Strona główna „Forum Akademickiego”

Archiwum z roku 1998

Spis treści numeru 3/1998

Kronika
Poprzedni Następny

Obrazy z Leopoldyńskiej

Wrocław Na początku stycznia wrocławska policja odzyskała 2 spośród 8 obrazów skradzionych w nocy z 4 na 5 czerwca 1997 z Auli Leopoldyńskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Portrety cesarza Franciszka Karola Lotaryńskiego i hrabiego Karola Hoyma są obecnie w bardzo złym stanie: zawilgocone, farba miejscami odwarstwia się od płótna. Szacunkowa wartość każdego ze skradzionych obrazów wynosi 50 tys. zł. W listopadzie władze UWr. zleciły wykonanie kopii skradzionych obrazów.

Meteoryty

Warszawa W Muzeum Ziemi PAN otwarto w połowie stycznia wystawę „Kamienie z nieba”. Pokazano na niej po raz pierwszy pełną kolekcję meteorytów znalezionych na ziemiach polskich. Wystawę zorganizowano z okazji 130. rocznicy słynnego „deszczu meteorytów” w Pułtusku w 1868 r. W Muzeum Ziemi pokazano najbardziej interesujące fragmenty polskich meteorytów oraz zaprezentowano historię wieloletnich badań śladów upadku koło Poznania meteorytu „Morasko”. Specjalne miejsce w ekspozycji zajmują informacje o meteorytach z Marsa, w których uczeni doszukują się śladów życia.

Szlakami kupców i pielgrzymów

Lublin Katedra Archeologii UMCS uczestniczy w międzynarodowym programie badawczym „Drogi handlowe i szlaki pielgrzymie jako czynnik integracji”. Program realizowany jest w ramach Compostelana Group of Universities, skupiającej uczelnie i akademie nauk z Polski, Portugalii, Hiszpanii, Belgii, Austrii, Czech, Słowacji, Grecji, Niemiec, Egiptu, Rosji, Ukrainy i Białorusi. Projekt jest kontynuacją realizowanego w latach 1970-1986 projektu „Peregrinatio Gothica”, dotyczącego migracji grup ludności w przeszłości. W ramach programu utworzone będą stacje naukowe, w których zgromadzone zostaną materialne dowody wyników prac badawczych. W Hiszpanii taką funkcję pełnić będzie siedziba dziekana arcybiskupstwa Santiago, a w Polsce być może budynek stacji naukowej PAN w Gdańsku. W październiku 1997 r. spotkanie poświęcone realizacji programu odbyło się w Lublinie, natomiast w grudniu 1997 r. w Bonn, gdzie ustalono harmonogram prac badawczych na 1998 r.

Powodziowa dotacja

Opole Biblioteka Główna Uniwersytetu Opolskiego otrzymała dotację w wysokości 150 tys. zł, przeznaczoną na usuwanie skutków powodzi z lipca 1997 r. W ramach programu SUBIN-POWÓDŹ pieniądze te przekazała Fundacja na rzecz Nauki Polskiej. Dzięki pomocy FNP udało się wyremontować zniszczony obiekt Biblioteki Głównej, zakupić nowe regały i uruchomić bibliotekę oraz wypożyczalnię dla studentów. Nadal jednak duża część uratowanych zbiorów – ok. 150 tys. woluminów – przechowywana jest w pomieszczeniach zastępczych i dopiero latem 1998 r. znajdzie się na regałach bibliotecznych, by z nowym rokiem akademickim mogła zostać udostępniona czytelnikom.

CNTRP

Gliwice 9 stycznia podpisano porozumienie o utworzeniu Centrum Nowych Technologii i Restrukturyzacji Przemysłu. Głównym zadaniem Centrum będzie transfer technologii ze sfery badań naukowych do przemysłu, a zwłaszcza wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw w celu przyspieszenia ich rozwoju i poprawy konkurencyjności, ułatwienie dostępu do banku informacji o nowych technologiach dla podmiotów gospodarczych działających w regionie oraz wspieranie procesu restrukturyzacji przedsiębiorstw. Umowę podpisali: Tadeusz Soroka, prezes Agencji Techniki i Technologii, Adam Graczyński, dyrektor Głównego Instytutu Górnictwa i prof. Bolesław Pochopień, rektor Politechniki Śląskiej.

Archeologowie i etnologowie wyróżnieni

Warszawa Czterej uczeni z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN zostali ostatnio wyróżnieni przez zagraniczne ośrodki naukowe. Prof. Jan Machnik otrzymał złotą odznakę Słowackiej Akademii Nauk „za zasługi w badaniu śladów dawnego osadnictwa w Karpatach”. Order Przyjaźni Republiki Mongolskiej nadano prof. Sławojowi Szynkiewiczowi za zasługi w badaniu kultury mongolskiej. Prof. Stanisław Suchodolski otrzymał medal Archera Huntingtona, najwyższe wyróżnienie American Numismatic Society, uważane za „Nobla” w dziedzinie numizmatyki. Prof. Romuald Schild został członkiem honorowym Society of London Antiquaires, najstarszego na świecie – istniejącego od 1707 r. – towarzystwa miłośników starożytności.

Doktorat h.c. prof. Tadeusz Baszyński

Lublin 14 stycznia prof. T. Baszyński otrzymał godność doktora honorowego UMCS. Uczony związany jest z tą uczelnią od 1957 r. Przez 30 lat był członkiem senatu akademickiego. Pełnił funkcje: dziekana Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi, dyrektora Instytutu Biologii oraz rektora UMCS. Był członkiem Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej, Komitetu Fizjologii, Genetyki i Hodowli Roślin PAN oraz Komisji Nauk Ścisłych, Przyrodniczych i Technicznych UNESCO. W swym dorobku naukowym posiada przeszło 200 publikacji dotyczących m.in. syntezy i szlaków metabolicznych alfa-tokoferoli (wit. E), mechanizmów fotosyntezy, w tym aktywności aparatu fotosyntetycznego roślin w warunkach zatrucia metalami ciężkimi.

Największy transfer

Fot. S. CiechanWarszawa 14 stycznia podpisana została największa w historii Politechniki Warszawskiej umowa licencyjna, dotycząca udostępnienia przez uczelnię przedsiębiorstwu K&W BUD s.c. prawa do korzystania z patentów i know-how, składających się na metodę mokrą magnezową odsiarczania spalin. Została ona opracowana w latach 1986-1993 na Wydziale Inżynierii Chemicznej i Procesowej. Istotą metody jest absorpcja dwutlenku siarki ze spalin w zawiesinie magnezytu prażonego w wodnym roztworze siarczanu magnezu, który następnie jest wydzielany z roztworu w formie technicznego siarczanu magnezowosiedmiowodnego. Może on być wykorzystany jako sztuczny nawóz magnezowy. W latach 1990-97 zbudowano w Polsce 9 instalacji spalin metodą magnezową na licencji Politechniki Warszawskiej. Instalacja przy kotłach o mocy cieplnej 100 MW jest w trakcie rozruchu, zaś kolejna instalacja jest w fazie projektowej.

Bliżej Europy

Katowice W dniach 15-18 stycznia gościem prof. Tadeusza Sławka, rektora Uniwersytetu Śląskiego, był dr Michael Vorbeck, przedstawiciel Departamentu Szkolnictwa Wyższego i Badań Naukowych Rady Europy. Gość spotkał się też z przedstawicielami regionalnej Konferencji Rektorów Uczelni Akademickich woj. katowickiego, bielskiego, częstochowskiego i opolskiego. Tematem rozmów były problemy szkolnictwa wyższego, m.in.: misja uniwersytetu, jakość kształcenia, uniwersytety w XXI w., w aspekcie norm i standardów Unii Europejskiej.

Laboratorium dla środowiska

Łódź 16 stycznia w Uniwersytecie Łódzkim nastąpiło oficjalne otwarcie Międzywydziałowej Pracowni Dydaktycznej Analizy Chemicznej Zanieczyszczeń Środowiska. Studenci IV roku chemii i ochrony środowiska w ramach specjalizacji zapoznają się w Pracowni z najważniejszymi metodami wstępnego przygotowania próbek środowiskowych i ich końcowej analizy. W ramach prac magisterskich będą rozwiązywać specyficzne problemy związane z oznaczaniem zanieczyszczeń we wszystkich elementach środowiska (np. pozostałości pestycydów w płodach rolnych czy oznaczanie nikotyny i jej metabolitów w płynach ustrojowych dzieci jako biernych palaczy tytoniu). W ramach prac doktorskich opracowywane będą nowe metody oznaczania śladowych i superśladowych zanieczyszczeń środowiska. Pracownia jest wyposażona w nowoczesny sprzęt do analiz chemicznych, m.in. w wyrafinowaną aparaturę sterowaną komputerami, w tym automatyczne procesory próbek środowiskowych, współpracujące w linii z chromatografami. Pracownia specjalizuje się w wysokosprawnej chromatografii cieczowej i efektroforezie kapilarnej.

Motorola w UJ

Kraków 19 stycznia Uniwersytet Jagielloński podpisał umowę o współpracy z koncernem Motorola. Umowa dotyczy realizacji programów edukacyjnych i naukowo-badawczych oraz zasad udostępniania budynków uniwersyteckich przy ul. Jodłowej 13 na tymczasową siedzibę Centrum Oprogramowania. Wkrótce amerykański koncern podpisze umowy z pozostałymi udziałowcami Specjalnej Strefy Ekonomicznej – Centrum Zaawansowanych Technologii w Krakowie. Przewiduje się, że inwestycje Motoroli w Strefie wyrażać się będą w milionach dolarów. Nieoficjalnie mówi się nawet o 200 mln.

Doktorat h.c. - prof. Józef Szarawara

Szczecin 19 stycznia odbyła się uroczystość wręczenia tytułu doktora honoris causa Politechniki Szczecińskiej prof. J. Szarawarze. Uczony, emerytowany pracownik Politechniki Śląskiej, jest wybitnym specjalistą w dziedzinie technologii chemicznej, termodynamiki chemicznej, inżynierii reakcji chemicznych i teorii reaktorów chemicznych. Uchodzi za współtwórcę współczesnej technologii chemicznej. Prof. Szarawara wypromował 15 doktorów, był opiekunem 5 habilitacji. Wniósł znaczący wkład w rozwój badań naukowych i kształcenie kadry nie tylko rodzimej uczelni, ale także Politechniki Szczecińskiej. Był członkiem Centralnej Komisji ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych oraz Sekcji Technologii Chemicznej Komitetu Badań Naukowych.

Szkoła Europy

Warszawa 20 stycznia zainaugurowała działalność międzynarodowa Szkoła Humanistyczna Europy Środkowowschodniej. Powołano ją z inicjatywy uczonych polskich i ukraińskich w celu popularyzowania wartości humanistycznych i wspólnego dziedzictwa narodów środkowoeuropejskich. Organizatorami Szkoły są: Ośrodek Badań nad Tradycją Antyczną w Polsce i Europie Środkowowschodniej Uniwersytetu Warszawskiego (OBTA) oraz Instytut Ukrainoznawstwa Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Dyrektorem uczelni jest prof. Jerzy Axer z UW. Współpracuje z nią kilkanaście instytucji naukowych z Polski, Ukrainy, Litwy, Białorusi, Rosji. Do współpracy włączył się też Instytut Ukraiński Uniwersytetu Harvarda z USA. Zajęcia obejmują: tradycję antyku grecko-rzymskiego i Bizancjum, językoznawstwo i literaturę słowiańską, historię regionu uwzględniającą narody, państwa, kościoły, mniejszości narodowe, pluralizm regionalny i religijny, historię sztuki, kulturoznawstwo i archiwistykę. Kształcenie młodych pracowników nauki odbywa się w cyklu czteroletnim w różnych uczelniach tej części Europy.

Rektor po ministrze

Fot. S. CiechanKraków Następcą prof. Mirosława Handke na stanowisku rektora Akademii Górniczo-Hutniczej został prof. Ryszard Tadeusiewicz. Jest on specjalistą w dziedzinie systemów wizyjnych robotów przemysłowych, systemów sensorycznych, sieci neuronowych i biocybernetyki. Swoją karierę naukową związał z AGH. Jest zatrudniony w uczelni od 1971 r. Przeszedł wszystkie szczeble kariery akademickiej. Od 1996 r. pełnił funkcję prorektora, a 21 stycznia został wybrany rektorem AGH.

Sieć w Szczecinie

Szczecin 22 stycznia przekazano do użytku Akademicką Miejską Sieć Komputerową w Szczecinie. Koszty budowy, 3 mln zł, zostały pokryte przez KBN. Sieć bazuje na infrastrukturze kabli światłowodowych (gradientowych i jednorodnych) o długości 36 km. Korzystają z niej użytkownicy skupieni w uczelniach państwowych i instytutach naukowych PAN oraz Instytucie Morskim. Wkrótce korzystać z sieci będą mogły urzędy administracji państwowej i samorządowej. Przełączniki brzegowe zapewniają połączenie z 30 podsieciami lokalnymi, skupiającymi ok. 5 tys. komputerów. Topologia okablowania światłowodowego umożliwi w razie potrzeby łatwą ekspansję do wybranych sieci lokalnych.

Doktorat h.c. - prof. Wiktor Zin

Kraków 28 stycznia prof. W. Zin otrzymał tytuł doktora honorowego Politechniki Krakowskiej. Uczony był twórcą Katedry a następnie Instytutu Historii Architektury Polskiej i Konserwacji Zabytków. Pełnił funkcje dziekana Wydziału Architektury PK oraz dyrektora Instytutu Historii i Konserwacji Zabytków. Był promotorem 24 doktoratów oraz opiekunem 12 habilitacji. Popularność zdobył jako autor cyklu audycji telewizyjnych „Piórkiem i węglem”. Jest doktorem honorowym Uniwersytetu Technicznego w Budapeszcie, honorowym członkiem Meksykańskiej Akademii Nauk. Uniwersytet w Wiedniu uhonorował go Nagrodą von Herdera. W dorobku prof. Zina, obok licznych publikacji, znajdują się projekty architektoniczne i konserwatorskie, scenografie teatralne, prace malarskie i rysunki.

Rafineria z Politechniką

Kraków 30 stycznia podpisano umowę o współpracy między Politechniką Krakowską a Rafinerią Nafty „Jedlicze” S.A. Uczelnia zobowiązuje się do prowadzenia szkoleń i seminariów dla pracowników rafinerii, udostępniania zaplecza badawczego i udzielania pomocy przy rozwiązywaniu problemów technologicznych, w tym pomocy w uruchamianiu nowych linii technologicznych i instalacji oraz wykonywania ekspertyz dla rafinerii. „Jedlicze” zobowiązują się m.in. do organizacji praktyk studenckich oraz finansowego wspierania różnych form aktywności dydaktycznej i naukowej PK. Tuż po podpisaniu umowy Mieczysław Markiewicz, prezes zarządu Rafinerii Nafty „Jedlicze” S.A. wziął udział we wręczeniu dyplomów absolwentom Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej, gdzie wygłosił referat Nowa ustawa o odpadach a problem regeneracji olejów przepracowanych.

Doktorat h.c. - prof. Michał Odlanicki-Poczobutt

Olsztyn 31 stycznia tytuł doktora honoris causa Akademii Rolniczo-Technicznej otrzymał prof. M. Odlanicki-Poczobutt. Uczony jest członkiem PAN i PAU. Opublikował ponad 250 prac naukowych, był promotorem 16 doktorów. Jest jednym z organizatorów Komitetu Geodezji PAN i wieloletnim przewodniczącym tego Komitetu. Odegrał wielką rolę w promowaniu planowania przestrzennego i geodezyjnego urządzania obszarów wiejskich, a także szeroko pojmowanej gospodarki przestrzennej, jako nowych specjalności badawczych.

Podwójny dyplom

Łódź Zgodnie z podpisaną w 1996 r. umową między Politechniką Łódzką i Wyższą Szkołą Zawodową w Mainz w Moguncji, rozpoczęto wzajemną, strukturalną realizację programu dyplomowania. Pierwsza publiczna obrona projektu, będąca efektem współpracy w tym zakresie, odbyła się w Instytucie Architektury i Urbanistyki PŁ. Sławomir Studniarek uzyskał dyplom obu uczelni na podstawie architektonicznego projektu koncepcyjnego „Wjazd do miasta – plac Alicji/ Mainz”, wykonanego pod kierunkiem prof. Heinza Jakubeita z Moguncji. Recenzentem projektu ze strony polskiej był prof. inż. arch. Bolesław Kardaszewski, kierownik Zakładu Projektowania Architektury Użyteczności Publicznej. Student z Polski, aby uzyskać podwójny dyplom, musiał zaliczyć pełny program studiów PŁ oraz znaczną część programu studiów w Fachhochschule
– Mainz.

Jubileusz Skłodowskiej

Warszawa W dniach 2-4 lutego odbyła się, zorganizowana pod auspicjami Polskiego Towarzystwa Chemicznego, konferencja rozpoczynająca obchody jubileuszu 100. rocznicy odkrycia polonu i radu. Mówiono o znaczeniu odkrycia Marii Skłodowskiej-Curie dla współczesnej fizyki i chemii. Przy okazji przypomniano zastosowania izotopów w technologii naukowej i medycynie, m.in. w terapii nowotworów ładunkami radioaktywnymi.

Naukowcy przeciw powiatom

Warszawa 10 lutego w Uniwersytecie Warszawskim odbyła się konferencja naukowa „Reforma decentralizacyjna RP – szanse i zagrożenia”, podczas której grupa naukowców i przedstawicieli administracji samorządowej opowiedziała się przeciwko reformie administracyjnej w kształcie zaproponowanym przez rząd. Zdaniem uczestników spotkania, rząd powinien przeprowadzić analizę porównawczą dwu- i trójszczeblowego podziału administracyjnego kraju, a wyniki przedstawić społeczeństwu. Poziom projektów skierowanych do Sejmu jest rażąco niski i będą one wymagać gruntownych poprawek. Ranga „karłowatych” powiatów będzie bardzo niska – uważają uczestnicy konferencji. Przedstawiciel MSWiA obecny na konferencji stwierdził, że nie wniosła ona nic nowego do trwającej już 8 lat dyskusji nad reformą administracyjną kraju.

Jubileusz Biblioteki Załuskich

Warszawa W dniach 16-18 lutego w Bibliotece Narodowej odbyła się sesja naukowa „Bracia Załuscy, ich epoka i dzieło”, zorganizowana z okazji 250-lecia pierwszej polskiej biblioteki publicznej. Z sesją związana była wystawa „Biblioteka Załuskich. Corona Urbis et Orbis”, otwarta 24 lutego pod patronatem KBN. Z rocznicą Biblioteki Załuskich wiąże się też 70-lecie utworzonej w 1928 r. Biblioteki Narodowej. Odziedziczyła ona część zbiorów i uważa się za spadkobierczynię Biblioteki Załuskich.

Doktorat h.c. - prof. Roman Herzog

Wrocław 17 lutego doktorat honorowy Uniwersytetu Wrocławskiego odebrał prof. Roman Herzog, prezydent Republiki Federalnej Niemiec. Widzę w tym znak i symbol nowej Europy – powiedział prof. Roman Duda, rektor UWr. Prof. Jan Kolasa przypomniał w laudacji osiągnięcia prof. Herzoga w 3 dziedzinach: nauce – profesor i rektor wyższej uczelni; sądownictwie – prezes Trybunału Konstytucyjnego; polityce – prezydent RFN. Dorobek naukowy prof. Herzoga obejmuje naukę o państwie, prawo konstytucyjne, administracyjne i samorządowe oraz pozycję prawną związków religijnych. Prof. Herzog zastanawiał się, dzięki czemu stał się możliwy zdumiewający nowy początek stosunków między Niemcami i Polakami? Dał szereg odpowiedzi: ewangeliczne wezwanie do przebaczenia; podzielone Niemcy i PRL nie mogły być ostatnim słowem historii; zmiana mentalności Niemców pod wpływem polskiej walki z absurdem komunizmu; bliskość i wzajemna zażyła znajomość w ciągu stuleci; równoczesne zjednoczenie Niemiec i przemiana PRL w Rzeczpospolitą Polską.

