Trudne lata pandemii i lockdownów pogłębiły wśród dzieci i młodzieży lęki i stany depresyjne oraz spotęgowały wyzwania wynikające z neuroróżnorodności. W sytuacjach kryzysu to właśnie najmłodsi obywatele stanowią jedną z najbardziej wrażliwych grup, a eksperci wskazują, że mogą odczuwać niepokój jeszcze długo po zakończeniu wojny, pandemii lub innego czynnika wywołującego traumę. Jednocześnie rezyliencja coraz częściej wymieniana jest jako kluczowa kompetencja przyszłości, dlatego warto budować podstawy do jej rozwoju wszędzie tam, gdzie jest to możliwe.
Naukowcy z siedmiu państw regionu Morza Bałtyckiego rozpoczęli badania mające na celu uzupełnienie istniejącej wiedzy, dotyczącej wymagań projektowych mebli przeznaczonych do przestrzeni publicznych i przystosowanych do potrzeb dzieci, o wytyczne uwzględniające aspekty projektowania sensorycznego. Elementy, z których składa się nasze bezpośrednie otoczenie, w tym meble oraz wystrój wnętrz, odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu naszych doświadczeń sensorycznych. Wybór kolorów, kształtów, faktur i materiałów w przestrzeni może znacząco wpływać na nastrój i percepcję. Włączenie elementów sensorycznych, takich jak dźwięki, aromaty czy doświadczenia dotykowe, może dodatkowo wzmocnić praktykowanie uważności.
Doszliśmy do wniosku, że jeśli zaczniemy użytkować, a wcześniej projektować meble w sposób bardziej świadomy, nie skupiając się tylko i wyłącznie na zmyśle wzroku, ale na całej gamie odczuć fizycznych i psychicznych, rozwiniemy jakże potrzebną w dzisiejszych czasach uważność. Przy okazji wypełnimy również pewną niszę na rynku – tłumaczy dr hab. Beata Fabisiak z Katedry Meblarstwa Wydziału Leśnego i Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. – Takich produktów nie jest bowiem dużo. Zasadniczo prym wiodą tu tablice sensoryczne, które znaleźć można praktycznie w każdym kąciku dziecięcym w przestrzeni publicznej. Poza tym niewiele jest firm, które na zagadnienie to patrzą szerzej, już na etapie projektowym – dodaje kierowniczka projektu.
Planowane jest opracowanie zestawu cyfrowych i tradycyjnych rozwiązań umożliwiających tworzenie mobilnych i modułowych aranżacji, w których wolontariusze, nauczyciele, opiekunowie będą mogli łatwiej i bardziej komfortowo prowadzić zajęcia integracyjne, relaksacyjne i terapeutyczne.
Projekt ma budowę modułową, dzięki czemu każda zainteresowana instytucja będzie mogła znaleźć w opracowanym katalogu rozwiązanie jak najlepiej dostosowane do jej obecnych potrzeb i możliwości. Na przykład w sytuacjach, w których trzeba działać szybko, tu i teraz, inspiracją do działania będzie najniższy moduł (poziom podstawowy), zawierający pomysły na angażujące aktywności, np. artystyczne, niewymagające dużych nakładów finansowych. W kontekście mebli, może być to tworzenie produktów w myśl zasady DIY (do it yourself), z dostępnych w danej chwili materiałów zastępczych. Działanie takie pozwoli na aktywizowanie i oderwanie myśli najmłodszych od traumatycznych zdarzeń, a przy okazji może też po prostu poprawić wygląd danego miejsca.
Drugi poziom rozwiązań, które mogą być przydatne w sytuacji, gdy dysponujemy większym budżetem, zasobami i mamy więcej czasu, dotyczy wprowadzania do przestrzeni sensorycznych mebli i roślin, np. opracowanej przez nas skrzyni do samodzielnej uprawy ziół i kwiatów, umożliwiającej wspólną pracę zarówno dzieciom, jak i osobom starszym czy osobom poruszającym się na wózku. Jeszcze innym pomysłem są sensoryczne fronty meblowe, stworzone wspólnie z partnerami z Estonii. Umożliwiają one dzieciom przesuwanie elementów przedstawiających planety Układu Słonecznego. Oprócz funkcji edukacyjnej wyciszają, rozwijają motorykę i wyobraźnię małych użytkowników mebli – wskazuje badaczka z Wydziału Leśnego i Technologii Drewna UPP.
Trzeci, najwyższy poziom skupia się już na produktach cyfrowych, wykorzystaniu sensorów i wirtualnej rzeczywistości, by wspierać koncentrację i relaksację, pomagać dzieciom prawidłowo wykonywać ćwiczenia oddechowe czy umożliwiać współprojektowanie przyjaznych sensorycznie mebli i wnętrz. Przykładowe rozwiązania zostaną zaprezentowane m.in. w Ogrodzie Dendrologicznym w Poznaniu, a także w przestrzeniach miejskich w Estonii oraz Szwecji.
Projekt jest współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa) w ramach programu INTERREG Baltic Sea Region 2021–2027. Uczestniczą w nim przedstawiciele uczelni artystycznych, medycznych i technicznych, a także organizacji pozarządowych oraz władz lokalnych z Polski, Litwy, Łotwy, Estonii, Finlandii, Szwecji i Norwegii. Liderem jest Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu. Całkowity budżet przedsięwzięcia przekracza 1,6 mln euro.
MK, źródło: UPP