| Na warszawskich Powązkach wystawiono w roku 1871 nagrobek Bronisława Choynowskiego (1836-70), lekarza, profesora Szkoły Głównej Warszawskiej i Uniwersytetu Warszawskiego.
Pochodził z okolic Kijowa. Studia medyczne w Uniwersytecie Kijowskim ukończył ze złotym medalem. Stopień doktora medycyny uzyskał w roku 1863 na podstawie rozprawy O dobowym wahaniu temperatury w stanie zdrowia i choroby. Studiował potem w Krakowie, Pradze i Berlinie. Na stałe osiadł w Warszawie, gdzie habilitował się w roku 1865 w Szkole Głównej. Jako docent patologii i terapii szczegółowej wykładał tu dermatologię. W 1866 widzimy go w gronie założycieli „Gazety Lekarskiej”. Rok później otrzymał tytuł profesora adiunkta w Szkole Głównej, a po przemianowaniu jej na Uniwersytet Warszawski został jego profesorem nadzwyczajnym. Publikował prace naukowe z dermatologii i badań nad wahaniem temperatury ciała. Jest autorem krótkiego rysu dermatologii. Rozpoczął stosowanie u chorych termometru lekarskiego.
Zmarł młodo, zaraziwszy się tyfusem od chorego. Umysł analityczny, umiłowanie wiedzy, pracowitość, oddanie chorym, jasność i potoczystość wykładów – w takich słowach określił Choynowskiego w Polskim słowniku biograficznym Ludwik
Zembrzuski.
Autorem marmurowego popiersia Bronisława Choynowskiego jest Faustyn Cengler (1828-86), znany rzeźbiarz warszawski, pochodzący z Krakowa. Studiował w Krakowie, Dreźnie i Wiedniu, gdzie wykonał monumentalny pomnik konny arcyksięcia Karola (1860). W 1858 założył pracownię w Warszawie. Wykonywał na zamówienie rzeźbę dekoracyjno-architektoniczną, religijną, nagrobkową i portretową. Jego autorstwa jest portyk pałacu Kazimierzowskiego z sześcioma figurami alegorycznymi na attyce oraz posągi na budynku fizyki i chemii UW (1864). Cengler tworzył rzeźby dla kościołów w Warszawie, Kielcach, Rabsztynie, Olkuszu, Mohylewie. Wykonał wiele nagrobków. Na Powązkach zwracają uwagę piękne nagrobki dzieci: całofigurowe, naturalnej niemal wielkości, ubrane we współczesne stroje. Jego autorstwa jest też powązkowskie popiersie prof. Franciszka Bolemira Kwieta, Czecha, lektora języka i literatury czeskiej w Szkole Głównej Warszawskiej, autora rozprawy o filozofii Leibniza i gramatyki staroczeskiej.
Cengler wykonywał popiersia o nagich torsach, utrzymane w manierze neoklasycznej. Był krytykiem rzeźby i pedagogiem. Zmarł popełniwszy w chwili załamania samobójstwo w krakowskim hotelu.
(fig) |
