Sprawy nauki

Instytut Joint Research Centre w Polsce

Opublikowano: 2019-07-05

forum akademickie
Fot. Stefan Ciechan

Polityczne hasła „Proces Warszawski”, „Deklaracja Warszawska” i „Globalny Instytut Warszawski” można odczytać w nawiązaniu do postulatu powołania unijnego IHS jako placówki naukowej, która prowadziłaby badania nad postępem wyznaniowym integrującym kraje członkowskie ONZ w zachowaniu pokoju światowego.

Oceniając program badawczy pozycjonowany w czterech artykułach opublikowanych w „Forum Akademickim” (nr 4/2004, nr 7-8/2017, nr 7-8/2018, nr 9/2018), czytelnicy będą przygotowani do debaty nad związaną z tym programem inicjatywą utworzenia w Polsce instytutu naukowego jako jednostki organizacyjnej JRC. Rozpatrując możliwość realizacji tej inicjatywy, z uwzględnieniem niepewnej przyszłości, jaką generuje tzw. brexit, należałoby wymagać, żeby badania prowadzone w nowym instytucie służyły unijnym organom zarządzającym do przeciwdziałania destrukcji Wspólnoty. Do spełnienia tego wymogu pretenduje koncepcja tworzenia postulowanej jednostki JRC w ramach harmonogramu projektu demonstracyjnego pn. „Nawigacja Naukowa 4.0. Wspomniany program badawczy, przedstawiony w publikacji pt. „Program Joint Research Centre w Polsce. Prezentacja” (Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2017), jest pozycjonowany jako program naukowego rozwoju globalnego społeczeństwa informacyjnego. Uzasadnia się, że realizacja tego programu będzie przeciwdziałać wzrostowi nierówności dochodowych i rozwarstwienia majątkowego, które zagrażają stabilności pokoju światowego. Podstawą naukową programu jest zapowiadana przez uczonych adekwatna teoria ludzkiego umysłu, której opracowania – w odpowiedzi na pytanie przypomniane w „Forum Akademickim” (nr 7-8/2017): jaka teoria umysłu w pełni nas zadowoli? – oczekuje się jako kontynuacji osiągnięć Dekady Mózgu, Dekady Badań nad Zachowaniem i Dekady Umysłu.

Wizja i misja projektu i programu

We wspomnianym programie badawczym wskazuje się na konieczność antycypacji zagrożeń przyszłości świata nie tylko w perspektywie „roku 2112, lecz również 3113 i kolejnych tysiącleci dziejów ziemskiej cywilizacji”. Stosując w tej perspektywie innowacyjne metody antycypacyjne, znane w projektach iKnow (http:wiwe.iknowfutures.eu) jako Słabe Sygnały i Dzikie Karty (Weak Signals and Wild Cards), można oceniać, że wzrost nierówności dochodowych i rozwarstwienia majątkowego, w sytuacji celowego medialnego wykorzystania technik cyfrowych, generuje protesty społeczne nasilające się ekstremalnie w szerokiej przestrzeni publicznej. Sytuacja stanie się dramatyczna w warunkach podatności na profilowanie przestępcze znacznych grup specjalistów, wyróżniających się wysokimi kwalifikacjami wśród wchodzących corocznie na rynek medialny w skali całego świata milionowych rzesz absolwentów informatyki. Ocena tego stanu rzeczy, jako słabego sygnału, zmusza do antycypowania możliwości nagłego załamania się pokoju światowego. Takiej przewidywanej dzikiej karcie będzie przeciwdziałać misja prezentowanego programu. Jest nią urzeczywistnianie idei równości i sprawiedliwości społecznej jako idei solidarności globalnej, wyrażającej się zmniejszaniem nierówności dochodowych i rozwarstwienia majątkowego przez wdrażanie zasady <każdemu według pracy> na podstawie adekwatnej teorii ludzkiego umysłu, niezbędnej do ewolucyjnego upowszechniania demokratycznych form rządzenia w każdym kraju zgodnie z doktryną zrównoważonego rozwoju.

Wizja kreacji przyszłości na podstawie teorii umysłu wydaje się być nieuchronnością dziejową w rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Jak pokazuje Raport Specjalny „Nauka o nierównościach („Świat Nauki”, nr 12/2018, s. 46–69), wzrost nierówności dochodowych i rozwarstwienia majątkowego, oceniany jako niesprawiedliwość społeczna, odciska swoje piętno na niemal wszystkich aspektach ludzkiego życia. Z doświadczeń polityki gospodarczej wynika, że sterowanie procesami dystrybucji dochodu za pomocą progów podatkowych w celu eliminowania tej niesprawiedliwości kapitalizmu okazuje się nieskuteczne. Jest to tzw. sterowanie racjonalizatorskie, które w teorii ekonomii nie ma ugruntowanej podstawy naukowej. Wobec tego, słuszny miałby być pogląd, że jedyną alternatywą dla nieskutecznych prób przeciwdziałania wzrostowi nierówności społecznych jest sterowanie dystrybucją dochodu zgodnie z zasadą każdemu według pracy. Okaże się, że jest to sterowanie naukowe, jeśli wdrażanie tej znanej zasady będzie uprawomocnione w teorii ekonomii na podstawie teorii umysłu. Dlatego pierwszoplanowym celem narodowym i zarazem celem ogólnoświatowym uczonych w każdym kraju, postawionym w projekcie demonstracyjnym pozycjonującym program rozwoju globalnego społeczeństwa informacyjnego, jest zmierzenie się z zadaniem opracowania oczekiwanej adekwatnej teorii ludzkiego umysłu.

Harmonogram projektu

W planowanym projekcie wskazuje się na uwarunkowania instytucjonalne, których spełnienie przyczyni się do opracowania teorii umysłu. Zakłada się, że projekt ten będzie realizowany przez 25 lat, w okresie 2020–2044, w następujących etapach działania:

  1. Krajowe warsztaty demonstracyjne problemów kluczowych w programie rozwoju globalnego społeczeństwa informacyjnego.
  2. Międzynarodowe warsztaty demonstracyjne znaków nawigacyjnych w realizacji programu rozwoju globalnego społeczeństwa informacyjnego.
  3. Ogólnoświatowe pozycjonowanie inicjatywy powołania w Polsce placówki naukowej pn. „Globalny Instytut Warszawski” („The Global Warsaw Institute”, w skrócie: GWI) jako wyspecjalizowanego instytutu ONZ.
  4. Europejskie pozycjonowanie koncepcji utworzenia w Polsce placówki badawczej pn. „Instytut Studiów Humanitarnych” (Institute for Humane Studies, w skrócie: IHS) jako jednostki organizacyjnej JRC.
  5. Debaty kontynentalne nad implementacją wizji naukowej i misji społecznej programu rozwoju globalnego społeczeństwa informacyjnego.

Projekt demonstracyjny, na który składają się: sondaże, prezentacje i sesje konwersatoryjne, planowany w pięciu etapach przedstawia się jak niżej.

1. W ramach pierwszego etapu będą wykonywane zadania postawione w planie działania wspomnianym w „Forum Akademickim” (nr 7-8/2018, s. 35). Sondaż dotyczy problemów kluczowych podanych w oznaczonych akronimami segmentach priorytetowych zadanego programu – akronimy są wyjaśnione w „Forum Akademickim” (nr 7-8/2017, s. 32). W segmencie NASANEST jako problem kluczowy, blokujący postęp w teorii umysłu i teorii ekonomii, ukazuje się tzw. problem Tarskiego; w segmencie LAMSDEQM problemem kluczowym jest znany pierwszy problem metrologiczny; w segmencie LAEMS problem kluczowy jest rozpoznawany jako tzw. problem Marka Blauga, w uznaniu dla dokonanej przez wspomnianego badacza retrospektywnej analizy rozwoju teorii ekonomii.

W sondażu, na pytania dotyczące problemów kluczowych, podanych we wspomnianym planie działania, odpowiedzi będą udzielali polscy doktoranci obeznani z tematyką zadanego programu. Odpowiedzi będą przedmiotem oceny polskich specjalistów z krajowych uczelni i centralnych instytucji naukowych ze wskazaniem wniosków przydatnych do profilowania tematyki konkursowej NCN i NCBR. Doświadczenia naukowe i organizacyjne wyniesione z warsztatów krajowych będą przydatne do przeprowadzenia warsztatów międzynarodowych.

2. W ramach drugiego etapu będą wykonywane zadania takie same, jak na etapie poprzednim. W sondażu, na pytania dotyczące problemów kluczowych, odpowiedzi będą udzielali doktoranci zaproszeni do udziału w projekcie z wybranych krajów, należących do obszarów kontynentalnych wspomnianych w „Forum Akademickim” (nr 7-8/2018, s. 35). Podobnie, jak w warsztatach krajowych, problemy kluczowe będą traktowane jako tzw. znaki nawigacyjne w celu zapewnienia stricte naukowego charakteru udzielanych odpowiedzi. Koncentrując uwagę na tych problemach, nabiera się przekonania, że bez ich rozwiązania nie będzie możliwe uzyskanie postępu w teorii umysłu i teorii ekonomii, niezbędnego do zapewnienia stabilnego rozwoju globalnego społeczeństwa informacyjnego.

3. W trakcie trzeciego etapu projektu zostanie przeprowadzona prezentacja założeń organizacyjnych tworzenia i funkcjonowania GWI, wspomnianych w „Forum Akademickim” (nr 9/2018, s. 27–28). Do wysłuchania i obejrzenia prezentacji, realizowanej z Polski za pomocą Internetu w polskich placówkach dyplomatycznych, zostaną zaproszeni przedstawiciele doktorantów ze wszystkich krajów członkowskich ONZ. Po prezentacji odbędą się sesje konwersatoryjne na trzy tematy. Pierwszym tematem będzie dokonywanie oceny roli GWI w międzynarodowym przedsięwzięciu pn. „Human Mind Project”, które byłoby kontynuacją flagowego europejskiego zamierzenia Human Brain Project. W ramach HMP, uruchomionego przez GWI, byłby finansowany ogólnoświatowy konkurs badawczy na opracowanie teorii ludzkiego umysłu jako podstawy naukowej budowania gospodarki opartej na wiedzy i społeczeństwa wiedzy. Drugim tematem sesji konwersatoryjnych będą pomysły przedstawiane przez doktorantów dla wsparcia Manifestu Dekady Umysłu (The Decade of the Mind Manifesto), ogłoszonego przez amerykańskich badaczy, zawierającego wezwanie do zainwestowania 4 mld USD w latach 2012–2022 w dyscyplinach zajmujących się badaniami umysłu. Trzecim tematem konwersacji będzie dokonywanie oceny pomysłów doktorantów na lokalizację instytutów badawczych, które byłyby tworzone jako placówki partnerskie GWI do prowadzenia badań w ramach sieci globalnej składającej się z kontynentalnych osi priorytetowych. Oprócz wspomnianych w „Forum Akademickim” (nr 9/2018, s. 29): (1) osi Europa-Ameryka do badań w celu ustanowienia naukowych podwalin bezpiecznego ładu światowego, (2) osi Europa-Afryka do naukowego unormowania procesów migracyjnych, (3) osi Ameryka-Azja do osiągania postępu w demilitaryzacji, sieć globalną stanowiłyby: (4) oś ekologiczna Australia-Afryka oraz 5) oś transkontynentalna Europa-Azja-Afryka do naukowego unormowania komplementarności argumentacji religijnej w celu zapewnienia pokojowego współistnienia wyznań światowych. Otrzymując środki finansowe od GWI, każdy instytut byłby placówką integrującą badania w ramach własnej osi priorytetowej.

