Współpracy uczelni z jej otoczeniem społeczno-gospodarczym poświęcony był tegoroczny Tydzień Jakości Kształcenia na Uniwersytecie Jagiellońskim. To już dwunasta edycja tego wydarzenia, którą podsumowuje na naszych łamach dr hab. Radosław Rybkowski, pełnomocnik rektora ds. jakości kształcenia.
Współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym jest z jednej strony powszechnie deklarowaną koniecznością opuszczenia „wież z kości słoniowej”, by przywołać głośną swego czasu książkę Dereka Boka Beyond the Ivory Tower. Social Responsibilities of the Modern University. Z drugiej – bardzo często pojawia się kluczowe pytanie: jak ta współpraca ma wyglądać w praktyce? I czemu w ogóle ma służyć?
Poszukując odpowiedzi, również w kontekście działań, które pozwalają doskonalić programy kształcenia pod kątem realiów rynkowych i społecznych, Uniwersytet Jagielloński już po raz dwunasty zorganizował Tydzień Jakości Kształcenia (TJK). To cykl spotkań, dyskusji i warsztatów mających przypomnieć całej wspólnocie uczelni, jak ważna jest jakość oferowanego kształcenia, a także pomóc wszystkim zainteresowanym (zarówno osobom kształcącym się, jak i pracującym) we wspólnym dbaniu o tę właśnie jakość. Dyskutowaliśmy już m.in. o tym, jak mierzyć i monitorować jakość kształcenia (TJK 2023), a także o (r)ewolucji cyfrowej w dydaktyce (TJK 2024). Tym razem skupiliśmy się na wspomnianej wyżej problematyce – też nienowej, choć wciąż z pewnym trudem przebijającej się do świadomości nauczycieli akademickich, studentów i kadry zarządzającej.
Wydarzenie otworzyła dyskusja panelowa, jednak inaczej niż w poprzednich latach gośćmi byli nie rektorzy zaprzyjaźnionych uczelni, tylko władze rektorskie Uniwersytetu Jagiellońskiego. Mogły dzięki temu, po sześciu miesiącach nowej kadencji, zaprezentować swoją wizję roli dydaktyki w życiu uczelni. Prof. Paweł Laidler (prorektor ds. dydaktyki) podkreślał, że otoczenie społeczno-gospodarcze należy rozumieć bardzo szeroko: nie jest to tylko świat biznesu i firm zainteresowanych korzystaniem z laboratoriów wydziałów nauk przyrodniczych czy farmacji, lecz również takie instytucje, jak ministerstwa czy szkoły podstawowe i średnie. Rektor, prof. Piotr Jedynak, podał przykłady doktoratów wdrożeniowych i prac magisterskich przygotowywanych we współpracy z małopolskimi przedsiębiorstwami. Podkreślił, że istotne jest myślenie o tym, jak uczelnia może wspierać przemiany społeczne i gospodarcze regionu. W tym kontekście mówił o zaangażowaniu uczelni w konsorcjum wspierającym przygotowanie projektu krakowskiego metra. W ramach tej inicjatywy studenci socjologii mieliby zbadać istniejące potrzeby społeczne oraz przedstawić perspektywy oddziaływania metra na tkankę miejską.
Prof. Bartosz Brożek (prorektor ds. rozwoju) podkreślał konieczność strategicznego myślenia o dydaktyce tak, by organizowana współpraca i wprowadzane zmiany w programach studiów odpowiadały nie tylko na bieżące problemy, ale na wyzwania, które pojawią się za dziesięć lat. Prof. Wojciech Macyk (prorektor ds. nauki) wskazał na istotną kwestię docenienia w ewaluacji jakości działalności naukowej jednostek organizujących olimpiady przedmiotowe oraz angażujących się w kształcenie licealistów. Dodajmy– licealistów tak dobrze przygotowanych i z takimi osiągnięciami, że częstokroć wybierają oni najlepsze ośrodki akademickie na świecie.
Oczywiście, trudno sobie wyobrazić kształcenie medyczne bez współpracy ze szpitalami. Prof. Grzegorz Kopeć (pełnomocnik prorektora Collegium Medicum UJ ds. dydaktyki) przywołał cykliczne wydarzenie Oblicza kariery w UJ CM, organizowane we współpracy z Samorządem Studentów. Dzięki rozmowom z dyrektorami szpitali z Krakowa i okolic, władze Collegium Medicum mogą monitorować, jakie są ich potrzeby przy jednoczesnym rozpoznaniu możliwości dalszego rozwoju zawodowego absolwentów. Natomiast prof. Jarosław Górniak (prorektor ds. współpracy międzynarodowej) zauważył, że nie tylko uczelnie mają problem z określeniem, jakie umiejętności i kompetencje będą przydatne w przyszłości. Badania sektora IT i usług biznesowych w Krakowie wyraźnie pokazały, że już perspektywa pięcioletnia spotykała się z dużą rezerwą środowiska biznesu, jeśli chodzi o definiowanie przyszłych potrzeb.
Dyskusja panelowa stanowiła jedynie wprowadzenie do tematu. W czasie TJK 2025 odbyło się niemal sto różnych wydarzeń: warsztatów, szkoleń, wykładów i debat poświęconych współpracy uczelni z partnerami reprezentującymi otoczenie społeczno-gospodarcze, w tym m. in. o praktykach studenckich, wdrożeniowych pracach dyplomowych, funkcjonowaniu biur karier, inkubatorów przedsiębiorczości czy centrów transferu technologii, realizacji wspólnych projektów dydaktycznych i badawczych, a także formułach realizacji III misji uniwersytetu i rozwijaniu idei Lifelong Learning. Studenci i doktoranci zorganizowali swoją debatę: Ucz się i pracuj? Doświadczenia i perspektywy zawodowe osób kształcących się na UJ. Przedstawiono w niej oczekiwania osób studiujących, zwłaszcza w kontekście ich aktywności zawodowej wymuszanej sytuacją finansową.
W międzyuczelnianej debacie Uniwersytet w otoczeniu społecznym zaproszeni goście: prof. Agnieszka Turska-Kawa (prorektor ds. nauki Uniwersytetu Śląskiego), prof. Anna Jurkowska-Zeidler (prorektor ds. współpracy i umiędzynarodowienia Uniwersytetu Gdańskiego), prof. Maciej Raś (prorektor ds. studenckich i jakości kształcenia Uniwersytetu Warszawskiego) oraz prof. Łukasz Sułkowski (prezydent Akademii WSB i kierownik Katedry Zarządzania Instytucjami Szkolnictwa Wyższego UJ) zastanawiali się, co uczelnie mogą zrobić, by zachęcić przedstawicieli otoczenia społeczno-gospodarczego do współodpowiedzialności za jakość oferowanych programów kształcenia.
Warto wspomnieć również o debacie dydaktyków zatytułowanej Współpraca z otoczeniem ukierunkowana na kształcenie. Rekomendacje PKA i nasze dobre praktyki. Była to okazja do tego, by wydziały pochwaliły się tym, w jaki sposób nawiązują tę współpracę i jak ją organizują, by nie było to tylko działanie wymuszane oczekiwaniami zespołów oceniających PKA, a przynosiło optymalne korzyści dla studentów, dydaktyki czy rozwoju prowadzonych badań. Mniej dotychczas aktywne jednostki mogły w dyskusji znaleźć podpowiedzi, jak rozpoczynać taką kooperację, w jaki sposób wykorzystać aktywność zawodową absolwentów i jak prowadzić rozmowy z przedstawicielami otoczenia społeczno-gospodarczego, by był to prawdziwy i owocny dla obydwu stron dialog.
Debaty pokazały i ogrom możliwości, i skalę problemów, z jakimi uniwersytet musi się zmierzyć, by podkreślić rolę i znaczenie realnej współpracy. Takiej, w której zarówno uczelnia, jaki jej otoczenie dobrze rozumieją, że tylko dzięki wspólnej pracy można przygotować obecnych studentów, by stali się w przyszłości odpowiedzialnymi pracownikami i obywatelami dbającymi o swój rozwój zawodowy. Tydzień Jakości Kształcenia przypomniał, że rozwój tej współpracy jest zadaniem całej społeczności akademickiej – od władz rektorsko-dziekańskich, przez wykładowców, po studentów i doktorantów.
Wkrótce w ramach TJK 2026 Uniwersytet Jagielloński podejmie debatę nad kolejnym tematem istotnym z punktu widzenia bieżących wyzwań, które stają przed szkolnictwem wyższym. Większość wydarzeń w ramach Tygodnia Jakości Kształcenia na UJ ma charakter otwarty, więc już teraz zapraszamy do udziału i wspólnej dyskusji.
Radosław Rybkowski
