święto nauki

Od lewej: L. Gradoń, P. Sztompka, M. Ratajczak, T. Dietl

Tradycyjnie 6 grudnia odbyła się uroczystość wręczenia Nagród FNP, bodaj najbardziej prestiżowej polskiej nagrody za działalność naukową; także najbardziej znaczącej pod względem materialnym. Prof. Maciej Żylicz, prezes FNP, podkreślał wyjątkowość tej nagrody: – Nie decyduje o niej Zarząd, ale Rada Fundacji, czyli reprezentanci środowiska naukowego. Prof. Janina Jóźwiak, przewodnicząca Rady FNP, zaznaczyła natomiast, że do uzyskania niezwykłego wyniku badawczego nie wystarczą talent i praca, musi im towarzyszyć wybitna osobowość. – Jesteśmy przekonani – mówiła – że wynik konkursu to także wskazywanie wzorców osobowych.– To jest tak, jakby wszystkie moje książki ukazały się jednocześnie – starał się przedstawić uczestnikom uroczystości swoje odczucia prof. Piotr Sztompka, laureat nagrody w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych. – To ten moment życia, kiedy się wie, że było warto. Nagroda to dla niego nie tylko odpłata za 40 lat pracy naukowej, ale zobowiązanie, dług, który muszę spłacić wobec wszystkich czytelników moich nie napisanych książek.Prof. Mariusz Ratajczak, laureat Nagrody FNP w dziedzinie nauk przyrodniczych i medycznych, mówił: – Dostaliśmy technologię, która przynależy Istocie Najwyższej. To nie tylko ogromna szansa, ale i zagrożenie. Podkreślał, że osiągnięcia jego zespołu badawczego pozwalają uniknąć wielu problemów natury etycznej związanych z wykorzystaniem komórek macierzystych. Statuetka, którą otrzymują laureaci, ma kształt greckiej kolumny. – Może komórki macierzyste będą w przyszłości składnikiem ambrozji? – pytał uczony.Prof. Tomasz Dietl, laureat Nagrody FNP w obszarze nauk ścisłych (czytaj rozmowę na str. 27), opowiadając o swoich badaniach i spintronice, podkreślał, że można je prowadzić tylko zespołowo. Wyniki, które fundacja uznała za godne nagrodzenia, świadczą o tym, że w Polsce można w najbardziej zaawansowanych dziedzinach wiedzy uzyskiwać wyniki na poziomie światowym, a nie tyko komentować osiągnięcia innych.Prof. Leon Gradoń, laureat Nagrody FNP w obszarze nauk technicznych, mówił o trudnej drodze od odkrycia naukowego w zakresie badań podstawowych, do wdrożenia przemysłowego. Mimo że innowacyjne rozwiązania pozwalają oczekiwać bardzo dużych zysków, niewielu przedsiębiorców decyduje się na zainwestowanie pieniędzy w taką działalność. On sam miał szczęście spotkać na swojej drodze osoby, które mu zaufały, doceniły jego osiągnięcia i zainwestowały swój kapitał we wprowadzenie na rynek innowacyjnych produktów, opracowanych na podstawie wyników badań podstawowych.Do laureatów i pozostałych uczestników spotkania mówił też prof. Michał Seweryński, minister nauki. – Nauka ma głęboki rys humanistyczny, bo u jej źródeł stoi człowiek. Nauka jest odpowiedzią na jego potrzeby materialne i duchowe. Prof. Michał Kleiber, który reprezentował prezydenta Lecha Kaczyńskiego, odczytał jego list, w którym prezydent m.in. przypomniał swoją pracę naukową i dydaktyczną w uniwersytecie. Naukowcy są często postrzegani jako dziwacy, którzy w swoich laboratoriach i gabinetach dociekają spraw dalekich od rzeczywistości. – Fakt, że ktoś zauważa nasze dokonania, to święto. Od piętnastu lat mamy je dzięki FNP – kończył swoje wystąpienie prof. Kleiber.

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

Premier nagradza uczonych

15 grudnia ub.r. Premier RP wręczył uczonym Nagrody Prezesa Rady Ministrów za rozprawy doktorskie i habilitacyjne oraz działalność naukową, naukowo−techniczną i artystyczną za 2005 rok. Nagrody te należą do najważniejszych wyróżnień za działalność naukową przyznawanych w Polsce. Najwyższe wynoszą po 70 tys. zł. Zespołowi oceniającemu wnioski przewodniczy prof. Marek Chmielewski, dyrektor Instytutu Chemii Organicznej PAN.

Nagrody premiera w 2006 r. otrzymali:

Za wybitny dorobek naukowy: prof. Witold Cęckiewicz – architektura i urbanistyka, PK, prof. Jacek Jassem – medycyna, AM Gdańsk, prof. Karol Modzelewski – nauki historyczne, UW, prof. Kazimierz Ostrowski – medycyna, AM Warszawa, prof. Zdzisław Żygulski (jun.) – nauki o sztukach pięknych, Muzeum Książąt Czartoryskich, Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie.

Za wybitne osiągnięcie naukowe: prof. Jan Albrecht – biologia medyczna, IMDiK PAN; prof. Piotr Dudziński – budowa i eksploatacja maszyn, PWr., prof. Robert Hołyst – fizyka, IChF PAN, prof. Kazimierz Orzechowski – historia państwa i prawa, UWr.

Za rozprawy habilitacyjne: Anna Bondaruk z Wydziału Nauk Humanistycznych KUL, Janusz Bujnicki z MIBMiK Warszawa, Jerzy Jochem z Wydziału Lekarskiego ŚAM, Artur Koterski z Wydziału Filozofii i Socjologii UMCS, Adrian Langer z Instytutu Matematyki UW, Marcin Majka z Collegium Medicum UJ, Agnieszka Niedźwieńska z Wydziału Filozoficznego UJ, Wojciech Rdzanek z Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Robotyki URz., Tomasz Szczepański z Wydziału Lekarskiego ŚAM, Artur Terzyk z Wydziału Chemii UMK.

Za rozprawy doktorskie: Magdalena Banach−Orłowska z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN, Stefan Barańczuk z Wydziału Matematyki i Informatyki UAM, Błażej Brzostek z Wydziału Historycznego UW, Magdalena Chmielowska z Wydziału Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej AGH, Ewa Ciszek z Instytutu Filologii Angielskiej UAM, Bartosz Dąbrowski z Instytutu Filologii Polskiej UG, Renata Filipek z Wydziału Biotechnologii UJ, Marcin Grabowski z I Wydziału Lekarskiego AM Warszawa, Teresa Gumuła z Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki AGH, Tomasz Kapela z Wydziału Matematyki i Informatyki UJ, Maria Kazimierczak z Wydziału Nauk Społecznych UG, Katarzyna Kozar−Kamińska z Centrum Biostruktury AM Warszawa, Piotr Kwiatkowski z Instytutu Chemii Organicznej PAN, Joanna Paszkowiak z Instytutu Historii UAM, Piotr Pietrzyk z Wydziału Chemii UJ, Ewelina Pilarczyk z Wydziału Filologicznego UJ, Magdalena Rucka z Wydziału Inżynierii Lądowej i Środowiska PG, Beata Smieja−Król z Wydziału Nauk o Ziemi UŚ, Jadwiga Śliwka z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Michał Wardzyński z Wydziału Historycznego UW, Bartosz Wasąg z Wydziału Lekarskiego AM Gdańsk, Ireneusz Weymann z Wydziału Fizyki UAM, Robert Zalewski z Wydziału Samochodów i Maszyn Roboczych PW, Joanna Magdalena Zarzyńska z Wydziału Medycyny Weterynaryjnej SGGW, Jarosław Źrałka z Wydziału Historycznego UJ.

Za wybitne krajowe osiągnięcia naukowo−techniczne: zespół pod kier. prof. Eugeniusza Rusińskiego, PWr. – II nagroda, zespół pod kier. prof. Janusza Rachonia, PG – II nagroda, zespół pod kier. prof. Marka Jaszczuka, PŚ – III nagroda, zespół pod kier. prof. Jana Zawilaka, PWr., Zakłady Górnicze LUBIN, Kopalnia Węgla Kamiennego MURCKI – III nagroda.

Kolostrynina na Alzheimera

 Prof. Antoni Polanowski i prof. Tadeusz Wilusz z Instytutu Biochemii i Biologii Molekularnej Uniwersytetu Wrocławskiego opracowali przemysłową metodę otrzymywania kolostryniny – kompleksu białek, który spowalnia proces niszczenia komórek mózgu – z siary owiec i krów. Dotychczasowe badania dowiodły, że w chorobie Alzheimera, zaliczanej do chorób neurodegradacyjnych mózgu, kolostrynina spowalnia proces narastania negatywnych skutków niszczenia komórek nerwowych mózgu i odkładania się w nich nieprawidłowego białka beta−amyloidu. Jeśli trwające obecnie badania kliniczne zakończą się pomyślnie, w ciągu 4−6 lat kolostrynina trafi do aptek jako lek. Jeszcze w tym roku Stany Zjednoczone mają rozpocząć produkcję kolostryniny w formie tzw. nutraceutyku.

Uniwersytet Warszawski

Badania mediów

Dzięki rozwojowi nowych technologii oraz nowatorskiemu wykorzystaniu tradycyjnych metod badawczych możemy obecnie głęboko wniknąć w strukturę rynku medialnego i precyzyjnie planować posunięcia marketingowe w zależności od uzyskanych informacji. Celem konferencji, zorganizowanej w dniach 17−18 listopada przez Studenckie Koło Naukowe Badań Marketingowych „Chi Kwadrat”, działające przy Instytucie Socjologii UW, było zaprezentowanie najnowszych i najskuteczniejszych metod prowadzenia tego typu analiz.

Pierwszy dzień konferencji poświęcono badaniom rozmaitych mediów, m.in.: Internetu, telewizji, radia, prasy oraz outdooru. Przedstawiciele TNS OBOP pokazali imponujące możliwości nowoczesnych badań telemetrycznych. Równie interesująco wypadła firma SMG/KRC Millward Brown, prezentująca swe dokonania w obszarze badań czytelnictwa prasy, prowadzonych przy użyciu standaryzowanych zapisów komputerowych (CAPI).

Drugi dzień poświęcony był możliwości wykorzystania badań mediów we współczesnej komunikacji marketingowej. Przedstawiciel domu mediowego STARLINK mówił o roli badań w procesie planowania mediów, a reprezentant STRÖER MEDIA przedstawił trendy w reklamie „out of home”.

Pewien niedosyt pozostawiła prezentacja OMD Poland. Poruszono w niej zagadnienie przyszłości komunikacji medialnej w nowym paradygmacie badań rynku. Kładzie on nacisk na kontekst przekazywania komunikatu reklamowego, a nie, jak dotychczas, na problem optymalizacji kosztów kampanii. Odmienność prezentowanego podejścia stała się dla prelegenta okazją do skrytykowania poprzednich wystąpień, jednak nie był on w stanie przekonać słuchaczy do swojej wizji.

Wszystkie prezentacje dostępne są na oficjalnej stronie konferencji: www.chikwadrat.pl/konferencja.

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

„Kryształowe Brukselki” 2006

W dniach 16−17 listopada odbyła się konferencja inaugurująca 7. Program Ramowy UE. Podczas spotkania wręczono „Kryształowe Brukselki” – wyróżnienia dla najlepszych polskich uczestników 6.PR. Nagroda przyznawana jest w kategoriach: szkoły wyższe, Polska Akademia Nauk, jednostki badawczo−rozwojowe, duże przedsiębiorstwa, małe i średnie przedsiębiorstwa, nagroda indywidualna. W pierwszych 5 kategoriach nagrody (instytucjonalne) podstawą nominacji są: liczba zgłoszonych wniosków, liczba zaakceptowanych wniosków, rodzaj projektów, wielkość przyznanych funduszy unijnych oraz liczba koordynowanych projektów. W przypadku nagrody indywidualnej pod uwagę bierze się aktywne uczestnictwo i koordynację projektów w 6.PR, uczestnictwo w komitetach programowych i grupach eksperckich, zasługi dla promocji programów ramowych oraz inicjatywy własne.

W roku 2006 laureatami „Kryształowej Brukselki” zostały: w kategorii szkoły wyższe – Uniwersytet Jagielloński, w kategorii Polska Akademia Nauk – Instytut Fizyki Jądrowej im. H. Niewodniczańskiego, w kategorii jednostki badawczo−rozwojowe – Instytut Medycyny Pracy, w kategorii duże przedsiębiorstwa – Comarch S.A., w kategorii małe i średnie przedsiębiorstwa – Instytut Technik Telekomunikacyjnych i Informatycznych Sp. z o.o.

Indywidualnie „Kryształową Brukselkę” otrzymał dr inż. Tomasz Golec z Instytutu Energetyki.

Specjalna „Kryształowa Brukselka” przypadła Markowi Dareckiemu, przewodniczącemu Komitetu Koordynacyjnego Polskich Platform Technologicznych, „za pionierskie działania zacieśniające współpracę między nauką i przemysłem”.

Polska Akademia Nauk

Nowe władze

Prezesem PAN został prof. Michał Kleiber. Wybitny uczony, specjalista zastosowań nowoczesnych technik komputerowych w badaniach naukowych, technice i medycynie, laureat Nagrody FNP w 2001 w dziedzinie nauk technicznych. Pełnił funkcje: dyrektora IPPT PAN, przewodniczącego Rady Dyrektorów Placówek Naukowych PAN, ministra nauki i informatyzacji oraz doradcy społecznego prezydenta RP. Uczestniczył w pracach CKdsTiS. W 2005 został wybrany na członka Europejskiej Rady Nauki. Jest doktorem honoris causa politechnik Lubelskiej i Krakowskiej oraz uczelni w Darmstadt (RFN) i Mons (Belgia). Członek zagraniczny Austriackiej Akademii Nauk.

Wiceprezesami PAN zostali profesorowie: Andrzej Górski, specjalista chorób wewnętrznych, immunologii i transplantologii, dyrektor Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN we Wrocławiu, związany także z warszawską AM, członek PAU i TNW, zaangażowany w upowszechnianie zagadnień związanych z etyką badań naukowych, członek Zespołu ds. Etyki w Nauce przy ministrze nauki; Karol Modzelewski, historyk średniowiecza i historii współczesnej, pracownik Instytutu Historycznego UW, członek TNW; Wojciech J. Stec, specjalista z zakresu chemii bioorganicznej, laureat Nagrody FNP w 2004 r., pracownik Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN (Łódź), członek TNW.

Na członków Prezydium PAN zostali wybrani profesorowie: Lubomir W. Baran (Instytut Geodezji UWM), Mieczysław Chorąży (Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej−Curie, Warszawa), Andrzej B. Legocki (Instytut Chemii Bioorganicznej PAN, Poznań), Bogdan Marciniec (UAM), Henryk Samsonowicz (em. profesor Instytutu Historycznego UW), Henryk Szymczak (Instytut Fizyki PAN), Janusz Tazbir (em. prof. Instytutu Historycznego UW), Marian Truszczyński (Państwowy Instytut Weterynaryjny, Puławy), Andrzej Trzebski (em. prof. AM w Warszawie), Stanisław Waltoś (Wydział Prawa i Administracji UJ).

Pozostałe 4 miejsca w Prezydium Akademii zostaną obsadzone na 108. sesji Zgromadzenia Ogólnego PAN w maju 2007.

Nagrody Wydziałowe

Wydział I Nauk Społecznych: W dziedzinie archeologii im. Erazma Majewskiego – prof. Janusz K. Kozłowski z UJ za pracę Świat przed „rewolucją” neolityczną. W dziedzinie demografii – dr hab. Elżbieta Gołata z AE w Poznaniu za pracę Estymacja pośrednia bezrobocia na lokalnym rynku pracy. W dziedzinie historii kultury – dr hab. Antoni Ziemba z UW za pracę Iluzja a realizm. Gra z widzem w sztuce holenderskiej 1580−1660. W dziedzinie orientalistyki – dr Ignacy Nasalski z UJ za pracę Die politische Metapher im Arabischen. Untersuchungen zu Semiotik und Symbolik der politischen Sprache am Beispiel Ägyptens. W dziedzinie pedagogiki im. Władysława Spasowskiego – prof. Elwira J. Kryńska z UwB i em. prof. Stanisław W. Mauersber za pracę Indoktrynacja młodzieży szkolnej w Polsce w latach 1945−1956.

Wyróżnienia za prace naukowo−organizacyjne w komitetach działających przy Wydziale I Nauk Społecznych PAN: prof. Aleksandra Cieślikowa, przewodnicząca Komisji Onomastycznej Komitetu Językoznawstwa PAN i redaktor naczelna rocznika „Onomastica”; prof. Irena Stasiewicz−Jasiukowa, przewodnicząca Komitetu Historii Nauki i Techniki PAN; prof. Zbigniew Jasiewicz, przewodniczący Komitetu Nauk Etnologicznych PAN; prof. Anna Żarnowska, przewodnicząca Komisji Historii Kobiet Komitetu Nauk Historycznych PAN.

Wydział III Nauk Matematycznych, Fizycznych i Chemicznych: W dziedzinie chemii Nagroda Naukowa im. Włodzimierza Kołosa – dr Tomasz Borowski z Instytutu Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN za cykl prac wyjaśniających przebieg reakcji katalizowanych przez niehemowe enzymy żelazowe. W dziedzinie astronomii Nagroda Naukowa im. Stefana Pieńkowskiego – dr hab. Maciej Konacki z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN za cykl prac poświęconych precyzyjnym pomiarom prędkości radialnych i interferometrii optycznej spektroskopowych układów podwójnych. W dziedzinie matematyki Nagroda Naukowa im. Wacława Sierpińskiego – dr Agata Smoktunowicz z Instytutu Matematycznego PAN za pracę There are no graded domains with GK dimension strictly between 2 and 3. Nagroda Naukowa im. Marii Skłodowskiej−Curie w dziedzinie chemii – prof. Jacek Gawroński z Zakładu Stereochemii Organicznej UAM za cykl 30 publikacji dotyczących zastosowania stereoselektywnych reakcji organicznych w procesach makrocyklizacji – rozwój metod chiraloptycznych w badaniach strukturalnych.

Krajowa Reprezentacja Doktorantów

Co nowego u doktorantów?

Magiczny Kraków na dwa dni (24−25 listopada) stał się królestwem doktorantów, którzy przybyli na VII Krajowy Zjazd, zorganizowany w murach UJ i AGH. Zjazd zainaugurowała dyskusja panelowa Miejsca doktoranta w życiu akademickim i naukowym. Dyskutowano m.in. o likwidacji grantów promotorskich dla uczestników studiów doktoranckich, statusie KRD oraz braku porozumienia doktorantów z władzami niektórych uczelni. Powracające wielokrotnie w trakcie spotkania pytanie: czy uczestnik studiów doktoranckich to już naukowiec czy wciąż jeszcze student, a może pracownik uczelni?, wywołało duże emocje, nie przynosząc jednoznacznej odpowiedzi. Dyskutowano także na temat sposobu wykorzystywania przez uczelnie środków finansowych przeznaczonych dla uczestników studiów III stopnia – z danych KRD wynika bowiem, że uczelnie nie działają w tym względzie jednomyślnie.

Doktoranci mieli także okazję bezpośredniej dyskusji z przedstawicielem resortu nauki i szkolnictwa wyższego, który wspomniał o możliwościach pozyskania dodatkowych środków finansowych dla braci doktoranckiej – programy realizowane przez MNiSW: zwiększenie zatrudnienia w uczelniach oraz Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007−2013, w ramach którego rząd przewiduje środki na dofinansowanie doktorantów. Uczestnicy debaty w Collegium Novum UJ usłyszeli wiele krzepiących słów od przedstawicieli PKA, RGSzW i KRASP, którzy podkreślali, że Europa, wchodząc w nowy etap rozwoju gospodarki opartej na wiedzy, stawia na naukę, a tym samym na doktorantów, ponieważ są oni specjalistami, przed którymi otwiera się ogromna szansa rozwoju. Środowisko doktorantów to grupa społeczna, która nie powinna obawiać się braku zatrudnienia, ponieważ szansą dla nich są liczne instytucje badawcze oraz te związane z przemysłem i gospodarką.

Tematyka zjazdu, a nade wszystko aktywny udział uczestników w dyskusji na temat przyszłości polskiego środowiska doktorantów, sprawiły, że wypowiedziane w trakcie spotkania definicje – „doktorant – człowiek renesansu na miarę XXI wieku” oraz „doktorant – ten, kto posiada odwagę w rozwiązywaniu problemów wszelkiego typu” – pozwalają wierzyć, że to środowisko ma przed sobą ogromną szansę dynamicznego rozwoju. KRD zadeklarowała chęć włączenia się w działania instytucji europejskich skupiających doktorantów. Główne zadanie nowych władz Krajowej Reprezentacji Doktorantów to umocowanie tej organizacji w Prawie o szkolnictwie wyższym. Nowe władze KRD tworzą: Iwona Kasprzyk−Młynarczyk (WAT) – przewodnicząca, Rafał Ruzik (PW) i Paweł Kos (PK) – wiceprzewodniczący, sekretarz – Paweł Pachuta (UMCS Lublin), członkowie Zarządu: Patrycja Purgał (AE Poznań), Cezary Kozera (AR Poznań), Krzysztof Ignatowicz (UW).

Samorządy studenckie

Forum uniwersytetów

8 grudnia przedstawiciele 18 uniwersyteckich samorządów studenckich spotkali się w Toruniu na Forum Uniwersytetów Polskich. Głównym akcentem forum była debata Współpraca uniwersytetów polskich ze środowiskami gospodarczymi szansą na uzdrowienie polskiego rynku z udziałem lokalnych przedsiębiorców, przedstawicieli władz oraz studentów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Na toruńskim spotkaniu omawiano m.in.: wzrost bezrobocia wśród absolwentów, jakość kształcenia i trafność polityki dydaktycznej szkolnictwa wyższego. Studenci oceniali, czy kierunki studiów odpowiadają zapotrzebowaniu rynku pracy i jaki wpływ wywierają przedsiębiorcy na szkolnictwo wyższe. Dokonali oceny wdrażania systemu bolońskiego, czyli przekształcenia studiów jednolitych pięcioletnich w studia trzyletnie licencjackie i dwuletnie uzupełniające, a także porównali zapotrzebowanie na konkretne zawody w różnych regionach Polski. Jednym z tematów obrad była również trafność wykorzystywania środków z Unii Europejskiej w celu zwalczania bezrobocia i polepszenia efektywności polityki zatrudnienia.

Zarówno studenci, jak i pracodawcy, zgadzali się, że system kształcenia nie jest przystosowany do rynku pracy. Stwierdzono m.in., że między uczelniami, urzędami pracy i przedsiębiorcami nie ma przepływu informacji, który mógłby wpłynąć na poprawę sytuacji absolwentów. Pracodawcy oczekują od nich dużego bagażu doświadczeń i znajomości kilku języków obcych, tymczasem takie wymagania spełnia tylko nieliczna grupa najbardziej wytrwałych. Ze swoimi wnioskami działacze samorządów studenckich zamierzają zapoznać m.in. Konferencję Rektorów Uniwersytetów Polskich, najwyższe organy władzy w kraju oraz przedsiębiorców.

Uniwersytet Wrocławski

Nowa siedziba informatyków

– Możemy się dziś spotkać w tej sali, gdyż na różnych etapach inwestycji kilka osób miało odwagę podjąć niestandardowe decyzje – mówił prof. Leszek Pacholski, rektor UWr., otwierając nową siedzibę Instytutu Informatyki.

Gmach usytuowany jest nad Odrą, między mostem Pokoju a mostem Grunwaldzkim, i połączony z Instytutem Matematycznym. Budynek ma 4 kondygnacje nadziemne. Mieszczą się w nim: 2 duże sale wykładowe (na 260 osób każda) i 2 kameralne (na 90 osób każda), 10 sal seminaryjnych, 7 pracowni komputerowych, pokoje pracowników, a także 2 pomieszczenia hotelowe dla gości. Tu przeniesiono dziekanat Wydziału Matematyki i Informatyki.

W podziemnym garażu jest 50 miejsc dla samochodów. Nie zapomniano też o cyklistach – mogą zostawić swoje pojazdy na stojakach przy wejściach. Oczywiście, budynek dostępny jest dla osób na wózkach.

Nowy gmach zaprojektowali architekci Juliusz Modlinger i Marek Wołyniec. Budowa trwała od listopada 2003 do czerwca 2006. Koszt netto, łącznie z wyposażeniem, wyniósł 30,5 mln zł, co – jak z dumą podkreśla prof. Jerzy Marcinkowski, który sprawował pieczę nad realizacją inwestycji – daje niespełna 2900 zł za metr kwadratowy. Uczelnia zapłaciła ze swoich funduszy jedynie 500 tys. zł za projekt, 21 mln zł pochodziło z dotacji Komitetu Badań Naukowych, a reszta z Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Konferencja Dyrektorów Bibliotek Szkół Wyższych

Biblioteki bez pieniędzy?

