Nowy numer „Kwartalnika Historii Nauki i Techniki” (2/99) przynosi interesujące materiały do dziejów nauk przyrodniczych. Piotr K?hler przedstawia historię zielnika Uniwersytetu Jagiellońskiego, zbioru roślin założonego w Krakowie w roku 1780 przez młodego przyrodnika Jana Jaśkiewicza, absolwenta Uniwersytetu Wiedeńskiego. Zielnik UJ, jako jedyny w Polsce, należy do grupy 30 najstarszych herbariów na świecie. Nie posiada on dotąd swojej monografii. Autor przedstawia losy kolekcji, kolejnych nabytków, uszczupleń w wyniku zniszczenia oraz dzieje administrującego zbiorami Gabinetu Historii Naturalnej, jego ewolucję organizacyjną i specjalizację aż do roku 1910. Najlepszym administratorem zielnika był Ignacy Rafał Czerwiakowski, który w ciągu 35 lat pracy siedmiokrotnie zwiększył zasoby herbarium. Zbiór służył celom dydaktycznym. Do dziś pełni taką funkcję.

Anita Kulecka omawia w swym artykule archiwalia fizyków polskich w XX wieku. Archiwum Mariana Smoluchowskiego i Władysława Natansona posiada Biblioteka Jagiellońska. Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego przechowuje zbiory rękopisów po Stefanie Pieńkowskim. W posiadaniu Archiwum PAN znajduje się m.in. spuścizna Andrzeja Sołtana, Grzegorza Białkowskiego i Jerzego Pniewskiego. Krakowskie Archiwum PAN przechowuje materiały po Henryku Niewodniczańskim. Brak natomiast informacji o losach archiwum osobistego Leopolda Infelda. Cechą archiwów fizyków, jak też zbiorów po uczonych innych specjalności, jest rozproszenie. Np. materiały Marii Skłodowskiej znajdują się w kilku ośrodkach. Przy tym biblioteki i archiwa stosują odmienne metody opracowania. Na archiwalia fizyków składają się rękopisy, listy, taśmy z nagraniami, dokumentacja działalności dydaktycznej, pracy na stanowiskach akademickich, kontaktów zagranicznych.

W tym samym numerze „Kwartalnika Historii Nauki i Techniki” Roman Mierzecki referuje artykuł Alana E. Shapiry z Uniwersytetu Minnesota, zamieszczony w „The Chronicle of Higher Education” z lutego ubiegłego roku. Shapiro postuluje w nim głębsze zajęcie się historią nauki. Historycy nauki powinni badać jej istotę, analizować fakty, treść dzieł naukowych, rekonstruować sposoby rozumowania dawnych uczonych. Tymczasem częściej bada się wpływ opublikowania Principiów Newtona na innych uczonych niż treść samego dzieła angielskiego fizyka. Shapiro przeciwstawia się konstruktywistom, redukującym teorie naukowe do formy produktu stosunków społecznych i kulturalnych.

(fig)

Uwagi.