| Cykl POMNIKI UCZONYCH POLSKICH rozpoczęliśmy przed czterema laty artykułem o warszawskim pomniku Kopernika, w odcinku 50. kolej na jego chicagowską kopię.
Przy South Lake Shore Drive w Chicago, nad samym jeziorem Michigan, znajduje się zbudowane w roku 1930 na planie koła Adler Planetarium & Astronomy Museum, pierwsze planetarium w Stanach Zjednoczonych. Ufundował je i przekazał miastu przedsiębiorca Max Adler, wiceprezes sieci domów towarowych Sears, który podróżując po Europie zainteresował się powstającymi tam planetariami. Był to wynalazek początku lat 20. W roku 1923 zainstalowano w Deutsches Museum w Monachium projektor Zeissa służący do wiernego odtwarzania wyglądu nieba. Wkrótce podobne planetaria powstały w Hadze, Wiedniu, Rzymie i innych miastach europejskich.
W roku 1930 Adler sprowadził z Niemiec do Chicago ulepszony projektor Zeissa. W 500–osobowej sali przez 12 godzin na dobę można było oglądać popularyzujące wiedzę astronomiczną pokazy nieba. Chicagowski przedsiębiorca poświęcił na to ok. miliona dolarów. Planetarium działa do dziś. W istniejącym przy nim muzeum zgromadzono jedną z najciekawszych w świecie kolekcji starych instrumentów astronomicznych, nawigacyjnych i matematycznych oraz zabytkowych publikacji astronomicznych. Można tu także zobaczyć modele statków kosmicznych i różnorodny sprzęt astronautyczny. W sąsiedztwie planetarium znajdują się dwie inne placówki upowszechniania wiedzy: Field Museum of Natural History oraz Shedd Aquarium/Oceanarium. Jest to więc znakomite miejsce do upamiętnienia postaci polskiego astronoma.
Przed budynkiem Adler Planetarium stanął w roku 1973 pomnik Mikołaja Kopernika. Jest on kopią znanego monumentu warszawskiego, wykonanego przez Bertela Thorvaldsena z inicjatywy Stanisława Staszica i ustawionego w roku 1830 przed siedzibą TPN. Kopia jest dziełem Bronisława Koniuszego, autora m.in. pomnika Żołnierza I Armii Wojska Polskiego w Sandau nad Łabą. Rzeźbę umieszczono na wysokim postumencie z jasnego kamienia stojącym na dwustopniowym cokole.
(fig) |
