Badania

Skąd pochodzą pierwsi Piastowie?

Opublikowano: 2020-01-24

forum akademickie
Źródło: www.ncn.gov.pl

Hipotez jest kilka. Jedni wskazują na romańskie, inni na skandynawskie pochodzenie, są też zdania, że swój rodowód Piastowie wywodzą z Wielkich Moraw. Niedługo kwestia ta się wyjaśni nie dzięki historykom, lecz genetykom, którzy pobrali próbki DNA ze szczątków ponad 30 przedstawicieli dynastii Piastów. Badania pozwolą ustalić nie tylko związki pokrewieństwa poszczególnych osób, ale całej grupy, a także wnioskować na temat migracji i wyglądu badanych.

Nie było łatwo pobrać próbki antenatów naszej pierwszej dynastii. – Rozpoczynając badania, mieliśmy w ręku listę z około pięciuset pochówkami Piastów, znajdującymi się na terenie całej Polski, a nawet poza nią. Jednak w większości przypadków okazało się, że grobowce są zniszczone lub szczątki zupełnie przemieszane z późniejszymi. To było dla nas duże zaskoczenie – mówi prof. Marek Figlerowicz (na fot.) z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu.

Jednak po kilku latach grupie badaczy udało się z dużym prawdopodobieństwem ustalić ponad 30 miejsc w całej Polsce, gdzie do dziś znajdują się szczątki przedstawicieli dynastii Piastów. Za tym że faktycznie do nich należą, przemawia dobry stan pochówków oraz dzieje tych miejsc, które pozwalają uznać, że rzeczywiście leżą w nich przedstawiciele rodu Piastów.

– Nie wliczamy w to ogólnie znanych grobów Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego na Wawelu, które są bezpiecznie zamknięte od setek lat. Z tych szczątków nie pobraliśmy próbek z tego względu, że wymagałoby to silnej ingerencji w architekturę katedry. Rozważamy, czy jest to uzasadnione – mówi prof. Figlerowicz.

Najbardziej obiecujące, z punktu widzenia badań, są zdaniem naukowców szczątki z kaplicy królewskiej w Płocku, gdzie oprócz dwóch władców – Władysława I Hermana i Bolesława III Krzywoustego, spoczywa także 14 piastowskich książąt mazowieckich. Tu także nie obyło się bez problemów, bowiem jedynie dawni władcy spoczywali w kamiennych trumnach, pozostałe szczątki były pod posadzką w kościelnej krypcie. Jedną z czaszek trójwymiarowo zeskanowano, co w połączeniu z danymi z analizy genomu pozwoli na rekonstrukcję wyglądu zmarłej osoby. Próbki DNA pobrano również z grobów Piastów spoczywających m.in. w Opolu, Lubiniu i w Warszawie. Badane szczątki pochodzą z całego okresu panowania Piastów, od Mieszka I po ostatnich przedstawicieli dynastii książąt mazowieckich i śląskich.

Dla genetyków kluczowe jest pozyskanie z genomu wzorcowego chromosomu Y, ponieważ należący do rodziny mężczyźni mają jednakowy chromosom determinujący ich płeć. Wyodrębniając go, będzie można stwierdzić, czy w kolejnych badanych grobach znajdują się szczątki Piastów, czy inne. Ponadto jego analiza pomoże ustalić pochodzenie przodków, a więc i całej dynastii. Jako wzorcowy chromosom Y przyjmuje się uzyskany z relikwiarza, w którym ma znajdować się kość Bolesława Chrobrego. Na razie wyniki próbek nie są jednoznaczne, bowiem uzyskany chromosom Y bywa różny.

– Wygląda na to, że dzieje dynastii Piastów mogły być bardziej zagmatwane, niż sądziliśmy. Być może udało się nam odnotować niewierność żon. Nie wiemy jednak na jakim etapie mogło do tego dojść i czy sprawa dotyczy tylko jednej z odnóg dynastii. Nadal badamy próbki – mówi prof. Figlerowicz. – Musimy być bardzo ostrożni przy wyciąganiu wniosków uzyskanych na podstawie analiz kości z relikwiarza. Gdyby jednak okazało się, że chromosom Y jest taki sam, jak u Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego oraz większości późniejszych przedstawicieli dynastii Piastów, można by z dużym prawdopodobieństwem uznać, że w relikwiarzu faktycznie zdeponowano szczątki pierwszego króla Polski.

Badania pod kierunkiem prof. Marka Figlerowicza prowadzone są w ramach projektu „Dynastia i społeczeństwo państwa Piastów w świetle zintegrowanych badań historycznych, antropologicznych i genomicznych”, który jest finansowany przez Narodowe Centrum Nauki.

JK

(Źródło: PAP)


PARTNERZY

forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie
forum akademickie