500 komputerów

Wrocław Politechnika Wrocławska zakupiła 500 komputerów dla studentów. Ogłoszony przez uczelnię przetarg wygrała firma KEN. Kontrakt ma wartość 1,5 mln zł. Ze względu na skalę zamówienia komputery kupiono po bardzo korzystnej cenie. W rezultacie zaoszczędzono ok. 1 mln zł. Dostawca zapewnił 3-letnią gwarancję i serwis na miejscu przez 2 lata. W razie napraw wymagających dłuższego czasu, firma udostępni sprzęt zastępczy. Studenci PWr. będą mogli korzystać z komputerów PC Pentium MMX 166 MHz, 16 MB RAM, z kolorowymi monitorami 15 cali, twardym dyskiem 2 GB, dobrą kartą graficzną, kartą sieciową. Studenci Wydziału Architektury otrzymają komputery z monitorami 17 cali i 32 MB RAM. Pieniądze na zakup komputerów pochodzą z rezerwy prorektora ds. nauczania, z dotacji na działalność dydaktyczną oraz z rezerwy rektora.

5-lecie

Łódź 18 lutego odbyło się spotkanie poświęcone 5-leciu działalności Ośrodka Badań Niemcoznawczych Uniwersytetu Łódzkiego. Został on powołany 15 lutego 1993 r. i zajmuje się różnymi aspektami stosunków polsko-niemieckich i polsko-austriackich, ale także mniejszością niemiecką okręgu łódzkiego. 1 października ub.r. ośrodek został przekształcony w Katedrę Badań Niemcoznawczych. Przewodniczącym Rady Naukowej placówki jest prof. Karl Dedecius. Podczas spotkania naukowcy, przedstawiciele Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, Niemieckiego Instytutu Historycznego i Instytutu Goethego, rozmawiali o działalności placówki oraz perspektywach badawczych łódzkiego ośrodka niemcoznawczego.

O bezpieczeństwie naukowo

Kielce W dniach 18-19 lutego odbyła się konferencja „Problemy bezpieczeństwa w pojazdach samochodowych”, zorganizowana przez Politechnikę Świętokrzyską, Politechnikę Warszawską, Stowarzyszenie Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego oraz Sekcję Podstaw Konstrukcji Maszyn Komitetu Budowy Maszyn PAN. Przedmiotem obrad były: diagnostyka bezpieczeństwa, modelowanie ruchu pojazdów samochodowych, rekonstrukcja przebiegu wypadków drogowych. Mówiono m.in. na temat wyposażania pojazdów w urządzenia mające wpływ na poprawę bezpieczeństwa, badania ogumienia samochodów, kompatybilności w zderzeniach pojazdów. Równocześnie z konferencją naukową w Centrum Targowym Kielc odbywały się Targi MOTOTECH.

Szkolenie dla Słowaków

Łódź 19 lutego w Politechnice Łódzkiej wręczono dyplomy ukończenia Podyplomowego Studium Włókienniczego 20 pracownikom zakładów Chemlon a.s. z Humeny w Słowacji. Szkolenie zorganizowała Katedra Technologii i Budowy Przędz Wydziału Włókienniczego PŁ, która wygrała – w konkurencji z Niemcami i Czechami – przetarg, ogłoszony przez firmę Rh?ne-Poulenc Polska. Zajęcia w Studium, oprócz laboratoriów i wykładów, obejmowały także praktykę przemysłową w polskich fabrykach, m.in. Fabryce Dywanów w Kowarach, łódzkim „Polanilu”, „Ortalu” i „Teofilowie”.

„Głogów” finansuje

Fot. Stefan CiechanWrocław Prof. Jerzy Monkiewicz z Katedry Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt wrocławskiej Akademii Rolniczej opracował preparat, który ogranicza wchłanianie metali ciężkich (zwłaszcza ołowiu, kadmu i arsenu) przez organizmy krów hodowanych na terenach skażonych tymi metalami. Podawanie preparatu powoduje spadek ołowiu we krwi zwierząt o ok. 40 proc., w mleku o 30 proc., w mięśniach o 50 proc., a w wątrobie o 60 proc. Spadkowi stężeń metali ciężkich towarzyszy wzrost poziomu wapnia i magnezu we krwi krów. Wpływa to korzystnie na stan ich zdrowia. Obniżenie stężenia metali ciężkich jest pośrednio korzystne dla ludzi, którzy stanowią ostatnie ogniwo łańcucha pokarmowego, spożywając mięso i mleko o mniejszej zawartości metali ciężkich. Badania finansuje Huta Miedzi „Głogów”.

Krokodyl

Warszawa W muzeum Państwowego Instytutu Geologicznego wystawiono skamieniałe szczątki krokodyla morskiego sprzed 65 mln lat. Pradawnego krokodyla odkryli warszawscy paleontolodzy: Marcin Żarski z PIG i Gwidon Jakubowski z Muzeum Ziemi PAN. W jednym z kamieniołomów koło Kazimierza Dolnego natrafili oni na tkwiące luźno w skale kości: fragmenty kręgosłupa – żebra i kręgi oraz płytki kostne z grzbietu. Skamieniały krokodyl przetrwał w osadach morskich. Miał ok. 8 m długości. Jest to pierwsze znalezisko tego rodzaju w Polsce i czwarte na terenie Europy. Krokodyle morskie, osiągające długość 18 m, żyły równocześnie z dinozaurami i przetrwały ich zagładę.

Opracował Piotr Kieraciński

Współpraca: Gliwice – Marian Mikrut,
Katowice – Dariusz Rott,
Kielce – Krystyna Solakiewicz,
Kraków – Elżbieta Barowa, Leszek Śliwa,
Lublin – Elżbieta Mulawa-Pachoł,
Łódź – Ewa Chojnacka, Barbara Napieraj,
Olsztyn – Jerzy Kozdroń, Warszawa – Andrzej Markert, Elżbieta Misiak, Wrocław – Małgorzata Wanke-Jakubowska, Maria Wanke-Jerie..

CO W PRASIE PISZCZY?

Szkolenie prawników

Praktykowanie prawa jest umiejętnością, tak jak jazda na nartach czy gra na fortepianie. Można się jej nauczyć wyłącznie dzięki praktyce, a nie studiom. Do jakiego więc stopnia uniwersytet powinien stwarzać warunki do nabywania umiejętności, trudno wyważyć. Sądzę, że przede wszystkim powinien spełniać swą podstawową funkcję, pozostawiając praktykom uczenie adeptów prawa zawodu, albowiem to oni są specjalistami i ich doświadczenie pozwala nauczyć więcej. (...) Rzetelne, klasyczne wykształcenie uniwersyteckie jest podstawą, bez której nikt nie będzie dobry w zawodzie. Podstawą, która będzie służyć całe zawodowe życie, a w momentach trudnych umożliwi utrzymanie właściwej równowagi. (...) Uczenie się części przepisów poprzez wykonywanie praktyki jest łatwiejsze. To, co dla studenta jest abstrakcyjne, dla praktyka jest rzeczywistością (...) Sądzę, że łatwiej jest rozpocząć praktykę temu, kto studiował system prawa, jaki budował się w drodze precedensów sądowych, niż temu, kto uczył się systemów skodyfikowanych, gotowych, skonstruowanych przez ustawodawcę. Nie należy zapominać jednak, że systemy te są do siebie podobne, mają wiele wspólnego, bo w końcu dotyczą życia i człowieka, a te pojęcia są przecież uniwersalne. (Tomasz Wardyński, Jak szkolić prawników, „Rzeczpospolita”, 28.02-1.03.1998)

Życie studenckie

W Warszawie odbyły się dwa zjazdy NZS. Pierwszy – zgodnie ze statutem – zwołał przewodniczący NZS, Adam Bielan, poseł AWS. Kiedy okazało się, że prawie połowa delegatów nie została wpuszczona na obrady – odrzuceni zwołali drugi zjazd. Na zjeździe pro-Bielanowskim jednogłośnie wybrano władze. Przewodniczącym znów został Adam Bielan. Opozycja na swoim zjeździe wybrała na przewodniczącą Aleksandrę Jaworowską, studentkę II roku filozofii i politologii Uniwersytetu Szczecińskiego. (...) Adam Bielan zarzucił swoim oponentom, że jest to de facto zlot Forum Młodych Porozumienia Centrum. Ponadto został zorganizowany nielegalnie przez niezarejestrowane komisje uczelniane. Lista zarzutów wobec posła Bielana jest jednak dużo dłuższa. – Specjalnością Bielana jest wycinanie. Wyciął PC i wszystkich, którzy mu się sprzeciwiali – mówi jeden z działaczy NZS. Bielan blokował rejestrację komisji uczelnianych tam, gdzie nie miał poparcia. (...) W Warszawie „koalicja Bielana” składała się z komisji uczelnianych szkół prywatnych (...). Nie uczestniczyły zaś takie uczelnie, jak Uniwersytet Warszawski i Politechnika Warszawska. (PG, Wycinanie, „Nowe Państwo”, 6.03.1998)

Polskie Towarzystwo Chemiczne

Ranking wydziałów i instytutów

Polskie Towarzystwo Chemiczne jako pierwsze w kraju podjęło się przeprowadzania rankingu wydziałów i instytutów chemicznych. Ocena ta jest istotna z dwóch powodów: po pierwsze, polska chemia jest jedną z najwyżej notowanych w międzynarodowych rankingach dyscyplin naukowych (XI miejsce), po drugie – pozwala się zorientować w jakości krajowych placówek prowadzących badania i kształcenie w dziedzinie chemii. W 1997 r. przeprowadzono taki ranking po raz drugi. Za podstawowe kryteria oceny przyjęto osiągnięcia, które mają znaczenie na arenie międzynarodowej. Osobno klasyfikowano uczelnie, osobno instytuty PAN i JBR.

Za pierwsze kryterium przyjęto koszty uzyskania wyniku naukowego, mierzonego za pomocą IF (impact factor). Gdy wziąć pod uwagę koszt uzyskania jednostki IF w stosunku do funduszu płac, okaże się, że uzyskanie wyników naukowych w uczelniach jest tańsze niż w instytutach naukowych. Najlepsze są UW, PŁ i UJ. Uzyskanie punktów IF najwięcej kosztuje PŚ, PRz. oraz UŚ. Spośród instytutów, punkty IF najtaniej uzyskują: Centrum Chemii Polimerów w Zabrzu, Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN w Krakowie i Instytut Chemii Bioorganicznej w Poznaniu. Udostępnienia danych odmówiło twórcom rankingu kierownictwo Instytutu Chemii Organicznej PAN. Zdaniem twórców rankingu, z uzyskanych danych szacunkowych wynika, że koszty uzyskania IF są tam bardzo wysokie.

Jeśli chodzi o koszty uzyskania jednostki IF w stosunku do dotacji na działalność statutową, również w uczelniach wyniki są najtańsze. Przodują UO, UW i WSRP. Spośród instytutów, IKiFP PAN w Krakowie oraz CChP w Zabrzu. Komitet Badań

Naukowych najtaniej kupuje wyniki od UW, UO, WSRP, UJ i UG, a najdrożej od PŚ, PRz. i UŚ. Wśród instytutów najtaniej kosztują wyniki w IKiFP PAN oraz CChP.
Kolejnym kryterium oceny był potencjał naukowy, mierzony w punktach (prof. – 16, dr hab. – 8, dr – 4, doktorant – 3, mgr – 2). Najsilniejsze w tym względzie są: PWr., UAM, PŁ, UW i UWr., a wśród instytutów: Instytut Chemii Fizycznej PAN, Instytut Chemii Przemysłowej PAN oraz Instytut Chemii i Techniki Jądrowej (wszystkie z Warszawy).
Bardzo ciekawe jest zestawienie liczby cytowań 10 najlepszych prac z poszczególnych ośrodków. Przodują tu (zdecydowanie wyprzedzając pozostałe ośrodki): UW (2121), PW (1812) i UJ (1197). Kolejna instytucja ma już poniżej 700 cytowań.

Instytuty naukowe wyprzedzają uczelnie pod względem stosunku przychodów z licencji i umów z jednostkami gospodarczymi do funduszu płac. Na czele są tu: Instytut Chemii Przemysłowej, Instytut Ciężkiej Syntezy Organicznej i Instytut Chemii i Techniki Jądrowej. Wśród uczelni najlepsze wyniki uzyskują Politechniki: Gdańska, Wrocławska, Krakowska, Warszawska, Łódzka i Śląska.

Najtaniej kształcą kadrę naukową UW, UŁ i UJ, a wśród instytutów: Instytut Biochemii Bioorganicznej oraz Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych (ale i tak drożej od większości uczelni). Najtaniej kształcą studentów chemii UMCS i UMK, a najdrożej UW i PG. Należy jednak zauważyć, że dane te nie uwzględniają jakości kształcenia.

Zdaniem autorów rankingu (wyniki uzyskaliśmy od prof. Lucjana Pawłowskiego z Politechniki Lubelskiej, byłego wiceprzewodniczącego PTCh), ogłaszanie wyników rankingu ma rzeczywisty wpływ na rozwój wydziałów i instytutów chemicznych. Wzrasta zainteresowanie publikacjami w dobrych czasopismach międzynarodowych, poprawia się pozycja „Polskiej Chemii”. Bardzo ważne było wprowadzenie do oceny w 1997 r. czynnika kosztów. Okazało się, że zespoły o wysokim poziomie naukowym uzyskują wyniki taniej od zespołów słabszych. Ranking stwarza określone problemy organizacyjne i metodologiczne. Autorzy zamierzają pracować nad ujednoliceniem sposobu przygotowywania informacji dla KBN, a przy okazji – na potrzeby III edycji rankingu PTCh.

(pik)

KTO PISZE USTAWĘ?

Minister edukacji powołał komisję, która ma za zadanie zredagowanie ustawy „prawo o szkolnictwie wyższym”. W skład zespołu wchodzą prof. prof.: Michał Seweryński, były rektor Uniwersytetu Łódzkiego, który pracował w Zespole ds. Nowelizacji Ustawodawstwa Dotyczącego Szkolnictwa Wyższego (przewodniczył mu prof. Jerzy Osiowski) oraz Jan Wojtyła, rektor AE w Katowicach, który uczestniczył w pracach Komisji Legislacyjnej Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich. Przy redakcji projektu ustawy będą brane pod uwagę dokumenty przygotowane przez Zespół oraz Komisję. Będą wzięte pod uwagę opinie Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego oraz wyniki dyskusji środowisk akademickich.

(pik)

Gimnazjum Akademickie

Szkoła dla najzdolniejszych

Fot.Andrzej SkowrońskiW Toruniu powstało eksperymentalne gimnazjum dla wybitnie uzdolnionych uczniów – pierwsza tego typu placówka w Polsce. Uniwersytet Mikołaja Kopernika będzie merytorycznie nadzorował przebieg szkolnej nauki i odpowiadał przed MEN za jej efekty. Na początku stycznia MEN zatwierdziło Statut Gimnazjum Akademickiego, przygotowania do uruchomienia szkoły ruszyły więc pełną parą. Pierwsi uczniowie rozpoczną naukę już we wrześniu, w klasach: przyrodniczo-matematycznej i humanistycznej. Docelowo w bezpłatnej szkole uczyć się będzie 300-350 najbardziej zdolnych uczniów z całej Polski. Do gimnazjum trafią po ukończeniu szóstej klasy szkoły podstawowej. Nauka w Toruniu potrwa 4-5 lat, maturę będzie więc można zdawać już w wieku 16-17 lat. Programy nauczania będą tak skorelowane z programami w szkołach podstawowych i średnich, że w razie niepowodzeń w nauce uczniowie będą mogli bez przeszkód przejść do odpowiedniej rocznikiem klasy w zwykłej szkole. W gimnazjum będą testowane m.in. nowe sposoby oceniania. Klasę stworzy najwyżej 20 uczniów. Przewiduje się, że większość z nich korzystać będzie z indywidualnego toku nauczania, a najzdolniejsi – także z ogólnodostępnych zajęć w UMK (jako wolni słuchacze). W założeniu inicjatorów – środowiska oświatowego i akademickiego Torunia – szkoła ma dać swoim absolwentom znakomite przygotowanie do podjęcia studiów wyższych, wykształcić w nich zdolność samodzielnego myślenia oraz rozwiązywania problemów intelektualnych i praktycznych. Senat UMK może zwolnić absolwentów GA z egzaminów wstępnych.

Zgłoszenia uczniów, po wypełnieniu odpowiedniego formularza przez ich szkołę, przyjmowane będą do końca lutego. Potem ocenią je poradnie psychologiczne. Ostatnim etapem będzie rozmowa z komisją rekrutacyjną. Wcześniej rozstrzygnięty zostanie konkurs na dyrektora szkoły, a następnie na nauczycieli. Nie będą oni mogli podjąć stałej pracy gdzie indziej – swój czas powinni poświęcać uczniom, także podczas zajęć pozalekcyjnych. Kształtowaniu postaw społeczno-moralnych sprzyjać ma wspólne mieszkanie w internacie.

Organem prowadzącym szkołę będzie Kuratorium Oświaty. Na zewnątrz gimnazjum reprezentował będzie rektor UMK. W Radzie Programowej szkoły zasiada jego pełnomocnik, a także kilku innych pracowników uniwersytetu – współtwórców idei utworzenia szkoły. Kamień węgielny pod nową szkołę położono w maju 1996 r. Główny gmach jest już prawie gotowy. Inwestycję finansują: MEN, UMK i wojewoda toruński. Grunt pod budowę toruńska gmina przekazała za darmo.

Kinga Nemere-Czachowska

Projekty dla studentów

Jak zostać dobrym menedżerem?

Przedsiębiorstwo Procter & Gamble regularnie zajmuje czołowe pozycje w rankingach AIESEC na najlepszego pracodawcę. Nie dzieje się to przypadkiem. Przedsiębiorstwo dba o kadrę i corocznie kieruje do studentów szeroką gamę projektów edukacyjnych. W 1998 r. od stycznia rozpoczęły się prezentacje pt. „How to become a winning manager?” oraz „P&G szansą dla inżyniera”, podczas których specjaliści z firmy rozmawiali ze studentami o systemie rekrutacji pracowników i ofercie szkoleniowej P&G.

Równocześnie przedsiębiorstwo rozesłało do 24 tys. studentów III, IV i V roku Przewodnik dla planujących karierę. Wydawnictwo stworzono z myślą o tych, którzy w ciągu najbliższych lat rozpoczną karierę zawodową – ma ono pomóc im w lepszym przygotowaniu się do wejścia na rynek pracy.

Kolejne oferty P&G to: seminarium „Symulator Biznesu” (najbliższe w dniach 25-27 marca) oraz Cooperation Program – nowy całoroczny program praktyk menedżerskich (dla studentów ostatnich semestrów), który daje możliwość łączenia studiów z pracą w P&G w niepełnym wymiarze godzin. Tradycyjny konkurs o Nagrodę Procter & Gamble, który jeszcze w 1997 r. skierowany był jedynie do studentów SGH, UG i UJ, obecnie dotyczy także studentów UW, PW, AE w Katowicach, Wrocławiu i Poznaniu oraz PWr.

(pik)

Marzec 1968

Uroczystości w UW i PW

Bezpośrednim powodem studenckich wystąpień w marcu 1968 stała się decyzja o zdjęciu z afisza Teatru Narodowego Dziadów Adama Mickiewicza w reżyserii Kazimierza Dejmka. 8 marca rozpoczął się wiec przeciw relegowaniu z Uniwersytetu Warszawskiego Adama Michnika i Eryka Szlajfera. Został on brutalnie stłumiony przez Milicję Obywatelską i Służbę Bezpieczeństwa. Było to pierwsze w PRL wystąpienia inteligencji i studentów. 9 marca odbył się wiec w Gmachu Głównym Politechniki Warszawskiej z udziałem studentów Uniwersytetu. Potem odparto atak milicji na gmach Wydziału Elektroniki. Wreszcie rozpoczął się strajk w Politechnice. Wydarzenia marcowe zmieniły oblicze polskiego szkolnictwa wyższego i nauki. Wielu profesorów pochodzenia żydowskiego zmuszono do emigracji lub porzucenia kariery akademickiej. Na ich miejsce przyszli ludzie bez kwalifikacji, do dziś nazywani „marcowymi docentami”.

30. rocznicę wydarzeń marcowych Uniwersytet i Politechnika czciły wspólnie. Obchody rozpoczęto 6 marca otwarciem wystawy, której towarzyszą pokazy filmów archiwalnych, dotyczących wydarzeń marcowych 1968 r., oraz inauguracją sesji naukowej „Marzec 1968 – trzydzieści lat później”. 9 marca gościem studentów UW był premier Jerzy Buzek. Tego samego dnia w Głównej Auli Politechniki Warszawskiej odsłonięto tablicę upamiętniającą tamte dni. Odsłaniał ją rektor Jerzy Woźnicki, który 30 lat wcześniej, jako student IV roku elektroniki, brał udział w marcowych wiecach i strajku.

(pik)

Towarzystwo Popierania i Krzewienia Nauk

Priony w Towarzystwie

W cyklu spotkań dyskusyjnych, organizowanych w Instytucie Fizyki Doświadczalnej UW w Warszawie przez Towarzystwo Popierania i Krzewienia Nauk, 22 stycznia miał miejsce wykład prof. Pawła Liberskiego o prionach. Teoria prionu – białkowej cząstki infekcyjnej, będącej czynnikiem wywołującym szereg chorób neurozwyrodnieniowych, m.in. chorobę Creutzfeldta-Jakoba (CJD) – przyniosła w roku 1997 jej autorowi, Stanleyowi B. Prusinerowi, Nagrodę Nobla.
Oprócz CJD, do chorób wywoływanych, jak się sądzi, przez priony należą: kuru, scrapie, zespół Gerstmanna, Strausslera, Schenkera (GSS), BSE (choroba szalonych krów) i śmiertelna rodzinna bezsenność.

Idea, że białko może przenosić chorobę, nie została wymyślona przez Prusinera. Jej twórcą był J.S. Griffith, profesor matematyki z Manchesteru. W roku 1967 opublikował on w „Nature” pracę, w której wyraził przypuszczenie, że natura czynnika scrapie, najpospolitszej z chorób neurodegeneracyjnych zwierząt, może być zakodowana w strukturze przestrzennej białka. Praca ta została wówczas zapomniana.

Etiologia tych chorób nie była dotąd wyjaśniona, sądzono, że czynnikiem mogą być wirusy, ale chorobie nie towarzyszył proces zapalny. Wszystkie znane dotąd czynniki infekcyjne – wirusy, wiroidy – zawierały kwasy nukleinowe. Prion to czyste białko, wolne od kwasu nukleinowego. Wyodrębniono gen dla PrP (prion protein), który koduje to białko. Mają go wszystkie gatunki od ssaków i ptaków po muszkę owocową. Zmiana w tym genie powoduje zmianę białka na patologiczne. Prusiner wysunął hipotezę, że niezbędna jest interakcja normalnego białka z białkiem patologicznym, że białko patologiczne działa jako matryca, zmieniając białko prawidłowe na swoje podobieństwo.

Referent omówił występowanie i etiologię poszczególnych chorób. Kuru, choroba powodująca śmierć w ciągu kilku miesięcy, zwana śmiejącą się śmiercią, szerzyła się w Papui – Nowej Gwinei przez rytualny kanibalizm. Okres inkubacji (wylęgania), czyli czas od zakażenia do zachorowania, sięga od kilku miesięcy do 40 lat.

Omówione zostały jatrogenne przypadki choroby CJD, spowodowane błędami medycznymi (po podawaniu hormonu wzrostu, otrzymywanego z przysadek ludzkich, pobranych od zmarłego z CJD, po przeszczepach, po wszczepieniu elektrod do głębokiego EEG).

Prof. Liberski referował wiele rodzajów badań prowadzonych nad chorobami wywoływanymi przez priony, m.in. badania przekazywania chorób. Jedne z nich przekazywane są pionowo, tzn. matka przekazuje potomstwu, inne poziomo – owce zarażają się od siebie. Choroba scrapie np. jest przekazywana zarówno poziomo, jak i pionowo. BSE nie jest przekazywana. Wnioskiem z ostatnich badań, choć nie przez wszystkich akceptowanym, jest twierdzenie, że człowiek jest naturalnym gospodarzem infekcji przechodzącej z krowy.

Im więcej badań, tym więcej pytań. Pracuje się np. nad dowodem, że nowy wariant choroby CJD jest tożsamy z BSE (wskazuje na to tożsamość czynnika wywołującego). Badania francuskie, nie potwierdzone na razie w innych ośrodkach, wskazują, że można przenieść chorobę przy nieobecności PrP. Być może PrP jest tylko receptorem dla dotąd nie wyizolowanego wirusa.

W listopadzie ub.r. w Edynburgu przeprowadzono badania podważające tezy Prusinera. Wspaniały eksperyment Prusinera okazał się być artefaktem, wynikającym z nadmiernej kopii transgenu.

(fig)

Politechnika Krakowska

Dioksyny z ogniska

Na podstawie badań medycznych, przeprowadzonych w latach 80. i 90., stwierdzono pogarszający się stan zdrowia ludności Europy Zachodniej. Zdaniem toksykologów, jedną z przyczyn tego zjawiska jest emisja dioksyn do atmosfery. W 1993 r. Rada Ministrów Ochrony Środowiska UE nakazała podjęcie działań zmierzających do jej obniżenia o 90 proc. do roku 2005, przyjmując za podstawę poziom z roku 1985. Wstępem do tych działań jest inwentaryzacja podstawowych źródeł emisji dioksyn do środowiska. Przeprowadzono ją w 15 krajach UE oraz Norwegii i Szwajcarii w latach 1993-95 i 1995-97. Tysiącstronicowy raport zawiera dane dotyczące emisji dioksyn z procesów produkcji stali, metali kolorowych, cementu, urządzeń energetycznych, przemysłu chemicznego, indywidualnych systemów ogrzewania mieszkań, spalarni odpadów komunalnych, przemysłowych i szpitalnych, pożarów lasów i komunikacji samochodowej.

W Politechnice Krakowskiej przeprowadzono badania nad powstawaniem i rozprzestrzenianiem się dioksyn ze spalinami z nie kontrolowanych procesów spalania odpadów z gospodarstw domowych. Spalanie odpadów gospodarczych w otwartym terenie oraz w piecach domowych jest jednym z głównych źródeł emisji dioksyn do środowiska w Polsce. Wyniki tych badań przedstawił niedawno w Essen, na posiedzeniu Komisji UE koordynującej program European Dioxin Project – DG-XI, dr Adam Grochowalski z Politechniki Krakowskiej. Oprócz przedstawiciela naszego kraju, w spotkaniu wzięli udział specjaliści z Estonii i Łotwy. Do chwili obecnej nie są znane pełne dane dotyczące emisji dioksyn w Europie Środkowowschodniej. Sprawa jest ważna z racji transgranicznego charakteru tego rodzaju zanieczyszczeń.

W wyniku dyskusji przeprowadzonej w Niemczech, gdzie wystąpienie przedstawiciela PK wzbudziło duże zainteresowanie, postanowiono włączyć Polskę do programu. Wiąże się to z inwentaryzacją podstawowych źródeł emisji dioksyn w naszym kraju. W związku z wynikami uzyskanymi w Politechnice Krakowskiej przez dr. Grochowalskiego, postanowiono też uruchomić specjalny program na lata 1998-2000, który będzie dotyczył określenia emisji tych substancji ze spalania odpadów gospodarczych w piecach do ogrzewania mieszkań. Wezmą w nim udział: Austria (jako koordynator), Polska, Holandia, Belgia i Norwegia. Nasz kraj reprezentować będzie Politechnika Krakowska.

Elżbieta Barowa

II Festiwal Nauki

W dwóch turach

Po sukcesie imprezy ubiegłorocznej, która wzbudziła wielką sympatię społeczną i masowe zainteresowanie, we wrześniu tego roku odbędzie się w Warszawie druga edycja Festiwalu Nauki. Ukonstytuowała się Rada Programowa Festiwalu, która 30 stycznia, na pierwszym spotkaniu, ustaliła podstawowe założenia imprezy. Dyrektorem Festiwalu Nauki pozostał dr hab. Maciej Geller, przewodniczącą Rady Programowej – prof. dr hab. Magdalena Fikus. Zdecydowano, że tym razem Festiwal będzie rozłożony na dwie tury: 19-20 i 26-27 września. W tych dniach warszawskie uczelnie, instytuty badawcze, muzea i ogrody botaniczne zorganizują wykłady, pokazy i doświadczenia, wystawy i konkursy, w których każdy będzie mógł uczestniczyć. Natomiast między 20 i 26 września mogą być dodatkowo zorganizowane wieczorne imprezy dyskusyjne na różne tematy, które złożą się na cykl pod nazwą Klub Festiwalu.

Biuro organizacyjne, mieszczące się w ICM UW, zbiera obecnie zgłoszenia poszczególnych imprez. Dyskutowane są także propozycje tematów dużych, centralnych paneli dyskusyjnych. Oto niektóre z propozycji: Mózg i jego zagadki, Nauka i wiara, Jak przetrwać, czyli człowiek wobec Ziemi, Agresja oraz Medycyna – renesans zabobonu.

Ogłoszono konkurs na pomysł imprezy festiwalowej. Najciekawsze, realne propozycje zostaną wprowadzone do programu, a pomysłodawcy zaproszeni jako honorowi goście imprez. Pomysły można nadsyłać do 31 marca 1998 listownie pod adres: Prof. Magdalena Fikus, Dr hab. Maciej Geller, ICM UW, ul. Pawińskiego 5a, 02-106 Warszawa lub pocztą elektroniczną: festiwal@icm.edu.pl

Organizatorzy imprezy obiecują informować co kilka tygodni o postępie prac nad kolejną turą Festiwalu. Proszą też o propozycje i pytania, które przyjmuje dziennikarz kontaktowy Festiwalu, Dorota Truszczak z I Programu Polskiego Radia (tel. 645 97 45). Nasz miesięcznik, jako przyjaciel Festiwalu, podobnie jak w zeszłym roku, będzie informować o jego organizacji i programie.

(fig)

HONOROWE STYPENDIUM NAUKOWE IM. ALEKSANDRA VON HUMBOLDTA

Od 1995 r. FNP przyznaje stypendia dla naukowców z Polski i Niemiec na pobyt w kraju sąsiedzkim. W tej chwili w Instytucie Problemów Jądrowych w Świerku przebywa prof. Dieter Fick, laureat zeszłorocznej edycji konkursu. Jego badania koncentrują się wokół wytwarzania spolaryzowanych wiązek atomów i jonów oraz ich wykorzystania w fizyce jądrowej niskich i wysokich energii oraz fizyce powierzchni. Prof. Fick będzie badał wiązki naładowane w ośrodku warszawskim (akcelerator van de Graffa „Lech”, akc. protonów C-30, akc. jonów ciężkich U-200), analizował zjawiska polaryzacyjne wywołane przez spolaryzowane jony ciężkie oraz dane na temat elastycznego i nieelastycznego rozpraszania spolaryzowanego litu. Niemiecki uczony od dawna współpracuje z naukowcami polskimi z Warszawy i Krakowa. Jego pobyt w Polsce przyczyni się do rozwoju tego rodzaju badań w naszym kraju oraz otworzy nowe perspektywy dalszego rozwoju fizyki reakcji jądrowych wywołanych przez jony spolaryzowane i kolejne perspektywy eksperymentów w tej dziedzinie. Przewiduje się też wykłady niemieckiego uczonego dla polskich naukowców i studentów.

W lutym rozstrzygnięto kolejną edycję konkursu o Stypendium Honorowe im. Humboldta. Dzięki pomocy finansowej FNP, badania w polskich ośrodkach naukowych w latach 1998-2000 prowadzić będą mogli prof. prof.: Rainer Kassing (Uniwersytet w Kassel, fizyka), Rainer M. Lieder (Instytut Fizyki Jądrowej w Julich, fizyka jądrowa), Fritz Haake (Uniwersytet w Essen, mechanika kwantowa i fizyka statystyczna), Hans Bufler (Uniwersytet w Stuttgarcie, mechanika i teoria sprężystości), Kolumban Hutter (Politechnika w Darmstadt, mechanika), Hans Guenther Natke (Uniwersytet w Hanowerze, dynamika układów mechanicznych, wibroakustyka).

INCOME

Laureatami konkursu na akredytację Centrów Transferu Technologii przy FNP w 1998 r. zostały: Fundacja Progress & Business – CTT z Krakowa oraz Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Obrabiarek i Urządzeń Specjalnych – CTT z Poznania.

(pik)

Akademia Rolnicza we Wrocławiu

Weterynaria bliżej UE

Wydział Medycyny Weterynaryjnej Akademii Rolniczej we Wrocławiu jako pierwszy w Polsce zgłosił akces do Europejskiego Stowarzyszenia Wydziałów Weterynaryjnych (EAEVE), afiliowanego przy Komisji Edukacyjnej Unii Europejskiej, podejmując działania dostosowujące program dydaktyczny do ujednoliconych programów kształcenia weterynaryjnego w krajach UE, a także modernizacji zaplecza dydaktycznego (głównie audiowizualnego), klinicznego i badawczego.

Głównym celem akredytacji w EAEVE jest zapewnienie porównywalnego, wysokiego standardu nauczania w krajach członkowskich UE, a w konsekwencji uznawanie dyplomów i upoważnienie do prowadzenia praktyki lekarskiej i nadzoru w państwowej inspekcji weterynaryjnej w krajach Unii. Będzie to szczególnie ważne wówczas, gdy wschodnia granica UE pokryje się ze wschodnią granicą Polski.

Stowarzyszenie ustaliło, że wszystkie wydziały medycyny weterynaryjnej zostaną poddane ocenie ekspertów, którymi będą profesorowie, wybitni specjaliści ze znanych ośrodków weterynaryjnych w Europie. Pozytywny wynik oceny jest warunkiem akredytacji wydziału w stowarzyszeniu.

W październiku ub. roku odbyła się wstępna wizyta S.T. Allmana, koordynatora ekspertów ds. oceny wydziałów weterynaryjnych EAEVE, zaś właściwa ocena Wydziału Medycyny Weterynaryjnej AR we Wrocławiu miała miejsce w dniach 23-28 lutego br. Eksperci ze Szwecji, Belgii, Niemiec, Grecji i Portugalii wizytowali kliniki, sale wykładowe i laboratoria. Odbywały się spotkania z wykładowcami przedmiotów podstawowych, klinicznych, hodowli zwierząt i higieny żywności. Przeprowadzono rozmowy z personelem technicznym, przedstawicielami grup badawczych, z byłymi i obecnymi studentami, z praktykującymi lekarzami weterynarii oraz przedstawicielami samorządu studenckiego.

W maju ub.r. zdecydowaliśmy się na akces do Stowarzyszenia. Każdy wydział ma zazwyczaj 2 lata na przygotowanie. Jesteśmy jednak w tej dobrej sytuacji, że dzięki licznym kontaktom z wydziałami w innych krajach europejskich bez trudu zmodyfikowaliśmy program nauczania, tak by mógł być porównywalny z programami realizowanymi w krajach zachodnich – mówi prof. Józef

Nicpoń, dziekan Wydziału Medycyny Weterynaryjnej. Programu nie trzeba zresztą tak bardzo zmieniać, musieliśmy tylko wprowadzić kilka nowych przedmiotów, które są już realizowane na Zachodzie, np. choroby zwierząt nieudomowionych, choroby zwierząt egzotycznych.

Na wynik pracy ekspertów przyjdzie poczekać ok. 2 miesięcy. Władze wydziału są jednak dobrej myśli, gdyż do oceny przygotowano się bardzo starannie. Można zatem oczekiwać, że już niebawem absolwenci weterynarii wrocławskiej AR będą mogli pracować w swoim zawodzie w każdym kraju europejskim bez żadnych dodatkowych ocen i weryfikacji.

(mwj)

POLAK Z WĘGREM

Podczas spotkania w Budapeszcie w dniach 29-30 stycznia podpisano protokół wykonawczy do umowy międzyrządowej o współpracy naukowo-technicznej na lata 1998-99. Ze strony polskiej podpis złożył prof. Andrzej Wiszniewski, przewodniczący KBN. Stronę węgierską reprezentowali: Lajos Nyiri, prezydent Narodowego Komitetu Rozwoju Technologicznego i Andras Siegler, zastępca przewodniczącego tegoż Komitetu. Wspólny Komitet Współpracy Naukowo-Technicznej między Polską i Węgrami uzgodnił wspólne cele polityki naukowej i technicznej w kontekście integracji obu krajów z UE. Postanowiono położyć większy nacisk na tematy badawcze z zakresu nauk stosowanych. Zatwierdzono 12 tematów współpracy. Dotyczą one m.in.: wykorzystania laserów, badania radioaktywności środowiska, biotechnologii roślin zielarskich, zaawansowanych metod przemysłu przetwórczego. W realizacji badań ze strony polskiej uczestniczyć będą instytuty naukowe PAN, placówki Państwowej Agencji Atomistyki, Uniwersytety Jagielloński i Warszawski, Politechniki Krakowska i Poznańska, Akademia Medyczna w Warszawie, SGGW i Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich.

ADMINISTRACJA I NAUKA

Podczas seminarium, które odbyło się 2 lutego w KBN, dyskutowano o zadaniach nauki, wynikających z reformy administracyjnej państwa. Prof. Michał Kulesza, pełnomocnik rządu ds. reform ustrojowych państwa, przedstawił założenia reformy administracyjnej. Prof. Antoni Kukliński z Europejskiego Instytutu Rozwoju Regionalnego i Lokalnego UW zaprezentował program badań naukowych, których celem byłoby m.in. monitorowanie wprowadzania reformy. W trakcie dyskusji podkreślano, że powstanie silnych województw spowoduje podjęcie przez nie nowych funkcji oraz rozwinięcie instytucji obywatelskich i gospodarczych. Mówiono o roli regionów w rozwijaniu innowacyjności, tworzeniu parków technologicznych, rozwijaniu współpracy transgranicznej i międzyregionalnej w ramach UE. Sekretarz KBN, Jan K. Frąckowiak zauważył, że o ile uprawianie nauki oraz jej wyniki mają charakter globalny, to obszarem jej najbardziej efektywnych zastosowań społecznych i gospodarczych jest region. Na zakończenie dyskusji prof. Kulesza podkreślił, że wprowadzenie reformy terytorialnej pociąga za sobą konieczność podjęcia nowych badań naukowych, które umożliwiłyby śledzenie skutków reform, wprowadzanie niezbędnych korekt oraz kształcenie wysoko kwalifikowanych kadr dla zagadnień regionalnych.

ZESPÓŁ DS. ETYKI

20 lutego odbyło się pierwsze posiedzenie powołanego przez KBN w styczniu opiniodawczo-doradczego Zespołu ds. Etyki Badań Naukowych. Przewodniczącym Zespołu jest prof. Aleksander Gieysztor, a jego członkami profesorowie: Kornel Gibiński, Witold Karczewski, Henryk Samsonowicz i ks. Stanisław Wielgus.

Zespół postanowił wystąpić do przewodniczącego KBN z wnioskiem o nowelizację ustawy o PAN oraz ustawy o szkolnictwie wyższym. Miałaby ona dotyczyć postępowania dyscyplinarnego wobec pracowników naukowych naruszających zasady etyki badań naukowych. Zdaniem członków Zespołu, przestępstwa naukowe nie powinny podlegać przedawnieniu.

Polska powinna pilnie przygotować ratyfikację konwencji dotyczącej badań i zastosowań biotechnologii, stwierdził Zespół na pierwszym posiedzeniu. Także w tej sprawie postanowiono wystąpić do przewodniczącego KBN z wnioskiem o podjęcie stosownej inicjatywy.

Zespół postanowił włączyć w zakres swojego działania sprawy związane z etyką recenzowania i finansowania badań naukowych z budżetu KBN. Postanowiono także utworzyć w biuletynie KBN „Sprawy Nauki” dział poświęcony etyce pracy naukowej.

Joanna Kulesza

Wyższa Szkoła Języków Obcych i Ekonomii w Częstochowie

Zarządzanie szkołą

Od stycznia w WSJOiE w Częstochowie działa pierwsze w kraju studium podyplomowe dla dyrektorów szkół i placówek oświatowo-wychowawczych „Zarządzanie szkołą”. Celem studium jest przygotowanie słuchaczy do samodzielnego i twórczego zarządzania szkołą oraz zaznajomienie ich z prawnymi podstawami funkcjonowania placówek oświatowo-wychowawczych. W programie studiów położono akcent na projektowanie i wdrażanie programów przedmiotowych i edukacyjnych oraz wspomaganie dyrektorów w kreowaniu tożsamości szkoły, co związane jest z przygotowywaną reformą edukacji.

