Nagrody

Pierwsza Polsko-Francuska Nagroda Naukowa przyznana

Opublikowano: 2019-11-19

forum akademickie

Dr hab. Marcin Szwed i prof. Laurent Cohen oraz prof. Jakub Zakrzewski i dr hab. Dominique Delande zostali uhonorowani pierwszą Polsko-Francuską Nagrodą Naukową im. Marii Skłodowskiej i Pierre’a Curie. Nagroda została przyznana za wybitne osiągnięcia naukowe będące efektem współpracy pomiędzy naukowcami z Polski i z Francji.

Kognitywista Marcin Szwed z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz neurolog Laurent Cohen z Instytutu Badań nad Mózgiem i Rdzeniem Kręgowym (Institut du Cerveau et de la Moelle epinière, ICM) zostali docenieni za nowatorskie badania dotyczące procesów zachodzących w mózgu podczas czytania. Natomiast fizycy Jakub Zakrzewski z Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Dominique Delande z Narodowego Centrum Badań Naukowych we Francji (CNRS) otrzymali Nagrodę za osiągnięcia dotyczące fizyki układów kwantowo-mechanicznych.

Polsko-Francuska Nagroda Naukowa została ustanowiona w 2019 r. przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej, Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego, Nauki i Innowacji (MESRI) we Francji oraz Francuską Akademię Nauk z okazji Polsko-Francuskiego Roku Nauki. Jej celem jest wspieranie i promowanie polsko-francuskiej współpracy naukowej. Nagroda jest przyznawana w drodze konkursu. Wysokość nagrody wynosi 15 tys. euro dla każdego z laureatów.

To już kolejna inicjatywa Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, wspierająca współpracę polskich naukowców z badaczami i ośrodkami z zagranicy. Bardzo się cieszymy, że wraz z partnerami francuskimi udało nam się ją zrealizować. Zainteresowanie konkursem było bardzo duże, co pokazuje, że naukowe kontakty pomiędzy badaczami z Polski i Francji się rozwijają. Liczymy na to, że Polsko-Francuska Nagroda Naukowa będzie jednym z elementów, który przyczyni się do dalszego pogłębiania i zacieśniania tej współpracy – mówi prof. Maciej Żylicz, prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.

Do pierwszego konkursu o Nagrodę zgłoszono 51 nominacji. Wyboru laureatów dokonała Kapituła złożona z wybitnych uczonych z Francji i Polski, powołana przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej i Francuską Akademię Nauk.

Nagrodzeni za badania dotyczące fizyki układów kwantowo-mechanicznych, prof. Jakub Zakrzewski i dr hab. Dominique Delande, nawiązali współpracę naukową w 1991 r. Przez dwadzieścia osiem lat udało im się zbudować wzorcowy system długoterminowej współpracy między polskimi i francuskimi grupami badawczymi, co przyczyniło się do powstania bardzo prężnej polsko-francuskiej szkoły w sferze teorii fizyki kwantowej układów chaotycznych i/lub nieuporządkowanych. Osiągnięcia tandemu Zakrzewski-Delande dotyczą zjawisk wywołanych nieporządkiem w zimnych układach atomowych o rozmiarach odpowiednich dla eksperymentów i przyszłych technologii kwantowych. Badania te mają charakter teoretyczny i obliczeniowy, skupiają się na realistycznych układach kwantowych w powiązaniu z grupami eksperymentalnymi. Zrozumienie podstawowych procesów mikroskopowych zachodzących w układach kwantowych ma ogromne znaczenie dla szybkiego rozwoju technologii kwantowych. Owocem prowadzonych badań jest 36 wspólnych publikacji, z czego 7 ukazało się w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Physical Review Letters”.

Dr hab. Marcin Szwed i prof. Laurent Cohen w ramach trwającej od 2007 r. współpracy naukowej wykazali, że grupy neuronów w korze wzrokowej wydają się specjalizować w czytaniu tekstu i że jest to zjawisko niezależne od kultury i systemu pisma. Eksperymenty pary naukowców wykazały, że u osób niewidomych czytanie za pomocą alfabetu Braille’a pobudza te same obszary wzrokowe, co zwykłe czytanie u osób widzących. Był to przełom, gdyż okazało się, że specjalizacja korowa mózgu wynika ze specyfiki zadania – część wzrokowa kory mózgowej nauczyła się czytać brajlem, mimo że, przynajmniej w założeniu, powinna to była wziąć na siebie jej część dotykowa. Eksperyment pokazał, że mózg jest bardziej plastyczny, niż naukowcy wcześniej zakładali, a obszary kory mózgowej, odpowiedzialne za wzrok czy słuch, potrafią się przestawić na odbiór informacji z innych zmysłów. Wyniki badań zostały opisane w siedmiu artykułach naukowych.

Prof. Jakub Zakrzewski kieruje Zakładem Optyki Atomowej w Instytucie Fizyki im. Mariana Smoluchowskiego na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Specjalizuje się w optyce kwantowej, chaosie kwantowym, fizyce układów nieuporządkowanych, zimnych atomach w sieciach optycznych. W latach 1986−1988 pracował jako post-doc w Uniwersytecie Południowo-Kalifornijskim. Od lat dziewięćdziesiątych rozwijał kontakty naukowe z francuskimi instytucjami naukowymi, a zwłaszcza z Laboratorium Kastler-Brossel, wiodącym światowym ośrodkiem w zakresie fizyki kwantowej. Był kierownikiem lub partycypował w wielu grantach naukowych finansowanych przez NCN oraz UE (realizuje m.in. grant sieci QuantERA, która jest największą na świecie instrumentem finansowania badań naukowych w dziedzinie technologii kwantowych). Jest autorem 169 publikacji naukowych, które były cytowane ponad 3200 razy.

Dr hab. Dominique Delande jest dyrektorem ds. badań w Laboratorium Kastler-Brossel – wspólnej jednostce Ecole Normale Superieure (ENS), Uniwersytetu Sorbony i Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS). Jego zainteresowania naukowe obejmują dynamikę układów złożonych (zwłaszcza układów kwantowych), chaos kwantowy, a także fizykę mezoskopową. Jest zdobywcą licznych grantów przyznawanych m.in. przez Francuskie Centrum Nauki (Agence Nationale de la Recherche, ANR). Od lat dziewięćdziesiątych rozwija współpracę z polskimi ośrodkami naukowymi. Jest autorem ponad 197 publikacji, które były cytowane ponad 5200 razy.

Prof. Laurent Cohen jest profesorem neurologii na Uniwersytecie Paryskim i w szpitalu Pitié Salpêtrière, będącym częścią Instytutu Badań nad Mózgiem i Rdzeniem Kręgowym. W Instytucie prof. Cohen kieruje także grupą badawczą. Oprócz stopnia doktora nauk medycznych posiada również doktorat z kognitywistyki. Jego badania poświęcone są mechanizmom wyższych funkcji poznawczych ludzkiego mózgu, zwłaszcza związanych z językiem i czytaniem. Prowadzi m.in. badania pacjentów z uszkodzeniami mózgu, łącząc koncepcje i metody wywodzące się z psychologii eksperymentalnej i neuropsychologii z najnowszymi morfologicznymi i funkcjonalnymi technikami neuroobrazowania. Jest autorem ponad 120 publikacji, które były cytowane ponad 38 tys. razy. Poza pracą naukową, prof. Cohen aktywnie angażuje się również w działania popularyzatorskie, upowszechniając wiedzę na temat neuronauki poznawczej w społeczeństwie.

Dr hab. Marcin Szwed, prof. UJ, studiował biologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Stopień doktora otrzymał w 2006 r. na Wydziale Neurobiologii Instytutu Weizmanna w Izraelu. Swoją pracę naukową kontynuował podczas stażu we Francji, współpracując z prof. Stanislasem Dehaene’em (Inserm Cognitive Neuroimaging Unit, Saclay) i Laurentem Cohenem (Brain and Spine Institute, ICM, Salpétrière Hospital, Paryż, Francja). W 2011 r. powrócił do Polski i utworzył zespół badawczy w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, prowadzący badania mechanizmów percepcji. Habilitację uzyskał w 2012 r. Laureat programów HOMING PLUS i TEAM-NET Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. W 2016 r. otrzymał Nagrodę NCN. Autor 27 publikacji, które uzyskały ponad 1300 cytowań.

źródło: FnP, fot. archiwum prywatne, Krzysztof Magda, Agnieszka Fiejka (UJ)

 


PARTNERZY

forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie