Rada podjęła uchwałę, w której zaapelowała o budowę wspólnego programu rozwoju nauki i edukacji, realizowanego poza i ponad wszelkimi podziałami.

Andrzej Pelczar

Nauka ponad podziałami

Prezydium Rady Głównej odbyło swe XII w bieżącej kadencji posiedzenie 18 października br. Posiedzenie plenarne Rady odbyło się 19 października. Przedstawiłem sprawozdania z kilku ważnych posiedzeń, w których brałem udział z ramienia Rady Głównej. W szczególności zapoznałem Radę z paroma najważniejszymi sprawami poruszanymi w trakcie plenarnego posiedzenia KRASP w Krakowie 30 września, informując o uchwaleniu przez KRASP Karty Krakowskiej oraz o dyskusji na temat projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

wspólny program

Nie mając miejsca na streszczanie tej dyskusji, w której - na tle ogólnej informacji o możliwych wariantach dalszych procedur, przedstawionej przez prof. Edmunda Wittbrodta, ministra edukacji narodowej - wypowiadali się m.in. (w kolejności wystąpień): prof. Piotr Węgleński, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, niżej podpisany oraz prof. Jerzy Woźnicki, rektor Politechniki Warszawskiej i przewodniczący KRASP. Rektor Węgleński był optymistą co do możliwości szybkiego uzgodnienia stanowisk Rady Głównej i KRASP w sprawach, które były i są przedmiotami różnicy zdań. Rektor Woźnicki nie widział takich możliwości. Odpowiadając rektorowi Węgleńskiemu, zgłosiłem oczywistą gotowość Rady Głównej do dalszych dyskusji o każdym z problemów związanych z projektem nowej ustawy. 1 października odbyły się uroczystości 600-lecia odnowienia Akademii Krakowskiej, z udziałem prezydenta i premiera, ministra edukacji narodowej, wielu innych przedstawicieli rządu i parlamentu. Przemówienie prof. Franciszka Ziejki, rektora UJ, zawierało m.in. ważną propozycję zawarcia, ponad podziałami politycznymi, porozumienia, mającego na celu rozwój szkolnictwa i nauki oraz przeznaczenia na rzecz edukacji majątku narodowego, co do którego przeznaczenia toczą się teraz gorące dyskusje. Rada podjęła uchwałę, w której, podzielając pogląd rektora UJ co do konieczności wyłączenia spraw oświaty, szkolnictwa wyższego i nauki - tak, jak to zrobiono ze sprawami armii i polityki zagranicznej - z dyskusji i sporów politycznych, zaapelowała o budowę wspólnego programu rozwoju nauki i edukacji, realizowanego poza i ponad wszelkimi podziałami.

konieczny zakres nowelizacji

W posiedzeniu Rady wzięli udział prof. Edmund Wittbrodt, minister edukacji narodowej i prof. Jerzy Zdrada, podsekretarz stanu w MEN. Z wypowiedzi ministra i wiceministra wynikała możliwość zastąpienia zamiaru przedstawienia projektu nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ewentualną nowelizacją obecnej ustawy o szkolnictwie wyższym. Biorąc pod uwagę takie posunięcie, Prezydium Rady już poprzedniego dnia przedyskutowało to zagadnienie i przygotowało projekt uchwały precyzującej poglądy Rady na temat koniecznego zakresu mogącej nastąpić nowelizacji. Uchwała ta stwierdza, że nowelizacja powinna obejmować co najmniej: wprowadzenie systemu akredytacji uczelni wyższych (oceny i kontroli ich działalności edukacyjnej), unormowanie odpłatności za usługi edukacyjne, unormowanie kompetencji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego (w szczególności w zakresie decyzji podejmowanych w wypadku negatywnej oceny działalności edukacyjnej szkoły, dokonanej przez Komisję Akredytacyjną), unormowanie pozycji prawnej doktorantów, wprowadzenie przepisów chroniących pracowników i studentów w razie likwidacji uczelni niepublicznej, przekazanie kompetencji Komisji Akredytacyjnej Wyższego Szkolnictwa Zawodowego nowej Komisji Akredytacyjnej, stworzenie podstawy prawnej dla działania konferencji rektorów (w szczególności KRASP), zdefiniowanie podstawowego i dodatkowego miejsca pracy nauczyciela akademickiego. W sprawie odpłatności Rada poparła ponownie rozwiązania przewidziane w projekcie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w wersji z maja br. W sprawie Komisji Akredytacyjnej, która miałaby być powołana przy Radzie Głównej, przedstawiono szczegółowe propozycje przepisów określających zadania, skład, sposób tworzenia Komisji Akredytacyjnej i jej usytuowanie względem Rady Głównej. Propozycje te są co do swej istoty niemal powtórzeniem tych, które przedstawiono MEN w trakcie uzgodnień międzyresortowych jeszcze w kwietniu br., z tym, że w przypadku nowelizacji nie przewiduje się zmiany składu i statusu Rady Głównej (co przewidywały propozycje przedstawione w trakcie uzgodnień międzyresortowych, przez formalne dołączenie do Rady prezydium Komisji Akredytacyjnej).

sprawy cząstkowe

Rada zaopiniowała pozytywnie poselski projekt ustawy o zakładach opieki zdrowotnej w części dotyczącej szpitali klinicznych (który jest zgodny z postulatami Rady mówiącymi o konieczności włączenia klinik do uczelni medycznych) oraz - zgłaszając pewne istotne zastrzeżenia, dotyczące w szczególności trybu przyjmowania kandydatów na wyższe uczelnie - projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (i niektórych innych ustaw). Omawiano wnioski o utworzenie nowych szkół oraz rozszerzenie uprawnień szkół już działających, a także zażalenia. Podam tym razem, dla lepszego zobrazowania prac Rady, liczby uwzględniające wszystkie sprawy "cząstkowe", które były rozpatrywane osobno, np. w ramach jednego wniosku o utworzenie szkoły, która miałaby prowadzić studia w zakresie kilku specjalności. przez sprawę "cząstkową" rozumiem omówienie wniosku o uruchomienie każdej z tych specjalności (co wymaga osobnego omawiania). Rozpatrzono więc ogółem 40 spraw tego typu, wydając opinie pozytywne w 14 przypadkach, a w 26 negatywne (w tym 3 oddalające zażalenia). Zaopiniowano pozytywnie 5, a negatywnie 4 wnioski jednostek organizacyjnych szkół wyższych o udzielenie prawa do nadawania stopni naukowych. Zaopiniowano pozytywnie, podtrzymując pewne uwagi szczegółowe, projekt umowy między Polską i Słowacją o wzajemnym uznawaniu stopni i tytułów naukowych.

Tytuł i śródtytuły pochodzą od redakcji.

Uwagi.