Wykład inauguracyjny wygłosił Wojciech Książek, wiceminister edukacji narodowej, który przedstawił zasady reformy edukacji.

Naukę w studium podjęło 38 osób. Są wśród nich głównie przedstawiciele Szkół Twórczych, Stowarzyszenia Szkół Aktywnych oraz grupa dyrektorów ze szkół wiejskich i z małych miasteczek.

Współpraca uczelni ze szkolnictwem rozwija się też na innych płaszczyznach. 9 lutego w WSJOiE odbyło się spotkanie naukowców z dyrektorami szkół średnich – mówiono o ofercie edukacyjnej uczelni i nowoczesnych metodach kształcenia.

Ewa Makulec

WĘGIEL I GAZ

Podczas posiedzenia Prezydium PAN 2 lutego mówiono o problemach energetycznych kraju. Prof. Jacek Marecki przedstawił działalność Komitetu Problemów Energetyki PAN, który podejmuje działania zmierzające do rozwoju energetyki, przy równoczesnej poprawie stanu środowiska naturalnego.

Prof. Roman Janiczek mówił o zmianach struktury źródeł pozyskiwania energii w Polsce. W ostatnich latach spadło zużycie węgla kamiennego na rzecz ropy i gazu. Nadal jednak węgiel pozostaje liczącym się surowcem energetycznym. Polska jest jedynym krajem Europy Środkowowschodniej, który dzięki własnym zasobom węgla kamiennego i brunatnego ma zapewnione bezpieczeństwo energetyczne.

Coraz większe znaczenie ma rozwój gazownictwa. Gaz jest praktycznym i wygodnym nośnikiem energii. Część tego surowca jest pozyskiwana z własnych zasobów. Zbudowano 17 tys. km gazociągów. Do sieci podłączone jest 4 tys. miejscowości. Z gazu korzysta obecnie w naszym kraju 6,6 mln odbiorców. Jako surowiec energetyczny gaz ma duże znaczenie perspektywiczne. Znane zasoby tego surowca na świecie starczą na ok. 70 lat. Mimo stale rosnącego zużycia, wciąż odkrywane są nowe złoża i przybywa udokumentowanych złóż.

Uczeni z Komitetu Problemów Energetyki uważają, że najważniejszymi dla Polski wyzwaniami w dziedzinie energetyki są: unowocześnienie produkcji energii, zmniejszenie energochłonności gospodarki oraz włączenie się do europejskich systemów energetycznych.

Drugim ważnym punktem obrad Prezydium było przekształcenie Centrum Podstawowych Problemów Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energetycznymi PAN z siedzibą w Krakowie w instytut. Nowy statut daje kierownictwu Akademii dwa lata na uporządkowanie statusu placówek PAN. Wniosek prof. Romana Neya, dyrektora Centrum, o przekształcenie placówki w instytut, idzie naprzeciw temu wymogowi. Prof. Ney zapoznał członków Prezydium z wnioskiem zgłoszonym przez Radę Naukową Centrum oraz przedstawił działalność naukową, kierowanej przez siebie placówki. Wniosek został jednomyślnie przyjęty przez Prezydium.

FUNDACJA DANA

Pod koniec lutego w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN w Warszawie odbyła się konferencja nt. neurologicznych badań mózgu. Została zorganizowana z okazji zbliżającego się I Europejskiego Dnia Mózgu. Celem uczonych z Instytutu Nenckiego było przedstawienie i spopularyzowanie wiedzy o mózgu i chorobach związanych z zaburzeniami jego pracy. Spotkanie miało też uświadomić decydentom odpowiedzialnym za finansowanie badań naukowych, jak duże jest znaczenie takich prac.

W roku 1992 w USA, z inicjatywy prof. Jamesa Watsona, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii, powołano fundację „DANA – Alliance for Brain Initiatives. Charles A. Dana Foundation”, która wspomaga różne inicjatywy w zakresie nauk biomedycznych. Działalność Fundacji w USA obejmuje m.in. sponsorowanie i organizowanie publicznych debat (w telewizji, radiu) nt. chorób związanych z mózgiem oraz wydawanie publikacji popularyzujących wiedzę o mózgu.

W styczniu organizacja o podobnych celach powstała na terenie Europy. Stowarzyszenie europejskie planuje stworzyć sekcje DANA we wszystkich krajach, które zgłosiły swój akces. Również w Polsce znalazła się grupa naukowców, reprezentujących nauki neurobiologiczne i medyczne, skupiona wokół Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego, którzy zamierzają poświęcić swój czas i wiedzę na rzecz Stowarzyszenia DANA.

ELE

DYPLOMY PUNO

6 lutego Sejm przyjął ustawę o uznaniu stopni naukowych, dyplomów i tytułów zawodowych nadanych przez Polski Uniwersytet na Obczyźnie. Mówi ona, że wszelkie stopnie i tytuły nadane przez PUNO w okresie od 1 września 1952 do 22 grudnia 1990 r. uznaje się za równorzędne odpowiednim stopniom, dyplomom i tytułom zawodowym przyznawanym przez polskie uczelnie w kraju.

FILIE ZATWIERDZONE

19 lutego przyjęto ustawę o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym. W ustawie z 1990 r. zakazywano uczelniom tworzenia nowych filii. Nowelizacja zezwala na tworzenie filii i zamiejscowych jednostek organizacyjnych. W skład filii muszą wchodzić co najmniej dwie jednostki organizacyjne. W przypadku uczelni państwowych, sprawę tę pozostawiono w gestii senatów. Uczelnie niepaństwowe muszą uzyskać zgodę Ministerstwa Edukacji Narodowej.

(pik)

Badania naukowe

Z wojennych archiwów

W Instytucie Nauk Politycznych PAN opracowano i opublikowano wybór dokumentów, związanych z działalnością Armii Krajowej na Wileńszczyźnie i Nowogródczyźnie w latach 1941-1945. W opracowaniu przedstawiono m.in. dokumenty uzyskane niedawno z archiwów rosyjskich, białoruskich i litewskich.

Badania prowadzone przez Samodzielną Pracownię Dziejów Ziem Wschodnich II Rzeczypospolitej w latach 1939-1945, kierowaną przez prof. Tomasza Strzembosza, obejmują: dzieje kresów wschodnich, losy ludności represjonowanej i deportowanej przez władze sowieckie oraz działania polskiej partyzantki na tych terenach. Zebrane dokumenty dotyczące Armii Krajowej zostały wydane w dwóch tomach: Armia Krajowa na Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie (1942-1944) w świetle dokumentów sowieckich oraz Z dziejów Armii Krajowej na Nowgródczyźnie i Wileńszczyźnie 1941-1945. Studia. Są tam m.in. dyrektywy dla sowieckiej partyzantki, nakazujące w pierwszej kolejności zwalczanie „polskiego nacjonalistycznego podziemia”, a dopiero potem niemieckich okupantów. Oba tomy ukazały się w ramach wydawanej w ISP PAN serii Biblioteka Ziem Wschodnich. Wcześniej wydano w tej serii prace o charakterze dokumentacyjnym: Polacy na Kołymie 1940-1943, Okupacja sowiecka w świetle tajnych dokumentów 1939-1941, NKWD o polskim podziemiu 1944-1948. Konspiracja polska na Nowogródczyźnie i Grodzieńszczyźnie oraz Studia z dziejów okupacji sowieckiej 1939-1941.

Turyści zagrażają Antarktyce

Zakład Biologii Antarktyki PAN rozpoczął, we współpracy z brytyjskim Instytutem Polarnym Scotta z Cambridge, badania nad zagrożeniami środowiska przyrodniczego Antarktyki w związku z narastającym ruchem turystycznym. Co roku dociera do Antarktyki ok. 10 tys. turystów, z czego ok. 3 tys. ląduje w Zatoce Admiralicji na Wyspie Króla Jerzego, w pobliżu polskiej stacji polarnej. Takie nasilenie turystyki na wyspie, gdzie znajduje się już kilka stacji naukowych różnych państw, stwarza poważne zagrożenie dla środowiska.

Na wyspie znajdują się liczne kolonie fok i pingwinów, a także miejsca lęgowe kilku gatunków morskich ptaków. Występuje uboga roślinność: polarne trawy, mchy i porosty. W ostatnich latach zawleczono tu nowy gatunek trawy, pochodzący z Patagonii. Pionierskie polsko-brytyjskie badania na Wyspie Króla Jerzego pozwolą ustalić m.in. jak zwierzęta reagują na obecność ludzi, czy turystyka powoduje degradację środowiska i jak uniknąć zagrożeń.

Polska, która od przeszło 20 lat jest członkiem międzynarodowego Naukowego Komitetu Badań Antarktycznych (SCAR), interesuje się też zagrażającymi środowisku Antarktyki zjawiskami globalnymi, jak ocieplenia klimatu czy powiększająca się „dziura ozonowa”. Badania takie prowadzone są w polskiej stacji polarnej na Wyspie Króla Jerzego.

MARK

Aparatura w UMK

Trzy granty

Fot. Andrzej SkowrońskiJesienią ub. roku Zakład Gleboznawstwa Instytutu Ekologii i ochrony Środowiska Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu wzbogacił się o cenną aparaturę naukową, której koszt – 93 tys. zł – pokryła Fundacja na rzecz Nauki Polskiej. Nowym nabytkiem jest spektrometr absorpcji atomowej w wersji płomieniowej, firmy Unicam – SOLAAR 969. Subwencja Fundacji została przyznana w ramach programu REGLE, promującego badania nad degradacją i rekultywacją gleb.

Uzyskanie nowoczesnego aparatu do oznaczania pierwiastków występujących w glebie i materiale roślinnym, zarówno w ilościach znaczących, jak i śladowych, pozwala na rozwój dotychczasowych kierunków badawczych Zakładu oraz realizację nowych zadań, wynikających z przyznania 3 grantów Komitetu Badań Naukowych: grantu zespołowego „Wzorcowe profile glebowe jako podstawa monitoringu gleb i właściwego gospodarowania przestrzenią produkcyjną woj. toruńskiego”, grantu promotorskiego „Przestrzenna zmienność gleb dorzecza Strugi Toruńskiej i czynniki ją determinujące” i grantu młodego pracownika nauki „Wpływ wybranych gatunków lasotwórczych na proces humifikacji materii organicznej gleb wytworzonych z piasków” oraz tematów finansowanych z innych źródeł.

