Aktualności
Szkoły wyższe
02 Kwietnia
Opublikowano: 2024-04-02

Na UAM powstaje pierwsze w Polsce supernowoczesne Centrum Krioobrazowania

Na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu powstaje supernowoczesne Centrum Krioobrazowania (Cryo-Imaging Centre). Będzie to pierwszy w Polsce kompleksowy ośrodek w zakresie obrazowania mikroskopowego na podstawie technik mrożeniowych.

Rozwój technik mrożeniowych w ostatnich latach sprawił, że stosowanie kriomikroskopii nie tylko znacząco podnosi obecnie jakość obrazowania, ale przede wszystkim stwarza zupełnie nowe możliwości badawcze. Wyrazem tego jest między innymi przyznanie Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w 2017 roku za opracowanie metody obrazowania struktury białek z wykorzystaniem wysokorozdzielczej kriomikroskopii elektronowej.

Wprowadzenie tej metody pozwoliło po raz pierwszy na obserwację struktury cząsteczek i kompleksów białek w rozdzielczości niemal atomowej, w stanie najbardziej zbliżonym do naturalnego – tłumaczy dr hab. Sławomir Samardakiewicz z Laboratorium Mikroskopii Elektronowej i Konfokalnej. – Jak ważne było wdrożenie tej technologii w praktyce, mogliśmy się przekonać na początku pandemii COVID-19. Dzięki możliwości szybkiego zobrazowania struktury kolców koronawirusa SARS-CoV-2, za pomocą wysokorozdzielczego kriomikroskopu elektronowego, udało się w rekordowym tempie opracować odpowiednią szczepionkę – dodaje.

Techniki mrożeniowe w mikroskopii pozwalają również zachować właściwości immunogenne materiału biomedycznego (co jest ważne np. przy diagnozowaniu chorób za pomocą technik immunologicznych) oraz rzeczywisty skład chemiczny próbek mikroskopowych (niezbędny w mikroskopowych analizach składu pierwiastkowego). W przypadku niektórych materiałów (np. polimerów) ich obrazowanie za pomocą mikroskopii elektronowej jest możliwe jedynie w stanie zamrożonym. Ogromną zaletą technik mrożeniowych jest nie tylko skrócenie czasu, ale również znaczne zmniejszenie kosztów przygotowywania próbek w stosunku do klasycznych metod.

Centrum interdyscyplinarności

Na Wydziale Biologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu rozpoczęły się właśnie prace nad utworzeniem supernowoczesnego Centrum Krioobrazowania (Cryo-Imaging Centre). Będzie to pierwsze w Polsce i wyjątkowe w skali europejskiej centrum stanowiące kompleksowe rozwiązanie w zakresie obrazowania mikroskopowego na podstawie technik mrożeniowych. W założeniach zasadniczy trzon infrastruktury badawczej mają stanowić różne typy kriomikroskopów, zarówno optyczne, jak i elektronowe. Istotnym elementem wyposażenia będą także unikatowe urządzenia do zamrażania próbek oraz ich kriotransferu pomiędzy urządzeniami (nie tylko w obrębie centrum, ale także w ramach wymiany próbek z innymi jednostkami badawczymi).

Wyniki uzyskane dzięki technikom krioobrazowania można wykorzystać w badaniach dotyczących między innymi zdrowia człowieka (np. badania nad opracowaniem nowych terapii celowanych w leczeniu chorób), zrównoważonego rolnictwa (opracowanie metod zapobiegania chorobom roślin uprawnych), ochrony środowiska i zachowania bioróżnorodności (zwiększenie efektywności fitoremediacyjnej roślin; opracowanie metod kriogenicznych w celu zachowania zasobów genowych gatunków zagrożonych oraz ważnych gospodarczo), bezpiecznej i efektywnej energii (opracowanie nowych ogniw akumulatorowych) oraz nowoczesnych technologii materiałowych (projektowanie czujników kwantowych, technologie kosmiczne).

W założeniach centrum ma służyć nie tylko przedstawicielom nauk ścisłych i technicznych, ale także humanistycznych, na przykład archeologii. W przyszłości widzimy je jako ważny ośrodek badań interdyscyplinarnych. Nie zaniedbamy też działalności edukacyjnej. Będzie ona obejmować zarówno szkolenie kadr naukowych, jak i popularyzację wiedzy w społeczeństwie – zapowiada dr hab. Zbigniew Adamski.

Dodatkowym atutem planowanej jednostki jest również skupienie w jednym miejscu różnych typów kriomikroskopów, kompatybilnych dzięki technice mikroskopii korelacyjnej. Tym samym oferowana infrastruktura ma stwarzać szerokie możliwości nowoczesnych badań mikroskopowych i jednocześnie stanowić doskonałe miejsce dla działań interdyscyplinarnych. W ramach centrum realizowane będą projekty badawczo-naukowe i rozwojowe oraz edukacyjne w różnorodnych formach, co umożliwi wykorzystanie infrastruktury centrum przez przedstawicieli m.in. nauki i sztuki, medycyny, gospodarki, rolnictwa czy też ochrony przyrody.

Centrum Krioobrazowania ma powstać na Wydziale Biologii UAM. Inwestycja pochłonie kilkadziesiąt milionów złotych. Została już wpisana na Polską Mapę Drogową Infrastruktury Badawczej.

Krzysztof Smura, źródło: www.uniwersyteckie.pl

Dyskusja (0 komentarzy)