4. Czwarty etap projektu obejmuje prezentację koncepcji tworzenia unijnego IHS do prowadzenia badań w ramach wspomnianej osi transkontynentalnej Europa-Azja-Afryka nad problemami współistnienia wyznań światowych. Badania realizowane w postulowanym instytucie JRC byłyby ukierunkowane na opracowanie argumentacji naukowej na podstawie teorii ludzkiego umysłu dla wyznawców buddyzmu, hinduizmu, islamu i chrześcijaństwa w celu eliminowania konfliktów wzniecanych na religijnym podłożu.

Do obejrzenia i wysłuchania prezentacji, realizowanej z Polski za pomocą Internetu w polskich placówkach dyplomatycznych, będą zaproszeni doktoranci z krajów europejskich. Po prezentacji odbędą się sesje konwersatoryjne na cztery tematy. Pierwszy temat to dokonywanie oceny skuteczności metod stosowanych dotychczas do zapobiegania konfliktom powstającym na tle religijnym w krajach Unii Europejskiej. Drugi temat, nawiązujący do pierwszego, to ocena postulatu utworzenia jednostki organizacyjnej JRC do instytucjonalnego skoncentrowania badań nad problematyką naukowego unormowania argumentacji religijnej jako warunku sine qua non osiągania postępu wyznaniowego w krajach członkowskich ONZ. Trzecim tematem konwersacji będą: (1) polska tradycja tolerancji wyznaniowej i (2) historia ruchu społecznego Solidarność 1980–1981, którego kreatywnym pokłosiem jest idea globalizacji solidarności polskiego autorstwa – dezyderaty programu, postulowane jako argumenty uzasadniające usytuowanie IHS w Polsce. Czwarty temat to koncepcja współpracy unijnego IHS, jako placówki badawczej, z placówką edukacyjną funkcjonującą pod taką samą nazwą w USA, wspomnianą w „Forum Akademickim” (nr 9/2018, s. 29). Celem współpracy byłoby pozycjonowanie norm prawnych i organizacyjnych, opracowanych na podstawie teorii ludzkiego umysłu, wyrażających ideę solidarności i tolerancji religijnej, implementowanych w społeczeństwach europejskim i amerykańskim jako przykład afirmacji wizji naukowej i misji społecznej programu rozwoju globalnego społeczeństwa informacyjnego.

5. Zakłada się, że pierwsze cztery etapy projektu będą realizowane kolejno w latach 2020–2024. Wykonywanie zadań w tych etapach przygotowuje debaty nad uwarunkowaniami implementacji wizji naukowej programu rozwoju globalnego społeczeństwa informacyjnego. Debaty kontynentalne, jako piąty etap projektu realizowany w okresie pozostałych 20 lat, będą profilowane w dwóch komplementarnych kierunkach działania.

Pierwszy kierunek to debaty nad problemami poruszonymi we wspomnianym Raporcie Specjalnym „Nauka o nierównościach”. Prezentacje na temat tych problemów, z udziałem doktorantów z krajów członkowskich ONZ, będą organizowane w panelach tematycznych Forum Ekonomicznego w Krynicy, Światowego Forum Ekonomicznego w Davos, Światowego Szczytu Klimatycznego i w ramach innych, podobnych tematycznie spotkań międzynarodowych. Po realizacji pierwszych czterech etapów projektu, jego cele będą dyskutowane w mediach o zasięgu ogólnoświatowym, co sprawi, że liderzy sfer polityki i biznesu poczują się zobligowani do przybycia na wspomniane spotkania z konkretnymi propozycjami logistycznego i finansowego wsparcia misji społecznej prezentowanego programu. Realizacja tych propozycji będzie świadczyć o odpowiedzialności i kompetencjach poznawczych przedstawicieli tych sfer życia społecznego w zakresie rozumienia problemów zachowania pokoju światowego. Drugi kierunek debatowania przewiduje udział doktorantów z krajów członkowskich ONZ w warsztatach kulturotwórczych organizowanych w polskich placówkach dyplomatycznych według scenariusza założonego w narodowej strategii marketingowej, wspomnianej w „Forum Akademickim” (nr 7-8/2018, s. 35).

