Notatki Przewodniczącego RGSzW

Należy przeprowadzić głęboką analizę aktualnego stanu, 
wyjaśniając, jakie obecne struktury organizacyjne i podział 
kompetencji utrudniają prowadzenie prawidłowej polityki naukowej.

Andrzej Pelczar

 W czerwcu odbyły się dwa (33. i 34. w bieżącej kadencji) posiedzenia Prezydium (17 i 26 czerwca) oraz jedno plenarne Rady Głównej (25. w obecnej kadencji, 27 czerwca). Dodatkowe posiedzenie Prezydium (17 czerwca) poświęcono założeniom reformy systemu finansowania badań naukowych i propozycji utworzenia Ministerstwa Nauki (z równoczesną likwidacją KBN). Sprawy te przedstawił prof. Bogdan Fechner, który z ramienia Rady Głównej uczestniczy w posiedzeniach KBN. Postanowiono upoważnić prof. Fechnera do przedstawienia na forum KBN opinii i propozycji Prezydium dotyczących tych zagadnień.

NAUKA I SZKOLNICTWO WYŻSZE

Zagadnienia te stały się następnie jednym z głównych tematów posiedzenia Prezydium Rady 26 czerwca. Przyjęto na nim stanowisko Prezydium, które stwierdziło m.in., że propozycja przekształcenia obecnego KBN w Ministerstwo Nauki jest akceptowalna, z tym że powinno się najpierw przeprowadzić głęboką analizę aktualnego stanu, wyjaśniając, jakie obecne struktury organizacyjne i podział kompetencji utrudniają prowadzenie prawidłowej polityki naukowej. Powinna powstać – co przewiduje się we wstępnych założeniach – Rada Nauki, jako organ doradczy i opiniodawczy. Prezydium Rady Głównej uznało, że Rada Nauki powinna być wybieralna, z przewodniczącym wybieranym przez i spośród jej członków. Minister nauki posiadałby głos decydujący w sprawach dotyczących polityki naukowej, ale byłby zobowiązany do zasięgania opinii Rady Nauki we wszystkich ważnych sprawach, takich jak m.in.: ustanawianie aktów normatywnych dotyczących badań naukowych, ustalanie priorytetów w badaniach naukowych, podział środków finansowych pomiędzy obszary badań. Rada Nauki powinna mieć prawo do wyrażania, z własnej inicjatywy, opinii w sprawach nauki.

Prezydium Rady Głównej stwierdziło też m.in., że likwidacja KBN nie może oznaczać zaniechania zasady peer review przy ocenie wniosków o tzw. granty (zarówno imienne, jak i instytucjonalne) oraz reguły okresowej (parametrycznej) oceny jednostek badawczych. Obie te funkcje powinny spełniać merytoryczne komisje (czy też zespoły) powoływane przez ministra nauki spośród osób o odpowiednim autorytecie naukowym (co mogłoby zostać sformalizowane – dodajmy – na zasadzie podobnej do tej, jaka obowiązuje przy powoływaniu Państwowej Komisji Akredytacyjnej). Takie usytuowanie Rady Nauki oraz komisji merytorycznych względem ministra nauki byłoby analogiczne do obecnego usytuowania Rady Głównej i PKA wobec MENiS. Prezydium Rady Głównej stwierdziło ponadto, że logiczną konsekwencją oceny jednostek (wydziałów uczelni, instytutów) powinno być utrzymanie zasady bezpośredniego ich finansowania w ramach dotacji na działalność statutową. Istotne też jest zachowanie dotacji na badania własne.

Prezydium – nawiązując do wcześniejszych opinii dotyczących projektów nowego prawa o szkolnictwie wyższym – uznało, że celowe jest rozważenie możliwości utworzenia Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (sprawa ta wywołała ożywioną dyskusję, w której „rozrzut” głosów i opinii był bardzo znaczny). Stanowisko Prezydium należy traktować jako głos w dyskusji nad założeniami (czy też projektem takich założeń) omawianej reformy. Z tego też powodu Rada nie podejmowała żadnych formalnych uchwał. na podjęcie ewentualnej uchwały przyjdzie czas, gdy zostanie opracowany projekt odpowiedniej ustawy.

SPRAWOZDANIA I OPINIE

W częściach sprawozdawczych posiedzeń Prezydium i plenarnego Rady omówiono udział przedstawicieli Rady w różnych zebraniach i konferencjach. Ograniczę się do wspomnienia o konferencji w Waszyngtonie w dniach 7-8 czerwca (zorganizowanej przy okazji dużej konferencji odbywającej się w tym czasie z okazji 60-lecia Polish Institute of Arts and Sciences of America, czyli Polskiego Instytutu Naukowego w Ameryce, który swą działalnością zaznaczał kontynuację w czasach wojny działalności Polskiej Akademii Umiejętności) na temat „prywatyzacji szkolnictwa wyższego w Polsce”. Spośród uczestników przybyłych z Polski byłem chyba jedynym, który nie był związany z uczelniami niepaństwowymi. miałem okazję do przedstawienia opinii różniących się czasem znacznie od opinii innych uczestników.

Rada Główna zaopiniowała zdecydowanie negatywnie projekt zmian w ustawie o zawodzie pielęgniarki i położnej w częściach dotyczących takich form studiów licencjackich, które trwałyby tylko 2 lata i do których można by wliczać okresy nauki w szkołach średnich lub pomaturalnych. Oprócz zastrzeżeń merytorycznych zgłoszono sprzeciw wobec próby wprowadzania istotnych zmian uregulowań prawnych dotyczących szkolnictwa wyższego przez zmiany innych ustaw, np. ustaw o statusie pewnych grup zawodowych.

Rada zaopiniowała pozytywnie 13 wniosków o nadanie uprawnień do nadawania stopni naukowych, a negatywnie 6 takich wniosków oraz zaopiniowała pozytywnie 6 projektów standardów edukacyjnych dla studiów zawodowych i 2 dla studiów magisterskich.

28 i 29 czerwca brałem udział jako gość w Zgromadzeniu Plenarnym KRASP, które odbyło się w Gdyni, w poszerzonym składzie rektorów kończących obecną i zaczynających nową kadencję. Gościny udzieliła Akademia Marynarki Wojennej, obchodząca 80-lecie swego istnienia. Przewodniczącym KRASP na nową kadencję został prof. Franciszek Ziejka, rektor UJ, a wiceprzewodniczącymi prof. Piotr Węgleński, rektor UW i prof. Jerzy Dembczyński, rektor Politechniki Poznańskiej. Rektor Ziejka zaproponował, aby w uznaniu zasług dla KRASP nadać dotychczasowemu przewodniczącemu, rektorowi Jerzemu Woźnickiemu, status honorowego przewodniczącego – członka Prezydium KRASP. Propozycja ta została przyjęta przez Zgromadzenie Plenarne KRASP.

Tytuł i śródtytuły pochodzą od redakcji.
 

Komentarze