Duże znaczenie ma również możliwość wykorzystania najnowszej aparatury w kształceniu studentów na jedynej w Polsce specjalności uniwersyteckiej – gleboznawstwie ekologicznym.

(gu)

Inwestycje: Uniwersytet Jagielloński

Biblioteka Jagiellońska

Fot. Arch6 lutego uroczyście podsumowano akcję „Cegiełka dla Jagiellonki” za rok 1997. Prof. Franciszek Ziejka, prorektor UJ, podziękował wszystkim wspierającym rozbudowę Biblioteki Jagiellońskiej. Najhojniejszym sponsorom wręczył dyplomy. Tytuły Honorowego Kustosza BJ otrzymali: prof. Kazimierz Kowalski, Richard i Johnatan Piętoń, Marcela i Andrzej Świątkowscy i BUDOSTAL 3 S.A. Tytuły Honorowego Czytelnika BJ wręczono krakowskiemu oddziałowi PZU i Towarzystwu Lekarskiemu Krakowskiemu.

Krzysztof Zamorski, dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej poinformował, że w 1997 r. na konto rozbudowy wpłynęło 33 900 zł, a od początku akcji zebrano 106 600 zł. Z tej kwoty, ponad 44 tys. zł wydano na studium analizy wysokiego składowania w BJ. W ub.r. rozbudowę Jagiellonki oraz zakupy zabytków piśmiennictwa wsparły znacząco Fundacja na rzecz Nauki Polskiej (540 tys. zł), Atelier Loegler i Partnerzy (4 800 zł) oraz BUDOSTAL 3 S.A. (17 tys. zł). Zgodnie z planami, w maju powinien zostać zamknięty stan surowy nowego skrzydła Biblioteki.

Trwają też prace nad komputeryzacją zbiorów BJ. W katalogu komputerowym znajduje się już ponad 100 tys. rekordów. Dzięki temu blisko 30 proc. zamówień dokonywanych jest za pośrednictwem systemu komputerowego. Wpłynęło to na zmniejszenie liczby zużywanych rewersów, mimo że liczba czytelników wzrosła w 1997 r. o prawie 12 proc. Najbardziej zasłużonym przy pracach nad komputeryzacją Jagiellonki bibliotekarzom prorektor Ziejka wręczył nagrody ufundowane przez kierownictwo Biblioteki.

W minionym roku księgozbiór BJ powiększył się o 75 826 woluminów i jednostek i 31 grudnia ub.r. liczył już 3 313 051 wol. i jedn. Liczba czytelników wzrosła o 4,2 proc., a liczba wypożyczeń o 8,4 proc.

(śliwa)

Przypominamy numer konta, na które można przekazywać pieniądze na rozbudowę Biblioteki Jagiellońskiej: BPH S.A. IV/O Kraków, nr 10601389-1023-27500-400-201 „Rozbudowa BJ”. W Bibliotece można też nabyć „cegiełki” o wartości 10, 20, 50, 100 i 200 zł oraz 20, 50 i 100 dolarów.

Inwestycje: Politechnika Łódzka

Nowa biblioteka

Struktura Biblioteki Głównej Politechniki Łódzkiej oraz rozproszenie jej agend w różnych obiektach przysparza kłopotów zarówno jej czytelnikom, jak i pracownikom. W zeszłym roku pojawiła się realna szansa na poprawę sytuacji lokalowej Biblioteki. Dzięki finansowej pomocy Ministerstwa Edukacji Narodowej, Politechnika zakupiła pofabryczny budynek Łódzkich Zakładów Gumowych STOMIL. Obiekt liczy ponad 6 tys. m2 powierzchni. Po wyremontowaniu znajdą się w nim magazyny biblioteczne, wypożyczalnie, czytelnie, pracownie, sala dydaktyczna. Usługi z zakresu informacji naukowej dostępne będą w zorganizowanych na właściwym poziomie pracowniach komputerowych. Przewidziano swobodny dostęp do znacznej części księgozbioru.

Prace związane z adaptacją budynku rozpoczęto w roku ubiegłym. Wymagają one znacznych nakładów finansowych. Wstępna faza prac wykonana została ze środków uczelnianych. Remont dachu, pozwalający na zabezpieczenie budynku przed niszczeniem oraz właściwe prace adaptacyjne, finansowane są ze środków uzyskanych od Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w ramach programu LIBRARIUS. Termin oddania nowego budynku Biblioteki Głównej PŁ do użytku trudno w tej chwili określić. Zależy on głównie od możliwości pozyskania dalszych środków finansowych. Przeniesienie do nowej siedziby jest warunkiem spełniania przez Bibliotekę jej statutowych zadań oraz rozwoju placówki.

Ewa Chojnacka

NOMINACJE PROFESORSKIE

3 lutego Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 87 naczycielom akademickim oraz pracownikom nauki i sztuki.

NAUKI BIOLOGICZNE: Andrzej Jerzy Bierzyński (Instytut Biochemii i Biofizyki PAN, Warszawa), Dorota Maria Gołębiowska (AR, Szczecin), Wanda Małgorzata Krajewska (UŁ), Anna Maria Rychter (UW), Zenon Schneider (AR, Poznań), Jolanta Maria Skangiel-Kramska (Instytut Biologii Doświadczalnej PAN, Warszawa), Michał Zimecki (Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN, Wrocław), Wojciech Krzysztof Staręga (UwB).

NAUKI CHEMICZNE: Zbigniew Włodzimierz Brzóska (PW), Ewa Maria Hawlicka (PŁ), Zbigniew Karpiński (Instytut Chemii Fizycznej PAN, Warszawa), Ryszard Kubiak (Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN, Wrocław), Joanna Alicja Nowicka-Taraszewska (Instytut Chemii Fizycznej PAN, Warszawa), Maria Nowakowska (UJ, Kraków), Andrzej Paweł Patrykiejew (UMCS, Lublin).

NAUKI EKONOMICZNE: Czesław Bywalec (AE, Kraków), Marianna Księżyk (AGH, Kraków), Bogdan Piasecki (UŁ), Zdzisław Walenty Puślecki (UAM, Poznań), Włodzimierz Rydzkowski (UG), Janusz Teczke (AE, Kraków), Krystyna Wojewódzka-Król (UG).

NAUKI FIZYCZNE: Aleksander Balter (UMK, Toruń), Władysław Bogusz (PW), Jacek Dobaczewski (UW), Włodzisław Duch (UMK, Toruń), Leonard Leśniak (Instytut Fizyki Jądrowej, Kraków), Juliusz Andrzej Sielanko (UMCS, Lublin), Jan Stanek (UJ, Kraków), Andrzej Janusz Twardowski (UW).

NAUKI HUMANISTYCZNE: Jerzy Banach (Muzeum Narodowe, Kraków), Edyta Gruszczyk-Kolczyńska (WSPS, Warszawa), Teresa Hejnicka-Bezwińska (WSP, Bydgoszcz), Juliusz Jundziłł (WSP, Bydgoszcz), Stefan Krzysztof Kuczyński (Instytut Historii PAN, Warszawa), Barbara Anna Markiewicz (UW), Ryszard Nycz (UJ, Kraków), Adam Węgrzecki (AE, Kraków).

NAUKI MATEMATYCZNE: Wojciech Buszkowski (UAM, Poznań), Stanisław Janeczko (PW), Piotr Pragacz (Instytut Matematyczny PAN, Warszawa).

NAUKI MEDYCZNE: Zofia Alicja Bieganowska-Klamut (AM, Lublin), Krystyna Teresa Boczoń (AM, Poznań), Halina Hańczyc (AM, Wrocław), Jan Kuydynowicz (AM, Łódź), Zdzisław Lucjan Maciejek (Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką, Bydgoszcz), Tadeusz Marian Orłowski (AM, Wrocław), Lucjan Stefan Pawlicki (WAM, Łódź), Ryszard Józef Podemski (AM, Wrocław), Mariusz Zdzisław Ratajczak (PAM, Szczecin), Franciszek Rogowski (AM, Białystok), Andrzej Skwarcz (AM, Lublin), Krzysztof Włodzimierz Zieliński (WAM, Łódź).

NAUKI O KULTURZE FIZYCZNEJ: Józef Drabik (AWF, Gdańsk), Lechosław Bogdan Dworak (AWF, Poznań).

NAUKI O ZIEMI: Małgorzata Gutry-Korycka (UW), Leszek Eugeniusz Marks (Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa), Stanisław Speczik (Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa).

NAUKI ROLNICZE: Jan Kazimierz Adamiak (ART, Olsztyn), Jan Zacheusz Brzozowski (ART, Olsztyn), Józef Kowalski (AR, Kraków), Zdzisław Feliks Meller (ART, Olsztyn), Małgorzata Narkiewicz-Jodko (AR, Wrocław), Kazimierz Noworolnik (Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa, Puławy), Barbara Szteke (Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego, Warszawa), Wiesław Marian Wzorek (SGGW, Warszawa).

NAUKI TECHNICZNE: Adam Mirosław Dąbrowski (PP), Stanisław Marek Drobniak (PCz.), Jan Piotr Kaźmierczak (PŚ, Gliwice), Jan Ryszard Małolepszy (AGH, Kraków), Juliusz Bronisław Mrozowicz (PWr.), Wojciech Nowak (PCz.).

NAUKI WETERYNARYJNE: Arkadiusz Leon Zasadowski (ART, Olsztyn).

NAUKI WOJSKOWE: Stanisław Edward Dworecki (AON, Warszawa), Romuald Mańkowski (AON, Warszawa).

SZTUKI PLASTYCZNE: Hubert Borys (ASP, Warszawa), Zofia Glazer-Rudzińska (ASP, Warszawa), Stanisław Górecki (WSP, Rzeszów), Sławomir Iwański (ASP, Łódź), Janusz Kaczmarski (WSP, OLsztyn), Marian Kępiński (ASP, Łódź), Lucjan Orzech (WSP, Kraków), Ryszard Wilk (PSz.), Norbert Witek (UŚ, Katowice – Filia w Cieszynie).

SZTUKI MUZYCZNE: Andrzej Cwojdziński (WSP, Słupsk), Tadeusz Niedźwiedź (WSP, Olsztyn).

SZTUKI TEATRALNE: Krzesisława Dubiel-Hrydzewicz (PWST, Kraków – Wydziały Zamiejscowe we Wrocławiu).

 

Uwagi.