Od lewej: H. Tadeusiewicz (UŁ), E. Dobrzyńska−Lankosz (AGH), A. Jazdon (UAM)

Debatowano nad groźbą wprowadzenia 22−proc. stawki VAT na książki. E. Lankosz przytoczyła przykład Wielkiej Brytanii, gdzie na drukowane nośniki informacji obowiązuje zerowa stawka VAT. Rektorzy też mają świadomość zagrożenia, ale na razie nie możemy się z tą sprawą przebić do świadomości polityków – mówił prof. Krysiński. Także Ewa Stefańczyk, wicedyrektor Biblioteki Narodowej i prezes Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, zapowiedziała walkę o utrzymanie zerowej stawki VAT na książki.

Ewa Lankosz przedstawiła sprawozdanie z działalności Rady Wykonawczej w upływającej kadencji. Za najważniejsze osiągnięcia uznała wkład w prace nad ustawami: prawo o szkolnictwie wyższym oraz o finansowaniu nauki. Przypomniała też interwencję w sprawie egzemplarza obowiązkowego – udało się utrzymać ich liczbę na dotychczasowym poziomie. Wskazała na stworzenie strony domowej i listy dyskusyjnej konferencji dyrektorów bibliotek, wprowadzenie „wskaźnika bibliotecznego” do algorytmu podziału dotacji dydaktycznej, współpracę z ATENĄ i FNP (programy biblioteczne LIBRARIUS I CERBER). Za bardzo ważną uznała współpracę bibliotek przy tworzeniu Narodowego Katalogu Centralnego (NUKAT).

Za najważniejsze zadania na kolejną kadencję Rady Wykonawczej uznano: sformalizowanie statusu konferencji i nowelizację jej regulaminu, finansowanie zakupu elektronicznych nośników informacji, problem finansowania bibliotek (obecnie w budżetach uczelni nie ma wyodrębnionych funduszy dla bibliotek naukowych), prace legislacyjne nad rozporządzeniem w sprawie kwalifikacji zawodowych bibliotekarzy i prawem autorskim oraz modyfikację formularza GUS dotyczącego bibliotek.

W skład Rady Wykonawczej kolejnej kadencji weszli: Ewa Lankosz−Dobrzyńska (BG AGH) – przewodnicząca; Artur Jazdon (BU AM) – wiceprzewodniczący, Jolanta Stępniak (BG PW) – sekretarz oraz członkowie: Błażej Feret (BG PŁ), Marta Kęsik (BG AR w Lublinie), Danuta Konieczna (BG UWM), Anna Sokołowska−Gogut (BG AE w Krakowie), Henryk Szarski (dyr. BG PWr.).

Uniwersytet Warszawski

190−lecie

Uniwersytet Warszawski, największa uczelnia w Polsce, obchodzi 190−lecie istnienia. Powstał w 1816 r. pod nazwą Królewski Uniwersytet w Warszawie, a w jego skład wchodziło 5 wydziałów: Prawa i Administracji, Lekarski, Filozoficzny, Teologiczny, Nauk i Sztuk Pięknych. Na przestrzeni dziejów uczelnia była zamykana w wyniku represji popowstańczych, a następnie odradzała się pod różnymi nazwami: Szkoła Główna (1862), Carski Uniwersytet Warszawski (1870). W 1935 r. otrzymała oficjalną nazwę Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie. W grudniu 1945 Uniwersytet Warszawski zainaugurował pierwszy powojenny rok akademicki. Dzisiejsza uczelnia gwarantuje wysoki poziom kształcenia, co potwierdza akredytacja kolejnych kierunków studiów dokonywana przez Uniwersytecką Komisję Akredytacyjną i Polską Komisję Akredytacyjną. Na wyróżnienie zasługują sukcesy naukowe studentów informatyki, którzy wielokrotnie wygrywali prestiżowe zawody. Dzięki nim UW zajął pierwsze miejsce w światowym rankingu uczelni z kierunkiem informatyka.

UW oferuje 34 kierunki kształcenia, a jego strukturę tworzy 18 wydziałów: Biologii, Chemii, Dziennikarstwa i Nauk Politycznych, Filozofii i Socjologii, Fizyki, Geografii i Studiów Regionalnych, Geologii, Historyczny, Lingwistyki Stosowanej i Filologii Wschodniosłowiańskich, Matematyki, Informatyki i Mechaniki, Nauk Ekonomicznych, Neofilologii, Pedagogiczny, Polonistyki, Prawa i Administracji, Psychologii, Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji, Zarządzania. Ponadto istnieją 24 pozawydziałowe jednostki naukowo−dydaktyczne, m.in.: Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej im. prof. Kazimierza Michałowskiego, Centrum Europejskie, Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego (ICM). System biblioteczno−informacyjny tworzy Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie (BUW) i 47 bibliotek wydziałowych. BUW ma powierzchnię ponad 60 tys. m2, z czego pod zbiory biblioteczne przeznaczonych jest 40 tys. m2, z możliwością rozszerzenia o kolejnych 10 tys. m2. Wielkość przechowywanych zbiorów wynosi 2 815 460, w tym: książki 1 737 682 woluminy, czasopisma 652 131 wol., zbiory specjalne 385 106, księgozbiór dydaktyczny 40 541 jednostek. Gmach może pomieścić aż 5 mln wol.

Kadrę UW tworzy 2945 nauczycieli akademickich, w tym: 271 profesorów zwyczajnych, 165 profesorów nadzwyczajnych z tytułem, 398 profesorów nadzwyczajnych bez tytułu i docentów, 172 adiunktów z habilitacją, 1170 adiunktów bez habilitacji. W minionym roku zrealizowano 1764 tematy badawcze. Światowym wydarzeniem było odkrycie przez zespół Obserwatorium Astronomicznego odległego o kilkanaście tysięcy lat świetlnych układu planetarnego. Spektakularnym sukcesem zakończyły się również badania Misji Archeologii Śródziemnomorskiej. W Quarna w Egipcie odkryto zespół manuskryptów koptyjskich. W ciągu ostatniego roku zorganizowano 245 konferencji, z tego 134 z udziałem gości zagranicznych. Pracownicy UW opublikowali 6267 pozycji. Liczba publikacji w czasopismach ogółem wynosiła 3255, w tym z listy filadelfijskiej 966.

W UW na wszystkich rodzajach studiów kształci się 64 526 osób. W tym na studiach stacjonarnych 30 815, na studiach niestacjonarnych (wieczorowych i zaocznych) 26 043, na podyplomowych 5437 oraz na studiach doktoranckich 2231. Największą grupę (54,2 proc.) stanowią studenci studiów stacjonarnych. W minionym roku w UW studiowało 608 cudzoziemców. W uczelni działa 125 organizacji studenckich oraz kilka stowarzyszeń zarejestrowanych w sądzie. W roku akademickim 2005/06 mury uczelni opuściło 8409 absolwentów, w tym 90 cudzoziemców. W tym samym roku liczba kandydatów na I rok studiów wynosiła ponad 56 tys., z czego indeks uczelni otrzymało ponad 14,6 tys. osób.

Grunty UW zajmują łączną powierzchnię 716 690 m2, na której znajdują się 142 budynki o powierzchni użytkowej 423 849,80 m2. Uczelnia dysponuje 3188 miejscami w 6 domach studenckich oraz 435 miejscami w 2 obiektach hotelowych. W ubiegłym roku m.in. zakończono budowę nowej palmiarni (o powierzchni 226,8 m2) w Ogrodzie Botanicznym, powstał nowy budynek Wydziału Prawa i Administracji – Iuridicum III, w znacznym stopniu przeprowadzono rewitalizację zabytkowego kompleksu przy Krakowskim Przedmieściu i rozpoczęto budowę nowego zespołu sportowego.

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej w Warszawie

Kreatywność niepełnosprawnych

24 listopada odbyła się czwarta konferencja z cyklu OSOBA (Osobowość, Samorealizacja, Odpowiedzialność, Bezpieczeństwo i Autonomia osób z niepełnosprawnością intelektualną) Kreatywność osób z niepełnosprawnością intelektualną – czy umiemy myśleć inaczej?, zorganizowana przez zakłady Pedagogiki Niepełnosprawnych Intelektualnie oraz Terapii Pedagogicznej Instytutu Pedagogiki Specjalnej APS.

Pierwsza część konferencji, Kreatywność osób z niepełnosprawnością intelektualną jako świat zbyt mało rozpoznany, prowadzona przez dr hab. Joannę Głodkowską, prof. APS, dotyczyła problemów koncepcyjnych, terminologicznych, definicyjnych. Prowadząca obrady podkreśliła znaczenie budowania humanistycznej przestrzeni rehabilitacyjnej, która powinna stawać się przestrzenią integrującą, zapraszającą, przestrzenią zdobywania siły, poczucia, że każda osoba, także z niepełnosprawnością intelektualną, może być autorem swojego życia. W tematykę konferencji wprowadziły uczestników słowa Tomasza z Akwinu: Każdy, kto coś odtwarza lub przedstawia, czyni to po to, aby wykonać coś pięknego.

Prof. Wiesław Komasa z Akademii Teatralnej w Warszawie mówił o leczeniu rytmem. Problem przekraczania granic przez osoby niepełnosprawne rozważał w świetle teorii transgresji i psychologii twórczości dr Maciej Karwowski (APS). Prof. Zofia Konaszkiewicz (APS) w rozważania o kreatywności wprowadziła refleksje o nauczycielu−terapeucie. Dr Marcin Wlazło z USz. mówił o rehabilitacji kulturowej z wykorzystaniem filmów i książek w kontekście zastanowień – recepcja a kreatywność.

Część druga konferencji, Kreatywność osób z niepełnosprawnością intelektualną – samorealizacja jako cel rehabilitacji, kierowana przez dr. hab. Andrzeja Giryńskiego, prof. APS, dotyczyła wyników badań i doświadczeń z praktyki rehabilitacyjnej i terapeutycznej. Zaprezentowano m.in.: dokonania Ogólnopolskiego Teatru Osób Niepełnosprawnych, działającego przy Teatrze Ateneum w Warszawie oraz walory terapeutyczne pisania twórczego i narracji. Wyjaśniano zależność między formą stymulowania rozwoju plastycznego niepełnosprawnego intelektualnie dziecka a jego kreatywnością. Przedstawiono efekty wspólnego projektu artystyczno−edukacyjnego studentów APS i uczestników Warsztatów Terapii Zajęciowej Śniadanie na trawie. Dr Małgorzata Czajkowska z WSHP w Sandomierzu przedstawiła komunikat z badań ankietowych nauczycieli, dotyczący stymulacji rozwoju dzieci niepełnosprawnych przy udziale terapii kreatywnej.

Ważnym przesłaniem konferencji było podkreślenie, że osoby zajmujące się profesjonalnie (naukowo czy praktycznie) ludźmi z niepełnosprawnością intelektualną są przekonane i mają na to dowody, że stereotyp w postrzeganiu niepełnosprawnych intelektualnie stał się już uciążliwym ograniczeniem rehabilitacji i terapii.

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Nagrody za ochronę własności

Ogłoszono wyniki konkursu ogłoszonego przez prezesa Urzędu Patentowego RP na prace: habilitacyjną, doktorską, magisterską i studencką z zakresu ochrony własności przemysłowej.

Nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za pracę habilitacyjną Ochrona prawna know−how w prawie polskim na tle prawnoporównawczym przyznano dr Elżbiecie Wojcieszko−Głuszko (UJ); za pracę doktorską Reklama wprowadzająca w błąd. Studium prawnoporównawcze – dr. Jarosławowi Dudzikowi (UMCS); za pracę doktorską Licencja na używanie znaku towarowego. Studium prawnoporównawcze – dr. Mariuszowi Załuckiemu (UMCS); za pracę magisterską Dozwolony użytek chronionych znaków towarowych w świetle art. 156 ustawy „Prawo własności przemysłowej” – Grzegorzowi Jarosławowi Packowi (UJ); za pracę magisterską Roszczenie o wydanie uzyskanych korzyści – Katarzynie Sarek (UW).

Nagrodę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi za pracę doktorską Geograficzne oznaczenia pochodzenia. Studium prawnoporównawcze przyznano dr Edycie Całce (UMCS). Nagrodę Ministra Gospodarki za pracę magisterską Innowacje jako niematerialne i prawne składniki przedsiębiorstwa otrzymała Anna Anderko (UŚ). Nagrody Instytutu Prawa Własności Intelektualnej Uniwersytetu Jagiellońskiego za prace magisterskie otrzymały: Aleksandra Gorzkiewicz (UŁ) – Zdolność odróżniająca wspólnotowego znaku towarowego oraz Tomasz Zimny (UKSW) – Ochrona wynalazków biotechnologicznych w świetle dyrektywy 98/44/WE. Nagrodę Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej NASK za pracę magisterską Naruszenie dóbr niematerialnych przedsiębiorstwa w sieciach komputerowych dostała Klaudia Siwiec (UŚ). Nagrodę Przedsiębiorstwa Rzeczników Patentowych PATPOL Sp. z o.o. za pracę magisterską Używanie znaku towarowego przyznano Ignacemu Janasowi (UW). Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości wyróżniła Paulinę Szewczyk (UJ) za pracę magisterską Umowa licencyjna na znak towarowy.

Uniwersytet Gdański

15 lat Wydziału Chemii

Strukturę Wydziału Chemii UG tworzy 8 katedr oraz 7 samodzielnych zakładów i pracowni. Kadrę wydziału stanowi 94 pracowników naukowo−dydaktycznych: 18 profesorów tytularnych, 3 profesorów UG, 6 adiunktów z habilitacją, 57 adiunktów ze stopniem doktora, 7 starszych wykładowców ze stopniem doktora, 3 asystentów, w tym 2 ze stopniem doktora oraz 1 z tytułem zawodowym magistra, a także 7 doktorów i 5 magistrów na stanowiskach technicznych. Wydział posiada uprawnienia do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego w dziedzinie nauk chemicznych w zakresie chemii.

W latach kalendarzowych 2003−05 pracownicy wydziału opublikowali: 359 publikacji w czasopismach z listy filadelfijskiej, 141 publikacji w pismach spoza tej listy, przedstawili 287 doniesień naukowych na kongresach międzynarodowych oraz 375 na konferencjach ogólnopolskich. W tym samym okresie wydział nadał stopnie doktora 52 osobom, a Centralna Komisja zatwierdziła nadanie stopnia doktora habilitowanego 6 osobom. Tytuły profesorskie uzyskały 2 osoby.

Pracownicy wydziału poszukują specyfików chemicznych o potencjalnej przydatności w biologii i medycynie. Rozwijają badania nad środowiskiem w zakresie: monitoringu substancji toksycznych, poszukiwania naturalnych substytutów środków ochrony roślin, oceny stopnia nagromadzenia się substancji toksycznych w wybranych organizmach roślinnych i zwierzęcych, a także wdrażania technik membranowych w przemyśle. Słuchacze studiów doktoranckich prowadzą badania nakierowane na ochronę zdrowia człowieka. Uczeni poszukują związków biologicznie czynnych, które w przyszłości mogłyby być chemioterapeutykami w leczeniu choroby Alzheimera, HIV, chorób neurodegeneracyjnych, a także środków przeciwwirusowych, przeciwbakteryjnych i przeciwgrzybowych oraz substancji kontrastujących, wykorzystywanych w obrazowaniu medycznym.

Wydział Chemii kształci blisko 900 studentów I i II stopnia oraz ok. 130 doktorantów. Rocznie jednostkę opuszcza ok. 150−160 absolwentów. Jednostka oferuje studia stacjonarne na kierunkach: chemia oraz ochrona środowiska (wspólnie z Wydz. Biologii, Geografii i Oceanologii). Na studiach I stopnia oferowane są specjalności: chemia medyczna, chemia kosmetyków, chemia i chemia z informatyką – specjalność nauczycielska. Po ukończeniu specjalności nauczycielskiej uzyskuje się uprawnienia do nauczania chemii i informatyki. Na studiach II stopnia wydział proponuje specjalności: chemię biologiczną, chemioinformatykę, chemię lub chemię – specjalność nauczycielską. Na wydziale funkcjonuje punktowy systemem oceniania osiągnięć studentów ECTS.

