| Jan Jonston (1603-1675), syn Szymona Johnstona, szkockiego emigranta, był wybitnym lekarzem, przyrodnikiem, historykiem i filozofem, autorem dużej liczby dzieł z niemal wszystkich dziedzin ówczesnej wiedzy, m.in. jednej z pierwszych w Europie encyklopedii zoologicznych oraz dwóch podręczników historii powszechnej dla gimnazjum leszczyńskiego. Studiował w uczelniach szkockich, a także w Lejdzie i Cambridge. Bliski przyjaciel Jana Amosa Komenskiego, utrzymywał kontakty z wieloma uczonymi europejskimi. Jego dzieła tłumaczone były na kilka języków, wydawane i komentowane do końca XVIII wieku. W Lesznie przebywał w latach 1625-28 i 1636-56. Urodził się w Szamotułach, związany był też ze Składowicami koło Lubina, gdzie przebywał po spaleniu Leszna w roku 1656. Tam też zmarł.
Pomnik wybitnego przedstawiciela siedemnastowiecznego leszczyńskiego środowiska naukowego wzniesiono w parku miejskim, u zbiegu ulic Estkowskiego i Dąbrowskiego, na terenie dawnego cmentarza kalwińskiego, gdzie Jonston został pochowany. Inicjatorem ufundowania pomnika było Leszczyńskie Towarzystwo Kulturalne. Popiersie odsłonięto w czerwcu 1975 roku, w 300. rocznicę zgonu uczonego. W Lesznie odbyło się wówczas międzynarodowe sympozjum naukowe poświęcone postaci Jonstona.
Autorką monumentu jest poznańska rzeźbiarka prof. Magdalena Więcek-Wnuk. Pomnik składa się z trzech betonowo-lastrikowych brył prostopadłościennych i popiersia uczonego, odlanego w brązie. Na cokole wykuto stylizowany napis:
Jan Jonston 1603 - 1675 UCZONY I LEKARZ
LESZNO - SZAMOTUŁY - SKŁADOWICE
Zbigniew Gryczka, Dariusz Rott |
