Na Uniwersytecie Warszawskim odbyła się konferencja, podczas której omawiano rolę innowacji w kształtowaniu przyszłości szkolnictwa wyższego. Rozmawiano o strategiach rozwoju uczelni, inteligentnych kampusach, nowych modelach finansowania projektów uniwersyteckich.
Współorganizatorem konferencji był Europejski Bank Inwestycyjny (EBI). Podczas spotkania rektorzy i przedstawiciele władz 20 czołowych publicznych polskich uczelni mieli okazję zapoznać się z najnowszą ofertą banku rozwoju Unii Europejskiej w zakresie wspierania innowacyjności uczelni i nauki
Krajowe nakłady na naukę i szkolnictwo wyższe są niewystarczające, by w pełni realizować strategie polskich uczelni. Stąd potrzeba poszukiwania dodatkowych źródeł finansowania naszej działalności. Mówimy tu na przykład o wsparciu ze strony Europejskiego Banku Inwestycyjnego – mówił prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW. – Rozmawiamy również o stworzeniu tzw. systemu dotacji, jednak nie jest to proste ze względu na konieczność posiadania kapitału własnego. W przypadku UW mowa tu o co najmniej 10 mld zł. Potrzebujemy stałego dialogu z instytucjami finansowymi, rządem, Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Podczas konferencji wykład wygłosił dr hab. Dominik Antonowicz, kierownik Katedry Badań nad Nauką i Szkolnictwem Wyższym na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Mówił o zmianach zachodzących w szkolnictwie wyższym i badaniach naukowych w UE oraz ich konsekwencjach dla sektora w nadchodzących latach. Wspomniał m.in. o tym, że w przyszłości społeczność uczących się na uczelniach będzie coraz starsza, a formy kształcenia ewoluują w kierunku coraz krótszych, modułowych bloków. Dodał, że już obecnie szkoły wyższe mierzą się ze zjawiskiem drop-outu, czyli rezygnacji ze studiów przed uzyskaniem dyplomu.
Zaprezentował trzy możliwe scenariusze rozwoju tego sektora. Pierwszy zakłada, że uczelnie będą potrafiły oddolnie się zmieniać i przekonać rząd, że dostosują się m.in. do nowych oczekiwań społecznych i ekonomicznych. W drugim finansowanie uczelni pozostanie na stabilnym, ale niskim poziomie, a jednostki szkolnictwa wyższego będą zmagać się z nieustannym brakiem środków, niezdolne do przyciągania talentów i radzenia sobie z kolejnymi kryzysami. Według trzeciego w przyszłości pojawią się alternatywy dla tradycyjnych uczelni – instytucje, które będą skuteczniej przyciągać studentów, lepiej ich kształcić i prowadzić bardziej interesujące badania.
Innowacyjne strategie rozwoju uczelni
Podczas konferencji odbyły się cztery sesje panelowe. W pierwszej prof. Bogumiła Kaniewska, rektorka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu podkreśliła, że na jej uczelni jednym z najważniejszych strategicznych działań jest oddolny ruch zapoczątkowany przez pracowniczki dziekanatów – Forum Dziekanatów, działające w całej Polsce, a także Forum Administracji.
Cała administracja przeszła z pozycji wspomagającej, pomocowej na pozycję innowacyjną, inspirującą, wychodzącą z inicjatywami, a także podejmującą odpowiedzialność za uniwersytet. Dzięki temu tworzy się ciekawa synergia, która powoduje, że uczelnia traktowana jest jako całość – powiedziała.
Prof. Jerzy Lis, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, wspomniał o budowie „drugiej” struktury uczelni, która zintegrowała różne centra badawcze.
Całkowicie odrzuciliśmy propozycję podziału uczelni na dyscypliny. Międzywydziałowe centra – energetyki, cyberbezpieczeństwa, technologii kosmicznych, nanomateriałów – koordynują działania wewnątrz pewnych obszarów nauki. To miejsca, w których realizowane są olbrzymie projekty i innowacje. Umożliwiło to dużą elastyczność działania – stwierdził.
Prof. Sambor Grucza, prorektor UW ds. współpracy i spraw pracowniczych, podkreślił rolę trzech aspektów w rozwoju uczelni: cyfryzacji, podnoszenia kompetencji pracowników oraz sojuszy europejskich uczelni – w przypadku UW mowa o Sojuszu 4EU+. Mówił m.in. o elektronicznym obiegu dokumentów, e-teczkach pracowniczych, podpisach elektronicznych i programach szkoleń (m.in. Akademii Dziekanów, Akademii Liderów).
Inicjatywa Uniwersytetów Europejskich stworzyła duże pole dla innowacji. Mamy m.in. wspólną platformę online oferującą kursy dla studentów i doktorantów. Podjęto też pierwsze działania dotyczące możliwości wydawania wspólnych dyplomów w obrębie Unii Europejskiej – wskazał.
Inteligentne kampusy i nowe modele finansowania
Podczas drugiej sesji panelowej omówiono sposoby wykorzystania technologii w celu stworzenia lepszych przestrzeni edukacyjnych. Dwie ostatnie sesje poświęcone były modelom finansowania projektów uniwersyteckich oraz inwestycji szkolnictwa wyższego.
Współczesne uniwersytety potrzebują nie tylko środków finansowych, ale również odwagi i elastyczności, by sięgać po nowe modele współpracy z sektorem publicznym i prywatnym. Innowacyjne finansowanie staje się dziś kluczowym narzędziem rozwoju uczelni, zarówno w zakresie infrastruktury, jak i badań naukowych oraz dydaktyki. Nowe modele finansowania w szkolnictwie wyższym to przede wszystkim sposób myślenia o zarządzaniu i inwestowaniu w przyszłość. Aby sprostać wyzwaniom współczesności, musimy umiejętnie łączyć różne źródła kapitału – publiczne, europejskie, prywatne i filantropijne – które zapewnią stabilność i odporność uczelni na zmiany – powiedział Robert Grey, kanclerz UW.
Ogólnounijny przegląd modeli finansowania inwestycji szkolnictwa wyższego (CAPEX) zaprezentował Tom Boland, ekspert ds. edukacji międzynarodowej. W prezentacji przeanalizowane zostały publiczne źródła finansowania, dostępne finansowanie zewnętrzne (umowy badawcze, fundusze UE, źródła filantropijne itp.), wewnętrzne źródła dochodów (opłaty z czesnego, opłaty studenckie, inne działania generujące dochód), finansowanie oparte na wynikach, a także przykłady innowacyjnych sposobów finansowania.
źródło: UW