Aktualności
Życie akademickie
03 Kwietnia
Źródło: www.humanistyka.dev
Opublikowano: 2024-04-03

Jak umiejętnie korzystać z metod i narzędzi cyfrowej humanistyki?

Jak korzystać z metod i narzędzi cyfrowych w badaniach lub pracy ze zdigitalizowanymi zbiorami kultury i dziedzictwa – można się tego dowiedzieć dzięki nowej inicjatywie łączącej humanistykę i informatykę. W ramach projektu udostępniane są lekcje (tutoriale), opracowania teoretyczne oraz materiały warsztatowe.

Komputery i programowanie wykorzystuje się w badaniach humanistycznych już od połowy ubiegłego wieku. W 1949 roku ks. Roberto Busa we współpracy z IBM zainicjował tworzenie cyfrowej wersji korkondancji tekstów św. Tomasza z Akwinu. Nikt jeszcze wtedy nie nazywał tego cyfrową humanistyką. Dziś z narzędzi cyfrowych korzysta każdy z nas. Warto wiedzieć, jak dzięki cyfrowej postaci opracowywanych źródeł i oprogramowaniu można docierać do nowej wiedzy, w nowy sposób ją pokazywać czy ułatwiać sobie pracę.

Upowszechnianiu wiedzy i kompetencji w korzystaniu z metod i narzędzi cyfrowej humanistyki służy nowy projekt edukacyjny – Humanistyka.dev. To inicjatywa na styku humanistyki i informatyki. Ma na celu przede wszystkim wsparcie osób prowadzących zajęcia dla studentów na kierunkach humanistycznych i społecznych. Stanowi także pomoc dla każdego, kto chce wykorzystać nowoczesne metody i narzędzia cyfrowe w swojej pracy naukowej lub eksploracji zbiorów muzeów i archiwów cyfrowych.

Ponieważ żadne dane nie są surowe, krytyczne humanistyczne spojrzenie na przestrzeń cyfrową jest jak najbardziej zasadne. Ale żeby wejść w tę przestrzeń, potrzebne są kompetencje – niektóre z nich można zdobyć dzięki publikowanym przeze mnie materiałom – przekonuje pomysłodawca Marcin Wilkowski, programista z Centrum Kompetencji Cyfrowych na Uniwersytecie Warszawskim, prowadzący zajęcia z historii cyfrowej na Wydziale Historii UW.

W ramach projektu udostępniane są treści do swobodnego wykorzystania jako Otwarte Zasoby Edukacyjne. To m.in. lekcje (tutoriale) o różnym stopniu trudności, które pozwalają zapoznać się z metodami cyfrowymi i dostępnym  oprogramowaniem do pracy z danymi, tekstem, obrazem. Tematyka lekcji obejmuje zagadnienia związane z cyfrową
humanistyką: pozyskiwanie, analizę i wizualizację danych; przetwarzanie języka naturalnego; analizę korpusową; tworzenie map cyfrowych; pracę z repozytoriami literatury naukowej oraz cyfrowymi zbiorami kultury i dziedzictwa. Istotnym elementem lekcji jest praktyczne wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji, również tych o niskim progu wejścia, takich jak ChatGPT. W serwisie znajdują się także opracowania wprowadzające do podstaw rozmaitych zagadnień związanych z praktyką cyfrowej humanistyki. Oprócz tego przygotowano zestawy otwartych danych do wykorzystania podczas nauki lub na warsztatach, m.in. informacje o 388 obiektach z kolekcji „Malarstwo” w Muzeum Narodowym we Wrocławiu; 256 haseł z polskiej Wikipedii poświęconych muzeom z Polski, USA, Francji, Holandii, Czech oraz Malty; informacje o 1044 polskich muzeach; 526 haseł z polskiej Wikipedii dotyczących historii Polski.

Serwis Humanistyka.dev powstał dzięki stypendium Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

MK

Dyskusja (0 komentarzy)