Charakterystycznym rysem planowanych debat będzie antycypacja zagrożeń pokoju światowego w perspektywie „roku 2112, lecz również 3113 i kolejnych tysiącleci dziejów ziemskiej cywilizacji”. W myśleniu o przyszłości świata w takiej perspektywie ugruntuje się przekonanie, że GWI, powołany w Europejskiej Przestrzeni Badawczej, rozdzielając środki finansowe na badania profilujące politykę globalną na podstawie teorii ludzkiego umysłu, będzie nawigatorem działalności Instytutu ONZ do Spraw Badań i Szkoleń, Instytutu Badawczego Narodów Zjednoczonych dla Rozwoju Społecznego, wyspecjalizowanych organizacji ONZ, takich jak UNESCO, UNICEF, WHO, FAO itp. oraz instytutów JRC. Postulowany IHS wyróżni się skutecznością w kreowaniu postępu wyznaniowego. Z badań prowadzonych w ramach wspomnianej transkontynentalnej osi priorytetowej wyłoni się paradygmat aksjologiczny do wdrażania w zasięgu globalnym, aby cywilizacja ziemska mogła uniknąć samozagłady, zawinionej przez nią samą. Nowy instytut JRC, funkcjonujący w Polsce w roli europejskiego partnera GWI, będzie instytucją integrującą kraje członkowskie ONZ w osiąganiu celów narodowych, warunkujących zachowanie pokoju światowego.

Marketing projektu i programu

W szczecińskim środowisku akademickim jest rozważana koncepcja, żeby wniosek o finansowanie projektu przedłożyć po zakończeniu 74. sesji Zgromadzenia Ogólnego NZ. W tym celu przydatne jest rozpowszechnianie tez marketingowych: (1) Program badawczy opracowany dla postulowanych GWI i IHS ma charakter ponadpartyjny i ponadnarodowy; (2) Cele narodowe i ogólnoświatowe programu są godne wsparcia ze strony liderów partii politycznych, mediów, dziennikarzy, komentatorów i publicystów politycznych na forum krajowym i międzynarodowym; (3) W każdym kraju, kandydat na prezydenta kraju, ogłaszając afirmację misji społecznej programu, zwiększa swoje szanse na elekcję; (4) Triada polityczna <Proces Warszawski – Deklaracja Warszawska – Globalny Instytut Warszawski> stanowi mapę drogową prowadzącą do powołania GWI i IHS.

Rozpowszechnianie tez marketingowych projektu demonstracyjnego będzie sprzyjać skuteczności działania młodej generacji uczonych XXI wieku i trzeciego tysiąclecia, tych badaczy, którzy w nauce upatrują szanse na ocalenie ludzkości przed zagrożeniami i przetrwanie ziemskiej cywilizacji. Odpowiedzi udzielane przez polskich doktorantów na pytania w pierwszym etapie projektu będą przydatne dla ich kolegów w każdym kraju świata jako podstawa oceny własnego zaangażowania się w realizację misji społecznej programu. Zasięg czasowy projektu wskazuje, że każdy młody badacz może zaplanować dalekosiężnie swój rozwój zawodowy, spójny z historyczną szansą, jaką tworzy wizja naukowa prezentowanego programu w zakresie możliwości kreowania postępu cywilizacyjnego i kulturowego w celu zapewnienia stabilnego rozwoju przyszłych pokoleń, których trwanie jest uwarunkowane stanem zabezpieczenia pokoju światowego.

Mieczysław Koralewski


PARTNERZY

forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie