Poprzedni Następny

Kronika

Młodzi slawiści

 TORUŃ  Młodzi slawiści spotkali się w dniach 20-22 września w Toruniu, aby dyskutować o współczesnych problemach badań nad językami słowiańskimi. I Ogólnopolską Konferencję Młodych Slawistów zorganizował Instytut Filologii Słowiańskiej UMK. Jest to jeden z nielicznych przykładów spotkania naukowego przeznaczonego wyłącznie dla naukowców nie będących tzw. samodzielnymi pracownikami naukowymi. Do Torunia zjechali młodzi poloniści i językoznawcy m.in. z Opola, Łodzi, Warszawy, Tyczyna, Wrocławia, Lublina, Poznania, Zielonej Góry i Szczecina.

Rok 1920

 WARSZAWA  Bitwa Warszawska i operacja niemeńska, sojusz polsko-ukraiński i polsko-łotewskie współdziałanie w walkach z bolszewikami, to tematy międzynarodowej konferencji naukowej Rok 1920. Osiemdziesięciolecie zwycięstwa polskiego nad Armią Czerwoną, która odbyła się w dniach 21-23 września. W spotkaniu zorganizowanym przez Instytut Historii PAN, Wojskowy Instytut Historyczny Akademii Obrony Narodowej i Wyższą Szkołę Humanistyczną w Pułtusku, uczestniczyli uczeni z Polski, Rosji, Litwy, Łotwy, Ukrainy, Białorusi, Finlandii, Francji, Estonii, Rumunii, Niemiec i Słowacji. Omówiono przebieg działań wojennych, działalność dyplomatyczną Polski w czasie wojny, reperkusje międzynarodowe, w tym echa wojny polsko-bolszewickiej we Francji i USA. Uzupełnieniem sesji była podróż historyczno-wojskowa bitewnym szlakiem Ossów - Radzymin - Wyszków - Pułtusk.

Młodzi naukowcy

 AMSTERDAM  Grzegorz Niedźwiecki z Piotrowic (woj. lubelskie) zdobył jedną z trzech głównych nagród w XII Konkursie Prac Młodych Naukowców Unii Europejskiej. Odkrył on i opisał nowe ślady dinozaurów w Górach Świętokrzyskich. Drugi z polskich uczestników konkursu, Jakub Wojtaszczyk z Warszawy, otrzymał wyróżnienie za pracę O liczbie podziałów wielokąta wypukłego na równoległoboki. Finał konkursu odbył się 23 września w Amsterdamie. Konkurs organizowany przez Komisję Europejską od 1989 r. ma na celu promocję zainteresowań badawczych wśród młodzieży w zakresie nauk ścisłych, przyrodniczych i technicznych. Młodzi polscy naukowcy uczestniczyli już w sześciu konkursach zdobywając siedem nagród.

Zamrażanie górotworu

 KRAKÓW  W dniach 25-27 września w AGH po raz szósty odbyła się międzynarodowa konferencja Budownictwo podziemne 2000. Specjaliści zajmujący się konstrukcjami podziemnymi rozproszeni są w różnych działach gospodarki: górnictwie, hydroenergetyce, komunikacji. Konferencja miała na celu wymianę doświadczeń i informacji między uczonymi i praktykami, zajmującymi się projektowaniem i wykonywaniem konstrukcji podziemnych, od przejść dla pieszych i garaży, aż po tunele metra i podziemne składowiska odpadów. Dyskutowano m.in. o geotechnice budowli podziemnych, technologii drążenia tuneli o dużym przekroju, zabezpieczaniu zabytkowych budowli i unikatowych technologiach, stosowanych w tego rodzaju pracach, np. zamrażaniu górotworu.

Symulacje MD

 GDAŃSK  W dniach 28-30 września w Politechnice Gdańskiej odbyło się I Krajowe Sympozjum Symulacje MD w Polsce, zorganizowane przez Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej oraz Centrum Informatyczne TASK. Celem spotkania była prezentacja aktualnego stanu prac nad nowymi algorytmami, wariantami oraz niekonwencjonalnymi zastosowaniami dynamiki molekularnej w fizyce i biofizyce. W sympozjum udział wzięło ok. 60 specjalistów pracujących w dziedzinie dynamiki molekularnej z 15 uczelni i instytutów naukowych z całego kraju. W trakcie sympozjum wygłoszono 13 wykładów plenarnych i 16 komunikatów oraz zaprezentowano 19 posterów, a streszczenia wystąpień można znaleźć na stronie http://www.task.gda.pl/MD-2000.

Nagroda za zimne enzymy

 ŁÓDŹ  Podczas odbywającego się w Brugii (Belgia) w dniach 27-28 września Forum for Applied Biotechnology pracownicy Instytutu Biochemii Technicznej Politechniki Łódzkiej przedstawili wyniki swoich badań nad zimnymi enzymami. Praca wzbudziła wielkie zainteresowanie uczestników spotkania. Jego wyrazem był dyplom komitetu organizacyjnego sympozjum oraz nagroda (jedyna na Forum) przyznana przez firmę Yakult - wielkie międzynarodowe przedsiębiorstwo z siedzibą w Japonii, zatrudniające 24 tys. osób. Firma Yakult zobowiązała się też do opłacenia udziału jednego z autorów w przyszłorocznym Forum. Instytut Biochemii Technicznej PŁ posiada jedną z nielicznych w świecie kolekcji morskich i glebowych drobnoustrojów antarktycznych.

11 honorowych doktoratów

 KRAKÓW  28 września podczas uroczystości z okazji 600-lecia odnowienia Akademii Krakowskiej godność doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego przyznano: Danielowi Beauvois, Kornelowi Gibińskiemu, Michałowi Głowińskiemu, Franciszkowi Kokotowi, Mirosławowi Mossakowskiemu, Stanisławowi Stommie, Michałowi Szwarcowi, Władysławowi Świąteckiemu, Andrzejowi Tarkowskiemu, Andrzejowi Trzebskiemu i Tomasowi Venclovie. Wybitnych uczonych uhonorowano w ten sposób za zasługi dla nauki oraz związki z UJ. Venclova i Stomma zostali ponadto wyróżnieni za zasługi w działalności opozycyjnej wobec totalitarnego systemu komunistycznego.

Totalitaryzm i autorytaryzm

 WARSZAWA  Historia totalitaryzmu i jego ślady w dzisiejszym życiu były tematem obradującej w dniach 28-30 września międzynarodowej konferencji Totalitaryzm i autorytaryzm w Europie z bliższej i dalszej perspektywy. W spotkaniu, zorganizowanym przez Instytut Historii PAN i Niemiecki w Warszawie Instytut Historyczny, uczestniczyli historycy, politolodzy, prawnicy i socjologowie z 12 państw europejskich. Dyskutowano nad fenomenem politycznym i społecznym, jakim były występujące w XX w. w Europie systemy totalitarne i autorytarne, jak nazizm, komunizm, faszyzm czy ich specyficzne odmiany, reprezentowane przez rządy Franco w Hiszpanii czy Tito w Jugosławii. Szukano odpowiedzi na pytanie, skąd brała się fascynacja i masowe poparcie dla systemów totalitarnych w III Rzeszy i ZSRR. Zaprezentowane zostały niemieckie doświadczenia obrachunków z nazizmem.

Nowy wydział

 SIEDLCE  1 października studia na Wydziale Zarządzania Akademii Podlaskiej rozpoczęły 2153 osoby. Nowa jednostka została wyodrębniona z największego w tej uczelni Wydziału Humanistycznego. Kadrę nowego wydziału stanowi 42 pracowników naukowych, a jego dziekanem został prof. Władysław Ratyński. Jak zapowiedział prof. Antoni Jówko, rektor AP, jest to początek zmian w uczelni, które mają doprowadzić do lepszego dopasowania kierunków studiów do lokalnego i krajowego rynku pracy.

Nagroda Michałka

 TORUŃ  Miesięcznik "Kino" za najlepszą książkę o tematyce filmowej wydaną w 1999 roku uznał Zwierciadło Bergmana dr. hab. Tadeusza Szczepańskiego, pracownika Instytutu Literatury Polskiej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Autor otrzymał nagrodę im. Bolesława Michałka. Dr Szczepański jest historykiem filmu, krytykiem i tłumaczem, pracuje w Uniwersytecie Gdańskim oraz w UMK. W latach 1988-94 redagował "Film na świecie". Tłumaczył Obrazy Ingmara Bergmana oraz jego utwory literackie. Jest autorem pracy Eisenstein. U źródeł twórczości (1986) oraz współredaktorem tomów: Eisenstein - artysta i myśliciel (1982) i Zbigniew Cybulski. Aktor XX wieku (1997). Zwierciadło Bergmana nagrodzono już po raz drugi. Wcześniej pozycję tę docenił Wydział Nauk Społecznych Polskiej Akademii Nauk, przyznając autorowi nagrodę w dziedzinie historii sztuki.

Planetoida Tarskiego

 WARSZAWA  Planetoida nr 13672, odkryta w 1997 r. przez amerykańskich astronomów otrzymała imię prof. Alfreda Tarskiego (1901-83), światowej sławy polskiego matematyka i filozofa, działającego od 1939 r. w USA. Prof. Tarski, uczeń Wacława Sierpińskiego, współtwórcy warszawskiej szkoły matematycznej, w latach 1925-39 związany z Uniwersytetem Warszawskim, a od roku 1942 profesor Uniwersytetu w Berkeley, zajmował się zagadnieniami współczesnej logiki matematycznej oraz semantyki. W ostatnich latach zapanowała moda na nazywanie nowo odkrytych planetoid imionami ludzi zasłużonych dla nauki i kultury. Uczczono w ten sposób Jana Heweliusza, Grzegorza Sitarskiego, Tomasza Kwiatkowskiego, Tadeusza Michałowskiego oraz Marię i Piotra Curie.

Doktorat h.c. - prof. Jan Kmita

 WROCŁAW  4 października Politechnika Wrocławska nadała doktorat honoris causa swemu byłemu rektorowi prof. J. Kmicie. Jest on znanym specjalistą z dziedziny budowy mostów. Spora część spośród 120 publikacji naukowych uczonego poświęcona jest zagadnieniom statyczno-wytrzymałościowym. Ma też w swym dorobku 6 patentów. Jest cenionym pedagogiem, wypromował 11 doktorów. Uzyskał poprzednio doktoraty h.c. Politechniki Poznańskiej i Politechniki Krakowskiej. Pełni szereg funkcji społecznych, m.in. jest członkiem Centralnej Komisji ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych.

Wenus z Karamelu

 WARSZAWA  "Wenus z Karamelu" - niewielką terakotową figurkę kobiety sprzed przeszło 4,5 tys. lat odkryli archeolodzy z Uniwersytetu Warszawskiego w Tell Karamel koło Aleppo w Syrii. Natrafiono tam na pozostałości starej zabudowy mieszkalnej i wielki kamienny grobowiec z pochówkiem kobiety i dziecka. Badania prowadzone pod kierownictwem prof. Ryszarda Mazurowskiego ujawniły, że są to ślady mało jeszcze znanej kultury z wczesnej epoki brązu z pierwszej poł. III tysiąclecia. Znaleziona w ruinach osady "Wenus" jest jednym z nielicznych okazów zachowanych w całości. Dotąd znane były jedynie fragmenty takich figurek. Uczeni wiążą figurkę z popularnym w epoce brązu kultem Bogini Matki i bóstwa płodności.

Nagroda Prusa

 LUBLIN  4 października w Bibliotece Uniwersyteckiej KUL wręczona została Nagroda Literacka im. Bolesława Prusa w dziedzinie prozy za lata 1998-99. Otrzymała ją prof. Irena Sławińska, teatrolog i badaczka Norwida, za książkę wspomnieniową Szlakami moich wód. Nagrodę specjalną dla młodych autorów otrzymał Tomasz Królak za książkę Kontemplacja i zdradzony świat. Rozmowy z prof. Stefanem Swieżawskim. Fundatorami nagród i organizatorami uroczystości były: Stowarzyszenie Pisarzy Polskich Oddział w Lublinie, Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego, Urząd Miasta Lublina, Biblioteka Uniwersytecka KUL i Wydawnictwo "Norbertinum".


Doktorat h.c. - prof. Donald Kassebaum

 POZNAŃ  Doktorat honorowy poznańskiej Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego otrzymał prof. D. Kassebaum. Amerykański lekarz i uczony został uhonorowany m.in. za działalność w zakresie wprowadzania systemu ocen kształcenia medycznego, dbania o wysoki standard kształcenia oraz prace nad metodologią procesu akredytacji uniwersyteckich szkół medycznych. Brał udział w postępowaniu dotyczącym uznania przez stronę amerykańską równorzędności programów nauczania medycyny w Polsce i USA. D. Kassebaum zajmował się też reformowaniem programów kształcenia w uczelniach medycznych oraz zagadnieniem finansowania działalności szpitali klinicznych. Jako badacz interesował się elektrofizjologią serca i chorobą niedokrwienną serca.

Doktorat h.c. - ks. dr kard. Henryk Gulbinowicz

 WROCŁAW  5 października doktorat honorowy wrocławskiej Akademii Rolniczej otrzymał ks. dr kard. H. Gulbinowicz, metropolita wrocławski. Jest on autorem prawie 300 prac z zakresu teologii moralnej, historii kościoła, eklezjologii, ekumenizmu, teologii pastoralnej. Przez 12 lat wykładał teologię w Wyższym Seminarium Duchownym "Hosianum" w Olsztynie. Obecnie jest wykładowcą i kanclerzem Papieskiego Fakultetu Teologicznego we Wrocławiu. Po objęciu przez ks. Gulbinowicza funkcji kanclerza PFT w uczelni pojawili się świeccy studenci i nastąpił bezprecedensowy jej rozwój. Ks. Gulbinowicz był inicjatorem wielu sympozjów teologicznych. AR przyznała mu doktorat za całokształt działalności naukowej i społecznej.

Co z rolnikiem?

 ŁÓDŹ  5 października w Wyższej Szkole Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi odbyła się konferencja poświęcona określeniu potrzeb szkoleniowo-edukacyjnych absolwentów szkół rolniczych. Uczelnia podpisała umowę z Ministerstwem Pracy i Polityki Socjalnej na przetestowanie i wydanie pakietu szkoleniowego dla uczniów szkół rolniczych. projekt ma służyć przygotowaniu absolwentów do skutecznego wejścia na rynek pracy. Podczas konferencji mówiono o rozwoju przedsiębiorczości na wsi. W ramach warsztatów wypracowano koncepcje pakietu szkoleniowego, który będzie realizowany w szkołach rolniczych.

Domeyko w UJ

 KRAKÓW  10 października odbyło się sympozjum Ignacy Domeyko dr Honoris Causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na spotkaniu, w którym uczestniczyli liczni przedstawiciele pięciu gałęzi rodu Domeyków z czterech kontynentów, przypomniano kontakty Ignacego Domeyki z UJ oraz Polską Akademią Umiejętności. Prof. Luis Riveros Cornejo, rektor Uniwersytetu Chilijskiego w Santiago, mówił o wkładzie Domeyki w rozwój Uniwersytetu Chilijskiego. Prof. Zdzisław Ryn, były ambasador Polski w Chile, przypomniał sylwetkę znakomitego polskiego uczonego. Prof. Claudio Canut de Bon i prof. Alfonso Carvajal (Uniwersytet w La Serena, Chile) mówili o śladach działalności Ignacego Domeyki w Coquimbo i na Atakamie. W Muzeum Collegium Maius odbyła się okolicznościowa wystawa poświęcona Ignacemu Domeyce.

Doktorat h.c. - prof. Mirosław Mossakowski

 BIAŁYSTOK  Prof. M. Mossakowski, prezes Polskiej Akademii Nauk, został doktorem honorowym obchodzącej właśnie 50-lecie istnienia Akademii Medycznej w Białymstoku. Uczony jest wybitnym specjalistą w zakresie neurologii, neuropatologii i histopatologii. Zajmował się m.in. wpływem niedostatku tlenu na ośrodkowy układ nerwowy. Opublikował ponad 190 prac naukowych i 23 podręczniki. Jest dyrektorem Centrum Medycyny Klinicznej i Doświadczalnej PAN w Warszawie. Jest współzałożycielem Stowarzyszenia Neuropatologów Polskich oraz Międzynarodowego Towarzystwa Neuropatologicznego. Przewodniczył Europejskiej Federacji Towarzystw Neuropatologicznych.

2 x CERN

 KRAKÓW  W Muzeum Przyrodniczym w Krakowie czynna była, zorganizowana wspólnie przez Instytut Fizyki Jądrowej im. H. Niewodniczańskiego oraz CERN, wystawa poświęcona działalności Europejskiego Laboratorium Cząstek. Zaprezentowano na niej modele urządzeń wykorzystywanych w CERN, prezentowano wykłady popularnonaukowe oraz filmy poświęcone problematyce badań cząstek elementarnych. Niemal równocześnie w CERN czynna była wystawa polskiego przemysłu. swoją ofertę prezentowały tam polskie przedsiębiorstwa zainteresowane udziałem w przetargach ogłaszanych przez Europejskie Laboratorium Cząstek.

SGI 2000

 KRAKÓW  W dniach 11-14 października odbyła się w Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH konferencja użytkowników systemów Silicon Graphics - SGI 2000, zorganizowana przy współpracy firm SGI i ATM SA. Przy okazji spotkania w Cyfronecie zainstalowano 128-procesorowy superkomputer SGI Origin 2000. Jest to najsilniejszy pod względem mocy obliczeniowej superkomputer należący do polskiego środowiska akademickiego, a zapewne także najsilniejszy w naszej części Europy. Urządzenie dysponuje 40 GB pamięci operacyjnej i 136 GB przestrzeni dyskowej. Jego moc obliczeniowa wyniesie 73 Gflops, czyli 73 miliardy operacji zmiennoprzecinkowych na sekundę. Urządzenie ma szansę trafić na listę TOP 500, zawierającą spis najpotężniejszych maszyn obliczeniowych na świecie. Jeden z zainstalowanych w ACK Cyfronet komputerów trafił na tę listę w 1996 r.

Doktorat h.c. - prof. Leszek Kołakowski

 SZCZECIN  14 października tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Szczecińskiego odebrał prof. L. Kołakowski, jeden z najwybitniejszych polskich filozofów. w swoim przemówieniu uczony nawiązał do przypadającego akurat wtedy dnia nauczyciela, mówiąc, że jest to jeden z najważniejszych dla społeczeństwa a niedocenianych zawodów. Prof. Kołakowski został wyróżniony przez uczelnię za zasługi w dziedzinie nauk humanistycznych. Jest on jedenastym doktorem honorowym USz. w 15-letniej historii uczelni.

Doktorat h.c. - prof. Bożena Chrząstowska

 KRAKÓW  16 października prof. B. Chrząstowska z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza otrzymała tytuł doktora honoris causa Akademii Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Prof. Chrząstowska opublikowała szereg ważnych książek poświęconych teorii literatury i kształceniu literackiemu w szkole. Uważana jest za twórczynię nowoczesnej teorii kształcenia literackiego. Bierze udział w pracach organizacyjnych związanych z reformą programów szkolnych. Jest przewodniczącą Komisji Dydaktyki Szkolnej i Akademickiej Komitetu Nauk o Literaturze PAN. Od 10 lat redaguje miesięcznik "Polonistyka".

Drogi do integracji

 SIEDLCE  16 października w Akademii Podlaskiej odbyła się II ogólnopolska konferencja naukowa Drogi do integracji, zorganizowana przez Katedrę Pedagogiki Integracyjnej Instytutu Pedagogiki AP. Uczelnia od 10 lat realizuje program kształcenia integracyjnego studentów niepełnosprawnych. Obecnie stanowią oni 5 proc. ogółu studentów tej uczelni, co daje najwyższy wskaźnik w skali kraju. Pracownicy naukowi prowadzą obserwacje i badania nt. funkcjonowania osób niepełnosprawnych w roli studentów. W tym roku uruchomiono w AP Podyplomowe Studium Pedagogiki Integracyjnej.

Doktorat h.c. - Jan Krenz

 POZNAŃ  16 października poznańska Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego nadała pierwszy w swej 80-letniej historii doktorat honorowy. Zaszczytnym tytułem wyróżniono wybitnego dyrygenta i kompozytora J. Krenza. Artysta karierę rozpoczynał jako dyrygent Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach, kierował też Teatrem Wielkim w Warszawie. W latach 1979-83 był dyrektorem muzycznym miasta Bonn w Niemczech. Był też związany z Poznaniem, gdzie przygotował i prowadził swój pierwszy spektakl operowy. Obchody jubileuszu 80-lecia poznańskiej uczelni muzycznej zamknął koncert w wykonaniu Orkiestry Symfonicznej Studentów Akademii Muzycznej pod dyrekcją J. Krenza.

Walka o niepodległość

 PUŁTUSK  Warszawa i Mazowsze w walce o niepodległość kraju w latach 1794-1920 to temat sesji naukowej, zorganizowanej w dniach 19-20 października przez Wyższą Szkołę Humanistyczną w Pułtusku, Mazowiecki Ośrodek Badań Naukowych i Muzeum Niepodległości w Warszawie. Na sesji, w której udział wzięło kilkudziesięciu historyków, zaprezentowano polityczne i militarne znaczenie Warszawy w walce o niepodległość od Insurekcji Kościuszkowskiej w 1794 r. aż do wojny polsko-bolszewickiej 1919-20. Przypomniano też przebieg działań wojennych na Mazowszu.


Człowiek i woda

 KRAKÓW  20 października w Politechnice Krakowskiej odbyła się konferencja Systemy zaopatrzenia w wodę i usuwania ścieków u progu trzeciego tysiąclecia, zorganizowana przez Wydział Inżynierii Środowiska PK. Podczas sesji mówiono m.in. o systemach kanalizacyjnych na terenach nieuzbrojonych, prognozach rozwoju systemów wodociągowych w najbliższych latach, roli społecznych stowarzyszeń w branży wodociągów i kanalizacji. Prof. Artur wieczysty, który świętował jubileusz 45-lecia pracy naukowej, wygłosił referat Człowiek i woda. Retrospekcje.


Absolwenci UMCS

 LUBLIN  22 października odbyło się i Walne Zebranie Stowarzyszenia Absolwentów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Zostało ono zarejestrowane 1 września. Jego celem jest utrzymywanie łączności absolwentów z macierzystą uczelnią, promowanie osiągnięć absolwentów UMCS, krzewienie tradycji uniwersytetu, kreowanie korzystnego obrazu UMCS, przyczynianie się do wszechstronnego rozwoju uczelni oraz udzielanie wsparcia członkom stowarzyszenia znajdującym się w niedostatku i chorobie. Władze UMCS wiążą ze stowarzyszeniem, na czele którego stoi Lesław Paga, nie tylko nadzieję na promocję uczelni, ale także na uzyskanie realnego wsparcia inicjatyw uniwersyteckich ze strony przedsiębiorstw, w których pracują i którymi kierują absolwenci UMCS.

