Tadeusz uliski
(1910-1967)
Studiowa weterynari w Akademii Medycyny Weterynaryjnej oraz prawo w Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Wsptworzy Pastwowy Instytut Weterynaryjny w Puawach i peni funkcj jego wicedyrektora. By te wsptwrc Wydziau Weterynaryjnego UMCS (obecnie Wydzia Medycyny Weterynaryjnej AR w Lublinie). By kierownikiem Zakadu Anatomii Patologicznej PIW i Katedry Anatomii Patologicznej UMCS, a potem WSR i AR w Lublinie, ktra obecnie nosi jego imi. Peni funkcje prezesa Polskiego Towarzystwa Nauk Weterynaryjnych oraz sekretarza generalnego Lubelskiego Towarzystwa Naukowego. Jest autorem podrcznika Diagnostyka sekcyjna zwierzt oraz wspautorem Oglnej anatomii patologicznej zwierzt domowych.
Doktor Wanda Jakiewicz wyrnia w yciu swojego ojca prof. Tadeusza uliskiego trzy okresy: lwowski, puawski i lubelski. Tylko pierwsze miejsce zamieszkania uczony wybra z wasnej woli. Do Puaw pchny go wojenne losy, a do Lublina – nakaz wyboru jednego miejsca pracy.
Lwowski etap ycia przyszego profesora weterynarii to czas studiw, skromnego ycia aka i modzieczej mioci, zakoczonej maestwem. Uczucia do narzeczonej wyraa w sposb do oryginalny: zachowaa si fotografia przedstawiajca Tadeusza uliskiego podczas sekcji psa z dedykacj dla przyszej maonki. Ju wtedy zacz pisa wiersze. Zachowa si przepisany na maszynie tomik, ktry oferowa onie na szeciolecie znajomoci. W notatkach profesora jest te m.in. pie, ktra by moe bya hymnem korporacji akademickiej Lutico−Venedia, najstarszej we Lwowie, do ktrej nalea. Pani Wanda, idc z wnukami 1 listopada na cmentarz, recytuje im wiersz ojca napisany na t okazj.
Puawskie losy rodziny rozpoczy si w 1942 r. Wadze niemieckie przeniosy modego uczonego subowo ze Lwowa do Wydziau Weterynaryjnego Pastwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puawach. Pocztkowo uliscy mieszkali w dzielnicy oddalonej od paacu, gdzie mieci si instytut. Po wojnie otrzymali subowe mieszkanie w skrzydle paacu. Tadeusz uliski bra udzia w tworzeniu Instytutu Weterynaryjnego, wyodrbnionego z PINGW, oraz w tworzeniu Wydziau Weterynaryjnego UMCS. Rwnoczenie raz w tygodniu jedzi z wykadami z weterynarii sdowej do SGGW w Warszawie.
W Puawach kwito bujne ycie towarzyskie, kontynuacja kontaktw, ktre zawizay si jeszcze podczas wojny, gdy – jak wspomina Pani Wanda – „kompanw do kieliszka nie brakowao, a i dostp do subowego alkoholu nie by utrudniany”. W niewielkim miasteczku, ktre jeszcze niedawno byo ma ryback osad nad Wis, miecio si kilka instytutw naukowych. rodowisko inteligenckie, spragnione rozrywki, musiao samo j sobie zapewni. To wyzwalao energi. uliski uczestniczy w pracach amatorskiego teatru – reyserowa przedstawienia i gra w nich gwne role. Z dziaalnoci puawskiego teatru zwizane s zabawne, cho niekiedy gronie wygldajce, wydarzenia. Do jednego z przedstawie Tadeusz uliski zgoli charakterystyczny may wsik i gdy wkrtce potem przyjecha do Lublina na zajcia szli za nim, bacznie go obserwujc, dwaj modzi mczyni. Dopiero gdy doszed do drzwi swej katedry, podeszli do profesora. Okazao si, e to studenci, ktrzy nie byli pewni, czy rozpoznaj swojego wykadowc, a chcieli uzyska wpis do indeksu. Z Puaw dr Wanda Jakiewicz wspomina znakomit kuchni. Wikszo produktw pochodzia z okolicznych gospodarstw. Menu uzupeniaa dziczyzna zdobyta przez samego uczonego – prof. uliski by zapalonym myliwym. Ucztowanie naleao do kanonw ycia towarzyskiego w puawskim rodowisku naukowym tamtych lat.
Okazuje si, e wymg zatrudnienia uczonego w jednym tylko miejscu pracy nie jest nowy. W 1955 prof. uliski dosta wybr: pozosta w Puawach lub przenie si do Lublina do wyodrbnionej wanie z UMCS Wyszej Szkoy Rolniczej. Ze wzgldu na studentw wybra Lublin. Tak rozpocz si trzeci etap ycia profesora. Do mieszkania na Sowiskiego przeniosy si czciowo zwyczaje z Puaw. Naleao do nich celebrowanie imienin. 28 padziernika na parking przed uniwersyteckimi zabudowaniami podjeda autokar wypeniony gomi z Puaw. Przybywali te przyjaciele z uczelni. W kolejce do jubilata potrafio si ustawi 30 osb. Potem trzeba je byo zmieci za stoem. ona profesora, Maria uliska, gotowaa wielkie gary potraw, a na deser, galicyjskim zwyczajem, podawaa wasnorcznie przyrzdzone torty.
Prof. uliski od pocztku pracy w lubelskiej uczelni bardzo lubi studentw. W niezwykle cikich powojennych latach wspomaga ich ywnoci, o czym wspomina prof. Anna Ckaa. By opiekunem studenckiego teatru „Pegaz”, pisa dla niego teksty. Prof. uliski by te kuratorem Koa Medykw Weterynaryjnych oraz chru akademickiego WSR w Lublinie. W marcu mija 40 lat od mierci wybitnego anatomopatologa, ktrego podrczniki doczekay si wielu wyda take po mierci autora – ostatnie w latach 90. XX wieku.