Brak postępu w pracach nad nowym systemem wynagrodzeń w państwowym
szkolnictwie wyższym powoduje zagrożenie obniżenia jakości kształcenia
i hamuje rozwój naukowej kadry akademickiej.

Andrzej Pelczar

W związku z koniecznością pilnego przedyskutowania projektów rozporządzeń MEN zmieniających poprzednie rozporządzenia w sprawach wynagrodzeń nauczycieli akademickich i pracowników nie będących nauczycielami akademickimi, zarówno w szkołach wyższych działających w oparciu o ustawę o szkolnictwie wyższym z 12 września 1990 r., jak i w wyższych szkołach zawodowych, zwołano 31. posiedzenie Prezydium Rady Głównej na 14 kwietnia i - działając zgodnie z upoważnieniem Rady z 25 marca br. - podjęto uchwałę na ten temat. Prezydium uznało za konieczne wysunąć istotne zastrzeżenia.

ANTYMOTYWACYJNE RELACJE

Stwierdzono m.in., że projektowana średnia podwyżka wynagrodzeń sprowadzi się de facto do rekompensaty inflacji lub do bardzo niewielkiego wzrostu realnego, który jednak nie będzie odpowiadał wzrostowi zadań szkolnictwa wyższego, mierzonego m.in. wzrostem liczby studentów. Stwierdzono ponadto, że nie zostały podjęte efektywne prace nad zmianą systemu wynagrodzeń nauczycieli akademickich państwowych szkół wyższych w proporcji do zwiększających się zadań dydaktycznych i naukowych oraz nie usuwa się wad strukturalnych aktualnego systemu. Wśród tych wad są m.in. antymotywacyjne relacje między wynagrodzeniami zasadniczymi dla poszczególnych stanowisk (szczególnie jaskrawo widać to na przykładzie relacji między wynagrodzeniem zasadniczym asystenta i profesora zwyczajnego), a także niewłaściwe rozpiętości między "widełkami" określającymi najniższe i najwyższe stawki dla danego stanowiska. W konkluzji stwierdza się, że brak postępu w pracach nad nowym systemem wynagrodzeń w państwowym szkolnictwie wyższym powoduje zagrożenie obniżenia jakości kształcenia i hamuje rozwój naukowej kadry akademickiej. W związku z tym: Prezydium Rady Głównej nie może zaopiniować pozytywnie przedstawionych propozycji zmian przedmiotowych rozporządzeń (poza rozporządzeniem zmieniającym rozporządzenie w sprawie podstawowych stanowisk prac, wymagań kwalifikacyjnych oraz zasad wynagradzania pracowników wyższych szkół zawodowych nie będących nauczycielami akademickimi), przyjmując je jedynie do wiadomości.

NOWE UCZELNIE

Kolejne posiedzenia, 32. Prezydium i 23. plenarne Rady Głównej, odbyły się 28 i 29 kwietnia br. Rada zaopiniowała pozytywnie projekt ustawy o utworzeniu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, który ma powstać w oparciu o ATK. Projekt ten był opiniowany przez senaty uniwersytetów: Jagiellońskiego, Warszawskiego i im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Były to opinie pozytywne. Rada zwróciła przy tym uwagę na sprawę formalną, dotyczącą brzmienia odpowiedniego przepisu ustawy o szkolnictwie wyższym, mówiącego o nadzorze władz kościelnych nad wydziałami teologicznymi uczelni państwowych.

Zaopiniowano pozytywnie projekty rozporządzeń Rady Ministrów o utworzeniu państwowych wyższych szkół zawodowych w Lesznie, Wałbrzychu, Krośnie i Płocku, jednak nie co do wszystkich specjalności, których uruchomienie projektowano w tych szkołach (co oznacza, że specjalności, które nie uzyskały opinii pozytywnych, nie powinny być, zdaniem Rady, uruchamiane). Podjęto też uchwały opiniujące wnioski o utworzenie szkół niepaństwowych, o rozszerzenia uprawnień szkół już działających (uchwał tych było łącznie 12, wydano 3 opinie pozytywne, 9 negatywnych) oraz o dokonanie zmian organizacyjnych w trzech uczelniach państwowych.

NACISKI NA RADĘ

Rozpatrzono też trzy zażalenia złożone przez wnioskodawców, których wnioski poprzednio zostały przez Radę zaopiniowane negatywnie. Uwzględniono jedno z tych zażaleń zmieniając - na pozytywną - konkluzję wcześniejszej opinii, gdyż uznano argumentację wnioskodawcy za słuszną, wobec możliwości innej niż to Rada przyjęła wcześniej, interpretacji wniosków wypływających z recenzji rzeczoznawcy. Podejmując uchwały, które nie uwzględniły zażaleń w dwóch innych sprawach, Rada zauważyła, że autorzy jednego z nich podjęli próby wywierania wielorakiego nacisku na Radę i jej poszczególnych członków, a do działań tych wciągnęli młodzież. Nie może to być akceptowane w środowisku akademickim, o wejście do którego zabiegają wnioskodawcy. Niezależnie od uwzględniania podstawowych aspektów merytorycznych i formalnych należy dodać, iż rozważana sprawa została teraz niespodziewanie ukazana w świetle innym niż do tej pory, gdyż trudno przypuszczać, by stosujący takie metody mogli stworzyć właściwą atmosferę i właściwe warunki oddziałujące wychowawczo na studentów, których mieliby kształcić.

Rada zaopiniowała dwa projekty umów międzynarodowych dotyczących wzajemnego uznawania dyplomów i stopni naukowych (jeden z nich był projektem wstępnym, opinia więc dotyczyła tylko samej idei zawarcia odpowiedniego porozumienia).

Po raz kolejny poruszano temat projektu nowej ustawy o szkolnictwie wyższym. W posiedzeniu plenarnym Rady uczestniczył prof. Mirosław Handke, minister edukacji narodowej, w posiedzeniu zaś Prezydium, prof. Jerzy Zdrada, wiceminister EN. Informacje o pracach nad tym projektem Rada otrzymała więc z pierwszej ręki. Rada zapoznała się wieloma szczegółami, ale opinia Rady zostanie sformułowana po otrzymaniu tekstu przeznaczonego do oficjalnej dyskusji środowiskowej.

Tytuł i śródtytuły pochodzą od redakcji.

Uwagi.