Specjaliści z Ośrodka Przetwarzania Informacji zbadali, jak wirtualna rzeczywistość i „cyfrowi trenerzy” (awatary) wpływają na zmianę stosunku do aktywności fizycznej. Wyniki są obiecujące.
Siedzący tryb życia, niewystarczająca ilość ruchu, negatywny stosunek do wysiłku fizycznego – to globalny problem. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) co czwarty dorosły, czyli 1,4 miliarda osób na całym świecie, nie angażuje się w aktywność fizyczną, która ma istotny wpływ na zdrowie. Niewystarczająca ilość ruchu pojawia się już w okresie dojrzewania i nasila się na kolejnych etapach życia. Dane WHO pokazują również, że 81% nastolatków na świecie nie spełnia zaleceń tej organizacji dotyczących aktywności fizycznej. Z odsieczą może przyjść technologia cyfrowa. Wraz z jej rozwojem możliwe stało się zdalne przekazywanie zachęt do podejmowania aktywności fizycznej. W Ośrodku Przetwarzania Informacji – Państwowym Instytucie Badawczym (OPI PIB) sprawdzono, jak wirtualna rzeczywistość i „cyfrowi trenerzy” (awatary) wpływają na zmianę stosunku do aktywności fizycznej.
Emocje mają duży wpływ na aktywność fizyczną
Badacze OPI PIB postawili kilka pytań. Ciekawi byli, czy zdalne formy treningu – takie jak treningi w wirtualnej rzeczywistości lub obecnie powszechne treningi przed ekranem – mogą wpływać na zmianę emocjonalnego nastawienia do aktywności fizycznej. Chcieli również się dowiedzieć, czy trening z trenerem-awatarem – a więc cyfrowym bytem – może być równie motywujący jak trening z prawdziwym trenerem? Badali także czynniki wpływające na zmianę emocjonalnego nastawienia do treningu fizycznego.
Skupili się na afektywnej postawie, ponieważ wcześniejsze badania pokazują, iż modele uwzględniające stany emocjonalne w czasie wysiłku lepiej tłumaczą, dlaczego ludzie potrafią utrzymywać regularną aktywność fizyczną. Jeśli podczas konkretnej sesji treningowej jesteśmy pełni energii, a do tego dobrze czujemy się w otoczeniu, w którym ćwiczymy, to istnieje duża szansa, że chętnie podejmiemy wysiłek po raz kolejny. Powtarzające się pozytywne doświadczenia, a dzięki temu regularna aktywność fizyczna, mogą w konsekwencji prowadzić do realizacji długoterminowych celów, takich jak poprawa sylwetki czy stanu zdrowia.
Trenerzy awatary i VR
Badacze OPI PIB wykorzystali piętnastominutowy trening typu HIIT (High-Intensity Interval Training), składający się z piętnastu ćwiczeń wykonywanych z wysoką intensywnością przeplatanych krótkimi okresami o niskiej intensywności. Program ćwiczeń i nagrania opracowano we współpracy z profesjonalnymi trenerami. Stworzono animowane awatary, które odwzorowywały ruchy trenerów. Zaprojektowano specjalną aplikację VR do użytku domowego. Korzystano ze specjalnej platformy do zarządzania warunkami eksperymentalnymi i śledzenia postępów w realizacji treningów przez badanych. Przygotowano elektroniczny kwestionariusz do pomiaru przed, w trakcie i po treningu. Uczestnicy zostali przydzieleni do jednego z czterech warunków eksperymentalnych (ekran + awatar, ekran + człowiek, VR + awatar i VR + człowiek).
Każda grupa składała się z 25 osób, a płeć trenera dopasowano do ich płci. Uczestnicy badania z użyciem VR byli rekrutowani z grup facebookowych VR i posiadali swój własny sprzęt. Badani mieli za zadanie wykonać sześć treningów w ciągu 14 dni, przy czym trzy pierwsze treningi musieli wykonać w ciągu pierwszych siedmiu dni. Zaraz po wykonaniu każdej sesji treningowej wypełniali ankietę dotyczącą wrażeń z treningu. Po ukończeniu wszystkich
treningów wypełniali ponownie kwestionariusz dotyczący postaw wobec treningu fizycznego – ten sam, co przed rozpoczęciem pierwszego treningu. Badacze OPI PIB chcieli sprawdzić, czy przejście przez serię treningów zmieniło coś w postawach badanych.
Wyniki pokazały, że istotna zmiana afektywnej postawy dokonała się jedynie w warunkach wirtualnej rzeczywistości – niezależnie od tego, czy badani ćwiczyli z człowiekiem, czy z awatarem. Znaczenie miało to, gdzie badani ćwiczyli, a nie z kim. Jeśli badani ćwiczyli z człowiekiem, to po zakończeniu wszystkich treningów jedynie grupa VR doświadczyła pozytywnej zmiany postawy wobec ćwiczeń. Podobnie było w przypadku ćwiczeń z awatarem – tylko w grupie VR nastąpił pozytywny wzrost tej postawy – raportuje dr Grzegorz Banerski, adiunkt w Ośrodku Przetwarzania Informacji – Państwowym Instytucie Badawczym. – Interesujące jest to, że postać trenera nie miała znaczenia. W obu środowiskach typ postaci trenera nie miał wpływu na stosunek do ćwiczeń. Wobec tego cyfrowa postać w sytuacji treningowej pośredniczonej przez te media może spełniać podobne funkcje jak człowiek – dodaje.
Warto podkreślić, że w obu grupach VR na początku postawa wobec ćwiczeń była niższa niż w grupach ćwiczących przed ekranem – wręcz negatywna. Jednak po odbyciu sesji treningowych postawa ta istotnie wzrosła i zrównała się z postawą osób ćwiczących przed płaskim ekranem. Po zakończeniu treningów we wszystkich grupach poziom afektywnej postawy wobec ćwiczeń był nieco powyżej punktu neutralnego.
Dobre samopoczucie w trakcie treningu zapewnia najlepsze efekty
Podsumowując: największy wpływ na pozytywną zmianę afektywnej postawy wobec ćwiczeń miały dobre samopoczucie podczas treningu oraz pierwotny poziom tej postawy przed ich rozpoczęciem. Im lepsze samopoczucie, tym większa pozytywna zmiana. Z kolei największa pozytywna zmiana dokonała się u osób, które przed przystąpieniem do sesji treningowych miały najniższy poziom tej postawy. Co ciekawe, szczególnie istotną rolę w poprawie samopoczucia podczas treningu odgrywała bliska relacja z trenerem/trenerką, a także wysoka ocena własnych kompetencji. Widać, że czynnik relacyjności – nawet z awatarem – miał znaczenie.
Odczuwane zmęczenie po treningu oraz poczucie obecności w środowisku, w którym odbywał się trening — niezależnie od tego, czy był to VR, czy płaski ekran — miały drugorzędne znaczenie dla kształtowania doświadczenia treningowego. Dobrostan podczas sesji zależał bardziej od poczucia kompetencji i jakości relacji z trenerem – ten schemat przenosi się ze świata realnego do cyfrowych środowisk treningowych, nawet gdy mamy do czynienia z awatarem. Szczegóły i przebieg badania zaprezentowano w najnowszym odcinku Akademii OPI PIB.
MK, źródło: OPI