Aktualności
Sprawy nauki
19 Lutego
Źródło: archiwum prywatne
Opublikowano: 2024-02-19

Zacieśnić kontakty z Wyspami

Natężenie kontaktów naukowych między Polską a Wielką Brytanią widać szczególnie na przykładzie wspólnych publikacji – ich liczba w ciągu ostatnich 20 lat wzrosła ponad pięciokrotnie. Przy odpowiednim wsparciu ta współpraca może się rozwijać jeszcze lepiej niż dotąd. Jednak potrzebne są inicjatywy, które rozwiążą największe problemy w nawiązywaniu relacji – pisze Agnieszka Gawda, wiceprezeska Fundacji Polonium.

Pomimo wyjścia z Unii Europejskiej, Wielka Brytania stara się utrzymać ścisłą współpracę z wieloma krajami na kontynencie. Instytucje, takie jak Science & Innovation Network ze swoimi 100 biurami w 40 krajach świata, mają na celu wsparcie Wielkiej Brytanii w nawiązaniu partnerstw pod kątem badawczym i innowacyjnym. Nasza fundacja ma swoje korzenie na Wyspach i to właśnie tam polska diaspora naukowa była zawsze największa. To zmotywowało nas do przekucia znajomości świata naukowego w Wielkiej Brytanii i Polski w rekomendacje, które wspomogą rozwój relacji obu krajów w obszarze nauki i innowacji. Stąd też nasz udział w realizacji raportu PUSH (Polish-UK Scientific Horizons).

Współpraca pomiędzy polskimi i brytyjskimi naukowcami na poziomie indywidualnym często odbywa się w ramach programów mobilności akademickiej na różnych etapach kariery czy przy realizacji projektów naukowych. Natężenie kontaktów szczególnie widać na przykładzie wspólnych publikacji, ich liczba w ciągu ostatnich 20 lat wzrosła ponad pięciokrotnie. W okresie 2005–2014 Polska znalazła się na 19 miejscu wśród dwudziestu krajów, z którymi Wielka Brytania prowadzi najaktywniejszą współpracę międzynarodową. W tym czasie ukazało się 13 690 publikacji z udziałem badaczy z Polski i Wielkiej Brytanii. Pokaźna jest też liczba konsorcjów, w których uczestniczyły bądź uczestniczą instytucje z obu krajów w programie Horyzont 2020 (1044), a teraz Horyzont Europa (kolejnych 350). Obszary, w których ta kooperacja jest najbardziej intensywna, to nauka i technologia STEM. Z raportu wiemy też, że naukowcy wskazują właśnie na dyscypliny inżynieryjne, technologiczne oraz nauki przyrodnicze i medyczne jako najbardziej pożądane pod kątem przyszłej współpracy.

A jak to widzą polscy i brytyjscy naukowcy, którzy wzięli udział w naszym badaniu? Zaznaczę, że około połowa respondentów prowadziła w przeszłości taką współpracę. Najczęstsze jej formy to wspólne projekty naukowe, a także wydarzenia i programy mobilności akademickiej, w dużej mierze finansowane z funduszy unijnych. Obserwowany obecnie spadek trwających współprac respondentów obu stron do poziomu 25% w stosunku do tego sprzed Brexitu związany jest prawdopodobnie z ograniczeniem dostępu do tych środków.

Naukowcy, którzy wzięli udział w badaniu, wskazują, że taka współpraca jest dla nich wartościowym aspektem rozwoju kariery. Najbardziej cenią sobie wysokie kompetencje współpracowników po drugiej stronie. Dla uczonych z Polski impulsem do kontaktów jest również dostęp do wysokiej jakości infrastruktury, podczas gdy dla brytyjskich dostęp do dodatkowych źródeł finansowania. Efektem podjętych przedsięwzięć są najczęściej wspólne publikacje naukowe i konferencyjne oraz nowatorskie wyniki, które stanowią podstawę do aplikowania o kolejne granty. Rzadziej są to nowe technologie czy aplikacje patentowe.

Z raportu wynika, że i po jednej, i po drugiej stronie jest bardzo duża chęć współpracy (powyżej 96%). Przy odpowiednim wsparciu może ona rozwijać się jeszcze lepiej niż dotąd. Jednak potrzebne są inicjatywy, które rozwiążą największe problemy w nawiązywaniu relacji. Są to przede wszystkim ograniczenia związane z finansowaniem, brak ustanowionych kontaktów z naukowcami w drugim kraju oraz nieznajomość ścieżek, jak takich partnerów zdobyć.

Obie strony wskazują na środki unijne jako główne źródło finansujące dotychczasowe partnerstwa. Po trudnych negocjacjach Wielka Brytania ponownie dołączyła jako beneficjent do programu Horyzont Europa (HE) i programu Copernicus, co z pewnością pomoże wielu zespołom ustanowić nowe czy wznowić wcześniejsze kontakty. Rolę uczestnictwa podmiotów brytyjskich w HE podkreślają wszystkie instytucje badawcze z Wysp, jest to obecnie najbardziej preferowana ścieżka finansowania projektów międzynarodowych, a zatem także okazja do rozwoju polsko-brytyjskich projektów.

Nasze działania w Fundacji Polonium skupione są na „łączeniu” polskich naukowców oraz wsparciu procesu cyrkulacji umysłów i ich wpływu na rozwój nauki w kraju. Naszym głównym planem na 2024 rok jest powrót z flagową konferencją „Science: Polish Perspectives” do Wielkiej Brytanii i tym samym połączenie środowisk badawczych i innowacyjnych obu krajów. Zamierzamy też zintensyfikować współpracę z obecnymi partnerami w świecie dyplomacji, nauki i innowacji oraz poszerzać nasze oddolne inicjatywy, takie jak program mentoringowy, który łączy naukowców różnych narodowości, oferując wsparcie na każdym etapie kariery.

W ostatnich latach coraz mocniej angażujemy się we współpracę z innymi organizacjami działającymi na rzecz naukowców, którzy opuścili ojczyznę, aby pracować za granicą. W tym roku rozpoczęliśmy finansowany przez HE projekt Connects-UK, dedykowany europejskim (w tym polskim!) naukowcom w Wielkiej Brytanii. Nasza aktywność w ramach konsorcjum również wesprze propagowanie informacji o dostępności finansowania dla obu stron oraz przede wszystkim łączenia potencjalnych partnerów pod kątem przyszłej współpracy.

Agnieszka Gawda

Raport jest dostępny na stronie internetowej Fundacji Polonium

Dyskusja (0 komentarzy)