Klaster dla TASK

 GDAŃSK  Centrum Informatyczne Trójmiejskiej Akademickiej Sieci Komputerowej wzbogaciło się ostatnio o klaster o wydajności 150 Gflopsów, zbudowany na płytach czteroprocesorowych z zastosowaniem najnowocześniejszych procesorów Intel Xeon 700 MHz z 1 MB cache, z pamięcią 521 MB RAM. Zakup klastra o wartości 400 tys. dolarów został w 45 proc. sfinansowany przez firmy Intel i Wirtualna Polska. Inwestycja ta jest związana z "Programem rozwoju infrastruktury informatycznej polskiego środowiska naukowo-badawczego na lata 2001-2005" zatwierdzonym do realizacji przez KBN.

Co w prasie piszczy?

Akredytacyjny zawał?

W ubiegłym roku skontrolowaliśmy 18 wyższych szkół zawodowych: 8 państwowych, 10 niepaństwowych - mówi prof. Marek Witkowski, przewodniczący Komisji Akredytacyjnej Wyższego Szkolnictwa Zawodowego. - Żadna nie dostała oceny pozytywnej bezwarunkowej, a dwie otrzymały oceny negatywne. Żadna z wyższych szkół zawodowych nie jest w stanie wywiązać się z warunku, by przeważającą formą nauki były studia dzienne, a nie zaoczne czy wieczorowe, są też trudności z zatrudnieniem właściwej kadry. Sprawdzanie szkół jest bardzo kosztowne. Komisja nie wydała na razie żadnej akredytacji. A jeśli nowe prawo o szkolnictwie wyższym nie wejdzie w życie, to wkrótce Komisja będzie musiała zająć się opiniowaniem wniosków niepaństwowych uczelni, którym kończy się zezwolenie na działalność, uzyskane na podstawie ustawy o szkolnictwie wyższym, a które nie uzyskały zgody na studia magisterskie, podlegają więc ustawie o wyższych szkołach zawodowych. (Anna Paciorek, Studia ze znakiem jakości, "Rzeczpospolita", 18.10.2000)

Ranga pedagogiki

Każdy, kto zna choć trochę środowisko akademickie, wie, że pedagogika stanowi jedno z najsłabszych ogniw współczesnej humanistyki. Powstają tam z reguły najsłabsze doktoraty i habilitacje, a poziom studentów - z racji ogromnej ich liczby - jest wyraźnie niższy od przeciętnego. Środowisko to, które w rzeczywistości akademickiej znajduje się raczej w niższych rejonach uniwersyteckich hierarchii, uzyskało przemożny, nieproporcjonalny do swojej rangi wpływ na kształt dzisiejszej szkoły. (Ryszard Legutko, Szkoła i jej wrogowie, "Nowe Państwo", 13.10.2000)

Student a uczelnia

Uważam za wysoce niewłaściwe stosowanie terminologii handlowej czy "biznesowej" w szkolnictwie wyższym i używanie np. nazwy "klient" w odniesieniu do studenta. W relacjach uczelnia-student nie ma mowy o stosowaniu zasad "klient ma zawsze rację" i "klient płaci i wymaga". Tutaj "klient" nie zawsze będzie miał rację (choćby wtedy, gdy uczelnia odmówi przyjęcia go na studia), nie może też oczekiwać, że gdy zapłaci, to "będzie nauczony"; musi przecież sam studiować! To nie relacje klient - usługodawca, lecz partnerskie relacje we wspólnocie akademickiej. (Andrzej Pelczar, Edukacyjne dylematy, "Tygodnik Powszechny", 15.10.2000)

Bilans zysków i strat

Co byśmy zyskali, a co stracili, gdyby zlikwidować habilitacje i profesury tytularne? Zysk byłby żaden. Najzdolniejsi doktorzy i tak uzyskaliby dorobek naukowy kwalifikujący ich do habilitacji (i ewentualnie dalej do tytułu profesorskiego). Ich kariera naukowa i akademicka nie byłaby przez to ani łatwiejsza, ani szybsza. Nie wydaje się też, aby zniesienie wyższych stopni miało automatycznie poprawić sytuację nauki i szkolnictwa wyższego. (...) Za to straty mogłyby być znaczne. Stracilibyśmy proste kryterium oceny dorobku i wynikających stąd kwalifikacji. Można by oczywiście za każdym razem przeglądać dorobek każdej osoby, ale byłaby to czasochłonna i żmudna procedura. (...) Znaleźlibyśmy się na prostej drodze do obniżenia poziomu naukowego kadr akademickich i naukowych. Skoro wszyscy doktorzy formalnie byliby równi, to każdy z nich mógłby zajmować dowolne stanowisko akademickie. Tutaj dopiero otwierałyby się możliwości różnych układów koleżeńskich i utrącania niewygodnych osób. (...) Ze słabymi habilitacjami i profesurami należy walczyć. Walczymy z nimi na swoich własnych podwórkach, tzn. w czasie kolokwiów habilitacyjnych czy podczas dyskusji na radach naukowych, ale nie sądźmy, że likwidując habilitacje, rozwiążemy ten problem. (Andrzej Twardowski, Profesorowie są potrzebni, "Życie", 18.10.2000)

Historia przed sądem

Angażowanie autorytetu prawa do ustalania i sankcjonowania jedynej prawdziwej wersji historii, choćby i w imię szczytnych ideałów, wydaje się pomysłem niemądrym i szkodliwym. (...) Dyskusja historyczna jest miejscem zderzenia różnych, niekoniecznie prawdziwych sądów, a nie powtarzania "niepodważalnych faktów" czy sankcjonowanych więzieniem ocen. (...) Trudno zaakceptować rozwiązania prawne, które wyjmują spod ogólnie przyjętych reguł dyskusji jakikolwiek fragment historii. Tymczasem artykuł 55 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej stwarza groźny dla nauki precedens: oto ktoś arbitralnie, na bliżej nie sprecyzowanych zasadach, będzie decydował, co i jak na temat zbrodni hitlerowskich i komunistycznych będzie można pisać. Tego typu rozwiązania prawne są sprzeczne z istotą nauki - o tym, kto ma rację i który pogląd jest uzasadniony, winna rozstrzygać jakość argumentacji, a nie sąd czy prokurator. (...) Z uporem twierdzę - póki jeszcze mogę - że nauka jest dla wszystkich; dla tych, którzy poszukują, eksperymentują, i dla tych, którzy błądzą. Także dla tych, którzy "zaprzeczają zbrodniom nazistowskim i komunistycznym", i dla tych, którzy z uporem utrzymują, że ziemia jest płaskim dyskiem wspartym na czterech krokodylach. Nie stanowią oni poważnego zagrożenia dla nauki i powszechnej wiary w siłę ludzkiego rozumu. W przeciwieństwie do tych, którzy chcą ich wsadzić do więzienia. (Piotr Gontarczyk, Historia dla błądzących, "Życie", 23.10.2000)
Ministrowie Rady Europy w Collegium Novum
Poznawanie świata
Delegacje z 46 krajów należących do Rady Europy - w tym 30 ministrów bądź wiceministrów edukacji lub szkolnictwa wyższego, oraz przedstawiciele 14 organizacji międzynarodowych, m.in.: UNESCO, Nordyckiej Rady Ministrów, OECD, OBWE, Zgromadzenia Parlamentarnego RE, Banku Światowego, Komisji Europejskiej - obradowały w październiku w Krakowie podczas 20. Sesji Stałej Konferencji Ministrów Edukacji Rady Europy.
Konferencja jest aktualnie najszerszym, posiadającym najdłuższą tradycję, paneuropejskim forum spotkań ministrów. Zgodnie z tradycją zapoczątkowaną w Hadze w 1957 r., spotkania te odbywają się co 3 lata. W tym roku na miejsce obrad wybrano Kraków, miasto kultury europejskiej 2000, oraz Uniwersytet Jagielloński, obchodzący swój jubileusz.
W rezolucji wieńczącej 19. Sesję w Kristiansand w Norwegii (1997) uznano priorytetową rolę Rady Europy w dziedzinie edukacji, apelując o wspieranie procesu reformowania systemów edukacji w nowych państwach członkowskich z Europy Środkowowschodniej. Stąd tematem konferencji, odbywającej się w dniach 15-17 października w Collegium Novum UJ, była Polityka edukacyjna na rzecz demokracji obywatelskiej i spójności społecznej: wyzwania i strategie dla Europy.
Głównym z poruszanych problemów była kwestia edukacji, również osób dorosłych, w demokratycznym społeczeństwie. W obliczu coraz powszechniejszych zagrożeń edukacyjnych, wynikających m.in. z postępującego procesu globalizacji oraz zjawisk nietolerancji i ksenofobii, ministrowie proponują prowadzenie ogólnoeuropejskiej edukacji w duchu wspólnych wartości, utrwalania demokracji i ochrony praw człowieka. Obradujący pod przewodnictwem prof. Edmunda Wittbrodta, ministra edukacji, zapoznali się z oceną projektów dotyczących m.in. edukacji w społeczeństwie demokratycznym, nauczania historii Europy XX wieku oraz polityki językowej dla wielojęzycznej i wielokulturowej Europy. Po ich wszechstronnej analizie ministrowie określili główne kierunki programu Rady Europy w sferze edukacji na lata 2001-03, obejmujące pomoc w rozwoju edukacji dla Federacyjnej Republiki Jugosławii, zalecając równocześnie poszukiwanie synergii i form współpracy w ramach Rady Europy oraz z innymi organizacjami międzynarodowymi i pozarządowymi.
Minister Wittbrodt podczas konferencji prasowej stwierdził, że wszystkich członków Rady Europy interesuje utworzenie tzw. wspólnej przestrzeni europejskiej. Odbywa się to poprzez tworzenie sieci współpracujących ze sobą uczelni oraz porozumienie w zakresie programów edukacyjnych, dotyczących również kształcenia nauczycieli. Minister wyjaśnił, że przestrzeń taka jest już stopniowo tworzona, ale wraz z coraz szybciej postępującymi zmianami we współczesnym świecie istnieje coraz większa potrzeba wprowadzania do niej nowych elementów.
Ponadto, na wniosek sekretarza generalnego RE Waltera Schmimmera, ministrowie podjęli decyzję o wprowadzeniu do szkół w Europie dorocznego dnia poświęconego pamięci o holokauście. Jest to jeden z elementów polityki przeciwdziałania zbrodniom przeciw ludzkości, którą prowadzi Rada Europy. Wyboru dnia dokonają poszczególne państwa z uwzględnieniem ich historii. Rok 2001 ogłoszono Europejskim Rokiem Języków.
Dyskusję toczono również w związku z ostatnimi wydarzeniami w Federacyjnej Republice Jugosławii. Ministrowie złożyli deklarację, że pomoc w dziedzinie edukacji powinna być przedyskutowana z przedstawicielami demokratycznej Serbii i Czarnogóry w celu rozwoju następujących dziedzin: zaangażowania we współpracę regionalną w południowo-wschodniej Europie, zmiany serbskiego ustawodawstwa w zakresie szkolnictwa wyższego, edukacji na rzecz społeczeństwa demokratycznego.
Deklaracje, projekty oraz rezolucje wynikające z obrad ministrów edukacji Rady Europy, jak wyjaśnił minister Wittbrodt, mają charakter generalny, szczegółowe rozwiązania będą wprowadzane przez ministrów na poziomie poszczególnych państw.
Anna Witkowska

Konferencja Rektorów i Kanclerzy PWSZ
Edukacyjny utylitaryzm
W dniach 19-21 października obradowała w Krynicy I Ogólnopolska Konferencja Rektorów i Kanclerzy Państwowych Wyższych Szkół Zawodowych. Gospodarzem spotkania była nowosądecka PWSZ, której rektor, prof. Andrzej Bałanda, pełni funkcję przewodniczącego Konferencji Rektorów Uczelni Zawodowych (KRUZ).
Podczas obrad rektorzy i kanclerze wielokrotnie podkreślali edukacyjny utylitaryzm leżący u źródeł funkcjonowania kierowanych przez nich uczelni. - Nasze szkoły z pewnością nie będą przekształcać się w wielkie ośrodki akademickie. Mają dawać młodzieży szansę edukacyjną, nie zamykając drogi dla dalszego rozwoju zawodowego i naukowego. Dlatego zabiegać będziemy, by kształcenie w PWSZ odbywało się na trzech poziomach: stacjonarnym, zaocznym i podyplomowym. Takiej edukacji oczekują od nas środowiska, dla których potrzeb pracujemy - mówił prof. Bałanda.
Wyższe wykształcenie zawodowe stanowi standard edukacyjny w krajach Unii Europejskiej, do której Polska aspiruje. Specjalnymi gośćmi konferencji byli: dr Rolf Reinert, nadzorujący działalność wyższego szkolnictwa zawodowego w RFN i dr Konrad Buschbeck, minister - radca pełnomocny ds. badań naukowych w Ambasadzie RFN w Warszawie. Zaprezentowali oni doświadczenia 30-letniego okresu funkcjonowania szkolnictwa zawodowego w Niemczech, gdzie efektywnie działa ok. 400 wyższych szkół zawodowych, zasilających specjalistycznymi kadrami wszystkie sektory administracji i gospodarki, w tym małą i średnią przedsiębiorczość.
- W przyszłym roku PWSZ opuszczą pierwsi absolwenci, a uczelnie te stoją przed poważnym zadaniem rozszerzenia oferty edukacyjnej o specjalności poszukiwane przez środowiska, na których terenie działają. Zamierzamy rozwijać w kraju ten typ szkolnictwa - stwierdził prof. Jerzy Zdrada, wiceminister edukacji narodowej.
W MEN złożono kilkanaście aplikacji dotyczących powołania kolejnych PWSZ. Niebawem na edukacyjnej mapie Polski mogą pojawić się 4 nowe uczelnie (na tyle pozwalają środki budżetowe). - Podstawowymi kryteriami wydania zgody na utworzenie następnych uczelni będą: merytoryczne przygotowanie projektu, programów nauczania, kadry i bazy dydaktycznej. Każdą aplikację rozpatrzymy rzetelnie i drobiazgowo - zapowiada prof. Zenon Uryga z Komisji Akredytacyjnej PWSZ. - Warunkiem niezbędnym dla utworzenia nowych szkół jest wysoki stopień zaangażowania środowisk lokalnych, w tym władz samorządowych i liderów gospodarki. Dopiero takie zaangażowanie wspierane będzie środkami z budżetu państwa - powiedział minister Zdrada.
Konferencja, obok osiągnięć, ukazała także problemy związane z dalszym rozwojem tego szkolnictwa, w tym potrzebę opracowania odpowiednich regulacji prawnych w przygotowywanej ustawie o szkolnictwie wyższym, uwzględniających charakter i specyfikę PWSZ, dotyczącą zarówno ich programów nauczania, jak i form zarządzania.
Leszek Horwath

Konferencja CRE
Przestrzeń edukacyjna
Współpraca na rzecz europejskiej przestrzeni szkolnictwa wyższego była wiodącym tematem 54. Konferencji CRE (Stowarzyszenie Uniwersytetów Europejskich), która odbyła się w Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie w dniach 26-27 października. W spotkaniu wzięło udział 209 rektorów oraz przedstawicieli organizacji europejskich z 38 krajów - spośród 530 szkół wyższych w Europie, członków CRE. Prof. Kenneth Edwards, prezydent CRE, witając uczestników stwierdził, że krakowskie zgromadzenie jest prawdopodobnie ostatnim spotkaniem w obecnej formie, z powodu bliskiego już połączenia się CRE z Konfederacją Konferencji Rektorów Unii Europejskiej (CEURC). W otwarciu konferencji wzięli udział prof. Edmund Wittbrodt, minister edukacji narodowej oraz prof. Jerzy Woźnicki, przewodniczący Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP).
Prof. Franciszek Ziejka, rektor UJ, wspomniał o ważnych historycznych rocznicach w dziejach uniwersytetu oraz Polski. Spotkanie CRE jest w tym kontekście przedłużeniem uroczystości 600-lecia odnowienia Akademii Krakowskiej. Przyjazd tak wielu rektorów z różnych stron Europy nadaje tym uroczystościom szczególne znaczenie. Rektor UJ skierował słowa serdecznego powitania do grupy 23 rektorów ze Wschodniej i Południowej Europy.
Główny referat konferencji, dotyczący współpracy jako narzędzia kształtowania europejskiej przestrzeni edukacyjnej na poziomie wyższym, wygłosił prof. Jaak Aaaviksoo, rektor Uniwersytetu w Tartu. Uczestnicy konferencji obradowali w 6 zespołach, m.in. na temat roli współpracy regionalnej w tworzeniu tożsamości europejskiej, uniwersytetów dwujęzycznych jako centrów wielokulturowości europejskiej, priorytetów w rozwoju społecznym Europy.
Współorganizatorem 54. Konferencji CRE było UNESCO-CEPES (European Centre for Higher Education) z Bukaresztu. Dr Jan Sadlak, dyrektor CEPES, przygotował dla uczestników konferencji obszerne opracowanie książkowe nt. transformacji szkolnictwa wyższego w Europie Środkowej i Wschodniej z perspektywy 10 lat. Dyskusja panelowa na ten temat zakończyła pierwszy dzień obrad. Pod koniec drugiego dnia omawiano sprawę integracji uczelni medycznych z uniwersytetami na przykładzie Collegium Medicum UJ.
Po zakończeniu obrad, 28 października w zamku w Pieskowej Skale odbyła się konferencja satelitarna, warsztaty robocze, z udziałem rektorów polskich uczelni, członków CRE oraz rektorów z Europy Wschodniej i Południowej, którzy zostali zaproszeni do Krakowa przez rektora UJ. W czasie spotkania przedstawiono programy Unii Europejskiej, w których uczestniczyły polskie uczelnie. Polscy rektorzy podzielili się swoimi doświadczeniami w korzystaniu z takich programów z kolegami ze Wschodu oraz przedstawili przykłady ubiegania się o uczestnictwo w programach UE.
Janusz J. Sepioł

Uczelnie w statystyce
Akademia Medyczna we Wrocławiu
W 1950 r. rozporządzeniem Rady Ministrów wyodrębniono studia medyczne ze struktur uniwersyteckich tworząc tworząc we Wrocławiu uczelnię medyczną. Strukturę wrocławskiej AM im. Piastów Śląskich tworzą: Wydział Lekarski, Wydział Lekarski Kształcenia Podyplomowego, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej, Wydział Pielęgniarstwa i Zdrowia Publicznego. W najbliższym czasie struktura AM zostanie wzbogacona o Wydział Lekarsko-Stomatologiczny, utworzony na bazie Oddziału Stomatologii Wydziału Lekarskiego.
W ciągu 50 lat wrocławską uczelnię medyczną ukończyło 24 295 absolwentów, w tym 14 190 lekarzy medycyny, 529 lekarzy pediatrów, 4715 lekarzy stomatologów, 3404 magistrów farmacji, 506 magistrów analityki medycznej i 951 magistrów pielęgniarstwa. Dziś w uczelni na 6 kierunkach studiów kształci się 3024 studentów. Wkrótce rozpoczną działalność trzyletnie studia licencjackie na kierunku ratownictwo medyczne.
We wrocławskiej AM 192 osoby uzyskały tytuł naukowy profesora, 379 osób stopień naukowy doktora habilitowanego, a 2183 osoby zrobiły doktorat. Tylko w zeszłym roku 7 pracowników wrocławskiej AM uzyskało tytuł profesora, przeprowadzono tam 14 przewodów habilitacyjnych, a 82 osobom nadano stopień naukowy doktora. Obecnie uczelnia zatrudnia 1580 osób, w tym 864 nauczycieli akademickich. 168 z nich to samodzielni pracownicy naukowi, 84 legitymuje się tytułami profesorskimi, 11 doktorów habilitowanych zajmuje stanowiska profesorów AM, a 3 jest docentami, 70 doktorów habilitowanych zajmuje stanowiska adiunktów. Ponadto uczelnia zatrudnia 439 adiunktów i 70 asystentów z doktoratami.
Pracownicy naukowi wrocławskiej AM realizują 44 granty KBN, 322 tematy w ramach działalności statutowej, 386 tematów własnych oraz 22 umowy z przedsiębiorstwami.
Większość zajmowanych przez uczelnię budynków to obiekty stare. Od kilkunastu lat realizowana jest budowa wielkiego szpitala klinicznego, nazywanego "nową akademią".
(pik)

Nagroda IEEE dla Polaka
Merit Award
Nagroda przyznawana od niemal 30 lat przez amerykańskie stowarzyszenie Institute of Electrical and Electronics Engineers zyskała ogromny prestiż oraz miano Oscara w dziedzinie elektroniki jądrowej. Nagroda IEEE to Merit Award, przyznawana przez IEEE Nuclear and Plasma Science Society za wybitny wkład w nowoczesny detektor scyntylacyjny oraz jego zastosowanie w eksperymentach fizycznych, medycynie i innych dziedzinach. W tym roku przyznano ją Polakowi, prof. Markowi Moszyńskiemu z Instytutu Problemów Jądrowych im. A. Sołtana w Świerku. Polski uczony jest dopiero trzecim Europejczykiem, który został uhonorowany tym prestiżowym wyróżnieniem w blisko 30-letniej historii nagrody.
Prof. M. Moszyński (na fot. odbiera dyplom z rąk prof. Glenna Knolla.) to znakomity specjalista w dziedzinie pomiarów czasowych scyntylatorów, fotopowielaczy i diod lawinowych. - Wielką jego zasługą jest to, że potrafi pracować w Polsce i w świecie oraz potrafił pokazać, iż w eksponowanych dziedzinach technicznych nie tylko duże i bogate kraje się liczą - mówi prof. Michał Turała.
Fakt przyznania Polakowi Merit Award ogłoszono i wręczono dyplom laureatowi podczas tradycyjnej dorocznej IEEE Nuclear Science Symposium and Medical Imaging Conference, która odbyła się w Lyonie (Francja) w dniach 15-20 października. Konferencja ta poświęcona jest najnowszym osiągnięciom w technikach detekcji promieniowania jądrowego, metodyce eksperymentów fizycznych oraz technikom medycyny nuklearnej. W tegorocznej edycji uczestniczyło ponad 1200 osób z całego świata.
(pik)

4. Targi Książki w Krakowie
Bez przymiotnika
Krakowskie targi książki, mimo iż odbywały się dopiero po raz czwarty i nie określa się ich epitetem "krajowe", stały się bez wątpienia ważnym wydarzeniem o zasięgu ogólnopolskim. Od 26 do 29 października prezentowało tam swoje publikacje 234 wystawców (warto przypomnieć, że 11. Krajowe Targi Książki w Warszawie zgromadziły 160 wydawnictw), a wśród nich spora grupa wydawców ze szkół wyższych.
- Impreza rozwija się bardzo dynamicznie i sądzę, że będzie stanowiła dużą konkurencję dla targów warszawskich - powiedziała Iwona Maruszewska,
z-ca dyrektora Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. W zeszłym roku można było przypuszczać, że będzie to tylko konkurencja dotycząca wydawnictw krajowych, obecnie zaś widać, że Kraków ma większe apetyty - pojawili się już wydawcy zagraniczni. Jest nawet gość honorowy: Austria. - Sądzę - kontynuuje I. Maruszewska - że krakowskie targi mają szansę dalszego rozwoju i powinno się tu znaleźć specjalne miejsce dla wydawnictw naukowych.
Oferta wydawnictw poszczególnych uczelni, obejmująca od 80 do ponad 300 tytułów, była bardzo zróżnicowana. Przeważały, oczywiście, książki o charakterze naukowym, nie zabrakło jednak albumów, słowników języków obcych, literatury pięknej czy popularnonaukowej, niejednokrotnie poruszającej tematy mogące zainteresować szerokie rzesze czytelników. I tak np. Wydawnictwo UJ proponowało książkę Jacka Dębca poświęconą opętaniu, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego zaś pokusiło się o ilustrowaną analizę związków komiksu z kinem (autorstwa Jerzego Szyłaka). Zainteresowaniem cieszyły się też publikacje naukowe, m.in. 5-tomowa Historia filozofii starożytnej Giovanniego Reale (RW KUL), Przemoc w rodzinie. Interwencja kryzysowa i psychoterapia Wandy Bandury-Madej i Agnieszki Dobrzyńskiej-Mesterhazy (Wyd. UJ), Polityka gospodarcza pod red. Henryka Ćwiklińskiego (Wyd. UG) oraz Stary poeta. Studia o Norwidzie Krzysztofa Trybusia (Wyd. UAM).
Podczas targów po raz trzeci wręczono Nagrodę im. Jana Długosza (na fot.), którą honoruje się autora najbardziej znaczącego dzieła z dziedziny szeroko pojętej humanistyki o wybitnych wartościach poznawczo-naukowych. Jury, które podczas wręczenia nagrody reprezentowali profesorowie Henryk Markiewicz i Piotr Sztompka, uhonorowało Eugeniusza Cezarego Króla za pracę Propaganda i indoktrynacja narodowo-socjalistyczna w Niemczech, wydaną przez Wydawnictwo Rytm. W laudacji podkreślono, iż książka ta ma szansę stać się pozycją klasyczną, do której będzie musiał sięgnąć każdy zajmujący się tą problematyką.
Wydawcy, spośród których wielu przyjechało prosto z Frankfurtu, wysoko oceniali profesjonalizm organizatorów (Targi w Krakowie SA). Warto wspomnieć, iż zapewniono nie tylko odpowiednie warunki i dobrą atmosferę, ale zadbano też o licznych sponsorów. Kto wie, może kolejne targi książki w tym mieście opatrzone będą jakimś przymiotnikiem.
(kg)

Uniwersytet Jagielloński
Wzbogacony księgozbiór
Biblioteka Instytutu Historii Sztuki UJ, jedna z najważniejszych specjalistycznych placówek tego typu w Polsce, wzbogaciła się ostatnio o blisko 900 cennych publikacji, które można było oglądać na wystawie zorganizowanej 30 października w jednej z sal Instytutu. Prezentowane na wystawie książki w głównej mierze pochodzą z daru, jaki rodzina Brisac z Paryża przekazała Bibliotece. Wśród 500 ofiarowanych książek dotyczących epoki średniowiecza, 200 nadbitek autorskich z trudno dostępnych czasopism, znalazł się także zbiór rysunków malarzy francuskich. Drugą część tej niecodziennej ekspozycji stanowiło ponad 200 książek kupionych z funduszu przyznanego UJ przez The Getty Grant Program - instytucji działającej od 16 lat w ramach wielkiego amerykańskiego koncernu The J. Paul Getty Trust, którego misją jest m.in. ochrona światowego dziedzictwa artystycznego i kulturalnego. Dzięki ubiegłorocznemu grantowi w wysokości 60 tys. USD, już po raz drugi przyznanemu Instytutowi Historii Sztuki UJ, możliwy będzie zakup jeszcze wielu innych, nowych publikacji, tak potrzebnych w pracy naukowej. Warto dodać, że z cennego księgozbioru Biblioteki Instytutu, liczącej ponad 32 tys. pozycji, mogą korzystać nie tylko studenci UJ oraz pracownicy nauki z Krakowa, ale także coraz liczniej odwiedzający Instytut goście krajowi i zagraniczni.
Rita Pagacz-Moczarska

Dziesięciolecie umowy polsko-niemieckiej
Most przez Odrę
W dniach 2-4 października odbyła się w Warszawie konferencja polskich i niemieckich organizacji naukowych pod hasłem Współpraca polsko-niemiecka w dziedzinie nauki i techniki. Organizatorami były KBN oraz Federalne Ministerstwo Edukacji i Badań Naukowych. Ze strony niemieckiej obecni byli m.in.: Edelgarda Bulmahn, federalna minister edukacji i badań naukowych, prof. Ernst-Ludwig Winnacker, prezes Niemieckiej Wspólnoty Badawczej (DFG), prof. Detlev Ganten, przewodniczący Wspólnoty Niemieckich Centrów Badawczych im. Hermanna von Helmholtza (HGF) i prof. Christian Bode, sekretarz generalny Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej (DAAD). Stronę polską reprezentowały władze KBN, Men i PAN oraz wielu uczonych, którzy zajmują się inicjowaniem i koordynacją wspólnych badań.
Współpraca polsko-niemiecka od lat umożliwia polskim uczonym pobyty w znakomitych ośrodkach naukowych, laboratoriach niemieckich szkół wyższych i instytutach Maxa Plancka, zapoznanie się z badaniami niemieckimi i podejmowanie nowych tematów. Przez długie lata był to ruch jednostronny. Teraz coraz więcej niemieckich naukowców przyjeżdża na uczelnie polskie. Umowa między rządami Polski i Niemiec o współpracy w dziedzinie nauki i techniki, podpisana w listopadzie 1989, której dziesięciolecie świętowano na tym spotkaniu, powstała już w nowych realiach politycznych i stworzyła warunki do szerszego rozwoju wzajemnych kontaktów naukowych. Ewolucji uległy też formy współpracy. W czasach PRL kontakty zagraniczne polskich uczonych były utrudnione. Dziś w Warszawie, podobnie jak w wielu stolicach świata, działa stałe przedstawicielstwo DAAD, a władze polskie zachęcają do podejmowania wspólnych działań. - Niemcy są najważniejszym partnerem polskiej współpracy zagranicznej w dziedzinie nauki - mówił prof. Andrzej Wiszniewski, minister nauki. Z 300 projektów przyjętych do realizacji w ubiegłym roku w ramach 5. Programu Ramowego UE około połowy to projekty z udziałem partnerów polskich i niemieckich.
PAN zrealizowała dotąd we współpracy z Niemcami 80 projektów badawczych, a 14 jest w toku. - Obecnie wzajemny ruch naukowy wydaje się być mniejszy niż dawniej - powiedział prof. Mirosław Mossakowski, prezes PAN. Duże oczekiwania i nadzieje prezes PAN wiąże z rozpoczęciem bezpośredniej współpracy Akademii z Towarzystwem Maxa Plancka, realizowanej dotąd za pośrednictwem DFG.
O współpracy między uczelniami polskimi i niemieckimi mówił prof. Wilibald Winkler, podsekretarz stanu w MEN. Nie tylko wielkie uczelnie, jak UW, inicjują takie umowy, ale również mniejsze, jak Politechnika Opolska czy Rzeszowska. Od 1990 r. do dziś podpisano 300 wspólnych projektów europejskich Joint European Projects (JEP) z partnerami niemieckimi. Przy ich realizacji 3 tys. uczonych z uczelni polskich wyjechało do Niemiec, a 1600 uczonych niemieckich przyjechało do Polski.
- Perspektywy współpracy polsko-niemieckiej wyglądają obiecująco - mówił Jan Krzysztof Frąckowiak, podsekretarz stanu w KBN - bo systemy organizacji i finansowania badań w obu krajach stają się coraz bardziej kompatybilne. Minister Frąckowiak wskazał też na konieczność współpracy przy ocenie jednostek naukowych. Potrzebujemy zewnętrznych ekspertów, którzy razem z polskimi ocenialiby nasze projekty badawcze i nasze jednostki naukowe.
Jako pozytywny przykład partnerstwa niemiecko-polskiego w nauce podano program INCREASE. Doc. Ludgarda Buzek, koordynator sieci polskich i niemieckich instytutów naukowych INCREASE, poinformowała, że obecnie prowadzonych jest 20 wspólnych projektów, którymi zainteresowanych jest 40 przedsiębiorstw przemysłowych. Sieć powstała w roku 1997 i zrzesza obecnie 25 instytucji naukowych zajmujących się prowadzeniem badań stosowanych w dziedzinie ochrony środowiska, bezpieczeństwa procesowego i inżynierii energetycznej.
(fig)

Królewska Akademia Nauk w Sztokholmie
Nagrody Nobla 2000
Autorytety naukowe zgodnie twierdzą, że tegoroczne Noble, prócz ekonomicznego, są trafione w dziesiątkę.
Ludzka inteligencja w znaczniejszej mierze polega na wielości połączeń między neuronami niż na liczbie szarych komórek. Udowodnili to szwed Arvid Carlsson (emerytowany profesor Uniwersytetu w Goeteborgu), a także Amerykaniew Paul Greengard (Uniwersytet Rockefellera w Nowym Yorku) i Eric Kandel (Uniwersytet Columbia w Nowym Yorku) nagrodzeni w dziedzinie medycyny i fizjologii za odkrycie mechanizmu synaptycznego przekazywania sygnałów w układzie nerwowym. Odkrycie pozwoliło na poznanie funkcjonowania pamięci i umożliwiło m.in. leczenie schizofrenii, depresji czy choroby Parkinsona.
Za prace podstawowe w dziedzinie technik informacyjnych i komunikacyjnych przyznano w tym roku nagrodę w zakresie fizyki. Otrzymali ją: Rosjanin Żores I. Alferow (Instytut Fizyki Technicznej im. Joffego w St. Petersburgu), Amerykanin niemieckiego pochodzenia Herbert Kroemer (Uniwersytet Kalifornijski w Santa Barbara), twórcy tzw. heterostruktur, czyli urządzeń łączących w ramach jednego układu półprzewodniki o rozmaitych właściwościach (podstawa techniki cyfrowej, lasery półprzewodnikowe), oraz Amerykanin Jack S. Kilby (wieloletni profesor Texas A&M University), wynalazca układu scalonego, podstawowego elementu budującego wszelkie urządzenia elektroniczne.
Laureatami nagrody w dziedzinie chemii zostali odkrywcy przewodzących elektryczność polimerów: Amerykanie Alan J. Heeger (Uniwersytet Kalifornijski w Santa Barbara) i Alan G. MacDiarmid (Uniwersytet Pennsylwanii) oraz Japończyk Hideki Shirakawa (Uniwersytet Tsukuba). Odkrycie tegorocznych Noblistów już jest stosowane np. w medycynie, telekomunikacji czy w konstrukcji ekranów telewizyjnych.
Amerykanie James Heckman (University of chicago) i Daniel Mc Fadden (University of California w Berkeley) otrzymali nagrodę w dziedzinie ekonomii za opracowanie teorii i metod szeroko stosowanych w analizie statystycznej zachowań poszczególnych osób i gospodarstw domowych. Wśród uczonych zdania na temat tej nagrody są podzielone: jedni uważają, że zakres ich badań to samo sedno ekonomii, inni zaś twierdzą, że ich dokonań do niczego już dziś się nie stosuje.
Literacką nagrodą Nobla powrócono, niestety, do niedobrej tradycji promowania nieznanych szerzej twórców z krajów nie mających dotąd swych laureatów w tej dziedzinie. Uhonorowano chińskiego pisarza Gao Xingijan, dysydenta, od lat mieszkajacego we Francji, za dzieła o uniwersalnej wartości, gorzkiej wnikliwości i językowym geniuszu, które otworzyły nowe ścieżki dla chińskej powieści i dramatu.
Laureatem pokojowej nagrody Nobla, przyznawnej przez Komitet Noblowski w Oslo, został prezydent Korei Południowej Kim Dae Dzung, za prowadzenie polityki, której celem jest przełamanie wrogości między obydwoma państwami koreańskimi i usunięcie jednego z ostatnich reliktów "zimnej wojny" w świecie. Cieszy, że tym razem szafarze nagrody nie ulegli pokusie zaszczycenia nagrodą przywódców obu państw koreańskich (precedensy podobnych rozwiązań pamiętamy).
(mer)

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
75 lat Ogrodu Botanicznego
Ogród Botaniczny UAM został utworzony w 1925 r. Początkowo zajmował powierzchnię 2,5 ha i nosił nazwę Szkolnego Ogrodu Botanicznego, podlegając kuratorium szkolnemu. W 1949 r. Uniwersytet Poznański przejął ogród jako zakład naukowo-dydaktyczny Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi. W wyniku rozbudowy osiągnął obecnie powierzchnię 22 ha, na których zgromadzono 7,3 tys. taksonów roślin.
Kolekcja Ogrodu Botanicznego UAM podzielona jest na szereg działów. Dział roślin ozdobnych zajmuje 4 ha. Zadaniem zgromadzonej tam kolekcji jest pokazanie wartości ozdobnych różnych roślin, uwzględniając ich pokrój, barwę, kwiaty, owoce. W dziale geograficznym, który zajmuje 10 ha, pokazano zmienność roślinności w miarę przesuwania się od rejonów polarnych do stref cieplejszych. Dział ekologiczny pokazuje przystosowanie roślin do określonych siedlisk. Dział systematyczny - najstarsza część ogrodu - zawiera ponad 2 tys. gatunków, głównie trwałych roślin zielnych. W dziale biologii roślin zobrazowano biologiczne cechy organów wegetatywnych i generatywnych oraz życiowe formy roślin. Dział roślin chronionych w Polsce zawiera rośliny prawnie chronione i ma na celu ochronę gatunków przed całkowitym wytępieniem. Podobnie w dziale roślin rzadkich i ginących znajduje się ok. 100 gatunków, które chronione są w ogrodzie w warunkach ex situ, czyli poza obszarem naturalnego występowania. Dział zmienności roślin pokazuje przykłady gatunków wyjściowych oraz mieszańców międzygatunkowych, międzyrodzajowych i mutacji genetycznych. Dział naukowo-gospodarczy obejmuje pracownie naukowe, rozarium, bibliotekę, szklarnie z kolekcjami roślin ze stref klimatu ciepłego, szkółki roślin oraz poletka doświadczalne. Kolekcja roślin szklarniowych jest rozbudowywana.
Kolekcje Ogrodu Botanicznego UAM zawierają ok. 5 tys. gatunków roślin rosnących w gruncie i 2,3 tys. gatunków roślin szklarniowych. Wśród roślin gruntowych jest 1,7 tys. taksonów drzew i krzewów oraz ponad 3 tys. taksonów roślin zielnych. Ogród Botaniczny UAM szczyci się posiadaniem największego w kraju alpinarium, zajmującego powierzchnię 9,65 ha, w którym znajdują się naturalistyczne zbiorniki wodne o powierzchni 90 m2, a sztuczne strumienie mają ok. 200 mb. długości. Kolekcja roślin górskich liczy ponad 1,5 tys. gatunków. Specjalność ogrodu stanowią też rośliny okrywowe - ok. 30 gatunków, wysadzonych na dużych powierzchniach, stanowiących efektowne runo pod drzewami. Placówka utrzymuje kontakty naukowe z ok. 500 ogrodami botanicznymi i arboretami na całym świecie, m.in. uczestnicząc w wymianie nasion. Główne kierunki badań naukowych związane są z botaniczną aklimatyzacją i introdukcją roślin, terenami zielonymi, ochroną środowiska, rytmiką rozwoju roślin, fenologią i ekologią roślin. Znaczną rolę odgrywa ogród jako miejsce rekreacji dla ludności Poznania. W pogodne świąteczne dni liczba odwiedzających sięga kilkunastu tysięcy osób dziennie. Z okazji jubileuszu ogrodu we wrześniu zorganizowano sesję naukową Rola ogrodów botanicznych we współczesnym świecie.
(mit)

Politechnika Wrocławska
Klimatyzacja za darmo
Katedra Klimatyzacji i Ciepłownictwa Politechniki Wrocławskiej wzbogaciła się 5 października o nowoczesne laboratorium dydaktyczno-badawcze z dziedziny klimatyzacji. Wykończenie i wyposażenie pomieszczeń jest zasługą firmy PM-LUFT LAWACO Sp. z o.o. Całkowita wartość darowizny wynosi ok. 200 tys. zł. Nowe stanowisko umożliwi studentom zapoznawanie się z procesami zachodzącymi przy obróbce powietrza w instalacjach klimatyzacyjnych i wentylacyjnych. Będzie tu można też badać strumienie powietrza wypływające z nawiewników stosowanych w nowoczesnych instalacjach klimatyzacyjnych.
To nie pierwszy komercyjny sukces pracowników katedry. W ubiegłym roku również uruchomiono nowoczesne stanowisko badawcze ufundowane przez firmy działające w dziedzinie automatyzacji i regulacji systemów grzewczych, ciepłowniczych i klimatyzacyjnych.
Kierownik katedry prof. dr hab. inż. Janusz Jeżowiecki i jego zastępca dr inż. Jan Danielewicz przezwyciężają w ten sposób ograniczenia budżetowe. Planują, że w ciągu 2 lat katedra zgromadzi najnowocześniejszą wśród jednostek o tym profilu kształcenia w kraju bazę dydaktyczną.
(mk)

Konferencja archiwistów
Niedostępne dokumenty
Archiwa ponad 60 nie istniejących już międzynarodowych organizacji politycznych, gospodarczych i naukowych powołanych kiedyś przez państwa dawnego bloku socjalistycznego, nie są szeroko dostępne dla badaczy, twierdzą archiwiści i historycy.
Problemy te były tematem obradującej 13-14 października w Warszawie VI Międzynarodowej Konferencji Archiwalnej Archiwa byłych organizacji międzynarodowych krajów Europy Środkowej i Wschodniej.
Były to organizacje o różnym charakterze i zasięgu. Najważniejsze z nich to: polityczno-wojskowy Układ Warszawski i Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej. Układ Warszawski w ciągu 36 lat istnienia wytworzył ogromne ilości dokumentów ważnych dla badań nad historią Polski i Europy w drugiej połowie XX wieku. Jego archiwa znajdujące się w Rosji, choć dotyczą wszystkich byłych członków Układu, są nadal ściśle tajne i niedostępne dla badaczy. Podobnie utajniona jest cała dokumentacja po byłej RWPG i jej agendach, znajdująca się dziś w rosyjskim Centralnym Archiwum ds. Gospodarki.
Pozostały archiwa wielu organizacji przemysłowych i technicznych, jak: Interchem, Intermetal, Interelektrim, Intermorgeo, Wspólny Park Wagonów, Międzynarodowa Organizacja Radia i Telewizji - OIRT, a także naukowych, jak Interkosmos czy Zjednoczony Instytut Badań Jądrowych w Dubnej.
Przy międzynarodowej współpracy trzeba sporządzić wykaz tych zasobów archiwalnych, określić ich status prawny, ustalić zasady udostępniania i przygotować przewodniki dla badaczy, wskazywano na konferencji. Wzorem może być Archiwum Historyczne Wspólnot Europejskich we Florencji, zorganizowane z inicjatywy Unii Europejskiej. UNESCO oferuje pomoc organizacyjną i merytoryczną przy opracowywaniu przewodników po zbiorach archiwalnych dawnych organizacji międzynarodowych bloku wschodniego.
(ert)

Badania historyczne
Archiwum Trustu Mózgów
Odnaleziono ukryte w 1944 r. materiały Biura Studiów Przemysłowych Oddziału II Komendy Głównej Armii krajowej. Biuro - zwane Trustem Mózgów - utworzone w 1939 r., skupiało grupę wybitnych ekspertów i uczonych, m.in. z Politechniki Warszawskiej. Przygotowywało ono, w oparciu o meldunki wywiadowcze, zbiorcze raporty o gospodarce w III rzeszy i na terenach okupowanych. Śledzono też osiągnięcia niemieckiej nauki i techniki. Biurem kierował ekonomista Hipolit Gliwic, a po jego aresztowaniu i śmierci w 1943 r., prof. Józef Zawadzki, chemik. Wśród uczonych współpracujących z Trustem Mózgów był m.in. prof. Janusz Groszkowski, wybitny specjalista z zakresu radiotechniki. Biuro zajmowało się wywiadem przemysłowym, dostarczając aliantom cennych informacji o niemieckim przemyśle zbrojeniowym, elektrotechnicznym, naftowym, górnictwie, hutnictwie i transporcie. Grupa wyśledziła i poznała tajniki "cudownej" broni - rakiet V1 i V2. Zdobyła i przekazała do Wielkiej Brytanii schematy urządzeń, próbki paliwa i ponad 50 kg oryginalnych podzespołów rakiet.
mar

Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
IPOM 2000
W dniach 4-6 września odbyła się w Krakowie konferencja IPOM 2000 (IEEE Workshop on IP-oriented Operations & Management), zorganizowana przez Katedrę Telekomunikacji AGH. Obrady dotyczyły eksploatacji i zarządzania sieciami typu Internet. Jest to obecnie jeden z najtrudniejszych i ważnych tematów związanych z rozwojem społeczeństwa informacyjnego.
Konferencję poprzedziły dwa kilkugodzinne kursy. Pierwszy z nich dotyczył nowych technik zarządzania korzystających z Internetu, poprowadził go prof. Juergen Schönwälder z Uniwersytetu Technicznego w Braunschweigu (Niemcy). Drugi, prowadzony przez prof. Torstena Brauna z Uniwersytetu w Bernie (Szwajcaria), koncentrował się na zagadnieniach jakości obsługi i inżynierii ruchu w sieciach IP.
Pierwszy referat plenarny wygłosił Eckart Auer, wiceprezes Deutsche Telekom. Referent starał się odpowiedzieć na pytanie, jak można zmniejszyć koszty eksploatacji sieci IP w średnio- i długoterminowej perspektywie. Pierwsza sesja techniczna była poświęcona zagadnieniom zarządzania wirtualnymi sieciami prywatnymi, zaś druga koncentrowała się na usługach telekomunikacyjnych. Jeden z najciekawszych referatów tej ostatniej sesji dotyczył telekomunikacyjnych aspektów handlu elektronicznego, a wygłoszony został przez E. Rabinovitcha z firmy Cervalis (USA).
Drugi dzień konferencji rozpoczął się referatem plenarnym wygłoszonym przez wiceprezesa największego amerykańskiego operatora telekomunikacyjnego AT&T, Claytona M. Lockharta. Mówca przedstawił wyzwania związane z zarządzaniem, nadzorowaniem i eksploatacją sieci pakietowych o wysokich wymaganiach jakościowych i niezawodnościowych. Kolejne sesje techniczne dotyczyły zarządzania sieciami nowych generacji, zarządzania usługami i oprogramowania związanego z zarządzaniem sieciami.
Ostatni dzień, poza sesją dotyczącą jakości obsługi w sieciach IP, obejmował dyskusję panelową nt. integracji zarządzania. Prowadził ją Bert Wijnen, jeden z twórców współczesnego Internetu i dyrektor w Internet Engineering Task Force, odpowiedzialny za całość zagadnień zarządzania. Pozostałymi panelistami byli: Jürgen Haag z Deutsche Telekom, prof. Józef Lubacz z Politechniki Warszawskiej i prof. Aiko Pras z Uniwersytetu w Twente (Holandia). Dyskusja była bardzo gorąca i wskazała na liczne trudności stojące przed operatorami telekomunikacyjnymi pragnącymi zintegrować swoje systemy zarządzania.
W obradach wzięło udział 127 uczestników, w tym 60 z Polski, 35 z Niemiec i 7 z USA. Pozostali uczestnicy reprezentowali 14 krajów. Istotnym sukcesem krakowskiej konferencji było zgromadzenie w jednym miejscu specjalistów reprezentujących operatorów telekomunikacyjnych, dostawców usług, producentów sprzętu i oprogramowania oraz naukowców z wyższych uczelni i instytutów badawczych.
Krakowska konferencja IPOM 2000 zapoczątkowuje cały cykl międzynarodowych spotkań o tej tematyce. Następna odbędzie się w przyszłym roku w Tajpej na Tajwanie.
Andrzej Jajszczyk

Nagrody FNP 2000
Doroczne Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej należą w naszym kraju do najbardziej prestiżowych wyróżnień za dokonania naukowe. Zyskały nawet miano "Polskich Nobli". Otrzymać je mogą polscy uczeni za osiągnięcia i odkrycia (z ostatnich 4 lat) stanowiące istotny wkład w życie duchowe i postęp cywilizacyjny naszego kraju oraz zapewniające Polsce miejsce w nauce światowej. Nagrody Fundacji przyznawane są w czterech kategoriach: w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych, nauk przyrodniczych i medycznych, nauk ścisłych oraz nauk technicznych. W tym roku wysokość nagrody wynosi 55 tys. zł, zwolnione od podatku dochodowego od osób fizycznych. Pod koniec października Rada Fundacji przyznała Nagrody FNP za rok 2000 we wszystkich czterech dziedzinach.
W dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych nagrodzono prof. Jana Strelaua z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego za stworzenie oryginalnej psychologicznej regulacyjnej teorii temperamentu, a szczególnie za dzieło Temperament. A Psychological Perspective (1998).
W dziedzinie nauk przyrodniczych i medycznych Nagrodą FNP uhonorowano prof. Leszka Kaczmarka z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN w Warszawie za prace poświęcone wpływowi różnych bodźców na ekspresję genów w wybranych strukturach mózgu ssaków.
W dziedzinie nauk ścisłych nagrodzono prof. Bogumiła Jeziorskiego z Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego za stworzenie nowego formalizmu dokładnych kwantowych obliczeń oddziaływań międzyatomowych i międzymolekularnych.
Laureatem Nagrody FNP w dziedzinie nauk technicznych został prof. Jan Węglarz z Instytutu Informatyki Politechniki Poznańskiej za rozwijanie metod projektowania informatycznych systemów zarządzania i sterowania produkcją, wykorzystujących szeregowanie dyskretno-ciągłe.
(mag)

Geoinformatyka
Od kilku dziesięcioleci nauki o Ziemi i jej kształcie (geologia, geofizyka, geografia, geodezja, kartografia), a także inne, związane z obiektami znajdującymi się we wnętrzu naszej planety i na jej powierzchni (górnictwo, inżynieria lądowa, planowanie przestrzenne, ekologia środowiska i in.), nie tylko rozwijają się bardzo dynamicznie w zakresie teorii i metod badawczych, ale także odnotowują niebywały przyrost informacji.
Ta ostatnia sytuacja stymulowana jest szczególnie metodyką zdalnego pozyskiwania danych za pomocą fotografii naziemnych, lotniczych i satelitarnych, w czym wyspecjalizowały się fotogrametria i teledetekcja. Cechą wspólną danych zbieranych przez wszystkie wymienione nauki jest ich związek z przestrzenią ziemską, wyrażany za pomocą różnego rodzaju współrzędnych (geofizycznych, topograficznych, geodezyjnych itp.). Gromadzenie, przechowywanie, przetwarzanie i prezentowanie tych masowo narastających informacji wymagało budowy potężnych systemów informatycznych, z których bodaj najważniejsze są systemy informacji geograficznej (m.in. GIS).
Systemy te mogą być w podobny sposób wykorzystywane przez wszystkie wymienione dyscypliny, co narzuca konieczność integracji działań i badań przedstawicieli tych nauk. Wspólne pole zainteresowań zostało wyodrębnione jako nowy, interdyscyplinarny kierunek badawczy - geoinformatyka. Celem realizacji wspomnianej integracji grupa polskich geologów, geofizyków, geodetów, fotogrametrów, górników, geografów i informatyków postanowiła utworzyć przy Wydziale Przyrodniczym PAU Komisję Geoinformatyki. Została ona powołana przez władze PAU z końcem 1998 roku i od stycznia 1999 r. prowadzi działalność statutową - zwołuje zebrania naukowe i współorganizuje konferencje naukowe. Wydaje też własny periodyk - "Geoinformatica Polonica".
W dniach 27-29 września odbyło się sympozjum Fotogrametria, teledetekcja i GIS u progu trzeciego tysiąclecia, zorganizowane przez Komisję Geoinformatyki PAU, Sekcję Fotogrametrii i Teledetekcji Komitetu Geodezji PAN oraz Polskie Towarzystwo Fotogrametrii i Teledetekcji. Trzydniowe sympozjum zostało zwołane dla uczczenia 70-lecia Towarzystwa. Obrady przebiegały niezwykle sprawnie dzięki wysiłkom zespołu pracowników Zakładu Fotogrametrii i Informatyki Teledetekcyjnej AGH. W sympozjum wzięło udział ponad 100 specjalistów z dziedziny fotogrametrii, teledetekcji i GIS. Gościnnie uczestniczyli w spotkaniach przedstawiciele tych dyscyplin z Litwy, Ukrainy, Czech, Austrii i Hiszpanii, a także honorowy członek PTFiT, prof. Michał Odlanicki Poczobutt.
Pierwszy dzień obrad poświęcony był uroczystościom jubileuszowym PTFiT i sesji naukowej dotyczącej rozwoju fotogrametrii w Polsce i krajach ościennych oraz współpracy międzynarodowej w tym zakresie. dyplom honorowego członka PTFiT wręczono prof. Zbigniewowi Sitkowi, przewodniczącemu Towarzystwa w latach 1983-89, w uznaniu jego wybitnego wkładu w rozwój fotogrametrii w Polsce. Honorowe członkostwo PTFiT przyznano również dr. inż. Jerzemu Zarzyckiemu z Kanady, który jednak nie mógł być obecny na uroczystościach.
W drugim i trzecim dniu uczestnicy sympozjum mieli do wyboru jedną z pięciu sesji tematycznych. Mogli też obejrzeć wystawę posterów. W rezolucjach jubileuszowego sympozjum PTFiT uczestnicy dali wyraz konieczności szerokiej popularyzacji metod i produktów fotogrametrii, teledetekcji i GIS. Wyrażono też potrzebę uzyskania społecznego poparcia dla takiej nowelizacji ustawodawstwa, aby uczynić bardziej opłacalnym i zdynamizować rozwój specjalistycznego sektora prywatnego, szczególnie w zakresie pozyskiwania nowych zdjęć lotniczych.

Nominacje profesorskie
27 października br. Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 103 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki i sztuki.

NAUKI BIOLOGICZNE: Maria Anna bobowicz (UAM, Poznań), Anna Maria Grabowska (Instytut Biologii Doświadczalnej PAN, Warszawa), Jerzy Adrian Lis (UO), Stanisław Adam Ślipiński (WSP, Zielona Góra).

NAUKI CHEMICZNE: Paweł Kościelniak (UJ, Kraków), Lechosław Łomozik (UAM, Poznań), Maria Paluch (UJ, Kraków), Zenon Marian Sarbak (UAM, Poznań), Piotr Krzysztof Wrona (UW).

NAUKI EKONOMICZNE: Antoni Kożuch (AP, Siedlce), Tadeusz Kudłacz (AE, Kraków), Jacek Wawrzyniec Kulawik (Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Warszawa), Jerzy Lewandowski (PŁ), Bogusław Jerzy Pietrzak (SGH, Warszawa), Bazyli Poskrobko (PB), Zbigniew Franciszek Zioło (AP, Kraków).

NAUKI FARMACEUTYCZNE: Roman Dobrucki (AM, Poznań), Katarzyna Justyna Kieć-Kononowicz (UJ, Kraków).

NAUKI FIZYCZNE: Jan Dec (UŚ, Katowice), Adam Pietraszko (Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN, Wrocław), Krzysztof Józef Rościszewski (UJ, Kraków), Tomasz Włodzimierz Stobiecki (AGH, Kraków).

NAUKI HUMANISTYCZNE: Bogusław Leszek Bakuła (UAM, Poznań), Dariusz Doliński (UO), Marcin Teodor Fabiański (UJ, Kraków), Władysław Hendzel (UO), Hassan Ali Jamsheer (UŁ), Andrzej Jan Kokowski (UMCS, Lublin), Zbigniew Leon Machaliński (AM, Gdańsk), Jadwiga Mizińska (UMCS, Lublin), Jan Molenda (Instytut Historii PAN, Warszawa), Michał Piotr Mrozowicki (UG), Tadeusz Andrzej Pilch (UW), Tomasz Grzegorz Szkudlarek (UG), Kazimierz Franciszek Ślęczka (UŚ, Katowice), Wacław Bartłomiej Twardzik (Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków), Józef Wiktorowicz (UW), Ewa Wolnicz-Pawłowska (UKSW, Warszawa).

NAUKI LEŚNE: Janina Bożena Łęcka (AR, Poznań).

NAUKI MATEMATYCZNE: Marek Włodzimierz Balcerzak (PŁ), Marian Nowak (WSP, Zielona Góra).

NAUKI MEDYCZNE: Włodzimierz Eligiusz Baranowski (AM, Lublin), Jan Kulig (UJ, Kraków), Barbara Malinowska (AM, Białystok), Stanisław Mazurkiewicz (AM, Gdańsk), Jerzy Marian Narębski (AM, Łódź), Andrzej Romuald Rajewski (AM, Poznań), Wanda Stokowska (AM, Białystok), Marian Sulik (AM, Białystok), Kazimierz Bogumił Suwalski (Instytut Kardiologii, Warszawa), Mirosław Tomasz Szmidt (Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Warszawa), Mariola Elżbieta Śliwińska-Kowalska (Instytut Medycyny Pracy, Łódź), Adam Torbicki (Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Warszawa), Jan Szczęsny Wilczyński (Instytut - Centrum Zdrowia Matki Polki, Łódź).

NAUKI O KULTURZE FIZYCZNEJ: Tadeusz Skolimowski (AWF, Wrocław).

NAUKI O ZIEMI: Józef Paweł Górski (UAM, Poznań), Krystyna Antonina Piotrowska (Panstwowy Instytut Geologiczny, Warszawa), Jan Marcin Węsławski (Instytut Oceanologii PAN, Sopot), Maciej Jan Wołowicz (UG).

NAUKI PRAWNE: Jerzy Dariusz Malec (UJ, Kraków), Cezary Mik (UMK, Toruń), Janina Barbara Preussner-Zamorska (UJ, Kraków).

NAUKI ROLNICZE: Włodzimierz Czamara (AR, Wrocław), Ignacy Kutyna (AR, Szczecin), Stanisława Elżbieta Licznar (AR, Wrocław), Stanisław Moskal (AR, Kraków), Aleksandra Kazimiera Sawicka (AR, Poznań), Tadeusz Sikora (AE, Kraków).

NAUKI TECHNICZNE: Aleksander Władysław Böhm (PK), Bogdan Kazimierz Branowski (PP), Andrzej Zygmunt Gawlikowski (PW), Stanisława Kluska-Nawarecka (Instytut Odlewnictwa, Kraków), Jerzy Edward Kurek (PW), Jerzy Stanisław Manerowski (Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych, Warszawa), Ryszard Michalski (UWM, Olsztyn), Anna Maria Mitkowska (PK), Lech Tadeusz Polkowski (Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych, Warszawa), Adam Ruszaj (Instytut Obróbki Skrawaniem, Kraków), Krzysztof Ryszard Santarek (PW), Feliks Jan Stachowicz (Prz.), Jan Suschka (PŁ - Filia w Bielsku-Białej), Lech Zbigniew Śliwowski (Pwr.), Janusz Walczak (PP).

NAUKI TEOLOGICZNE: ks. Zbigniew Marek (UKSW, Warszawa).

NAUKI WOJSKOWE: Julian Babula (redakcja czasopisma "Myśl Wojskowa", Warszawa), Leopold Ciborowski (AON, Warszawa), Czesław Kazimierz Flanek (AON, Warszawa), Michał Huzarski (AON, Warszawa).

SZTUKI MUZYCZNE: Marta Czarny-Kaczmarska (Amuz., Wrocław), Alicja Faryniarz (Amuz., Wrocław), Janina Fyk (WSP, Zielona Góra), Lidia Grzanka-Urbaniak (Amuz., Wrocław), Ewa Barbara Michnik-Szynalska (Amuz., Kraków), Roman Reiner (Amuz., Kraków), Jan tatarczyk (Amuz., Wrocław), Jacek Wota (Amuz., Wrocław).

SZTUKI PLASTYCZNE: Stanisław Białogłowicz (WSP, Rzeszów), Henryk Hoffman (PR), Lucjan Kasprzak (ASP, Warszawa), Hubert Smużyński (ASP, Gdańsk), Józef walczak (ASP, Poznań), Krzysztof Wawrzyniak (ASP, Łódź), Jerzy Wroński (UŚ, Katowice - Filia w Cieszynie).

Działalność UKA
Podział certyfikatów
W dniu 27 września br. odbyło się w Poznaniu 9. posiedzenie UKA drugiej kadencji, połączone z seminarium poświęconym jakości kształcenia i uroczystym wręczeniem certyfikatów. Z rąk przewodniczącego KRUP prof. Stefana Jurgi, rektora UAM, 47 certyfikatów odebrali kierownicy jednostek prowadzących filologię angielską, germańską, polską, fizykę, psychologię, socjologię i teologię. Uwzględniając poprzednio akredytowaną archeologię, podział certyfikatów jakości kształcenia między uczelnie po akredytacji 8 kierunków studiów jest następujący: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza - 7, Uniwersytet Jagielloński - 7, Uniwersytet Łódzki - 5, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej - 5, Uniwersytet Warszawski - 5, Katolicki Uniwersytet Lubelski - 4, Uniwersytet Mikołaja Kopernika - 4, Uniwersytet Śląski - 4, Uniwersytet Wrocławski - 4, Uniwersytet Gdański - 3, Uniwersytet Opolski - 2, Papieska Akademia Teologiczna - 1, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego - 1, Uniwersytet Szczeciński - 1, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej - 1.
Podczas seminarium wygłoszono cztery referaty: dr E. Chmielecka (SGH) - Zmiany systemu zapewniania jakości kształcenia wyższego w Polsce na tle tendencji światowych, prof. S. Chwirot - Perspektywy akredytacji uniwersyteckiej, prof. K. Frysztacki (UJ) Społeczne aspekty akredytacji uniwersyteckiej, dr hab. M. Frankowicz (UJ) - Zagadnienia jakości kształcenia w programach TEMPUS.
Na posiedzeniu zwyczajnym UKA zatwierdzono standardy akredytacji pedagogiki, otwarto procedurę akredytacyjną dla etnologii i powołano zespół oceniający polonistykę w UŁ. Zgłoszenie polonistyki przez ten uniwersytet nastąpiło po zamknięciu procedury akredytacyjnej dla 10 jednostek uniwersyteckich, które wcześniej przystąpiły do akredytacji. Standardy akredytacji pedagogiki pod kierownictwem prof. K. Przyszczypkowskiego (UAM) opracowali: prof. prof. W. Ambrozik (UAM), S. Juszczyk (UŚ), Z. Kwieciński (UWM), T. Lewowicki (UW), A. Nalaskowski (UMK), S. Palka (UJ), T. Szkudlarek (UG), M. Szymański (UW), B. Śliwerski (UŁ) i J. Wilk (KUL). Dziękujemy.
W dniach 20-21 października br. odbyło się w Kiekrzu pod Poznaniem drugie międzynarodowe seminarium projektu TEMPUS-UNIQUE. W ramach tego seminarium prof. prof. Anna i Jerzy Brzezińscy z Instytutu Psychologii UAM zorganizowali konferencję na temat psychologicznych aspektów ewaluacji, wykorzystaną przez UKA do szkolenia zespołów oceniających dla historii i ochrony środowiska. Wygłoszono trzy referaty: prof. A. Brzezińska - Psychologiczne aspekty ewaluacji procesu kształcenia w szkole wyższej, prof. H. Sęk - Wypalenie zawodowe nauczycieli akademickich w warunkach przemian społeczno-kulturowych, prof. B. Wojciszke - Psychologia oceniania ludzi, połączone z czterema warsztatami - Koncepcje ewaluacji: ocenianie a modelowanie, Ewaluacja procesu kształcenia a ewaluacja efektów końcowych: analiza kosztów i zysków, Techniki ewaluacji: konstrukcja i analiza arkuszy ewaluacyjnych oraz Strategia planowania i realizowania procesu ewaluacji.
W trakcie seminarium odbyło się też kolejne, 10. posiedzenie UKA, na którym zatwierdzono standardy akredytacji filozofii, powołano grupę ekspertów dla etnologii oraz zespoły oceniające dla pedagogiki. Otwarto procedurę akredytacyjną dla programu MISH "Academia Artes Liberales". Pracom grupy ekspertów filozofii przewodniczył prof. J. Jadacki (UW), a członkami grupy byli prof. prof.: Z.J. Czarnecki (UMCS), C. Głombik (UŚ), ks. Z. Hajduk (KUL), A.M. Kaniowski (UŁ), B. Kotowa (UAM), M. Siemek (UW), W. Suchoń (UJ), A. Szahaj (UMK) i M. Tempczyk (UKSW). Dziękujemy i tym osobom za twórczy wkład w akredytację uniwersytecką.
Wszystko wskazuje więc na to, że w nowym roku akademickim akredytacja uniwersytecka rozwijać się będzie jeszcze dynamiczniej niż do tej pory. Chęć włączenia się do organizacji akredytacji kolejnych kierunków studiów zgłosiło bowiem już ponad 150 jednostek ze wszystkich uniwersytetów, a dla szeregu kierunków prace zaawansowane są już tak bardzo, że z pewnością do lata przyszłego roku przedłożymy KRUP wnioski o przyznanie certyfikatów jakości dla kilkudziesięciu jednostek. W najbliższych miesiącach weźmiemy też udział w międzynarodowych spotkaniach agencji prowadzących akredytację i ewaluację: w listopadzie sekretarz UKA będzie reprezentował naszą Komisję na spotkaniu w Budapeszcie, a w kwietniu przewodniczący UKA, na zaproszenie organizatorów, poprowadzi dyskusję na konferencji w Karlstad, organizowanej przez Szwecję, z racji przejęcia przez ten kraj przewodnictwa Unii Europejskiej.
Jak zawsze zapraszamy do odwiedzania strony domowej UKA pod adresem: http://main.amu.edu.pl/~ects/uka/uka.html.
Stanisław Chwirot, Maciej Kozierowski

BRAK STRATEGII
Nowy numer kwartalnika "International Higher Education" (nr 21, jesień 2000) poświęcony jest zmianom w uniwersytetach europejskich, jakie dokonały się w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Numer przynosi także tekst Artura M. Hauptmana o polityce państwa wobec uniwersytetów w USA.
Autor pisze, że Stany Zjednoczone mają wiele najlepszych na świecie uniwersytetów, ale przeciętny student przeciętnego amerykańskiego uniwersytetu wypada blado w porównaniu z jego kolegą ze świata. W USA występuje szeroka dostępność studiów połączona z niską jakością kształcenia. Nie istnieje tu jednolita strategia państwa wobec szkolnictwa wyższego. Istnieje natomiast niezwykła różnorodność uniwersytetów, która uważana jest za siłę amerykańskiego systemu, ponieważ pozwala instytucjom na elastyczność wobec zmieniających się warunków i daje studentom szeroki wybór. Szkolnictwo wyższe dotowane jest zarówno przez państwo (3 proc. dochodu narodowego), jak i przez sektor prywatny. Stany Zjednoczone lokują się w czołówce krajów o najwyższych wydatkach w przeliczeniu na studenta. Mimo to urzędnicy zajmujący się sprawami szkolnictwa wyższego uważają, że to za mało.
W finansowaniu uczelni istnieje podział między rządem federalnym i stanowym. Ten ostatni finansuje głównie uczelnie publiczne, a federalny zapewnia pomoc materialną studentom. Publiczne szkolnictwo wyższe preferuje studentów średnio zamożnych. Tworzone są dla nich specjalne fundusze i pożyczki. Dotacje rządowe zależą od liczby studentów. W konsekwencji, instytucje o wyższych kosztach kształcenia mogą liczyć na większe subsydia. Kładąc nacisk na dostępność uniwersytetów, zapomina się nieco o terminowości ich ukończenia. Wiele osób przerywa studia, wiele nie kończy ich w terminie. Studenci otrzymujący pomoc materialną muszą przedstawić zadowalające wyniki w nauce, nie wymaga się jednak od nich terminowości.
Niejednolity system szkolnictwa wyższego w USA może się okazać niewydolny. Wówczas, być może, Ameryka będzie musiała skorzystać z doświadczeń innych krajów.
(fig)

Uwagi.