Nowe regulacje, powodujące wzmocnienie pozycji ministra oraz ograniczenie 
rekrutacyjnej autonomii uczelni, zostały zrównoważone zapisami gwarantującymi 
uczelniom udział w procesie podejmowania decyzji w najważniejszych sprawach.

Jerzy Woźnicki

W dniach 8-9 stycznia 2000 r. w Uniwersytecie Jagiellońskim odbyło się dwudniowe posiedzenie Prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich. W niedzielnej części posiedzenia wzięli udział: prof. Mirosław Handke, minister edukacji narodowej, wiceministrowie – prof. Jerzy Zdrada i dr Andrzej Karwacki oraz Emil Wąsacz, minister skarbu państwa.

Głównym tematem obrad był projekt nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Prezydium KRASP przyjęło wyniki prac zespołu ekspertów KRASP, działającego pod przewodnictwem prof. Jana Wojtyły, zawierające proponowane poprawki do przedłożonego przez MEN projektu ustawy i po wprowadzeniu korekt i uzupełnień przedstawiło propozycje poprawek ministrowi edukacji narodowej. We wspólnym oświadczeniu, podpisanym przez ministra edukacji narodowej oraz przewodniczącego KRASP, minister zadeklarował wprowadzenie do projektu ustawy propozycji poprawek przedstawionych mu przez Prezydium KRASP. Jednocześnie rektorzy zadeklarowali swoje poparcie dla projektu ustawy i gotowość wspierania działań ministra w celu uzyskania poparcia środowiska akademickiego dla tego projektu.

KORZYSTNE REGULACJE

12 stycznia br. na ręce przewodniczącego Komisji ds. Legislacyjnych i zarazem przewodniczącego zespołu ekspertów KRASP Ministerstwo Edukacji Narodowej przesłało jednolity tekst projektu ustawy, opracowany w wyniku wprowadzenia uzgodnionych w Krakowie poprawek. Po wprowadzeniu kilku poprawek redakcyjnych, ulepszających najnowszą wersję tekstu, zaakceptowaliśmy pismem KRASP z 13 stycznia 2000 r. tekst jednolity projektu ustawy jako zgodny z ustaleniami. Osiągnięty tym samym w ostatnich dniach zasadniczy postęp w pracach nad ustawą stał się możliwy dzięki wielkiemu wkładowi pracy rektorów – członków KRASP i naszych ekspertów, aktywnemu ich współdziałaniu z zespołem ekspertów MEN i naszej dobrej współpracy z ministrem edukacji narodowej.

Projekt nowej ustawy zawiera szereg istotnych i korzystnych regulacji. Gwarantuje minimum płacowe dla nauczycieli akademickich i wyraźnie wskazuje obowiązki państwa w zakresie finansowania konkretnych zadań wykonywanych przez publiczne szkoły wyższe, przy czym odpowiednie zapisy zostały skonstruowane tak, aby trudno je było odrzucić w dalszych pracach. Reguluje on w sposób korzystny dla uczelni sprawę odpłatności za studia, przewidując możliwość pobierania opłat od kandydatów przyjętych poza limitem bezpłatnych miejsc, wynikającym z kwoty finansowania z budżetu państwa. Zawiera właściwe i istotne dla szkolnictwa wyższego określenie formuły Rady Głównej Akredytacyjnej, powstałej z przekształcenia RGSzW. Przewiduje także umocowanie ustawowe KRASP, zapewniające, zgodnie ze standardami międzynarodowymi, odpowiednio znaczącą pozycję Konferencji na szczeblu całego systemu szkolnictwa wyższego. W ten sposób nowe regulacje, powodujące pewne wzmocnienie pozycji ministra oraz ograniczenie dotychczasowej rekrutacyjnej autonomii uczelni, będące nieuniknionym następstwem wybranego rozwiązania odpłatności za studia, zostały zrównoważone zapisami gwarantującymi uczelniom działającym wspólnie w ramach KRASP udział w procesie podejmowania decyzji w najważniejszych sprawach.

Jest oczywiste, że ukształtowany w dyskusjach z MEN projekt nowej ustawy stanowi z punktu widzenia KRASP rozwiązanie kompromisowe, uwzględniające istniejące realia oraz wymagania kalendarza politycznego. Przyjęcie tego projektu jako punktu wyjścia do prac rządowych, a następnie parlamentarnych było jednakże niezbędne dla stworzenia szans na poprawę sytuacji w szkolnictwie wyższym.

UCZELNIE 
STOWARZYSZONE

Oprócz kwestii ustawy Prezydium KRASP omawiało m.in. możliwości poszerzenia swojej formuły działania, tak aby w pracach KRASP mogli brać udział także rektorzy niektórych uczelni nie spełniających kryteriów członkostwa w KRASP (do KRASP mogą należeć jedynie uczelnie mające prawo do nadawania stopnia doktora). Biorąc pod uwagę uchwałę Konferencji Rektorów Polskich Uczelni Technicznych w sprawie udziału rektorów niektórych uczelni niepublicznych w pracach KRASP, Prezydium postanowiło zwrócić się do Zgromadzenia Plenarnego KRASP z wnioskiem o zmianę regulaminu Konferencji, która umożliwiłaby – poprzez wprowadzenie statusu uczelni stowarzyszonej – udział w pracach KRASP rektorom uczelni, które mają prawo do prowadzenia studiów magisterskich, bez względu na status własnościowy tych uczelni. Prezydium KRASP wyraziło przekonanie, że udział w pracach KRASP rektorów uczelni mających prawo do prowadzenia studiów magisterskich – w tym rektorów uczelni niepublicznych – będzie korzystny dla rozwoju szkolnictwa wyższego.

W związku z przedstawioną przez ministra edukacji narodowej propozycją udziału KRASP w pracach nad nową formą egzaminów maturalnych i zasadami uznawania wyników tych egzaminów podczas rekrutacji na studia wyższe, Prezydium KRASP uznało projekt „nowej matury” jako istotny i upoważniło Komisję ds. Integracji, Partnerstwa i Standardów Akademickich, działającą pod przewodnictwem prof. Andrzeja Mulaka, rektora Politechniki Wrocławskiej, do współdziałania z MEN oraz Centralną Komisją Egzaminacyjną w dalszych pracach nad tym projektem.

Uwagi.