Tożsamość i pieniądze

W międzynarodowym kongresie rektorów, zorganizowanym na przełomie kwietnia i maja w Lublinie pod hasłem „Szkolnictwo wyższe w jednoczącej się Europie”, uczestniczyli członkowie Rady Głównej: Jan Madey, Ryszard Mojak i Tadeusz Sławek. Prof. Sławek prowadził forum dyskusyjne i czynnie uczestniczył w formułowaniu Deklaracji Lubelskiej 2004. To ważne wydarzenie w życiu akademickim odbiło się szerokim echem w kraju i za granicą.

W dniach 3-5 maja byłem współorganizatorem i uczestnikiem seminarium Zespołu ds. Badań Środowiska Dyrektoriatu Nauki Komisji Europejskiej. Na spotkaniu, które odbyło się w Gdańsku, przedstawiłem Aspekty środowiskowe na różnych szczeblach edukacji w Polsce. Pośród omawianych spraw były prezentowane wstępne wytyczne 7. Programu Ramowego. Zgłosiłem postulat, aby w przewidywanym strumieniu finansowania badań podstawowych przewidzieć wsparcie badań służących kształceniu kadr (międzynarodowych sieci kształcących na poziomie doktoranckim).

W dniach 6-7 maja uczestniczyłem w trzecim już seminarium pod hasłem „Wspólne dyplomy kompozytorów polskich dalszy rozwój”, które odbyło się w Sztokholmie. Celem spotkania promującego idee Deklaracji Bolońskiej była ocena stanu obecnego i możliwości rozwoju kształcenia prowadzącego do wspólnych dyplomów. Ta forma edukacji mogłaby stać się ważnym czynnikiem integrującym kształcenie na obszarze Europy. Jednak utrudnienia formalne, nieufność instytucji kształcących, studentów i przyszłych pracodawców, a nade wszystko brak funduszy, ograniczają powstawanie wspólnie kształcących sieci międzynarodowych. Zgłosiłem postulat, aby w trakcie omawiania założeń 7. PR wyraźnie wyartykułować potrzebę finansowania badań wspomagających proces kształcenia. Chociaż w dyskusji przedstawiciele Komisji Europejskiej podzielali ten pogląd, to w dokumencie podsumowującym seminarium brak jest odniesienia do kwestii finansowych. Dobre idee są wartościowe, jednak bez środków trudno będzie budować europejską tożsamość.

Departament Szkolnictwa Wyższego MENiS zorganizował seminarium na temat „Europejskiej przestrzeni edukacyjnej i koordynacji Procesu Bolońskiego w Polsce”, które odbyło się 12 maja w Auli Małej Politechniki Warszawskiej. W wystąpieniu Kierunki studiów, standardy nauczania, dwustopniowość kształcenia akademickiego i wspólne dyplomy w europejskim obszarze szkolnictwa wyższego przedstawiłem wszystkie działania, jakie Rada w tym zakresie podejmuje. Głosy w dyskusji i liczne zapytania dowodzą, że wiele spraw dotyczących modelu kształcenia akademickiego budzi zainteresowanie, a niekiedy emocje.

Na zaproszenie prof. Zbigniewa Śmieszka, przewodniczącego Rady Głównej Jednostek Badawczo-Rozwojowych, uczestniczyłem 21 maja w XIII Forum JBR. W swoim wystąpieniu przedstawiłem sprawy powiązań nauki z edukacją oraz rozwojem społeczno-gospodarczym, a także współpracy instytucji reprezentujących różne piony nauki w Polsce. Wyraziłem pogląd, że niemożliwy jest we współczesnym świecie rozwój społeczny i gospodarczy bez nauki i edukacji, ale też nauka i edukacja winny być motorem postępu. Racjonalne współdziałanie nauki i edukacji jest niezbędne dla spełnienia oczekiwań społecznych.

W tym samym dniu, na konferencji zorganizowanej przez Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej na temat „Dobra praktyka i uznawanie kwalifikacji zdobytych w ramach kształcenia transnarodowego”, która odbyła się w gmachu Ministerstwa Gospodarki, przedstawiłem Problematykę wspólnych dyplomów i stopni w europejskim obszarze szkolnictwa wyższego. Ze szczególną uwagą wysłuchałem wystąpienia p. Carolyn Campbell z Wielkiej Brytanii, z-cy dyr. Biura Oceny Jakości Kształcenia Akademickiego. Była to też okazja do zapoznania się z angielskim systemem edukacji na poziomie wyższym.

W drugim dniu konferencji doktorantów i młodych naukowców pod hasłem „Przyszłość doktorantów i młodych naukowców w Polsce”, która odbyła się 22 maja na Wydziale Ekonomicznym Uniwersytetu Gdańskiego w Sopocie, podałem krótką informację o pracach Rady Głównej, aktualnych i proponowanych regulacjach kształcenia na poziomie doktoranckim oraz finansowaniu tej formy edukacji. Jedno z pytań dotyczyło możliwości uczestniczenia doktorantów w pracach Rady. Obiecałem, że przedstawię tę kwestię na najbliższym posiedzeniu.

W dniach 27-28 maja odbyły się dwa posiedzenia Komitetu Badań Naukowych, kończące i rozpoczynające nową kadencję. Wystąpienia prof. Michała Kleibera, ministra nauki i informatyzacji oraz wiceministrów podsumowywały okres miniony i wskazywały priorytety polityki naukowej w Polsce i UE. Pierwsze z posiedzeń zbiegło się ze wspólnym posiedzeniem Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Finansów Publicznych Sejmu RP, na których prezentowany był projekt ustawy o finansowaniu nauki. Powołana została podkomisja, która ma opracować raport o projekcie do połowy lipca.

W czerwcu Rada będzie opiniowała projekt ustawy „Prawo o szkolnictwie wyższym”, jaki wpłynął 19 maja od pani poseł Marii Nowak (w imieniu wnioskodawców poselskiego projektu), natomiast na posiedzeniu plenarnym 15 lipca przedstawimy raport z dyskusji środowiskowej na temat modelu kształcenia akademickiego, kierunków studiów i standardów nauczania.