Nagrody

Nagrody NCN za badania nad magnesami, świadomością i mitochondrialnym RNA

Opublikowano: 2019-10-09

forum akademickie
Źródło: Facebook/NCN

Dwóch naukowców Uniwersytetu Jagiellońskiego: dr hab. Dawid Pinkowicz i dr hab. Michał Wierzchoń oraz dr Roman Szczęsny z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN zostali laureatami prestiżowych wyróżnień Narodowego Centrum Nauki za szczególne osiągnięcia w zakresie badań podstawowych. Otrzymali nagrody pieniężne w wysokości 50 tys. zł.

Ideą ustanowionej w 2013 roku Nagrody NCN jest wspieranie najwybitniejszych uczonych prowadzących badania na polu badań podstawowych w polskich jednostkach naukowych. Przyznawana jest badaczom do 40. roku życia.W tej edycji nominowano 51 naukowców, spośród których w drugim etapie wyłonionych zostało sześciu finalistów. Ostateczny wybór laureatów należał do Kapituły Nagrody NCN złożonej z przedstawicieli Centrum i fundatorów Nagrody.

W obszarze nauk o życiu nagrodę otrzymał dr Roman Szczęsny z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN. Został doceniony za odkrycie mechanizmu degradacji mitochondrialnego RNA w komórkach ludzkich, wskazującego na rolę mitochondriów w regulacji nieswoistej odpowiedzi immunologicznej. Przedmiotem zainteresowań naukowych dr. Szczęsnego są mechanizmy kontrolujące jakość, ilość oraz obróbkę RNA powstałego w wyniku transkrypcji genomu mitochondrialnego i jądrowego u człowieka. Przełomowe badania, za które został wyróżniony, rozszerzają dotychczasowy repertuar wpływu mitochondriów na funkcjonowanie i losy komórki.

– Nagroda NCN to dla mnie szczególne wyróżnienie. Jej otrzymanie postrzegam jako docenienie mojej pracy badawczej oraz wszystkich osób, które miały wpływ na mój rozwój – mówi dr Szczęsny. – Dotarcie do tego punktu kariery naukowej nie byłoby możliwe, gdyby nie wsparcie i zrozumienie ze strony najbliższych. Sądzę, że dalsze badania nad metabolizmem RNA w mitochondriach człowieka mogą doprowadzić do wielu kolejnych ciekawych odkryć – dodaje.

W naukach ścisłych i technicznych nagrodę otrzymał dr hab. Dawid Pinkowicz z Wydziału Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego, który został wyróżniony za zaprojektowanie nowatorskich multifunkcjonalnych magnesów molekularnych oraz nanomagnesów kwantowych. Laureat zaprojektował i zbadał serię kompleksów metali przejściowych o silnych sprzężeniach magnetycznych pomiędzy jonami metali oraz zaproponował strategię do otrzymywania układów wykazujących dużą anizotropię magnetyczną i bistabilność spinową. Badania umożliwiły poznanie zależności pomiędzy strukturą i dalekozasięgowym porządkiem magnetycznym oraz zaowocowały otrzymaniem nowych nanomagnesów kwantowych.

– Uważam, że zajmuję się tym, co w chemii najlepsze: projektowaniem i konstrukcją nowych cząsteczek i układów supramolekularnych. Lubię o sobie myśleć, że jestem architektem świata molekularnego – mówi dr hab. Pinkowicz. – Nie ograniczają mnie tradycyjne podziały na chemię czy fizykę, chemię organiczną czy nieorganiczną. Liczę na to, że takie podejście pozwoli mi „ujarzmić” świat nano, rządzony prawami mechaniki kwantowej, i być może doprowadzi do małej naukowej rewolucji.

Laureatem w obszarze nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce został dr hab. Michał Wierzchoń z Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Został wyróżniony przez kapitułę Nagrody NCN za prowadzone od lat interdyscyplinarne badania nad świadomością, łączące w kreatywny sposób podejścia badawcze z zakresu filozofii, psychologii poznawczej, kognitywistyki oraz neuronauki. Zaproponował oryginalny, autorski model teoretyczny świadomości, w ramach którego twierdzi, że dostęp do świadomości ma charakter stopniowalny, a subiektywny charakter informacji jest wynikiem integracji informacji percepcyjnych i pozapercepcyjnych. Badania dr. hab. Wierzchonia dotyczą pomiaru świadomości, ale też roli uwagi w nabywaniu świadomego doświadczenia, pamięci ukrytej, substytucji sensorycznej i świadomości cielesnej. Założone i prowadzone przez niego Laboratorium Badań Świadomości (c-lab) w krótkim czasie stało się jedną z wiodących tego typu jednostek naukowych w Europie, zaś on sam współpracuje ze znakomitymi badaczami świadomości z całego świata.

– Badania świadomości pozwalają lepiej zrozumieć, jak doświadczamy świat. Wśród wielu teorii pojawiają się i takie, które postulują, że dla świadomości kluczowe jest uprzednie doświadczenie, indywidualna historia. W swoich pracach zazwyczaj staram się przekonywać, że to nie ona jest dla świadomości najważniejsza – wyjaśnia dr hab. Wierzchoń. – Dziś jednak, patrząc na swoją drogę naukową, myślę, że ta teoria dobrze opisuje doświadczenie bycia nagrodzonym. Czuję się zaszczycony, ale myślę też o swojej naukowej drodze i o osobach, które na niej spotkałem. Myślę o moich mistrzach i o współpracownikach z którymi prowadziłem i prowadzę badania, ale też spieram się, dyskutując o naturze świadomości. To dzięki tym dyskusjom lepiej rozumiem to, co badamy. I dzięki nim wciąż wiem, że przed nami dalsze fascynujące wyzwania. To nasza wspólna nagroda – dodaje.

Gala wręczenia statuetek tradycyjnie już odbyła się w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach.

– Cieszy mnie, że ta niezwykle prestiżowa nagroda została wręczona dziś już po raz siódmy – powiedział na uroczystej gali wicepremier Jarosław Gowin, minister nauki i szkolnictwa wyższego. – Gratuluję obecnym tutaj młodym uczonym ich wybitnych osiągnięć naukowych. Warto podkreślić, że Nagroda NCN łączy świat nauki ibiznesu. Narodowe Centrum Nauki co roku zaprasza do współpracy przedsiębiorstwa zaangażowane w działalność społeczną i badawczą, które decydują się przyjąć rolę fundatorów nagród – dodał.

W tym roku nagrody pieniężne ufundowali:Grupa Adamed, Fundacja KGHM Polska Miedź oraz firma ASTOR.

MK

Zdjęcia: www.ibb.waw.pl, icc2018, www.psychologia.uj.edu.pl


PARTNERZY

forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie