Instytuty naukowe

Laser na swobodnych elektronach

Opublikowano: 05.12.2017

forum akademickie

Narodowe Centrum Badań Jądrowych podpisało umowę ramową o współpracy ze spółką European XFEL GmbH będącą właścicielem ulokowanego w Hamburgu europejskiego lasera na swobodnych elektronach. Umowa ustala warunki i ramy prawne udziału NCBJ w eksploatacji i badaniach prowadzonych z wykorzystaniem tego najpotężniejszego na świecie urządzenia do badania materii, układów chemicznych i biologicznych przy pomocy ultrakrótkich impulsów rentgenowskich.

Laser na swobodnych elektronach European XFEL rozpoczął fazę badawczą 1 września tego roku. NCBJ był współwykonawcą tego urządzenia, w którym elektrony – rozpędzane najpierw w ponad półtorakilometrowym akceleratorze – w drugiej fazie swej drogi przechodzą przez odpowiednio ukształtowane pole magnetyczne i emitują ultrakrótkie impulsy promieni X. NCBJ jest współudziałowcem spółki będącej właścicielem lasera. Obecnie władze instytutu starają się o środki na sfinansowanie udziału także w fazie eksploatacji urządzenia, co docelowo przyniosłoby nie tylko korzyści naukowe, ale także przychody ze świadczonych usług.

Podpisany 24 listopada aneks do umowy przewiduje, że jednym z pól współpracy będzie udział Centrum Informatycznego Świerk (CIŚ) w gromadzeniu i przetwarzaniu danych pochodzących z eksperymentów przeprowadzanych w Hamburgu. CIŚ byłby jednym z dwóch, obok centrum obliczeniowego instytutu DESY, ośrodkiem obsługującym informatycznie międzynarodowe zespoły naukowców prowadzących badania z wykorzystaniem XFEL-a.

Obecnie do Świerka spływa i jest przetwarzana część danych z eksperymentu LHCb prowadzonego w CERN-ie w Genewie. Danych z Hamburga mogłoby być więcej, a dodatkowo spływałyby one w znacznie większych pakietach wymagających łączy o wielkiej przepustowości. Dlatego jednym z najważniejszych zadań na drodze do realizacji umowy będzie weryfikacja i rozbudowa łączy Świerka z polską siecią internetu optycznego PIONIER. Naukowcy chcą, by do końca 2018 r. przepustowość łącza została podniesiona do 100 Gbps. W kolejnych latach łącze ma być w specjalny sposób skonfigurowane. Infrastruktura w Świerku ma być dostosowana do przyjmowania danych z Niemiec w 2020 r.

Informatycy CIŚ mają także uczestniczyć w budowie oprogramowania i systemów obsługi naukowców gromadzących i przetwarzających dane z Hamburga. CIŚ ma służyć fizykom, chemikom i biologom z całego świata. Ulokowanie ośrodka obliczeniowego w Polsce z ułatwi także pracę naszym grupom badawczym, które zechcą prowadzić eksperymenty z wykorzystaniem XFELa.

JK

(Źródło: NCBJ)


PARTNERZY

forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie