W przeddzień 80 rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau zainaugurowano w Warszawie działalność Europejskiej Infrastruktury Badań nad Holokaustem – Europejskiego Konsorcjum Infrastruktury Badawcze. To pierwsza ponadnarodowa organizacja skupiająca kluczowe europejskie instytucje zajmujące się dokumentacją i badaniami nad Zagładą.
Wieloletnie starania naukowców z całej Europy, zmierzających do stworzenia wspólnej platformy badawczej, mającej na celu pogłębienie wiedzy o jednej z najciemniejszych kart historii ludzkości, zaowocowały utworzeniem European Holocaust Research Infrastructure – European Research Infrastructure Consortium. Porozumienie o wzajemnym wsparciu badań nad Zagładą podpisali w Warszawie przedstawiciele państw założycielskich EHRI–ERIC: Austrii, Chorwacji, Czech, Niderlandów, Izraela, Niemiec, Polski, Rumunii, Słowacji i Wielkiej Brytanii. Uroczystość odbyła się w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, a nieco wcześniej w Żydowskim Instytucie Historycznym im. Emanuela Ringelbluma zainaugurowano polski węzeł EHRI-PL.
To właśnie ŻIH jest polskim koordynatorem tej struktury, w którą włączyły się również Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN oraz Centrum Badań Żydowskich na Uniwersytecie Łódzkim. Nadzór nad polskim węzłem EHRI sprawować będzie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Nowo utworzone konsorcjum zapewni szeroki międzynarodowy dostęp do źródeł archiwalnych dotyczących Zagłady czy nawiązywanie i zacieśnianie współpracy przez badaczy i badaczki tego tematu z kraju i zagranicy, a także wytyczy nowe kierunki badań i podejść metodologicznych.
Badania nad Zagładą prowadzone są na całym świecie. Wymiana poglądów i opinii pomiędzy badaczami i badaczkami z różnych ośrodków ma kluczowe znaczenie dla rozwoju tej subdyscypliny studiów żydowskich. Ważne jest to także ze względu na rozproszenie źródeł. Materiały dotyczące Zagłady – czy to oryginalne dokumenty, czy źródła wywołane, były zbierane zarówno w Europie, w obu Amerykach i Australii. Tylko próba dotarcia do możliwie wszystkich ważnych kolekcji archiwalnych pozwala opisać historie z czasów wojny – podkreśla dr Michał Trębacz, dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego.
Inauguracja EHRO-ERIC była jednym z wydarzeń towarzyszących polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Ogłoszenie decyzji o powołaniu międzynarodowego konsorcjum zajmującego się Zagładą właśnie w Polsce ma symboliczne znaczenie. Po pierwsze, to tu Zagłada się dokonała i to na terytorium Polski znajdują się byłe niemieckie nazistowskie obozy zagłady Auschwitz-Birkenau czy Treblinka. Po drugie, to właśnie w Polsce podjęto już w 1944 roku proces dokumentowania i badania Zagłady. Zainicjowane przez polskich badaczy prace mają fundamentalne znaczenie dla naszego rozumienia tragicznego losu Żydów i Żydówek w czasie II wojny światowej.
MK, źródło: ŻIH