Rektorzy poparli wariant w projekcie ustawy przewidujący 
bezpłatność studiów w granicach finansowania budżetowego i jednocześnie 
możliwość pobierania opłat za studia niefinansowane przez ministra.

Jerzy Woźnicki

14 października br. odbyło się spotkanie prezesa Rady Ministrów Jerzego Buzka z Prezydium KRASP. W spotkaniu tym, zorganizowanym z inicjatywy premiera, uczestniczył Mirosław Handke, minister edukacji narodowej, a także Kazimierz Marcinkiewicz, szef zespołu doradców premiera, Jerzy Zdrada, podsekretarz stanu w MEN oraz Andrzej Pelczar, przewodniczący Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego.

Przedstawiając – na prośbę premiera – najważniejsze problemy związane z pracami nad ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym, prof. M. Handke podkreślił kluczowe znaczenie ewentualnego poparcia projektu ustawy przez KRASP dla przebiegu procesu legislacyjnego i wymienił następujące kwestie, których sposób uregulowania w nowej ustawie ma bardzo istotne znaczenie dla funkcjonowania szkolnictwa wyższego, a jednocześnie wzbudza kontrowersje – także natury politycznej: współpłatność za studia, pomoc materialna dla studentów, wieloetatowość nauczycieli akademickich, zapewnianie jakości kształcenia.

STANOWISKO KRASP

Zabierając głos jako przewodniczący KRASP wymieniłem następujące główne obszary tematyczne, które są przedmiotem zainteresowania KRASP, a następnie – powołując się na dokumenty i opracowania KRASP – przedstawiłem jej stanowisko w odniesieniu do tych obszarów: reforma systemu oświaty (uchwała z 4 września 1999 r. popierająca działania ministra edukacji narodowej); prawo o szkolnictwie wyższym (opracowanie Model publicznej szkoły wyższej i jej otoczenia systemowego – zasadnicze kierunki nowelizacji prawa o szkolnictwie wyższym, uchwała z 4 września 1999 r. deklarująca gotowość merytorycznego wsparcia prac ministra nad projektem nowej ustawy); finansowanie szkolnictwa wyższego: poziom (uchwały z 6 czerwca 1999 r. i 4 września 1999 r. domagające się zwiększenia poziomu finansowania i podniesienia płac) oraz system (wystąpienie w imieniu rektorów na zebraniu plenarnym KRASP z udziałem premiera w czerwcu 1998 r. w SGGW z postulatem powiązania wysokości nakładów na szkolnictwo wyższe z liczbą nieodpłatnie kształconych studentów); nauka (opracowanie Założenia systemu badań naukowych – zasadnicze kierunki nowelizacji ustawodawstwa); współpraca międzynarodowa (deklaracja w sprawie integracji z Unią Europejską z listopada 1998 r. wzywająca współpracujące z KRASP narodowe konferencje rektorów do poparcia integracji w imię wartości europejskich); problemy specyficzne (uchwała z 4 września 1999 r. domagająca się pozostawienia szpitali klinicznych w strukturach uczelni medycznych, wniosek w sprawie wprowadzenia tytułu profesora sztuk oraz stopni naukowych doktora habilitowanego i doktora sztuk).

W dyskusji, w której zabrali głos wszyscy członkowie Prezydium KRASP, rektorzy poparli m.in. wariant II w projekcie ustawy, przewidujący bezpłatność studiów w granicach finansowania budżetowego i jednocześnie możliwość pobierania opłat za studia niefinansowane przez ministra. Wskazując słabe strony projektu, zwrócono przede wszystkim uwagę na kwestie wymienione w przygotowanym i przyjętym przez Prezydium KRASP 10 września br. opracowaniu Projekt stanowiska Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich w sprawie projektu ustawy „Prawo o szkolnictwie wyższym” przygotowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.

WYSTĄPIENIE PREMIERA

Ustosunkowując się do wypowiedzi rektorów i podsumowując dyskusję, premier przedstawił następujące stanowisko.

Istnieje grupa spraw niewzbudzających większych kontrowersji, które należy rozwiązać możliwie szybko, np.: kwestia tytułu naukowego i stopni naukowych w dziedzinie sztuki oraz wyłączenia w stosowaniu niektórych zapisów ustawy o finansach publicznych w odniesieniu do szkół wyższych. Propozycja utworzenia kanału edukacyjnego w telewizji publicznej, zgłoszona w dyskusji przez prof. S. Jurgę, wymaga analizy przez ekspertów. Kwestię zakresu autonomii uczelni i relacji uczelnie–minister należy uznać za wewnętrzną sprawę środowiska akademickiego. Sprawa odpłatności za studia pozostaje obecnie w rękach prawników.

Istnieje grupa problemów wymagających „dialogu politycznego”: pomoc materialna dla studentów – nowa propozycja ministra, zakładająca przekazanie uczelniom środków na świadczenia rzeczowe oraz wydatne zasilenie systemu kredytów studenckich, wydaje się właściwym rozwiązaniem; wieloetatowość nauczycieli akademickich – należałoby znaleźć rozwiązanie umożliwiające osiąganie przez nauczycieli akademickich odpowiedniego poziomu dochodów, uzyskiwanych dziś w wyniku zatrudnienia na kilku etatach, jako efektu pracy – być może w zwiększonym wymiarze – w jednej instytucji; zapewnienie odpowiedniej jakości kształcenia – kwestia ta ma absolutnie kluczowe znaczenie dla systemu szkolnictwa wyższego w Polsce. Należy wprowadzić powszechną akredytację i konsekwentnie realizować – nawet wbrew naciskom politycznym – postępowanie akredytacyjne w odniesieniu do wszystkich szkół wyższych. Pozostaje to w zgodzie z misją szkół wyższych i jest kwestią odpowiedzialności środowiska akademickiego wobec państwa.

Najbliższe posiedzenie Prezydium KRASP, podczas którego zostanie sformułowane jej stanowisko wobec przekazanego Prezydium przez ministra 2 września br. projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, odbędzie się 4 listopada br. 

Uwagi.