Badania

Odkrycie astronomów z UW

Opublikowano: 07.12.2018

forum akademickie
Źródło: www.uw.edu.pl

Naukowcy z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego przyczynili się do odkrycia nowego mechanizmu produkcji promieniowania rentgenowskiego w gwiazdach. Odkrycie zostało opisane na łamach czasopisma „Nature Astronomy”.

Międzynarodowy zespół badawczy z udziałem badaczy z UW opisał badania obiektu ASASSN-16oh, którego rozbłysk zaobserwowano w grudniu 2016 roku. Gwiazda znajduje się w Małym Obłoku Magellana – sąsiedniej galaktyce odległej o około 200 tysięcy lat świetlnych od Drogi Mlecznej. Ten obszar nieba jest regularnie badany od kilkunastu lat przez astronomów z zespołu OGLE. Jak pokazały prowadzone przez nich obserwacje fotometryczne, gwiazda pojaśniała kilkadziesiąt razy.

Astronomowie badający pojaśnienie ASASSN-16oh skierowali na ten obiekt orbitalne obserwatoria rentgenowskie: Swift i Chandra. Zauważono, że gwiazda emitowała duże ilości promieniowania rentgenowskiego, które musiało powstać w materii o temperaturze blisko miliona stopni. Tzw. miękkie promieniowanie rentgenowskie – promieniowanie rentgenowskie o najniższych energiach – powstaje w bardzo gorącej materii, o temperaturze kilkuset tysięcy stopni. Do tej pory uważano, że może ono powstawać tylko w wyniku reakcji termojądrowych zachodzących na powierzchni białych karłów – małych, wypalonych gwiazd, które ściągają świeże paliwo (gaz zawierający wodór) z gwiazd-sąsiadek. Kiedy zgromadzi się dostatecznie dużo gazu i stanie się on wystarczająco gorący, rozpoczyna się w nim łańcuch reakcji termojądrowych i cała powierzchnia gwiazdy wybucha. Obserwacje zebrane przez astronomów wykluczają jednak tak gwałtowną eksplozję. Emisja rentgenowska pochodzi z niewielkiego fragmentu powierzchni białego karła.

Zdaniem naukowców, promieniowanie rentgenowskie powstało w wyniku akrecji – procesu gromadzenia się materii na powierzchni białego karła. ASASSN-16oh to w rzeczywistości układ dwóch gwiazd – czerwonego olbrzyma i białego karła. Ponieważ przepływ materii z jednej gwiazdy na drugą nie jest stabilny, to kiedy gaz zaczyna opadać w większym tempie, jasność całego układu gwałtownie rośnie. Odkrycie pokazuje, że w przyrodzie istnieją dwa rodzaje produkcji miękkiego promieniowania rentgenowskiego: reakcje syntezy termojądrowej i akrecja. Obserwacje te są niezmiernie ważne nie tylko dla astronomów zajmujących się badaniem źródeł promieniowania rentgenowskiego w kosmosie. Opublikowane wyniki mogą również przyczynić się do lepszego zrozumienia ekspansji wszechświata. Do pomiarów rozszerzania się wszechświata wykorzystuje się supernowe typu Ia. Uważa się, że ich moc promieniowania jest stała – mierząc obserwowaną jasność supernowej można zmierzyć odległość do macierzystej galaktyki. Przypuszcza się, że supernowe typu Ia powstają w wyniku wybuchów białych karłów, jednak mechanizm eksplozji i ich pochodzenie nie są dobrze zrozumiane i nie wiadomo, czy supernowe powstałe w najstarszych galaktykach wyglądają tak samo, jak te obecne.

Artykuł „Unconventional origin of supersoft X-ray emission from a white dwarf binary” opublikowany w „Nature Astronomy” pokazuje, że układy biały karzeł-czerwony olbrzym, podobne do ASASSN-16oh, mogą stać się w przyszłości supernowymi typu Ia.

Źródło: UW

 


PARTNERZY

forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie