Wśród kilkunastu przypadków nierzetelności naukowej, które ostatnio trafiły w moje ręce i czekają na godną ekspozycję, kilka dotyczy karygodnych zachowań instytucjonalnych. Jeden z takich przypadków opisałem w marcowym numerze „FA” (3/04).
W kwietniowym odcinku („FA” 4/04) opisałem sprawę przyznania przez Uniwersytet Białostocki ponownego doktoratu Jerzemu Jankowskiemu, któremu cztery lata temu Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu odebrała ten stopień za plagiat. Nikt nie zareagował na ten skandal. A milczenie oznacza zgodę na takie praktyki.
Cztery lata temu na Wydziale Mechanicznym Politechniki Łódzkiej pojawił się skrypt dla studentów Mechanika ogólna. Zagadnienia wybrane, napisany przez dr. hab. inż. Zygmunta Towarka. Skrypt dobrze się sprzedawał wśród studentów, ale szybko się okazało, że na 112 zamieszczonych tam rysunków aż 107 zostało „wybrane” ze znanego podręcznika Mechanika ogólna, autorstwa nieżyjącego już prof. Jerzego Leyki. Do przejścia na emeryturę w 1981 był on wieloletnim szefem Instytutu Mechaniki Stosowanej PŁ. Wybuchł skandal, szczególnie że skrypt dostał dobrą recenzję od prof. Tadeusza Niezgodzińskiego, ucznia Leyki i obecnego kierownika Katedry Mechaniki Ogólnej, gdzie pracuje dr Towarek.
W końcu stycznia 2000 r. Rada Wydziału Mechanicznego prawie jednogłośnie potępiła ten bezczelny plagiat. Prof. Niezgodziński nie potrafił wytłumaczyć się przed Radą, dlaczego „nie zauważył”, że skrypt jest plagiatem tak znanego podręcznika, który stoi na półce w jego w gabinecie. Ponieważ sprawa stała się głośna na łamach łódzkiej prasy, ówczesny rektor, prof. Józef Mayer, skierował ją do Komisji Dyscyplinarnej. W marcu 2000 r. zapadło orzeczenie dyscyplinarne, karzące dr. Towarka naganą i zakazem pełnienia funkcji kierowniczych przez rok, aczkolwiek żadnej funkcji nie pełnił. Wydawnictwo uczelniane skrypt wycofało i zapłaciło nawet małe odszkodowanie PWN w Warszawie, posiadającemu prawa autorskie do podręcznika Leyki.
Czemu wracam do tej sprawy? Otóż ostatnio dr hab. Zygmunt Towarek postanowił zostać profesorem uczelnianym. Dziekan Piotr Kula skierował jego wniosek do 6-osobowej Komisji Konkursowej, której przewodził prof. Tomasz Kapitaniak. Po rozważeniu dorobku naukowego zagłosowano następująco: dwa głosy „za”, dwa głosy „przeciw” i dwa głosy „wstrzymujące się”. Prof. Kula uznał, że wniosek przeszedł, mimo iż statut uczelni wyraźnie mówi, że organ kolegialny podejmuje uchwały zwykłą większością głosów. Oznacza to, że liczba głosów na „tak” musi być większa od liczby na „nie”. Wniosek powędrował na Radę Wydziału, która głosami 33 do 18 zadecydowała o rozpoczęciu procedury nominacyjnej. Powołano recenzenta, prof. Romana Bogacza, który ma ocenić dorobek kandydata na profesora.
Czy osobę, która dokonała kilka lat temu plagiatu, można ocenić na tyle pozytywnie, aby jej powierzyć stanowisko profesora? Świetnie sobie przypominam, co publicznie powtarza prof. Janusz Tazbir: Osoba, która popełniła plagiat, traci mandat do nauczania i wychowywania młodzieży. Jaki wobec tego jest poziom morale polskiej profesury, skoro większość członków kolejnego wydziału, tym razem z Politechniki Łódzkiej, uważa, że okres czterech lat „oczyszcza” byłego plagiatora ze wszystkich grzechów i może on już starać się o nominację profesorską.
W październiku 2003 roku wysłałem na ręce władz Akademii Ekonomicznej w Krakowie dowody popełnienia plagiatu przez mgr Augustynę Tyczyńską-Ściwiarską z Urzędu Marszałkowskiego w Kielcach. W czerwcu 2002 ukończyła ona studia podyplomowe Małopolskiej Szkoły Administracji Publicznej tej uczelni, otrzymując Master of Public Administration za pracę dyplomową Założenia polityki Unii Europejskiej a rozwój województwa świętokrzyskiego (promotor: dr Łukasz Mamica). Jednak okazało się, że popełniła piracki plagiat, przejmując w całości tekst innej pracy. Tyczyńska zmieniła tylko stronę tytułową, co sugeruje, że miała dostęp do dyskietki komputerowej z całym tekstem pracy. W tekście nie zmieniono nawet przecinka, co świadczy, że promotor, dr Mamica, nawet nie zadał sobie trudu jej przeczytania. Przedstawiona w Krakowie praca była identyczna z pracą magisterską obronioną w 2001 przez mgr Annę Kubiec na Wydziale Zarządzania i Administracji Akademii Świętokrzyskiej im. Jana Kochanowskiego w Kielcach. Tytuł pracy: Założenia polityki Unii Europejskiej a rozwój województwa świętokrzyskiego. Anna Kubiec była podwładną p. Augustyny Tyczyńskiej.
Zanim skandal trafił na łamy gazet kieleckich i krakowskich, Augustyna wyjechała do Wielkiej Brytanii, gdzie z kolejnym mężem żyje zdrowo i szczęśliwie.
Co może oburzać, to fakt, iż rektor AE, prof. Ryszard Borowiecki, nigdy nie widział potrzeby poinformowania mnie, jak uczelnia załatwiła tę sprawę. Co zrobiono, aby odebrać wyłudzony dyplom i czy unieważniono magisterium. Milczał i milczy też dr Stanisław Mazur, dyrektor Małopolskiej Szkoły Administracji Publicznej AE, która prowadzi studia podyplomowe. Czy na tym polega słynna małopolska inicjatywa walki z plagiatami w Krakowie?
16 kwietnia br. KRASP wydała odezwę do rektorów o potrzebie wyeliminowania z uczelni m.in. pracowników akademickich, którzy popełniają plagiaty. Mam nadzieję, że dla rektora Uniwersytetu Gdańskiego, prof. Andrzeja Ceynowy, będzie to jak latarnia morska. Właśnie się wydało (brawo trójmiejska „Gazeta Wyborcza”!), że dziekan Wydziału Prawa UG, prof. Michał Płachta (znany i o dużym prestiżu profesor prawa międzynarodowego), w 2003 opublikował trzy artykuły naukowe. Ich tekst został w całości przejęty z dwóch prac magisterskich, których prof. Płachta był promotorem. Jest to ordynarny, piracki plagiat i w grę wchodzi kilkadziesiąt stron zawłaszczonego tekstu. 28 kwietnia br., po czterech dniach milczenia i apatii władz uczelnianych, dziekan Płachta zrezygnował z pracy w Uniwersytecie Gdańskim. Teraz kolej na postępowanie dyscyplinarne, ze sprawdzeniem całego dorobku naukowego.