| Białogon to dziś dzielnica Kielc. Mieści się tu Kielecka Fabryka Pomp – najstarszy zakład przemysłowy miasta. Na skwerze przed budynkami fabryki postawiono w roku 1957 pomnik Stanisława Staszica.
Kielce już w XVI i XVII wieku przeżywały rozkwit gospodarczy, związany z wydobyciem i przerobem rud ołowiu, miedzi i żelaza. Rozwinął się tu m.in. przemysł zbrojeniowy. Miasto wiele zawdzięcza polityce i koncepcjom Stanisława Staszica, wielkiego reformatora i wizjonera, zwolennika rozwoju przemysłu popieranego przez państwo. W roku 1816 Staszic, jako dyrektor Wydziału Przemysłu, Kunsztów i Handlu w rządzie Królestwa Polskiego, powołał w Kielcach Dyrekcję Główną Górniczą, a przy niej wyższą szkołę zawodową zwaną Akademią Górniczą. Obie placówki obsadził nielicznymi znawcami problematyki górnictwa i hutnictwa z Polski oraz zespołem specjalistów z Saksonii. Dyrekcja była urzędem państwowym, nadzorującym pracę poszczególnych zakładów przemysłowych. Powstała w roku 1818 Staszicowska koncepcja utworzenia Staropolskiego Okręgu Przemysłowego zakładała budowę szeregu fabryk metalurgicznych wzdłuż rzeki Kamiennej.
Uruchomiona w roku 1817 fabryka w Białogonie, nosząca wówczas nazwę Huty Aleksandra, pełniła rolę zakładów doświadczalnych Akademii Górniczej.
Wybudowano tu piece do wytopu ołowiu, miedzi i srebra. Staszic, autor odkryć geologicznych, udostępniał je państwu, popierał rozwój przemysłu i górnictwa, a także budowę dróg i mostów w rejonie świętokrzyskim.
Autorem białogońskiego popiersia jest prawdopodobnie Paweł Maliński, rzeźbiarz, o którym wielokrotnie już pisałem w tym cyklu. Brązowy odlew popiersia Staszica znamy z repliki w Częstochowie i z nagrobka na warszawskich Bielanach.
(fig) |