Zaplecze materialne wydziału stanowią: 4 sale audytoryjne o powierzchni 546,46 m2, 8 sal wykładowych o pow. 386,36 m2, 3 sale seminaryjne o pow. 86,23 m2, 6 sal komputerowych o pow. 350,1 m2. Ponadto 19 laboratoriów studenckich o pow. prawie 1 tys. m2, niemal 3 tys. m2 pracowni i laboratoriów oraz 531 m2 gabinetów uczonych. Uzupełniają to pomieszczenia techniczne i administracyjne.

Uniwersytet Szczeciński

Podchorążowie z Legii Akademickiej

Minister obrony narodowej Radosław Sikorski nadał tytuły podchorążych 57 absolwentom wyższych uczelni szczecińskich, głównie USz., którzy odbyli szkolenie wojskowe w Legii Akademickiej. Ochotnicze szkolenie wojskowe szczecińskich studentów w ramach LA odbyło się w latach 2000−01. Jego celem było wypracowanie nowego systemu przeszkolenia wojskowego młodzieży akademickiej. Absolwenci tego szkolenia nie otrzymali tytułów podchorążych, ponieważ ówcześnie obowiązujące prawo nie przewidywało możliwości nadania go tej grupie rezerwistów.

Szczecińscy „legioniści” po zakończeniu studiów wykorzystali całą procedurę prawną, łącznie ze złożeniem skargi do rzecznika praw obywatelskich, by zmienić swoją pozycję wojskową w rezerwie. Uważali, że zasługują na miano podchorążych i przemawiają za tym ich kwalifikacje wojskowe oraz posiadane wykształcenie cywilne. Przez kilka lat zwracali się do ministra obrony narodowej w wnioskiem o zmianę sytuacji. Dopiero minister Sikorski podjął oczekiwaną przez „legionistów” decyzję.

Awansowanie absolwentów szczecińskich uczelni, w tym 5 kobiet, było możliwe dzięki nowelizacji rozporządzenia ministra obrony narodowej w sprawie tytułów wojskowych żołnierzy niezawodowych, która weszła w życie w Dniu Podchorążego, czyli 29 listopada.

– Jesteśmy jedynymi legionistami w Polsce od czasów II wojny, którzy otrzymali tytuły podchorążych. Staraliśmy się o to pięć lat i uważam, że w pełni na nie zasłużyliśmy. To dla nas olbrzymia satysfakcja, że jesteśmy podchorążymi. Dostaliśmy to, na co zasługujemy, otwiera to w przyszłości drogę do stopni oficerskich – stwierdził Mariusz Sikora, współtwórca szczecińskiej Legii Akademickiej, który także został awansowany na podchorążego.

Aktualnie kilku podchorążych LA zajmuje się zawodowo kwestiami obronności i bezpieczeństwa państwa. Są pracownikami struktur administracji państwowej i samorządowej oraz resortów spraw wewnętrznych i obrony narodowej. Teraz studenci mogą odbyć w ramach studiów szkolenie wojskowe.

Stypendia im. Jana Pawła II

 Stypendia m. st. Warszawy im. Jana Pawła II wręczane są od 2005 r. Przeznaczone są dla uczniów szkół warszawskich oraz studentów i doktorantów stołecznych uczelni. 14 listopada w inauguracji II edycji stypendiów w Sali Kongresowej PKiN uczestniczyło 1,5 tys. osób. Stypendyści przybyli wraz z rodzinami, przyjaciółmi, nauczycielami i wykładowcami. Uroczystości rozpoczęły przemówienia Pawła Kowala, wiceministra spraw zagranicznych oraz Kazimierza Marcinkiewicza, który pełnił obowiązki prezydenta m. st. Warszawy. Łącznie w drugiej edycji konkursu przyznano 599 stypendiów, w tym 239 dla studentów i 5 dla doktorantów.

Nagrody Wydziału VI Nauk Medycznych PAN

Medal im. Jędrzeja Śniadeckiego – prof. Jerzy Vetulani z Instytutu Farmakologii PAN w Krakowie za całokształt osiągnięć badawczych z dziedziny psychofarmakologii, w szczególności badań nad lekami przeciwdepresyjnymi oraz receptorami błonowymi, a także za wybitne osiągnięcia w dziedzinie popularyzacji nauki.

Nagrody im. Jędrzeja Śniadeckiego: zespół prof. Ryszarda Przewłockiego z Instytutu Farmakologii PAN w Krakowie za badania nad uzależniającym działaniem morfiny; zespół prof. Janusza Sadowskiego z Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN im. Mirosława Mossakowskiego w Warszawie za cykl prac dotyczących badań fizjologicznej funkcji nerki.

Zespołowe nagrody naukowe Wydziału VI przyznano: prof. Markowi Nowackiemu, dr hab. Krzysztofowi Bujce oraz lek. med. Ewie Chmielni z Centrum Onkologii Instytutu im. Marii Skłodowskiej−Curie za cykl prac dotyczących radioterapii raka jelita grubego oraz zespołowi prof. Janusza Witowskiego z Katedry Patofizjologii Akademii Medycznej w Poznaniu za cykl prac dotyczących patofizjologii otrzewnej.

Laur Medyczny im. Doktora Wacława Mayzla (honorowe wyróżnienie dla studentów pracujących w zespołach badawczych): Anna Lewandowicz z Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, Tadeusz Issat z Akademii Medycznej w Warszawie, Małgorzata Kieć z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Izabela Woźny z Wydziału Farmaceutycznego Akademii Medycznej we Wrocławiu.

Uniwersytet Warszawski

III Kongres Kół Naukowych

W dniach 8−10 grudnia ub.r. odbył się III Kongres Kół Naukowych i Artystycznych UW, zorganizowany przez Radę Konsultacyjną ds. Studenckiego Ruchu Naukowego przy Rektorze UW. Podczas ostatniej kadencji rada dofinansowała 178 studenckich projektów naukowych, na łączną kwotę 582 615,40 zł. Przedstawiciele kół naukowych wygłosili 57 referatów w dwóch blokach tematycznych. Pierwszy zdominowali studenci archeologii, którzy prezentowali wyniki badań prowadzonych na terenie m.in.: Egiptu, Izraela, Syrii, Iranu, Peru, Czarnogóry, Bułgarii czy Grecji. Na wyróżnienie zasługują innowacyjne projekty determinujące rozwój archeologii. Koło Naukowe Nowoczesnych Metod Prospekcji i Dokumentacji Archeologicznej „WOD.O.LOT” zaprezentowało cały wachlarz możliwości badawczych, jakie stwarza archeologia lotnicza i podwodna. Koło Naukowe Archeologii Śródziemnomorskiej omówiło projekt naukowy z zakresu archeologii ogrodowej.

W drugim bloku obrad licznie reprezentowani byli studenci prawa. Omówiono m.in. studencką działalność wydawniczą, przy szczególnym uwzględnieniu aktywności studentów WPiA UW. Głównie skoncentrowano się na czasopiśmie „Przegląd Prawniczy”, na łamach którego teksty zamieszczają zarówno studenci, jak i doktoranci. Interesujące było wystąpienie Koła Nauk o Państwie i Prawie „Pro Patria”, które w ubiegłym roku akademickim wyszło z wartościową inicjatywą, organizując wykład specjalistyczny Nauczanie społeczne Jana Pawła II. Wykład posiadał status zajęć ogólnouniwersyteckich, a gościnnie brali w nim udział m.in.: Stanisław Kluza, Paweł Milcarek, Jarosław Gowin. Duże zainteresowanie wzbudziło wystąpienie Międzywydziałowego Koła Naukowego Kultury Języka Prawnego i Prawniczego „Lingua Iuris”. Jego członkowie zajmują się badaniami z pogranicza językoznawstwa, prawa, logiki i antropologii słowa, ukazując różnice semantyczne, syntaktyczne oraz pragmatyczne między językiem prawnym i prawniczym.

Rada Konsultacyjna ds. Studenckiego Ruchu Naukowego przy Rektorze UW powstała w 1998 r. jako ciało doradcze w sprawach związanych ze studenckim ruchem naukowym. Do jej głównych zadań należy weryfikacja działalności naukowych organizacji studenckich oraz dokonywanie podziału środków materialnych przyznawanych przez uczelnię kołom naukowym. Rada uczestniczy w pracach nad Statutem i Regulaminem Studiów UW, opracowując projekty legislacyjne dotyczące studenckiego ruchu naukowego. Koordynuje działania prowadzone przez koła naukowe i artystyczne UW podczas wydarzeń akademickich, jak Dni Promocji UW oraz inauguracja roku akademickiego. Rada zajmuje się także organizacją dorocznego kongresu, przygotowuje wystawy o studenckim ruchu naukowym oraz wydaje „Rocznik Studenckiego Ruchu Naukowego UW”.

Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu

Jubileusz Biblioteki Głównej

W 2007 roku Biblioteka Główna wrocławskiej AE obchodzi 60−lecie. Obecnie jest ona największą biblioteką naukową na Dolnym Śląsku gromadzącą piśmiennictwo z dziedziny nauk ekonomicznych.

Biblioteka mieści się w adaptowanych do celów bibliotecznych pomieszczeniach budynku poszpitalnego, wybudowanego w XIX w., zajmując 2277 m2 na 3 kondygnacjach. Pierwsze piętro biblioteka dzieli z salami wykładowymi oraz pokojami pracowników uczelni. Znajdują się tu: pokoje służbowe pracowników Oddziału Opracowania Rzeczowego, wypożyczalnia międzybiblioteczna oraz magazyny kartografii i książek przeznaczonych do wymiany. Parter zajmują pokoje służbowe oraz pomieszczenia dla czytelników: wypożyczalnia, czytelnie, hol katalogowy. W piwnicach mieszczą się magazyny.

Aktualnie w bibliotece na stanowiskach bibliotekarskich pracuje 51 osób, w tym 4 bibliotekarzy dyplomowanych (33 bibliotekarzy posiada wyższe wykształcenie). Gromadzenie, opracowanie i udostępnianie zbiorów bibliotecznych jest w pełni skomputeryzowane przy pomocy kompleksowego systemu PROLIB. Zautomatyzowany katalog (OPAC) obejmuje zbiory biblioteki od 1980 r. i jest dostępny w Internecie pod adresem www.bg.ae.wroc.pl.

Brak odpowiednich pomieszczeń w obecnym budynku ogranicza w znaczący sposób rozwój nowych technologii w Bibliotece Głównej AE, a przede wszystkim uniemożliwia zwiększenie dostępu do posiadanych zasobów informacyjnych dla szerszego kręgu użytkowników czy wolnego dostępu do zbiorów tradycyjnych.

Przewidywana jest budowa nowego gmachu na terenie kampusu AE, w którym zostaną połączone funkcje regionalnego centrum informacji w zakresie nauk ekonomicznych z biblioteką dostępną dla wszystkich zainteresowanych tą tematyką. Nowy budynek będzie miał 8000 m2 i powinien zostać oddany do użytku do końca 2010 r.

Księgozbiór, który liczy obecnie ponad 370 000 woluminów, będzie udostępniany czytelnikom w tzw. otwartych magazynach, pełniących jednocześnie funkcje czytelni, wypożyczalni i centrum informacji naukowej.

Ponadto czytelnicy będą mogli korzystać ze źródeł elektronicznych, takich jak prenumerowane od kilku lat bazy oferujące dostęp on−line do pełnych tekstów ponad 18 tys. czasopism naukowych (m.in. „Proquest Abi Inform global”, „Science Direct”, „sTOR”) oraz bazy faktograficzne (np. „Global Market International database” czy „ISI Emerging Markets”).

Akademia Medyczna w Warszawie

Centrum do nadbudowy

W pierwszych dniach kwietnia warszawska Akademia Medyczna otworzyła Centrum Dydaktyczne z aulą i salami seminaryjnymi. Projekt obiektu powstał w Biurze Projektowym „Unimed”, a budowę przeprowadziła firma Hydrobudowa 6 S.A. z Warszawy. Realizowana od wiosny 2003 inwestycja kosztowała 20 mln zł. Połowę kosztów uczelnia pokryła ze środków własnych, drugą połowę dało Ministerstwo Zdrowia.

Budynek zbudowano na powierzchni 2970 m2, jego powierzchnia użytkowa wynosi zaś 6 tys. m2. Centrum może pomieścić jednorazowo 2 tys. studentów: 1 tys. w auli (można ją podzielić na 2 części dla 400 i 600 osób) i tyle samo w 26 salach seminaryjnych. Obiekt dysponuje także 1 tys. m2 powierzchni wystawienniczej. Budynek jest wyposażony w najnowocześniejsze systemy informatyczne, pozwalające prowadzić wykłady poświęcone transmitowanym na żywo przez Internet operacjom ze szpitali w Polsce i na świecie.

Inwestycja była niezbędna. Od 1950 r. AM borykała się z brakiem auli będącej centrum życia uniwersyteckiego. Inauguracje roku, nadanie dyplomów, wszystko to musiało się dotychczas odbywać w wynajętych salach. Nowy obiekt pełni też funkcję centrum kongresowo−konferencyjnego. Zainteresowanie nim jest tak duże, że terminy wynajmu są zarezerwowane do maja 2008. Budynek pozwoli również na realizację idei utworzenia Centrum Kształcenia Podyplomowego AM.

Konstrukcja Centrum Dydaktycznego umożliwia nadbudowę kolejnych 4 kondygnacji. W 2007 planowane jest rozpoczęcie tego przedsięwzięcia.

Następnymi w kolejności inwestycjami, które planuje zrealizować warszawska AM, są: Centrum Biblioteczno−Informatyczne (zapadła już decyzja o dofinansowaniu inwestycji z budżetu Ministerstwa Zdrowia), a także Centrum Rehabilitacyjno−Sportowe, jako zaplecze dla studentów niepełnosprawnych.

Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu

60 lat

Nowa hala do sportów walki

AWF jest uczelnią dwuwydziałową z Wydziałem Wychowania Fizycznego i Wydziałem Fizjoterapii. Kształci się na nich 4,5 tys. studentów. Akademia posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora (od 1966) i doktora habilitowanego nauk o kulturze fizycznej (od 1990).

Od 1946 AWF ukończyło 12 392 magistrów wychowania fizycznego, 1149 magistrów turystyki i rekreacji oraz 1564 magistrów rehabilitacji ruchowej (fizjoterapii). Wypromowano tam 420 doktorów, 20 doktorów habilitowanych oraz 12 profesorów nauk kultury fizycznej.

AWF zatrudnia 657 osób; 324 z nich to nauczyciele akademiccy, w tym: 17 profesorów zwyczajnych, 30 profesorów nadzwyczajnych i 145 adiunktów. W roku akademickim 2005/06 pracownicy uczelni realizowali 5 projektów badawczych i 6 grantów promotorskich. Badania na AWF dotyczą m.in.: efektywności szkolnego wychowania fizycznego, efektywności sportowych systemów treningowych, własności układu ruchu i potencjału motorycznego człowieka, leczniczego i profilaktycznego znaczenia ruchu w chorobach i zaburzeniach czynności organizmu człowieka.

Certyfikaty ISO 9001:2001 uzyskały 3 pracownie AWF: Badań Wysiłkowych, Analiz Biomechanicznych i Badań Czynnościowych w Chorobach Wewnętrznych. Zbiory Biblioteki Głównej Awf liczą 90 220 woluminów, w tym 28 tys. pozycji z wychowania fizycznego.

We wrocławskiej AWF studiowali znani trenerzy i sportowcy, m.in.: Rafał Kubacki (judo), Zbigniew Pietrzykowski (boks), Ryszard Szurkowski (kolarstwo), Ryszard Witke (narciarstwo), Urszula Włodarczyk (lekkoatletyka), Józef Zapędzki (strzelectwo), Leszek Antonowicz (akrobatyka) oraz Kazimierz Górski (piłka nożna), Mieczysław Łopatka i Jerzy Świątek (koszykówka), Czesław Ptak (boks), Wacław Skarul (kolarstwo), Wiesław Błach (judo), Andrzej Kijowski (strzelectwo).

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Złoty półmaraton

Półmaraton św. Mikołajów, organizowany od czterech lat przez Klub Maratoński UMK, zdobywa w kraju coraz mocniejszą pozycję. Trzecia edycja imprezy (2005 r.), w której wzięło udział 330 zawodników, została niedawno uhonorowana tytułem „Złoty Bieg Roku 2005”, przyznanym na podstawie wyników plebiscytu prowadzonego wśród biegaczy z całego kraju przez redakcję serwisu internetowego www.maratonypolskie.pl.

Mimo deszczowej pogody, w czwartym ogólnopolskim Półmaratonie św. Mikołajów, który odbył się 10 grudnia ub.r. w Toruniu i okolicach, wzięła udział rekordowa liczba 400 zawodników.

Wizytówką imprezy jest start biegaczy w strojach św. Mikołaja; organizatorzy przygotowali pamiątkowe mikołajowe czapki i szaliki dla wszystkich startujących. Bieg rozpoczął się startem honorowym na Rynku Staromiejskim (pierwszy numer otrzymał Mikołaj Kopernik), natomiast start ostry odbył się w miasteczku akademickim UMK na Bielanach. Ponieważ jednym z celów organizatorów, którzy przyjęli formułę zabawy, jest popularyzacja biegania, odcinek biegu z Rynku Staromiejskiego na Bielany (w przybliżeniu 2100 m, czyli 1/10 długości trasy półmaratonu) był otwarty dla wszystkich chętnych – każdy mógł towarzyszyć zawodnikom, św. Mikołajom, w drodze na start ostry. Najstarszy biegacz miał 71 lat, a najmłodszy 13. W mikołajowej czapce przypiętej do smyczy biegł nawet pies (z własnym numerem startowym). Przed biegiem tradycyjnie maratończycy zebrali świąteczne podarunki dla wychowanków Domu Małego Dziecka i Gimnazjum Specjalnego przy Zespole Szkół nr 26.

W ramach IV Biegu św. Mikołajów rozegrane zostały Ogólnopolskie Mistrzostwa Szkół Wyższych oraz Otwarte Mistrzostwa Torunia w Półmaratonie Rekreacyjnym. W klasyfikacji akademickiej w grupie mężczyzn zwyciężył Piotr Dukała z AZS AE w Poznaniu (czas 1:17:30), a w grupie kobiet – Katarzyna Panejko−Wanat z UW (1:38:07). Puchary dla zwycięzców mistrzostw ufundowali rektor UMK i prezydent Torunia.

Uniwersytet Opolski

Skarby Opolszczyzny

W dniach 27−28 października odbyło się seminarium Czy Silesaurus opolensis jest jedynym odkryciem z tej ziemi? Paleontologiczne i geologiczne skarby Opolszczyzny, czyli region w świetle geologicznych i paleontologicznych badań naukowych, przygotowane przez katedry Biosystematyki i Ochrony Powierzchni Ziemi UO oraz firmę Górażdże Cement SA, która była też sponsorem przedsięwzięcia.

Referenci przedstawili walory przyrody nieożywionej Śląska Opolskiego oraz innych regionów świata. Omówili możliwości rekultywacji terenów pokopalnianych. Podkreślono, że Opolszczyzna to region o bardzo dużej różnorodności geologicznej. Na terenie województwa opolskiego znajdują się wychodnie utworów i osadów proterozoicznych, paleozoicznych, mezozoicznych i kenozoiku. Mimo badań geologicznych i geomorfologicznych, georóżnorodność Opolszczyzny nie znalazła do tej pory właściwego odzwierciedlenia w ochronie walorów przyrodniczych.

Dr Elena Jagt−Yazykova przekonywała, że walory regionu pozwalają na organizację Muzeum Historii Naturalnej w Opolu. Mówiła też o konieczności współpracy naukowców z przemysłowcami przy rekultywacji terenów pokopalnianych. Wątek ten podniósł także Andrzej Balcerek, prezes Górażdże Cement SA. Holenderski paleontolog dr John Jagt opowiadał o wielkich prehistorycznych monstrach – mozazaurach. Proponował wykorzystanie odkryć naukowych dla rozwoju turystyki w regionie. Dr Marcin Machalski z Instytutu Paleobiologii PAN w Warszawie zaliczył stanowisko w Krasiejowie do dwunastu najważniejszych paleontologicznych „skarbców” świata, a prof. Grzegorz Racki, dyrektor tego instytutu, opowiedział o największych katastrofach w geologicznej historii Ziemi. Ślady kilku z nich można odnaleźć w profilach kamieniołomów i odkrywkach na terenie Śląska Opolskiego.

Pozostali referenci przedstawili wyniki wykopalisk paleontologicznych w Krasiejowie w latach 2003−06, mówili o mieszkańcach prehistorycznych mórz, znaleziskach złota w regionie, dawnych wulkanach i unikatowych strukturach fałdowych. Debatowano nad prawnymi możliwościami ochrony walorów przyrody nieożywionej oraz sposobach zagospodarowania budynków pokopalnianych na terenie stanowiska paleontologicznego w Krasiejowie.

Politechnika Wrocławska

Energia wciąż najważniejsza

Konferencja ENERGETYKA, po raz czwarty zorganizowana przez Wydział Mechaniczno−Energetyczny PWr. w dniach 8−10 listopada ub.r., przyciągnęła newralgiczną tematyką.

Na inauguracyjnej sesji prof. Tadeusz Luty, rektor PWr., zwrócił uwagę na przyszłościowe technologie i możliwość stosowania w szerszym zakresie ogniw paliwowych. Prof. Jerzy Buzek, eurodeputowany, omówił inicjatywy służące promowaniu czystych technologii węglowych, Tomasz Wilczak, wiceminister gospodarki, przedstawił zaś niektóre założenia rządowego Programu dla elektroenergetyki.

– Europa nie ma kłopotów żywnościowych, za to niepokój budzą ograniczone zasoby surowców energetycznych – mówił były premier. Rządy europejskie mogą szukać nowych dostawców ropy i gazu, choćby drogich, albo zastąpić te surowce substancjami łatwiej dostępnymi, zwłaszcza węglem. Dążymy do tworzenia i wdrażania czystych, tanich technologii, które pozwolą przetwarzać węgiel na płynne i gazowe paliwo. Prof. Buzek, odpowiedzialny w Parlamencie Europejskim za 7. Program Ramowy (o imponującym budżecie 54 mld euro), podkreśla zbieżność tematyczną 7.PR i konferencji. Priorytety tego programu to właśnie energia, czyste technologie węglowe i wyłapywanie CO2.

– Energia dla Europy to temat numer jeden – odpowiedział wiceminister Tomasz Wilczak. Krajowe zużycie energii wzrosło w ubiegłym roku o 6 proc. To prowadzi do deficytu mocy. Starzejąca się infrastruktura wytwórcza zmusi producentów do dużych nakładów. Wobec braków finansowych jedynym rozwiązaniem wydaje się konsolidacja sektora, wzmocnienie spółek.

Wykłady plenarne dotyczyły m.in.: wymagań wobec generatorów mocy, możliwości odnowienia technologicznego sektora energetycznego w Polsce, przyszłości energetyki opartej na węglu kamiennym, rozwoju elektrowni jądrowych.

Uczestnicy konferencji uznali, że dyrektywa UE ograniczająca emisję zanieczyszczeń gazowych nie zostanie wykonana bez zmiany struktury naszej energetyki. W latach 2008−16, wskutek wycofania wyeksploatowanych bloków energetycznych, może powstać wyraźny niedobór produkowanej w kraju energii elektrycznej. Z tego względu wprowadzenie energetyki jądrowej jest raczej nieuchronne. Trzeba z wyprzedzeniem przygotować zaplecze techniczne i zabiegać o społeczną akceptację tego przedsięwzięcia. Rozstrzygnięto konkurs w dziedzinie nowych technologii energetycznych. Statuetki „Biały Węgiel” trafiły do: Południowego Koncernu Energetycznego za nowatorskie rozwiązania techniczne w zakresie oddzielania żużla od wody; Elektrownii Bełchatów za wdrożenie instalacji odsysania pyłów wybuchowych wraz z hermetyzacją; STOEN−u za osiągnięcia organizacyjne „Centrum kontaktu z klientem” oraz prof. Jerzego Buzka, którego uhonorowano za „promowanie czystej produkcji energii z węgla”.

Opracował Piotr Kieraciński

Współpraca: Gdańsk – Beata Czechowska−Derkacz, Katowice – Iwona Kolasińska, Jolanta Talarczyk, Koszalin – Andrzej Markiewicz, Kraków – Małgorzata Krokoszyńska, Monika Marszycka, Zbigniew Sulima, Leszek Śliwa, Lublin – Elżbieta Mulawa−Pachoł, Olsztyn – Anna Mioduszewska, Poznań – Marzena Barańska, Rzeszów – Anna Worosz, Szczecin – Paulina Olechowska, Toruń – Kinga Nemere−Czachowska, Warszawa – Lech Spratek, Aleksander Tanikowski, Wrocław – Kazimiera Dąbrowska, Małgorzata Porada−Labuda, Małgorzata Wanke−Jakubowska, Maria Wanke−Jerie.