Sprawy nauki

Co w wakacyjnym numerze „Forum Akademickiego”?

Opublikowano: 2019-07-12

forum akademickie

Wywiad z przewodniczącym Rady Doskonałości Naukowej, finanse uniwersytetów, system oceny „humanistyki narodowej”, trójgłos dotyczący Jednolitego Systemu Antyplagiatowego, blok tekstów ukazujących unię polsko-litewską z naukowej perspektywy – to tylko wybrane propozycje z najnowszego, lipcowo-sierpniowego, numeru „Forum Akademickiego”. Wakacyjne wydanie, tradycyjnie o zwiększonej objętości, już do kupienia.

Okładkowym tematem tego blisko 120-stronicowego numeru uczyniliśmy tym razem jubileusz zawarcia unii lubelskiej. W związku z nim zaprosiliśmy na nasze łamy znakomitych historyków: prof. Andrzeja Nowaka i prof. Roberta I. Frosta, którzy z dwóch różnych punktów widzenia, spoglądają na polsko-litewskie przymierze:

Polska kultura mogła rozkwitnąć dzięki połączeniu i z dopływem talentów idącym z ziemi ruskiej i litewskiej, bo przecież Mickiewicz i Słowacki to nie byli etniczni Polacy. To byli ludzie, którzy do naszej kultury przylgnęli, bo uważali ją za wysoką, dającą możliwość realizacji najwyższych aspiracji duchowych. A więc w wymiarze kulturowym nam, Polakom dzisiejszej Polski, unia coś ważnego dała – przekonuje badacz z Uniwersytetu Jagiellońskiego w artykule „Spróbujmy zacząć od miłości”.

Ileż to razy słyszałem, że nie jestem Polakiem i nigdy nie zrozumiem skomplikowanych losów tego narodu. Otóż ja rozumiem, tyle że inaczej – udowadnia z kolei kierownik Katedry Historii na Uniwersytecie w Aberdeen, autor „Oxfordzkiej historii unii polsko-litewskiej”.

  • O tym, że dziś unia polsko-litewska nie dzieli już tak historyków z obu krajów, jak to miało miejsce jeszcze kilka lat temu, pisze Dominik Szulc z Instytutu Historii im. T. Manteuffla PAN w Warszawie
  • Jak wyglądała unia okiem Litwinów, Białorusinów, Ukraińców i Polaków, a więc narodów tworzących w jej wyniku jeden organizm państwowy? O tym dyskutowano podczas Kongresu Dwóch Unii w Lublinie, który obszernie relacjonujemy na naszych łamach.

Oczywiście, poza blokiem historycznym, proponujemy garść materiałów odnoszących się do aktualnych problemów nauki:

  • W 2018 roku przychody ogółem z działalności naukowo-badawczej 19 uniwersytetów publicznych wyniosły 1 311 156,6 tys. zł, co oznacza wzrost w stosunku do roku poprzedniego o 12,2%. Jest to drugi rok z rzędu rosnącego tempa wzrostu tej kategorii przychodów, które są obecnie aż o ponad 42% wyższe niż w roku 2013 – finanse uniwersytetów analizuje prof. Mirosław Szreder z Uniwersytetu Gdańskiego.
  • W świetle nowej ustawy całe postępowanie awansowe ma charakter administracyjny. Jeśli tak, to wystarczy spełnić wymogi formalne do pozytywnego rozstrzygnięcia. Nie ma mowy o jakości, doskonałości. Wydaje się, że należy ten zapis ustawy niezwłocznie zmienić – ocenia prof. Grzegorz Węgrzyn, przewodniczący Rady Doskonałości Naukowej.
  • Ewolucja kryterium IV jak w soczewce pokazuje wszystkie napięcia i problemy związane z procesem ewaluacji jednostek naukowych w Polsce. Głośno artykułowanej potrzebie wprowadzenia peer-review jako przeciwwagi dla ujmowania nauki w formie punktów towarzyszy, jak widać, głęboka nieufność wobec roli ekspertów – piszą autorzy-członkowie Komitetu Ewaluacji Jednostek Naukowych.
  • Moglibyśmy stworzyć jasny i wiarygodny system oceny „humanistyki narodowej”, łączący w sobie elementy oceny parametrycznej, niezależnej oceny eksperckiej oraz „projakościową”, oddolną akredytację polskich wydawnictw naukowych oraz czasopism specjalistycznych – podpowiada dr hab. Marek Węcowski z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.
  • Analiza „na piechotę” milionów publikacji i setek milionów cytowań jest niewykonalna, ale zadaniu temu mogą podołać komputery. Allen Institute for Artificial Intelligence  stworzył Semantic Scholar, powszechnie dostępną wyszukiwarkę cytowań o „dużym wpływie”. Podroż przez nią jest prawdziwą przygodą; patrzymy, kto wpłynął na nas w znaczącym stopniu, a na kogo wpływ wywarły nasze publikacje – opisuje prof. Andrzej Pilc z Instytutu Farmakologii PAN i Collegium Medicum UJ.
  • Staraliśmy się dowartościować czasopisma, które pełnią wiodące role w subdyscyplinach nauk historycznych, a zatem np. w mediewistyce, historii kultury czy dziejach dyplomacji. Jeśli jakieś polskie czasopismo zajmowało dotychczas kluczowe miejsce, postulowaliśmy, by przyporządkować mu najwyższą możliwą wartość, czyli 70 punktów – prace zespołu przygotowującego punktację czasopism z dyscypliny historia przybliża jego przewodniczący prof. Marek Kornat z Instytutu Historii PAN.
  • Polskie uczelnie i instytuty badawcze zatrudniają w przeważającej mierze osoby urodzone w Polsce. Motywacje obcokrajowców do podjęcia pracy w Polsce nie są zwykle związane z atutami naszych jednostek, lecz rożnymi przypadkowymi okolicznościami – pokazał projekt, którego wyniki przybliża dr Kamil Łuczaj z Komitetu Badań nad Migracjami PAN, adiunkt Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie.
  • Zajrzeliśmy do Florencji, do Europejskiego Instytutu Uniwersyteckiego, gdzie co roku przyjeżdża na studia ponad 150 doktorantów z 23 krajów, a polski limit miejsc rzadko kiedy udaje się jednak wypełnić. „Jeżeli chodzi o podejście do nauki, jest to z pewnością bardzo stymulujące, ale i wymagające środowisko” – mówi jedna z doktorantek. „Mało kto z moich kolegów i koleżanek po ukończeniu tutaj pierwszego roku dalej patrzy na polską akademię tak, jak wcześniej” – dodaje były już stypendysta.

Ponadto trójgłos w sprawie Jednolitego Systemu Antyplagiatowego:

  • dr Paweł Jarnicki: JSA nie spełnia funkcji, do której został stworzony, praktycznie nie widzi zapożyczeń z Internetu, a to jest główne źródło „inspiracji” studentów;
  • dr Aleksandra Bagieńska-Masiota z Uniwersytetu SWPS: JSA wymaga nie tylko zmiany strony wizualnej, lecz przede wszystkim poszerzenia baz referencyjnych, z których korzysta. Nie sposób bowiem brać na poważnie Wikipedii jako głównej bazy porównawczej;
  • dr inż. Andrzej Sobecki z Politechniki Gdańskiej: W naszej opinii JSA jest znakomitym systemem do weryfikacji podobieństwa prac dyplomowych, ale jego skuteczność jest ograniczona dla prac napisanych na podstawie zasobów dostępnych w Internecie.

Sporo dzieje się także w laboratoriach. W dziale przybliżającym badania prowadzone przez polskich naukowców:

  • mgr Anna Rudnicka, doktorantka w europejskim programie Rep-Biotech Joint Doctoral, pisze o projekcie ze swoim udziałem, w którym udowodniono, że w naszej populacji większe spożycie witaminy C, likopenu i karotenoidów pozytywnie oddziaływało na liczbę ruchliwych plemników, a stosowanie diety śródziemnomorskiej istotnie wpływało na ogólne parametry jakości nasienia;
  • historię ukrytą pod korzeniami drzew w „Białowieskich Pompejach” odsłania mgr Dariusz Krasnodębski z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN;
  • z kolei mgr Aleksandra Łoś, doktorantka w Instytucie Ochrony Przyrody PAN, pisze o powrocie do Polski „czarnej” pszczoły – owada o zjawiskowym wyglądzie, który wzbudza skrajne emocje, od strachu i niedowierzania aż do zachwytu;
  • autostradę dla prądu buduje laureat naszego konkursu „Skomplikowane i proste” dr inż. Grzegorz Szwachta z Akademii Górniczo-Hutniczej.

W tym numerze także:

  • o problemach niepublicznych uczelni akademickich związanych z nową formułą kształcenia doktorantów;
  • jak wyglądają studia nad Tamizą, a jak w… Papui Nowei Gwinei;
  • obszerna relacja z NKN Forum w Katowicach, na którym dyskutowano o ścieżkach kariery w świetle Ustawy 2.0;
  • świętujemy 30-lecie Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich.

Poza tym stałe cykle: Z archiwum nieuczciwości naukowej, Publikuj lub giń, Rody uczone, Kartki z dziejów nauki w Polsce oraz recenzje książek, zapowiedzi konferencji naukowych, felietony… Podwójny numer „Forum Akademickiego” już dostępny na stronie: https://prenumeruj.forumakademickie.pl/fa/2019/07-08/.

MK

 


PARTNERZY

forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie