Życie akademickie

RPO pisze do ministra nauki w sprawie studentów ŚUM

Opublikowano: 2020-06-29

forum akademickie

Brak jednolitych i powszechnie przyjętych na uczelniach standardów antymobbingowych i antydyskryminacyjnych wytyka Rzecznik Praw Obywatelskich w liście do ministra nauki i szkolnictwa wyższego Wojciecha Murdzka. To reakcja na patologiczne zachowania, do jakich miało dochodzić w ostatnich latach na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach. 

Adam Bodnar odwołuje się do informacji opisywanych m.in. w skargach wpływających do jego biura, jakoby niektórzy pracownicy śląskiej uczelni mieli dopuszczać się przemocy werbalnej i fizycznej względem studentów oraz swoich podwładnych, zachowywać się w sposób seksistowski, a także molestować studentki i studentów. Jak zauważa RPO, historie dotyczą często tych samych kierunków, przedmiotów i prowadzących, a skargi nadesłane zostały przez studentów różnych lat i absolwentów.

„Wskazuje to, że sygnalizowane przez nich problemy nie mają charakteru incydentalnego, ale są stałą, powtarzającą się, powszechnie znaną i pozbawioną adekwatnej reakcji ze strony władz uczelni praktyką. W mojej ocenie sprawa ta stanowi jaskrawą ilustrację konsekwencji braku jednolitych i powszechnie przyjętych na uczelniach wyższych standardów antymobbingowych i antydyskryminacyjnych” – czytamy w piśmie skierowanym do ministra nauki.

Rzecznik, powołując się na do docierające do niego sygnały, opisuje, że niektórzy pracownicy ŚUM, wykorzystując pozycję nadrzędności i zależności względem studentów, w sposób wulgarny wyzywali i poniżali studentów, wielokrotnie wskazywali, że nie nadają się oni na studia medyczne i sugerowali rezygnację z kształcenia. W odczuciu studentów wpływ na ocenę ich pracy często miały czynniki pozamerytoryczne, takie jak w szczególności samopoczucie prowadzącego w danym dniu. Niektórzy prowadzący stosować mieli także przemoc fizyczną względem studentów, tj. w szczególności szarpać i uderzać studentów podczas zajęć.

Bodnar podkreśla, że studenci czują się pozbawieni wsparcia ze strony władz uczelni w walce z opisanymi sytuacjami. Nie wiedzą, w jaki sposób mogą uzyskać pomoc, a w przypadku złożenia skargi – boją się konsekwencji, jakie mogą by ć na nich nałożone.

„Sytuacja studentów jest szczególnie trudna, biorąc pod uwagę fakt, że niejednokrotnie prowadzący zajęcia są także potencjalnymi przyszłymi przełożonymi bądź współpracownikami obecnych studentów i mają możliwości negatywnego wpłynięcia na rozwój ich kariery zawodowej. Tym bardziej uczelnia winna aktywnie i stanowczo reagować na każde zgłoszenie studentów i wdrożyć mechanizmy, służące skutecznemu przeciwdziałaniu i walce z takimi patologiami” – pisze Rzecznik, do którego wpływają także skargi studentów kształcących się na innych polskich uczelniach. Informują w nich o łamaniu przez pracowników uczelni, a czasami także przez ich władze, praw studenta oraz o niemożności uzyskania realnego wsparcia w ramach uczelni.

Dlatego RPO wskazuje na konieczność wdrożenia strategii przeciwdziałania zjawiskom mobbingu i dyskryminacji w środowisku akademickim, a także stworzenia systemu wsparcia dla pokrzywdzonych studentek i studentów. Zwraca uwagę, że w polskim systemie kształcenia w szkołach wyższych brakuje przepisów określających procedurę postępowania w przypadku zaobserwowania nadużyć ze strony pracowników uczelni oraz służących zapobieganiu występowaniu tego rodzaju zachowań w przyszłości.

„Niektóre uczelnie przyjmują co prawda standardy antymobbingowe i antydyskryminacyjne, lecz co do zasady znajdują one zastosowanie jedynie do etatowych pracowników uczelni. Nie wszystkie polskie uczelnie posiadają także w swojej strukturze wyspecjalizowany organ zajmujący się rozwiązywaniem konfliktów między pracownikami uczelni a studentami w postaci np. rzecznika akademickiego ds. studenckich bądź pełnomocnika ds. praw studenta albo pełnomocnika ds. przeciwdziałania mobbingowi. Brak tego rodzaju mechanizmów uniemożliwia skuteczną walkę z patologiami, ma negatywny wpływ na kształcenie studentów, a wręcz prowadzić może do ograniczenia ich konstytucyjnego prawa do nauki” – nie ma wątpliwości Adam Bodnar.

Dodaje, że już w październiku 2019 roku wskazywał w piśmie do ówczesnego ministra nauki wyniki badań, wskazujących na bardzo dużą skalę nadużyć w środowisku akademickim w Polsce. Rekomendował w nim konieczność podjęcia działań w celu stworzenia systemu przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na płeć i przemocy seksualnej w środowisku akademickim. Rzecznik przywołuje przykłady uczelni, które zdecydowały się powołać organy zajmujące się powyższymi kwestiami, m.in. Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu czy też Uniwersytet Wrocławski.

„Tego typu instytucje powinny jednak działać na każdej uczelni w Polsce i dysponować odpowiednimi zasobami o charakterze osobowym i finansowym” – zauważa RPO, pytając na koniec ministra, czy jego resort planuje podjąć działania służące wdrożeniu na uczelniach standardów antydyskryminacyjnych i antymobbingowych bądź służące wsparciu uczelni w samodzielnym przyjęciu tego rodzaju rozwiązań.

W odpowiedzi szef resortu nauki zapewnił, że „wszelkie sygnały o nieprawidłowościach i występowaniu nagannych zjawisk molestowania, molestowania seksualnego, mobbingu, przemocy werbalnej i fizycznej oraz dyskryminacji ze względu na płeć, rasę, status bądź orientację w środowisku szkolnictwa wyższego i nauki, podlegają i podlegać będą dalszej szczegółowej analizie oraz dalszym konsekwencjom”. Wojciech Murdzek podtrzymał także wcześniejszą deklarację, „zgodnie z którą niezwłocznie po przywróceniu funkcjonowania szkół wyższych, do ich władz skierowane zostanie pismo, w którym zwróci się z prośbą o cykliczne monitorowanie i przekazywanie informacji m.in. w zakresie wyników analizy funkcjonujących w uczelniach procedur przeciwdziałających występowaniu zjawisk dyskryminacji, skali zjawiska czy sposobów monitorowania wraz z wynikami ewaluacji w rocznych okresach sprawozdawczych”.

MK

List Rzecznika Praw Obywatelskich do MNiSW

Odpowiedź MNiSW


PARTNERZY

forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie