypaacowym kociele lub te w kociele jezuickim w pobliskim Chomontowie.

Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje

Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje