Aktualności
02 Stycznia
Opublikowano: 2020-01-02

Nagroda AgroBioTop

Laureatką nagrody naukowej AgroBioTop, przyznawanej przez Komitet Biotechnologii Polskiej Akademii Nauk, została dr Marta Grech-Baran z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie.

Nagroda AgroBioTop, przyznana po raz trzeci, honoruje młodych uczonych, których uznane dokonania z zakresu biotechnologii przyczyniły się do rozwoju nauk rolniczych i wnoszą̨ wybitny wkład w rozwój rolnictwa. To coroczna, indywidualna nagroda pieniężna przyznawana przez niezależną kapitułę, powołaną przez Komitet Biotechnologii PAN. Wysokość nagrody fundowanej przez firmę Bayer to 5 000 euro.

– Pani dr Marta Grech-Baran uzyskała nagrodę AgroBioTop 2019 za zidentyfikowanie genu odporności ziemniaka na infekcje wirusem Y – mówi prof. dr hab. Maciej Żylicz, przewodniczący kapituły nagrody AgroBioTop. – Jest to pierwszy, bardzo ważny krok do otrzymania roślin odpornych na wirusy Y. Wirusy te (zwane także PVY) atakują nie tylko uprawy ziemniaków, ale także tytoniu i pomidorów, przynosząc ogromne straty w rolnictwie na świecie, w tym w Polsce.

Prof. Żylicz podkreśla wartość naukową osiągnięcia oraz potencjał związany z jego praktycznym wykorzystaniem: – Wirus Y przenoszony jest przez mszyce, a jedną z metod zapobiegania infekcji jest niszczenie mszyc metodą chemiczną. Pani Marta Grech-Baran, pracując w zespole prof. Jacka Henniga w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie – dzięki skupieniu się na naturalnie występującej odporności na wirusa Y – zidentyfikowała gen receptora uruchamiającego reakcje obronne zaatakowanej rośliny. Co ważne, osiągnięcie to uzyskano z uwzględnieniem ograniczeń prawnych dotyczących użycia roślin zmodyfikowanych genetycznie w naszym kraju. Jest ono przedmiotem zgłoszenia do amerykańskiego urzędu patentowego. Bez wątpienia jest to odkrycie naukowe na skalę światową, o potencjalnie dużym znaczeniu ekonomicznym.

Marta Grech-Baran jest doktorem nauk farmaceutycznych. Absolwentka Lubelskiego Uniwersytetu Medycznego studia doktoranckie odbyła na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Jej zainteresowania naukowe dotyczą m.in. badania mechanizmu odporności roślin na infekcje z wykorzystaniem metod biologicznych. Jest asystentką w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN, zaś od 2018 uczestniczy w projekcie mającym na celu wyjaśnienie molekularnych mechanizmów odporności ziemniaka na infekcje wirusowe.

– Nagroda AgroBioTop jest dla mnie szczególnym wyróżnieniem i docenieniem kilku lat intensywnej pracy – mówi laureatka. – Badania na odpornością krańcową ziemniaka prowadzone są przez wiele grup badawczych na świecie, tym bardziej cieszy mnie, że gen Rysto został wyizolowany przez nas z wykorzystaniem najnowocześniejszych technologii. Nagroda ta pokazuje, że zastosowanie biotechnologii w rolnictwie stanowi potężne narzędzie do zmian i to właśnie szeroko pojęta agrobiotechnologia jest rolnictwem przyszłości.

Laureatka, opisując istotę swego osiągnięcia, tłumaczy: – Wirus ziemniaka Y to jeden z głównych patogenów odpowiedzialnych za gigantyczne straty w plonach ziemniaka: od 10 do nawet 80% wysokości plonu, w zależności od roku i odmiany. Problem ten występuje zarówno w Polsce, jak i innych krajach. Opisano kilka strategii obronnych wiodących do nabycia przez rośliny odporności na infekcję PVY. Jedna z nich, która ma największy potencjał w uprawie ziemniaka, nazywana jest odpornością krańcową i manifestuje się całkowitym zahamowaniem namnażania się PVY, co w rezultacie minimalizuje skutki infekcji. Izolacja genu Rysto umożliwi poznanie molekularnego podłoża zjawiska, a także wprowadzenie tej cechy do wielu odmian ziemniaka, naturalnie podatnych na infekcję PVY. W dalszej przyszłości możliwe jest rozszerzenie zastosowania odporności na inne gatunki, takie jak papryka, pomidor, oberżyna.

– Serdecznie gratulujemy dr. Marcie Grech-Baran nagrody AgroBioTop – mówi Joerg Rehbein, Head of Central & Eastern Europe Crop Science, Bayer. – Cieszymy się, że nagrodzono osiągnięcie o ogromnym potencjale – i naukowym, i ekonomicznym. Ziemniak pozostaje jedną z najważniejszych upraw w Polsce i istotną na świecie, tak więc nagrodzone osiągnięcie ma znaczenie międzynarodowe. Będziemy z uwagą obserwować dalszy rozwój prac.

Aleksandra Stasiak

Dyskusja (0 komentarzy)