Strona główna

Archiwum z roku 2001

Spis treści numeru 12/2001

Kronika
Poprzedni Następny

 

Nowe półprzewodniki

WARSZAWA W Instytucie Fizyki Doświadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy z Instytutem Fizyki PAN opracowano nową metodę otrzymywania najwyższej jakości materiałów półprzewodnikowych ze związków tellurku kadmu. Wytwarzane dotychczas z tych substancji materiały wykazywały wiele niepożądanych efektów i zjawisk – jak przewodnictwo równoległe czy trwałe fotoprzewodnictwo – znacznie ograniczających możliwości ich praktycznego zastosowania. Badania prowadzone w UW pod kierownictwem dr. Dariusza Wasika pozwoliły wyeliminować te wady i uzyskać znacznie doskonalsze półprzewodniki. Otrzymane nową metodą materiały mogą być wykorzystywane m.in. w elektronicznych urządzeniach telekomunikacyjnych.

Alergia zawodowa

KRAKÓW 13 października odbyło się I Krajowe Sympozjum Alergiczne choroby zawodowe, zorganizowane przez Zakład Alergologii Przemysłowej CM UJ oraz Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy. Omawiano epidemiologię alergicznych chorób zawodowych i ich diagnostykę, dyskutowano o leczeniu i możliwości prewencji tego typu chorób. W trakcie obrad poruszano m.in. problematykę alergii w służbie wojskowej, wśród piekarzy oraz personelu medycznego, rolników, pracowników przemysłu tytoniowego. Mówiono także o zespole alergii jamy ustnej jako predyspozycji do rozwoju zaburzeń stanu odżywiania. Omawiano diagnostykę astmy oskrzelowej i zawodowych chorób skóry.

Kurort przy kopalni

LUBLIN Katedra Maszyn Przemysłu Spożywczego Wydziału Mechanicznego Politechniki Lubelskiej zorganizowała w dniach 12-13 października seminarium Nowe techniki i technologie w przemyśle spożywczym. Praktyczne zastosowanie w regionie mogą znaleźć wyniki badań mgr inż. Małgorzaty Ciosmak z PL (referat Ocena stabilności hydrogeochemicznej wód jurajskich LZW). Wykazała ona, iż wody odpadowe Lubelskiego Zagłębia Węglowego, w szczególności wody jurajskiego poziomu wodonośnego, dzięki obecności związków fluoru mogą mieć zastosowanie w profilaktyce i leczeniu takich chorób, jak: osteoporoza, choroby reumatyczne, choroby zębów i przyzębia. Badania wskazują, że istnieje możliwość zorganizowania na terenie gminy Puchaczów ośrodka profilaktyczno-leczniczego.

Doktorat h.c. – dr Klaus Haensch

POZNAŃ Niemiecki deputowany do Parlamentu Europejskiego dr K. Haensch otrzymał tytuł doktora honoris causa poznańskiej Akademii Ekonomicznej. Polityka uhonorowano za wkład w rozwój instytucjonalny UE oraz poparcie dla idei rozszerzenia Unii o Polskę. K. Haensch jest autorem trzech monografii na temat stosunków francusko-niemieckich. Jest 19 doktorem honorowym poznańskiej AE.

Paleozoiczna akreacja

WARSZAWA Państwowy Instytut Geologiczny rozpoczyna przewidziany na 3 lata program naukowy Paleozoiczna akreacja Polski, obejmujący badania najstarszej historii geologicznej ziem polskich. Przewiduje się przeprowadzenie, przy wykorzystaniu najnowszych metod, szerokich badań geologicznych i geofizycznych, a także ponowne przebadanie i interpretację materiałów ze starszych prac. Na terenie Polski stykają się trzy wielkie struktury tworzące kontynent europejski. Badania tych struktur mają kluczowe znaczenie dla poznania budowy całej Europy. Celem programu jest stworzenie wiarygodnego, spójnego modelu ewolucji geologicznej Europy, a szczególnie środkowej części kontynentu. Obecne poglądy geologów na ten temat są bowiem bardzo zróżnicowane.

Totus dla dr. S. Jabłonki

WARSZAWA/WROCŁAW 13 października wręczono nagrody Totus, przyznawane przez Fundację „Dzieło Nowego Tysiąclecia”. W kategorii Promocja człowieka, praca charytatywna i edukacyjno-wychowawcza nagrodzono m.in. dr. Stanisława Jabłonkę z Politechniki Wrocławskiej. Zajmuje się on chemią procesów obrazowania na użytek poligrafii, kinematografii, defektoskopii, różnych metod diagnostycznych. Od trzydziestu paru lat działa intensywnie w zakresie pomocy niepełnosprawnym. Jest przewodniczącym Krajowej Rady Fundacji św. Brata Alberta, działa w chrześcijańsko-społecznym ruchu pomocy osobom niepełnosprawnym „Światło i wiara”. Bezpośrednim bodźcem do podjęcia takiej pracy była potrzeba wspierania własnego syna, który dziś ma już 33 lata.

Konsorcjum
Bibliotek Wrocławskich

WROCŁAW 16 października powołano Konsorcjum Bibliotek Wrocławskich, które tworzą biblioteki: AR, AWF, PWr., Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna, Miejska Biblioteka Publiczna, Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. T. Mikulskiego. Placówki należące do konsorcjum rozpoczną wkrótce wprowadzanie Zautomatyzowanego Systemu Bibliotecznego ALEPH – ma on ponad 500 instalacji w 40 krajach (w Polsce – 17). ALEPH może automatyzować nie tylko pracę pojedynczych bibliotek, ale także lokalnej sieci bibliotek. Prace organizacyjne konsorcjum koordynuje dyr. Biblioteki Głównej AR mgr Grażyna Talar.

Autobus na szynach

KRAKÓW/GDAŃSK WPodczas IV Międzynarodowych Targów Kolejowych TRAKO 2001, które odbyły się w dniach 17-19 października, autobus szynowy „Partner”, zaprojektowany w Instytucie Pojazdów Szynowych Politechniki Krakowskiej (przy udziale pracowników Wydziału Mechanicznego PK), otrzymał nagrodę za najciekawszy wyrób i innowację techniczną w konkursie im. E. Malinowskiego oraz „Złoty Semafor” przyznany przez Polską Izbę Producentów Urządzeń i Usług na rzecz Kolei. Pojazd został zaprojektowany z myślą o obsłudze linii kolejowych, na których nie opłaca się eksploatować normalnych pociągów. Może zabierać 60-90 pasażerów na miejscach siedzących i dodatkowo ok. 100 na stojąco. Rozwija prędkość 120 km/h. Napędzany jest nowoczesnym silnikiem MAN. Wdrożenia pojazdu i jego produkcji podjęła się firma Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA. Cena autobusu ma być ok. 30 proc. niższa niż analogicznych pojazdów produkcji zachodniej.

45 lat INP PAN

WARSZAWA 18 października Instytut Nauk Prawnych PAN uroczystym posiedzeniem Rady Naukowej rozpoczął obchody 45-lecia swej działalności. Z okazji jubileuszu zorganizowano też 25 października konferencję naukową Kultura prawna Polski współczesnej. Korzenie – ewolucja – perspektywy. Przedstawiono na niej w aspektach filozoficznym, historycznym i politycznym problematykę kultury prawnej Polski w okresie transformacji ustrojowej i warunkach integracji z Unią Europejską. Powołany w 1956 r. Instytut Nauk Prawnych PAN – działający przez jakiś czas pod nazwą Instytutu Państwa i Prawa PAN – odegrał ogromną rolę w rozwoju polskiego prawodawstwa.

ISA w PŚ

GLIWICE Stowarzyszenie ISA (Instrumentation, Systems and Automation Society), zachęcone powstaniem Sekcji Studenckiej ISA przy Politechnice Śląskiej, zdecydowało się zorganizować ISA Knowledge Center, czyli ośrodek wiedzy technicznej ISA przy PŚ. Jego otwarcie miało miejsce 18 października. Ośrodek jest sponsorowany przez ISA oraz Project Management Ltd. Celem placówki jest umożliwienie spotkań przedstawicieli nauki i przemysłu oraz studentów i ułatwienie wymiany wiedzy teoretycznej z praktyczną. Studencka sekcja ISA przy PŚ będzie mogła korzystać z książek i materiałów szkoleniowych, publikowanych przez organizację.

Doktorat h.c.
– prof. Wacław Szybalski

GDAŃSK 19 października nadano tytuł doktora honoris causa prof. W. Szybalskiemu z University of Wisconsin Medical School. Uczony zorganizował Katedrę Technologii Środków Spożywczych Politechniki Gdańskiej. Od 1949 wykłada za granicą. Jego dorobek naukowy obejmuje ponad 360 publikacji z zakresu mikrobiologii, genetyki ogólnej, mutagenezy oraz biologii molekularnej. Uczony aktywnie uczestniczy w realizacji światowego projektu poznania ludzkiego genomu (Human Genome Project). Prof. Szybalski otrzymał doktoraty honorowe UMCS, Uniwersytetu Gdańskiego i Akademii Medycznej w Gdańsku. Jest członkiem zagranicznym Polskiej Akademii Nauk.

Rafael?

TORUŃ Wybitni znawcy twórczości Rafaela przyjechali do Torunia, aby zbadać, czy znaleziony w Polsce rysunek jest dziełem tego mistrza. Okazją do tego była konferencja Spór o genezę martwej natury, którą zorganizowała w październiku Katedra Historii Sztuki i Kultury UMK pod patronatem Włoskiego Instytutu Kultury w Warszawie. Rysunek, podobny do jednego z oryginalnych rysunków Rafaela przechowywanych w Luwrze, znaleziono 16 lat temu na strychu Muzeum Archidiecezjalnego w Katowicach. Zastanawiano się nad jego autorstwem. Podczas badań stwierdzono, że rysunek był przerabiany i że pochodzi z XVIII w., nie jest zatem dziełem Rafaela. Wnioski te potwierdzić ma ekspertyza papieru. Podczas konferencji próbowano także rozstrzygnąć, gdzie i kiedy powstały pierwsze martwe natury oraz śledzono drogę, jaką przebyła martwa natura od dokumentacji przyrodniczej do dzieła sztuki.

Allianz nagradza
najlepszych studentów

WARSZAWA W październiku zakończyła się III edycja ogólnopolskiego konkursu na najlepsze prace magisterskie z dziedziny ubezpieczeń, zorganizowanego przez T.U. Allianz Polska i Uniwersytet Warszawski. Ufundowane przez Allianz nagrody otrzymali: Grzegorz Kukla z Politechniki Wrocławskiej za pracę Instrumenty finansowe na ryzyko ubezpieczeniowe (5000 zł), Tomasz Mazur z Politechniki Łódzkiej za pracę Zarządzanie ryzykiem w procesie reasekuracji (3000 zł), Barbara Sosnowska z Uniwersytetu Warszawskiego za pracę Zastosowanie teorii ruiny do badania dynamikifirmy ubezpieczeniowej (2000 zł). Nagrody otrzymali także opiekunowie naukowi wymienionych prac. Obecnie trwa IV edycja konkursu. Prace można zgłaszać do 31 grudnia 2001 roku (więcej informacji pod adresem: http://www.wne. uw.edu.pl, Edukacja aktuarialna).

Doktorat h.c.
– abp Józef Kowalczyk

LUBLIN 21 października podczas inauguracji roku akademickiego doktorat honorowy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego otrzymał abp J. Kowalczyk, nuncjusz apostolski w Polsce. Zaszczytną godność Senat KUL nadał nuncjuszowi za wkład w normalizację sytuacji Kościoła w Polsce, uregulowanie relacji Kościoła i państwa oraz promowanie nauki katolickiej w polskich uczelniach. Ks. prof. J. Krukowski za najważniejsze osiągnięcie abp Kowalczyka uznał w laudacji wynegocjowanie konkordatu Polski ze Stolicą Apostolską.

UŚ w Rybniku

KATOWICE 23 października w rybnickim kampusie zainaugurował działalność Ośrodek Dydaktyczny Uniwersytetu Śląskiego. Dla potrzeb placówki oddano do użytku zaadaptowany budynek dydaktyczny oraz Laboratorium Nowoczesnych Technologii Przemysłowych. Uroczystość inauguracyjną poprowadził rektor Politechniki Śląskiej, która już przed rokiem zainaugurowała w tym miejscu działalność edukacyjną. W przyszłym roku akademickim rozpoczęcie kształcenia w rybnickim kampusie planuje także Akademia Ekonomiczna w Katowicach.

Nagroda im. Karola Miarki

KATOWICE Prof. prof. Antoni Gładysz i Andrzej J. Zakrzewski odebrali 23 października prestiżową nagrodę im. Karola Miarki. Nagrody te są przyznawane od 1983 r. za wybitny dorobek wzbogacający wartości kultury regionu i kraju. Prof. Gładysz jest socjologiem, pedagogiem i kulturoznawcą Śląska, związanym z cieszyńską filią Uniwersytetu Śląskiego. Jest autorem kilkunastu książek, ponad 20 prac zbiorowych i 30 edytorskich, wielu recenzji i artykułów publicystycznych. A.J. Zakrzewski jest historykiem kultury, pracuje na stanowisku prof. WSP w Częstochowie. Oprócz uczonych nagrodę otrzymał red. Wiesław Głowacz.

Stypendia dla młodych uczonych

KRAKÓW W UJ wręczone zostały stypendia im. Michała Łyska oraz prof. Franciszka Leji. Pierwsze otrzymał dr Marcin Mazur, pracownik Zakładu Matematyki dla Przyrodników UJ, który niedawno obronił pracę doktorską Własności C0 typowe i asymptotyka dyskretnych układów dynamicznych. Uzyskał on także stypendium dla młodych naukowców przyznane przez tygodnik „Polityka” w ramach akcji „Zostańcie z nami”. Stypendium im. prof. F. Leji uzyskał Witold Jarnicki. Ukończył on właśnie z wyróżnieniem studia matematyczne i rozpoczął studia doktoranckie na Wydziale Matematyki, Fizyki i Informatyki UJ. Laureat kontynuuje tradycje rodzinne, gdyż jego ojciec jest profesorem matematyki.

Bezpieczeństwo procesowe

ŁÓDŹ W dniach 23-24 października specjaliści bezpieczeństwa technicznego i procesowego z wielkich zakładów chemicznych oraz naukowcy reprezentujący uczelnie techniczne i instytuty naukowo-badawcze spotkali się w Katedrze Inżynierii Systemów Środowiska Politechniki Łódzkiej na X Sympozjum Zarządzanie ryzykiem w przemyśle chemicznym i procesowym. Obrady dotyczyły nowych metod i narzędzi służących do zarządzania ryzykiem procesowym, czyli zapewniania bezpieczeństwa i minimalizacji liczby awarii i wypadków przy prowadzeniu procesów chemicznych. Z okazji II Dnia Bezpieczeństwa Procesowego otwarto też galerię malarstwa Krótko i Węzłowato – jest to kolejne przedsięwzięcie kulturalne z cyklu Nauka i sztuka dla edukacji inżynierów. Autorem pierwszej wystawy jest Małgorzata Dobrzyniecka-Kojder z Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi.

Doktorat h.c.
– prof. Adam Sobiczewski

LUBLIN 24 października tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej otrzymał prof. A. Sobiczewski z Instytutu Problemów Jądrowych im. A. Sołtana. Uczony jest autorem ponad 150 prac naukowych dotyczących głównie kolektywnych modeli jądra atomowego, teorii spontanicznego rozszczepienia i rozpadu alfa najcięższych jąder. Jest członkiem korespondentem PAN. Pracuje w Komitecie Doradczo-Programowym ds. Fizyki Jądrowej ZIBJ w Dubnej. Jest laureatem nagrody FNP w 1995 r., nagrody Fundacji A. Jurzykowskiego, nagrody im. G.N. Florowa przyznawanej przez Zjednoczony Instytut Badań Jądrowych.

Reanimacja i etyka

KRAKÓW/GETYNGA W dniach 25-27 października odbyło się w Getyndze sympozjum naukowe Interdisciplinary co-operation in medicine, zorganizowane z okazji 10-lecia współpracy Uniwersytetu Georga-Augusta w Getyndze z Uniwersytetem Jagiellońskim w Krakowie. W trakcie obrad poruszano problematykę nowych strategii w leczeniu chorób nowotworowych oraz w opiece nad chronicznie chorymi pacjentami. Omawiano stan osiągnięć w diagnostyce i leczeniu chorób serca, a także zastanawiano się nad etycznymi problemami w resuscytacji (zabiegach reanimacyjnych) i intensywnej terapii. Jedną z sesji naukowych poświęcono również postępowi w onkologii – omawiano rezultaty stosowania różnych rodzajów terapii w leczeniu m.in. raka żołądka, piersi i płuc.

Nagroda Adamczewskiego

KRAKÓW 29 października w krakowskim Klubie pod Gruszką nagrodę im. Jana Adamczewskiego wręczono prof. Franciszkowi Ziejce, rektorowi Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jury, reprezentujące Stowarzyszenie Autorów Polskich, przyznaje nagrodę szukając w literaturze pięknej mądrości, a w dziełach uczonych piękna. Laureatami mogą być tylko wybitne osobistości Krakowa. Prof. Ziejka jest historykiem literatury polskiej XIX w.

Doktorat h.c.
– prof. Michał Głowiński

POZNAŃ  listopada tytuł doktora honorowego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza otrzymał prof. M. Głowiński z IBL. Uhonorowano go w uznaniu wagi jego dorobku naukowego i szacunku dla postawy niezależnego uczonego, któremu nieobce są sprawy społeczeństwa obywatelskiego. Prof. Głowiński jest wybitnym znawcą literatury pocz. XX w. i dwudziestolecia międzywojennego. Za Orwellem wprowadził do szerokiego obiegu termin „nowomowa” i najpełniej to zjawisko opisał. Uczestniczył w działalności Towarzystwa Kursów Naukowych i niezależnych wydawnictw. Uhonorowano go m.in. nagrodami Fundacji im. A. Jurzykowskiego i PEN-Clubu. Jest członkiem PAN i PAU. W 2000 r. otrzymał doktorat h.c. Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Stolice

WARSZAWA 5 listopada odbyła się sesja naukowa Warszawa na tle stolic państw Unii Europejskiej, zorganizowana przez Instytut Historii PAN, Towarzystwo Miłośników Historii i Polskie Towarzystwo Statystyczne. Historycy, geografowie, urbaniści, varsavianiści dyskutowali nad rolą Warszawy w Unii Europejskiej. Wskazywano, że stolica, mimo wielu niedostatków w infrastrukturze, ma szansę być jedną z regionalnych stolic UE, podobnie jak Bruksela czy Strasburg. Może też nadal odgrywać historyczną rolę jako pomost między Zachodem a Wschodem. Ze względu na swe położenie mogłaby też stać się siedzibą niektórych instytucji unijnych.

Bilans strat

WARSZAWA Ogólny bilans strat ludności w wyniku polsko-ukraińskiego konfliktu narodowościowego w latach II wojny światowej to tytuł dziesiątego spotkania historyków polskich i ukraińskich w Warszawie w dniach 5-10 listopada. Spotkania organizowane pod patronatem Wojskowego Instytutu Historycznego oraz Wołyńskiego Uniwersytetu Państwowego im. Łesi Ukrainki w Łucku mają na cecelu wyjaśnienie trudnych kwestii we wzajemnych relacjach historycznych. Na dziesiątym i ostatnim spotkaniu podjęto próbę dokonania bilansu strat ludności – szacuje się, że konflikt narodowościowy podczas wojny kosztował życie ok. 90 tys. Polaków i 20 tys. Ukraińców.

Nagrody Allianz

KRAKÓW 6 listopada odbył się finał drugiej edycji konkursu Krakowskie Nagrody Allianz 2001 – Kultura, Nauka, Media. Zadaniem konkursu jest wyróżnienie osób i instytucji, które zasłużyły się dla regionu, są aktywne i niebanalne. Srebrną statuetkę Nike w kategorii Nauka odebrał prof. Roman Pampuch z Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki AGH. Uczonego nagrodzono za wkład w rozwój inżynierii materiałowej, wyrażony w ogromnym dorobku naukowym: 13 książkach, ponad 200 publikacjach, 26 patentach i wykładach w 11 uczelniach, m.in. w Niemczech, Hiszpanii i Francji. Uczony zajmuje się biomateriałami i zaawansowanymi materiałami ceramicznymi.

Warszawskie
MBA

WARSZAWA Studia Master of Business Administration pojawiły się w Stanach Zjednoczonych. Do Europy dotarły po I wojnie światowej, a od niedawna są obecne w naszym kraju. Uważane są za przepustkę do kariery w biznesie. Prowadzą je uczelnie, które pozyskały do współpracy zagranicznych partnerów. Miesięcznik „Perspektywy” wraz z Fundacją Edukacyjną „Perspektywy” zorganizowały ranking polskich studiów MBA. Kapituła, której przewodniczył prof. Włodzimierz Siwiński z Uniwersytetu Warszawskiego, pierwsze 3 miejsca przyznała szkołom warszawskim: Centrum Kształcenia Menedżerów przy Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, programowi WEMBA przy Szkole Głównej Handlowej oraz Szkole Biznesu Politechniki warszawskiej z programem Executive MBA.

Opracował
Piotr Kieraciński

Współpraca: Gdańsk – Jerzy Kulas, Gliwice – Jarosław Śmieja, Katowice – Mariusz Kubik, Kraków – Elżbieta Barowa, Małgorzata Krokoszyńska, Rafał Quirini-Popławski, Maciej Rogala, Leszek Śliwa, Lublin – Agnieszka Bieńkowska, Iwona czajkowska-Deneka, Elżbieta Mulawa-Pachoł, Łódź – Ewa Chojnacka, Poznań – Ewa Staniewicz, Toruń – Kinga Nemere-Czachowska, Warszawa – Nina Kancewicz-Hoffman, Andrzej Markert, Wrocław – Maria Kisza, Małgorzata Wanke-Jakubowska, Maria Wanke-Jerie.

   
Co w prasie piszczy?

Aż tak niedobrze?

Środowisko naukowe, które wybierało członków KBN, umiejętnie rozmyło zasady konkurencyjnego przyznawania funduszy na naukę. W efekcie Komitet coraz więcej pieniędzy wydaje na utrzymanie jednostek naukowych (tzw. działalność podmiotową), a coraz mniej na konkurencyjny system grantów. (...) Merytoryczna konkurencja w polityce KBN liczy się coraz mniej, więc nie powinno dziwić, że tylko nieliczne spośród słabych jednostek naukowych uległy likwidacji lub przekształceniu. (...) Porównanie z innymi krajami świata pokazuje, że dobrych naukowców w Polsce jest za mało, za dużo natomiast podszywających się pod szyld naukowca, nigdy bądź od dawna niepracujących naukowo. Świadczy o tym stosunkowo duży odsetek osób pracujących w nauce i niewielka liczba publikacji zamieszczonych w liczących się na świecie pismach naukowych. (...) Nie mieliśmy do tej pory jasnego celu, jak i planu działania. Na to nakładał się chroniczny brak pieniędzy i niezwykła konserwatywność środowiska naukowego, zdominowanego przez osoby nie tylko wychowane, ale także wyselekcjonowane w minionej epoce, niezmiennie zachowujące kluczowe pozycje w hierarchii polskiej nauki. (...) Z ponad 220 JBR (wydatki na nie pochłonęły w 2000 r. 32,7 proc. budżetu KBN!) należy utworzyć nie więcej niż 20–25 państwowych instytutów niezbędnych do obsługi służb publicznych w kraju. Pozostałe instytuty powinny być sprywatyzowane lub przejść na garnuszek odpowiednich resortów albo wręcz ulec likwidacji. (...) W Polsce istnieje stosunkowo niewiele bardzo dobrych zespołów naukowych, które osiągnęły masę krytyczną niezbędną do dokonywania odkryć naukowych (...). Nieporozumieniem jest to, że niektóre instytuty PAN prowadzą obecnie prywatne lub półprywatne szkoły wyższe. W jednostkach PAN powinno się kształcić doktorantów oraz prowadzić badania wykraczające poza możliwości szkół wyższych. Wiadomo, że niektóre szybko rozwijające się dziedziny nauki wymagają koncentracji ludzi i środków. Nie można tego zrobić szybko w szkole wyższej, której pierwszym celem jest kształcenie studentów, a proces dydaktyczny wymaga dość równomiernego udziału specjalistów z wielu dziedzin nauki. (...) Powinno ono [szkolnictwo wyższe] uzyskać znacząco większe fundusze na prowadzenie badań. (...) Żadna reforma się nie uda, jeśli nie zaczniemy lepiej kształcić naszych studentów. Tymczasem poziom ich nauczania wyraźnie się obniżył. (...) W szkołach wyższych tylko nieliczne etaty powinny gwarantować stabilność zatrudnienia. Uczelnia zatrudniałaby pracowników naukowych na zasadzie rzeczywistych konkursów. Pięcioletnie kontrakty byłyby nieodnawialne w przypadku braku wyników naukowych bądź prowadzenia dydaktyki poniżej wymaganego poziomu. (...) W samym KBN zlikwidowałbym anachroniczny podział na 13 zespołów merytorycznych i utworzył najwyżej cztery zajmujące się finansowaniem: nauk o życiu, nauk ścisłych i inżynierskich, nauk społecznych oraz badań rozwojowych. (...) Należy także zmienić system oceny i promowania pracowników naukowych. Jako regułę powinno się przyjąć, że po ukończeniu studiów doktoranckich młody człowiek odbywa staż naukowy za granicą lub w innym ośrodku w naszym kraju. To, co niszczy naszą naukę, to fakt, że można dotrwać do emerytury nie ruszając się z tego samego instytutu lub uczelni. (Maciej Żylicz, Samoochrona, „Polityka”, 10.11.2001)

O sklonowaniu
ludzkich komórek

To pierwszy, bardzo istotny krok na drodze do klonowania terapeutycznego człowieka. Przełamanie tabu, jakie otacza te kwestię. Z tego więc punktu widzenia to duży sukces. Jeśli natomiast chodzi o wyniki czysto naukowe, są one na razie dość mizerne. Sześciokomórkowy zarodek to zbyt wczesne stadium, by brać z niego komórki do leczenia ludzi. (...) Mam zaś poważne wątpliwości, czy ta metoda w ogóle się przyda w medycynie. Komórki pobrane z zarodków partenogenetycznych po wszepieniu do organizmów zwierząt mogą być bowiem źródłem nowotworów. To może być niebezpieczne. (prof. Jacek Modliński, kierownik Zakładu Embriologii Doświadczalnej Instytutu Genetyki PAN w Jastrzębcu, Sztuczne stworzenie, „Gazeta Wyborcza”, 26.11.2001)

Jestem przeciwny jakimkolwiek próbom klonowania człowieka, niezależnie od tego, czy chodzi o powielanie ludzi, czy o tzw. klonowanie terapeutyczne. Z punktu widzenia filozofii, jaką wyznaję, człowiek zaczyna się od poczęcia. Biologia nie daje nam jasnych kryteriów, które pozwoliłyby na wyznaczenie momentu, w jakim rozwijający się zarodek ludzki staje się osobą. Wszystkie wysuwane tu propozycje są więc arbitralne. I dlatego nie wolno nam tworzyć zarodków na zamówienie, nawet po to, by leczyć. (prof. Andrzej Paszewski, Instytut Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie, Sztuczne stworzenie, „Gazeta Wyborcza”, 26.11.2001)
 

Ortografia jak bungee

Utożsamianie kultury języka z ortografią jest niestety powszechne, co nie znaczy, że uzasadnione (...) konkursy ortograficzne sprowadzają się do wkuwania na pamięć czysto konwencjonalnych rozstrzygnięć konkretnego słownika. Moim zdaniem, trzeba je traktować jako umysłowy odpowiednik sportów ekstremalnych, mający tyle związku z kulturą języka polskiego – a więc z poprawnością i zrozumiałością całych wypowiedzi – ile np. skoki bungee z kulturą fizyczną. (Janusz S. Bień, w liście dotyczącym tekstu Ortografia groźniejsza niż mafia, „Rzeczpospolita”, 30.11.2001)



 

Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich

Uczelnie a zamówienia publiczne

Gośćmi spotkania KRUP, które miało miejsce 10 listopada w Poznaniu, byli: dr Krystyna Łybacka, minister edukacji narodowej i sportu oraz prof. Adam Jamróz, wiceminister edukacji odpowiedzialny za szkolnictwo wyższe. Min. Łybacka stwierdziła, że najważniejszymi zadaniami MENiS w tym roku będą: zapewnienie właściwego finansowania szkolnictwa wyższego w okresie trudności budżetowych, sformowanie Państwowej Komisji Akredytacyjnej oraz nowelizacja ustawy o szkolnictwie wyższym. Zdaniem min. Łybackiej, uczelnie muszą liczyć się ze zmniejszeniem dotacji oraz wstrzymaniem podwyżek płac na rok. W budżecie na 2002 r. MENiS opowiada się za wariantem stabilizującym, który pozwoliłby na kontynuowanie inwestycji wieloletnich.

Rektorzy apelowali, aby do PKA wybierano osoby, które miały już związek z akredytacją. W dyskusji nad ustawą podkreślono potrzebę uregulowania problemu wieloetatowości, równoległego pełnienia funkcji w konkurujących uczelniach, możliwości tworzenia zamiejscowych punktów kształcenia i interdyscyplinarnych kierunków studiów. Wskazano też przed jakimi problemami postawi szkoły wyższe nowelizacja ustawy o zamówieniach publicznych. O niemożności funkcjonowania mówili już dyrektorzy bibliotek akademickich oraz szefowie wydawnictw uczelnianych. Proponowano, aby szkoły wyższe nie podlegały tej ustawie. Rektorzy uniwersytetów wyrazili żal, że odroczono termin nowej matury i decyzji tej nie skonsultowano ze szkołami wyższymi. Uznano, że w tej sytuacji zostało zerwane tzw. porozumienie krakowskie. Warto tu dodać, że większość uczelni państwowych mimo to uzna wyniki nowej matury jako obowiązujące podczas najbliższej rekrutacji na studia – deklarują to senaty poszczególnych szkół wyższych. W związku z powoływaniem przez Sejm RP nowych uczelni, które nie spełniają kryteriów uznawanych w środowisku akademickim, rektorzy zaapelowali do nowych władz oświatowych, by decyzje o powołaniu kolejnych państwowych szkół wyższych były konsultowane ze środowiskiem. Dyskutowano też m.in.: o uregulowaniu statusu doktorantów, ujednoliceniu zasad zdobywania stopni naukowych i kwalifikacji artystycznych, możliwości emitowania obligacji przez uczelnie i odpłatności za studia.
Na wniosek rektorów UJ i UMCS, prof. prof. Franciszka Ziejki i Mariana Harasimiuka podjęto decyzję o powołaniu Fundacji im. Jerzego Giedroycia, która miałaby zaopiekować się Ośrodkiem Kultury w Maisons-Laffitte. Oprócz dwu wspomnianych rektorów w pracach nad projektem fundacji ma uczestniczyć prof. Zdzisław Chmielewski, rektor USz.

Postanowiono udzielić akredytację na 5 lat kierunkowi fizyka techniczna w AGH, etnologii w UŁ, UW, UAM i UJ oraz filozofii w UAM, KUL, UMCS, UŁ, PAT, UW, UJ, UKSW, UWr., UŚ i UMK. Na 2 lata przyznano akredytację polonistyce w USz. oraz etnologii w UŚ. Zdecydowano o odroczeniu akredytacji polonistyki w UŁ do końca 2001 r., a także o rozpoczęciu procedury akredytacyjnej kierunku rybactwo w UWM.

(mit)

Fundacja Edukacyjna Przedsiębiorczości

Teraz jakość

Mamy już w Polsce 1 mln 685 tys. studentów, co daje nam współczynnik scholaryzacji 43,5 proc. W roku 1990 zaczynaliśmy z niespełna 400 tys. studentów i współczynnikiem 13,1 proc. Ten ilościowy wzrost to wielki sukces, ale, niestety, za ilością nie zawsze idzie jakość. Kwestia zapewnienia odpowiedniej jakości kształcenia jest wymieniana jako jedno z najpilniejszych, jeżeli wręcz nie najważniejsze zadanie, jakie stoi obecnie przed szkolnictwem wyższym.

Fot. Andrzej Świć

Kolejna z konferencji FEP, która odbyła się w Łodzi w dniach 23-24 listopada 2001 r., dotyczyła właśnie tego problemu. Jej tytuł, Akredytacja programów dydaktycznych i uczelni jedną z dróg podniesienia jakości kształcenia, wprost sugerował, że jest to tylko jeden z wielu sposobów zapewniania dobrej jakości. W konferencji uczestniczyło blisko 80 osób reprezentujących wszystkie instytucje zajmujące się tą problematyką. Temat jest tym bardziej aktualny, że działa bądź właśnie rozpoczyna działanie kilka kolejnych środowiskowych komisji akredytacyjnych – była zatem okazja do wymiany doświadczeń, wręcz nauki – a od stycznia rozpocznie pracę Państwowa Komisja Akredytacyjna. Swym doświadczeniem dzielili się przede wszystkim przedstawiciele najstarszych instytucji akredytacyjnych, czyli: Stowarzyszenia Edukacji Menedżerskiej FORUM, Komisji Akredytacyjnej Uczelni Medycznych i, mającej największe chyba osiągnięcia, Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej. W dyskusji okazało się, że słowo „akredytacja” stało się bardzo modne, a wręcz nadużywane albo używane zupełnie niezgodnie z jego znaczeniem. Niemal wszyscy, którzy akredytacją zajmują się już od jakiegoś czasu, byli też zgodni co do tego, że źle się stało, iż nowo powstała instytucja państwowa, PKA, ma w nazwie słowo akredytacja, ponieważ nie będzie ona w ogóle przyznawać akredytacji. Będzie zajmować się opiniowaniem wniosków o utworzenie nowych szkół i kierunków oraz sprawdzać spełnianie przez jednostkę minimalnych wymagań dla prowadzenia studiów na danym kierunku. Akredytacja to dobrowolne poddanie się ocenie instytucji akredytującej, mające w konsekwencji potwierdzić najwyższy, elitarny poziom kształcenia. Może ten błąd uda się naprawić przy pracach nad nową ustawą, choć raczej należy się spodziewać, że pomimo nieadekwatności nazwy, a co za tym idzie zamieszania – jeden z uczestników mówił, że on, aby przyciągnąć do swojej szkoły chętnych, będzie reklamował się, że ma akredytację PKA – dla świętego spokoju zostanie jak jest.

Konferencja, jak zawsze świetnie zorganizowana i „kierowana” przez prof. Jerzego Dietla, prezesa FEP, pozwoliła wymienić doświadczenia, poszerzyć wiedzę uczestników i zintegrować środowisko zajmujących się jakością w szkolnictwie wyższym, a tym samym z pewnością przyczyniła się do podniesienia jakości kształcenia.

(as)

Nagrody Prezesa Rady Ministrów dla uczonych

Premier uhonorował

Za wybitny dorobek naukowy: prof. Jan Hertrich-Woleński, filozof z UJ, prof. Maria Janion, historyk literatury z IBL PAN, prof. Jan Potempa, biochemik z Instytutu Biologii Molekularnej UJ, prof. Czesław Ryll-Nardzewski, matematyk z Instytutu Matematyki PWr., prof. Magdalena Ralska-Jaszewiczowa, paleobotanik z Instytutu Botaniki PAN w Krakowie, prof. Jan Łopuszański, fizyk z UWr.

Za wybitne osiągnięcia naukowe: prof. Kazimierz Browicz, botanik z Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku, prof. Jerzy Kaczorowski, matematyk z UAM, prof. Bogdan Marciniec, chemik z UAM, prof. Krzysztof Narkiewicz z Am w Gdańsku, prof. Piotr Sztompka, socjolog z UJ.

Za prace habilitacyjne: dr hab. Andrzej Ciechanowicz z Pomorskiej AM, dr hab. Bogusław Machaliński z PAM, dr hab. Andrzej Surdacki z Collegium Medicum UJ, dr hab. Piotr Wlaź z AR w Lublinie i dr hab. Włodzimierz Zwonek z UJ.

Za wybitne osiągnięcia naukowo-techniczne: zespoły pod kierunkiem: dr. inż. Romana Świtkiewicza z PW, prof. Daniela J. Bema z PWr., Bohdana Górskiego i prof. Jana Lubińskiego z PAM w Szczecinie, dr. inż. Józefa Hoffmana z PWr., dr. inż. Janusza Rzepki z Przedsiębiorstwa Wdrażania Postępu Naukowo-Technicznego LASERTEX z Wrocławia, dr. inż. Stanisława Azarewicza z PWr., dr. inż. Andrzeja Jurkiewicza z AGH, dr. inż. Stanisława Wasilewskiego z Centrum Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa WMAG w Katowicach, a także prof. Andrzej Korbel i dr hab. Włodzimierz Bochniak z AGH oraz prof. Jerzy Tomeczek i dr inż. Bogusław Gradoń z PŚ.

Ponadto premier przyznał 30 nagród za dysertacje doktorskie.

(rat)

Ekorozwój i nauka

Głównymi tematami obrad Prezydium PAN, które miało miejsce 13 listopada, były problemy ekorozwoju kraju oraz strategii rozwoju nauki.
Komitet „Człowiek i środowisko” przy Prezydium PAN od wielu lat przygotowuje ekspertyzy dotyczące kondycji środowiska przyrodniczego i warunków życia człowieka w Polsce. Prof. Stefan Kozłowski, przewodniczący tego komitetu, przedstawił opracowaną niedawno ekspertyzę dotyczącą realizacji zasad ekorozwoju w naszym kraju w ostatnim dziesięcioleciu oraz perspektyw utrzymania takiego kierunku rozwoju w okresie wchodzenia Polski do Unii Europejskiej. Zdaniem autorów raportu, prawo do rozwoju musi być realizowane w taki sposób, aby sprawiedliwie połączyć rozwojowe i środowiskowe potrzeby obecnych i przyszłych pokoleń. Wejście Polski do UE może oznaczać nasilenie tendencji niezgodnych z ideą zrównoważonego rozwoju. Możemy się spodziewać m.in. bezkrytycznego powielania antyekologicznych wzorców masowej konsumpcji, lawinowego rozwoju motoryzacji, gwałtownego wzrostu zużycia opakowań jednorazowych. Swobodny obrót towarowy może sprzyjać nielegalnemu importowi odpadów oraz produktów genetycznie zmodyfikowanych. Na wsi wystąpi zapewne presja na rozwój rolnictwa wysokonakładowego. Aby zapobiec negatywnym skutkom włączania się naszego kraju w struktury europejskie musimy szybko wdrożyć mechanizmy zrównoważonego rozwoju – brzmi konkluzja opracowania.

W marcu br. Prezydium PAN podjęło decyzję o przygotowaniu koncepcji polityki naukowej Polski na najbliższe lata. Zadanie zlecono Komitetowi Prognoz „Polska 2000 plus”. Prof. Leszek Kuźnicki, przewodniczący komitetu, referował wyniki prac grupy ekspertów. Ostatecznie raport zredagowali prof. prof. Andrzej Jeleński, Andrzej Karpiński i Andrzej P. Wierzbicki. Uznali, że wydatki na naukę należy uznać za czynnik tworzenia PKB, a nie traktować jak funkcję poziomu PKB. polski system nauki powinien być dostosowany do europejskiego także pod względem kierunków prowadzonych badań. wsparcie powinny uzyskać tematy prac badawczo-rozwojowych uznanych za priorytetowe. Obecnie na świecie za najważniejsze uznaje się biotechnologię i medycynę, nauki i technologie informacyjne oraz nowe materiały i technologie materiałowe. Także w naszym kraju te grupy badań należy uznać za najważniejsze, choć dołączyć do nich trzeba dziedziny, w których już jesteśmy silni i powinniśmy utrzymać wysoką pozycję, np. nauki obliczeniowe i fizykę ciała stałego. Odrębne stanowiska przedstawiło kilka osób z grona powołanych ekspertów. Prof. Leszek Kaczmarek uznał, że należy się skoncentrować na tworzeniu centrów doskonałości i wspieraniu wybitnych indywidualności naukowych. Prof. Krzysztof Kurzydłowski wskazał na konieczność rozwoju prac badawczych dla potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw oraz wzmocnienia naszej pozycji na rynku patentów. Red. Bogdan Miś zwrócił uwagę na potrzebę finansowania badań podstawowych, np. w dziedzinie matematyki i astronomii, oraz nauk społecznych i humanistyki. Prof. Sylwester Porowski proponował, aby zachować ciągłość finansowania zespołów o dużych osiągnięciach. Generalnie eksperci proponowali, aby polityki naukowej nie opierać na wskazanych priorytetach badawczych. Prof. Kuźnicki zwrócił uwagę na fakt, iż KBN nie prowadził wyraźnej i konsekwentnej polityki naukowej, co spowodowało dominację tendencji zachowawczych i dbanie głównie o własne drobne interesy w środowisku naukowym. Żadnej polityki naukowej, konkludował, nie da się zrealizować bez nowych instrumentów ekonomiczno-prawnych.

(ELE, pik)

Centrum Upowszechniania Nauki PAN

Co popularyzować?

Na takie pytanie miała odpowiedzieć konferencja dla dziennikarzy, którą 26 listopada zorganizowało Centrum Upowszechniania Nauki PAN. Pomysł był znakomity i prosty: pokazać, co interesującego i ważnego polscy uczeni osiągnęli w poszczególnych grupach nauk i jak to się ma do tendencji i osiągnięć nauki światowej. Zebrani na konferencji dziennikarze otrzymaliby wskazówki, o jakich polskich badaniach warto pisać. Niestety, realizacja przebiegała inaczej niż wyobrażali to sobie organizatorzy. Nie zapowiadały tego pierwsze wystąpienia.

Prof. Leszek Kuźnicki omówił dwa przygotowane przez Komitet Prognoz „Polska 2000 plus” opracowania. Pierwsze to strategia rozwoju Polski do roku 2020 – uczony zaznaczył, że życie wpisało zmiany do propozycji komitetu, co nie znaczy, że uczyniło ją nieaktualną. W obecnej sytuacji budżetowej realizację ambitnych założeń strategii trzeba będzie odłożyć na kilka lat. Następnie uczony przedstawił opracowanie dotyczące polityki naukowej, zaznaczając, że zachowawcze tendencje w polskim środowisku naukowym wynikają m.in. z braku jasnej i konsekwentnej polityki naukowej prowadzonej przez KBN. Polityka naukowa, podkreślił prof. Kuźnicki, nie powinna bazować na priorytetowych tematach badawczych.
Prof. Maciej Żylicz wymienił pięć najważniejszych wyników badawczych uzyskanych (a w każdym razie opublikowanych) przez polskich uczonych w ostatnich 2 latach. Wskazał wyzwania, jakie czekają biologów w najbliższych 5, 10 i 15 latach. Zauważył, że ogromne szanse stoją przed dwiema nowymi dziedzinami wiedzy: genomiką i proteoniką. Był to jedyny referat skupiający się wyłącznie na zagadnieniach zaproponowanych przez organizatorów i przedstawiony zrozumiałym językiem. Pozostali referenci właściwie tylko nawiązywali do głównego nurtu spotkania, zbyt dużo miejsca poświęcając zagadnieniom polityki naukowej (do czego być może zachęcał referat prof. Kuźnickiego, pozostający jednak z boku głównego nurtu konferencji). Mówiąc krótko, wyrażali swoje życzenia pod adresem władz, KBN i dziennikarzy. Ci zresztą odwzajemnili się tym samym, życząc sobie lepszego informowania o badaniach oraz większego udziału (czytaj: pieniędzy) KBN w promocji nauki. Pytań dotyczących meritum spotkania było jakby mniej.

Prof. Janusz Komender zauważył, że największymi wyzwaniami medycyny nie są spektakularne, opisywane w mediach osiągnięcia, np. w zakresie przeszczepów, ale zwalczanie malarii i nikotynizmu. Ten drugi problem dotyczy także naszego kraju. Postęp medycyny zależy teraz w znacznej mierze od badań biologów molekularnych i rozwoju techniki medycznej. Za każdym wielkim osiągnięciem światowej medycyny stoją jakieś polskie badania, kończył swoje wystąpienie prof. Komender.

Osiągnięcia Polaków w zakresie nauk technicznych przedstawił prof. Stanisław Kajfasz. Ten referat był bardzo szczegółowy. Referent wymienił aż siedem dziedzin techniki, w których mamy wiele osiągnięć. Niestety, kończą się one zwykle na fazie laboratoryjnej lub konsumowane są przez zagraniczne podmioty gospodarcze, podsumował smutno uczony. Bronili się przedstawiciele Instytutu Technologii Elektronowej, wskazując na swoje badania w 5. PR (warte 1 mln euro) oraz wyniki wdrożone do praktyki gospodarczej. Jest to jednak zjawisko odosobnione, choć bardzo budujące.

Prof. Marian Truszczyński stwierdził, że w zakresie nauk rolniczych niczego rewolucyjnego do nauki światowej nie wniesiemy, ale jesteśmy w stanie dostrzegać osiągnięcia naukowe i aplikować je do naszych warunków. W obszarze nauk rolniczych, leśnych i nauk o żywieniu pracuje w naszym kraju ok. 40 ośrodków naukowych.

Prof. Michał Szulczewski wymienił najważniejsze osiągnięcia nauki światowej w zakresie nauk o Ziemi: znajomość historii życia, poznanie geologii dna oceanów i wprowadzenie tektoniki płyt. Stwierdził, że polska nauka nie przyczyniła się znacząco do żadnego z tych osiągnięć. Polskie placówki zajmujące się badaniami Ziemi muszą wywalczyć i utrzymać swoją pozycję w badaniach na Wschodzie, aby nie stać się jedynie źródłem materiału eksperymentalnego, który będzie wykorzystany przez ośrodki zachodnie.

Prof. Bogdan Marciniec stwierdził, że w dziedzinie chemii mamy szansę zająć dobrą pozycję w zakresie syntezy chemicznej, która jest narzędziem dla biologów, biotechnologów, technologii materiałowej. Osiągnięcia nauki, a zwłaszcza chemii należałoby popularyzować nie tylko przez festyny dla młodzieży, lecz przedstawiając poważne wyniki finansowe przedsięwzięć opartych na własnych technologiach. – Niestety – stwierdził – jako uczeni nie mamy narzędzi do skutecznego sprzedawania swoich wyników.

Także prof. Henryk Szymczak, który mówił o fizyce, stwierdził, że naszą szansą nie jest „wielka” fizyka związana z budową niezwykle kosztownych urządzeń, ale fizyka ciała stałego związana z technologią materiałową i elektroniką. Nasze osiągnięcia to m.in. odkrycie półprzewodników półmagnetycznych i ferromagnetycznych oraz badania w zakresie niebieskiej elektroniki, w tym technologia wytwarzania monokryształów azotku galu.
Prof. Michał Kleiber, przewodniczący KBN, minister nauki, przedstawił dziennikarzom – a przybyło ich na jego wystąpienie szczególnie wielu – swoje stanowisko odnośnie polityki naukowej i stanu polskiej nauki. Nie będę go tu streszczał, gdyż zostało wyrażone w wywiadzie dla „Forum Akademickiego”, który można przeczytać w tym numerze.

(pik)

VIII Krajowe Targi Książki Akademickiej ATENA 2001

Minister będzie wspierał

Mimo kryzysu na rynku książki, targi ATENA miały się w tym roku dobrze, tak pod względem liczby wystawców, która nie odbiegała znacząco od tej z lat ubiegłych, jak liczby nagrodzonych publikacji w konkursie na najlepszą książkę akademicką.

Fot. Piotr Kieraciński

Prof. Adam Jamróz, wiceminister
MENiS (z prawej) i prof. Jerzy Woźnicki,
przewodniczący KRASP

W dniach 14-17 listopada w Auli Politechniki Warszawskiej, na 360 m2, swoją ofertę przedstawiło 75 wydawców, w tym 42 oficyny uczelniane. Tylu wydawców ze szkół wyższych nie gromadzą żadne inne targi książki. Zaprezentowano ok. 5 tys. tytułów książek. Zdaniem organizatorów, imprezę odwiedziło ok. 8 tys. osób, głównie studentów i pracowników naukowych, choć pojawiali się też bibliotekarze i księgarze.

Targi otworzył prof. Adam Jamróz, sekretarz stanu w MENiS, który stwierdził, że minister edukacji zawsze będzie wspierał tę imprezę, na ile to możliwe. wyrazem tego wsparcia była m.in. ufundowana przez MENiS główna nagroda w konkursie na najlepszą książkę akademicką. Konkurs zdominowali w tym roku wydawcy ze szkół wyższych. Główną nagrodę, w wysokości 12 tys. zł – była to najwyższa nagroda w dziejach ATENY – zdobyło Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej za książkę Współczesny język polski pod red. Jerzego Bartmińskiego. Inne nagrodzone oficyny szkół wyższych to: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej i Wydawnictwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (dwie nagrody). Nagrodzono też książki wydane przez Wydawnictwa Naukowo-Techniczne (które po rocznej nieobecności wróciły na konkurs) i Wydawnictwa ARKADY. Przyznano także 8 wyróżnień. Połowa z nich trafiła do oficyn szkół wyższych: Akademii Pedagogiki Specjalnej, Wydawnictwa naukowego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Wydawnictwa Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w Warszawie. Wyróżniono też książki Wydawnictwa Naukowego PWN (dwa wyróżnienia), Wydawnictwa C.H. Beck i Wydawnictwa Lekarskiego PZWL.

Jak zwykle, targom towarzyszyły sympozja i wykłady poświęcone w tym roku projektowaniu graficznemu publikacji, poprawnemu edytorstwu, nowym elektronicznym technikom publikacji prac naukowych oraz zagrożeniom spowodowanym nielegalnym kopiowaniem podręczników. Tradycyjnie podczas ATENY odbyło się spotkanie Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych. Tym razem poświęcono je omówieniu skutków wejścia w życie nowelizacji ustawy o zamówieniach publicznych, która wprowadza wymóg przetargu na każdym etapie procesu wydawniczego. Zdaniem wydawców – wyrażono je w specjalnym liście do KRASP – spowoduje ona kompletny paraliż działalności wydawniczej w uczelniach.

(pik)

Polsko-Niemiecka Konferencja Wyższych Szkół Zawodowych

Kontakty partnerskie

W dniach 15-17 listopada odbyła się w Żytawie (Zittau) Polsko-Niemiecka Konferencja Wyższych Szkół Zawodowych (Deutsch-Polnische Fachhochschultagung). Konferencja organizowana była przez Hochschulrektorenkonferenz (HRK), Hochschule f?r Technik und Wirtschaft Zittau/G?rlitz (FH), Bundesministerium f?r Bildung und Forschung (BMBF) oraz Konferencję Rektorów Uczelni Zawodowych (KRUZ). Obrady dotyczyły problemów związku uczelni zawodowych z regionem, badań naukowych w szkołach zawodowych, specjalności zawodowych oraz współpracy międzynarodowej. Dwustronne spotkania rektorów stały się doskonałą okazją do nawiązywania partnerskich kontaktów pomiędzy uczelniami.

Podczas konferencji odbyło się zapowiedziane wcześniej zamknięte posiedzenie KRUZ, na którym dokonano wyboru władz. W skład Prezydium KRUZ weszli: prof. Andrzej Bałanda (Nowy Sącz), przewodniczący, prof. Tomasz Winnicki (Jelenia Góra), zastępca przewodniczącego oraz dr hab. Zbigniew Walczyk (Elbląg), zastępca przewodniczącego.

(rat)

Uniwersytet Gdański

„Nie” dla „laickiego” marketingu

Konferencja naukowa Innowacje w marketingu, odbywająca się w dniach 26-27 października w Sopocie, przełamała stereotyp sympozjów zdominowanych przez utytułowanych naukowców i pozwoliła zaistnieć ludziom młodego pokolenia. Szczególne wyrazy uznania należą się organizatorom tego spotkania, młodym pracownikom Zakładu Marketingu w Instytucie Handlu Zagranicznego Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Gdańskiego: mgr. Markowi Reysowskiemu i mgr. Marcinowi Skurczyńskiemu.

W ciągu dwóch dni burzliwie dyskutowano zagadnienia strategii marketingowych, ich nowego oblicza i funkcji, jakie mają pełnić wobec wyzwań nowego wieku. Nie mogło na tej konferencji zabraknąć kwestii Internetu, nowych technologii i marketingowego wykorzystania możliwości, jakie ze sobą niosą. Trzecią sesję zdominowała tematyka usług bankowych oraz celowości działań marketingowych w tej dziedzinie gospodarki. Ostatnia część konferencji poświęcona była innowacjom w komunikacji marketingowej.

Przez cały czas trwania konferencji pojawiała się wątpliwość: czy wszystkie, często tandetne, działania „pod publiczkę” mogą nosić etykietę marketingu. Obecni na konferencji pracownicy naukowi poczuli się w obowiązku zwalczać tak powszechną dziś „laicyzację” marketingu. W podsumowaniu spotkania wskazano na potrzebę zorganizowania kolejnej konferencji, tym razem poświęconej etyce w marketingu.

Sympozjum stało się okazją do nawiązania współpracy między studentami marketingu z Uniwersytetu Gdańskiego i Akademii Ekonomicznej w Poznaniu. Być może już wkrótce zaowocuje ona powstaniem Międzyuczelnianego Koła Naukowego Marketingu.

Agnieszka Pieprzowska,
Anna Oszowska

Biblioteka Główna Uniwersytetu Opolskiego

50-lecie

W 1951 r. rozpoczęła działalność Biblioteka Główna Wyższej Szkoły Pedagogicznej we Wrocławiu. W 1954 r. uczelnia ta wraz z biblioteką zostały przeniesione do Opola, a w 1994 r. opolska WSP stała się podstawą utworzenia Uniwersytetu Opolskiego. Wtedy biblioteka przyjęła swoją obecną nazwę. Od 1987 r. placówka zajmuje tę samą siedzibę. Ponieważ jest ona niewystarczająca, władze UO myślą już o wybudowaniu nowej siedziby biblioteki w miejscu bezpiecznym dla zbiorów. Przypomnijmy, że podczas lipcowej powodzi w 1997 r. właśnie Biblioteka Główna UO ucierpiała najbardziej ze wszystkich książnic polskich, leżących na zalanych terenach. Od tamtej pory zbiory placówki wspomagane są darami z innych bibliotek. W sumie biblioteka UO otrzymała 75 tys. woluminów od 250 ofiarodawców instytucjonalnych i prywatnych. Znacznie wspomaga rozwój zbiorów fakt, iż w 1997 r. biblioteka UO uzyskała prawo do egzemplarza obowiązkowego.

Obecnie zbiory Biblioteki Głównej UO liczą 571 tys. woluminów książek, czasopism i mikrofilmów, 578 starodruków oraz zbiór dokumentów z Archiwum Rodła. Placówka zatrudnia 93 osoby, w tym 73 bibliotekarzy i 3 informatyków. Strukturę BG UO tworzy sieć 6 bibliotek wydziałowych oraz 7 oddziałów BG. W roku akademickim 2000/01 zarejestrowanych było ponad 20 tys. czytelników. Wszystkie placówki biblioteczne UO odwiedziło prawie 170 tys. osób, które wypożyczyły ponad 820 tys. woluminów.
Obchody 50-lecia istnienia BG UO rozpoczęły się 6 listopada uroczystą mszą św. dziękczynną. Następnego dnia odbyła się uroczystość, podczas której prof. Stanisław Kochman, przewodniczący Rady Bibliotecznej, nazwał bibliotekę sercem i mózgiem uniwersytetu, skupiającym jego uczucia i inteligencję. Prof. Stanisław S. Nicieja, rektor UO, wręczył Medale Uniwersytetu Opolskiego czterem pracownicom biblioteki. Zarząd Główny Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich przyznał Bibliotece Głównej UO prestiżowy Medal Bibliotheca Magna Perennisque na długą pamięć o wkładzie w dzieło polskiego bibliotekarstwa, jak głosi wyryty na medalu napis. Dyr. placówki, dr Wanda Matwiejczuk, zreferowała historię biblioteki. Nowoczesna Biblioteka Uniwersytecka. Mity i prognozy to tytuł wykładu przedstawionego przez dr. Henryka Hollendera, dyr. Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Z okazji jubileuszu odbyła się też konferencja naukowa Unowocześnianie organizacji i metod pracy bibliotek w świetle zmieniających się potrzeb czytelników.

Barbara Stankiewicz

Politechnika Rzeszowska

Jubileusz półwiecza

30 września 1951 r. powołano w Rzeszowie Wieczorową Szkołę Inżynierską, kształcącą mechaników. Już w następnym roku podporządkowano ją Wieczorowej Szkole Inżynierskiej w Krakowie, a w 1955 r. – Politechnice Krakowskiej. Dopiero w 1963 r. utworzono samodzielną Wyższą Szkołę Inżynierską w Rzeszowie z wydziałami Ogólnotechnicznym i Mechanicznym. W 1974 r. uczelnię przekształcono w Politechnikę Rzeszowską im. Ignacego Łukasiewicza. Obecnie strukturę uczelni tworzy 5 wydziałów: Budownictwa i Inżynierii Środowiska, Budowy Maszyn i Lotnictwa, Chemiczny, Elektrotechniki i Informatyki oraz Zarządzania i Marketingu. Niemal wszystkie, z wyjątkiem tego ostatniego, wydziały PRz. mają uprawnienia do nadawania stopnia doktora, a Wydz. Budowy Maszyn i Lotnictwa – uprawnienia do habilitowania.

Uczelnia zatrudnia ponad 1,3 tys. osób. Wśród nauczycieli akademickich jest 105 samodzielnych pracowników naukowych, z których 40 legitymuje się tytułem profesorskim. PRz. kształci ok. 16 tys. studentów, w tym 10 tys. na studiach dziennych. Uczelnia oferuje 9 kierunków i ponad 30 specjalności kształcenia. Jest jedyną polską uczelnią kształcącą pilotów lotnictwa cywilnego. Celowi temu służy Ośrodek Kształcenia Lotniczego PRz. w Jasionce, z 21 samolotami i 5 szybowcami. Uczelnia rozpoczęła też budowę Akademickiego Ośrodka Szybowcowego w Bezmiechowej. Dotychczas mury uczelni opuściło 360 pilotów, a 60 proc. zatrudnionych w PLL LOT pilotów jest absolwentami rzeszowskiej uczelni technicznej. Ogółem przez 50 lat mury uczelni opuściło ponad 20 tys. absolwentów.

Średnio w ciągu roku w PRz. realizowanych jest ok. 300 tematów badawczych, w tym 30 grantów KBN oraz ponad 100 prac zlecanych przez podmioty gospodarcze. Obiekty uczelni liczą 59 tys. m2 powierzchni, a posiadane przez nią grunty – ok. 100 ha. W domach studenckich jest 2,5 tys. miejsc. Jak sądzą władze uczelni, o 2 tys. za mało. Dlatego budowa nowego akademika jest jedną z pilniejszych inwestycji.

Marta Olejnik

Konferencja SEFI

Jak zmienia się kształcenie inżynierów?

Doroczna konferencja SEFI (European Society for Engineering Education) odbyła się w Danii. Nosiła tytuł New Engineering Competencies – Changing the Paradigm i dotyczyła nowego podejścia do kształcenia inżynierów, wynikającego ze zmian, jakie zaszły ostatnio w tzw. otoczeniu uczelni. Problem przemodelowania sylwetki inżyniera istnieje także w polskich uczelniach technicznych, a jego rozwiązanie, jak potwierdziła konferencja, nie jest proste i jednoznaczne.

Uczelnie na świecie bardzo poważnie podchodzą do innowacyjnych metod nauczania. Wprowadzają nie tylko techniki multimedialne, kształcenie na odległość czy wirtualne kampusy, ale także integrują kursy internetowe z praktykami laboratoryjnymi czy z pracą zespołową rozwijającą kreatywność studentów. Podczas spotkania mówiono o współzależności pomiędzy kwalifikacjami absolwentów a potrzebami rynku pracy. Zmian w kształceniu oczekują od uczelni nie tylko pracodawcy, ale przede wszystkim sami studenci, którzy chcą być atrakcyjni na rynku pracy. Dla pracodawców poza „czystą” wiedzą równie ważne są umiejętności. Jedna z bardziej interesujących sesji poświęcona była sprawom akredytacji i oceny. Ocena procesów kształcenia jest ważna choćby z tego powodu, że pozwala na zidentyfikowanie potrzeb i kreowanie sprzężenia zwrotnego, przez które można wpływać na jakość dydaktyki. Rozwój metod oceny musi podlegać takim samym zmianom, jakim podlegają metody kształcenia. We wszystkich modelach oceny elementem skupiającym na sobie główną uwagę jest odpowiednie przygotowanie studentów do pracy zawodowej. Metody oceny kształcenia są różne i zależą od celu, w jakim są przeprowadzane. Rozróżnia się tzw. ocenę całościową od oceny, która ma spełnić rolę kształtującą czy twórczą.

W czasie warsztatów Task Force on Accreditation zorganizowanych przez SEFI dyskutowano nad systemami akredytacji w Europie i na świecie. Przedstawiono przykłady konkretnych rozwiązań (m.in. referat Accreditation in Countries with Rapid Changes in Engineering Education, B. Macukowa i E. Chojnackiej z Polski), oraz podkreślono konieczność zachowania różnorodności systemów akredytacyjnych w poszczególnych krajach. Powinny być one jednak na tyle jasne i przejrzyste, by można było na zasadzie wzajemnego zaufania uznawać lokalne decyzje.

Inna sesja poświęcona była sposobom, w jaki sposób przyszli inżynierowie mogą być przygotowywani do pracy zawodowej. Omawiano różne koncepcje i różne doświadczenia na tym polu, począwszy od wykorzystania gier komputerowych do treningu i symulacji, aż do specjalnych, kilkumiesięcznych praktyk w zakładach, gdzie grupy studenckie rozwiązują rzeczywiste problemy inżynierskie na zamówienie przemysłu i opłacane przez ten przemysł.
Dużo czasu poświęcono dyskusji nad aktualnym stanem implementacji Deklaracji Bolońskiej w poszczególnych krajach Europy. W niektórych krajach, np. we Francji i Szwecji, pewne zalecenia Deklaracji są zupełnie pomijane, w innych częściowo wprowadzane, a w niektórych, jak np. w Polsce, fakt istnienia Deklaracji w znaczący sposób przyspieszył wprowadzanie w coraz większej liczbie uczelni 2-3-stopniowego systemu kształcenia.

Ewa Chojnacka, Bogdan Macukow

Politechnika Lubelska

Dar z Kanady

Inżynier Zygmunt Wolski, urodzony w Polsce obywatel Kanady, ustanowił w roku 1993 fundusz o nazwie Mr. Z. Wolski Trust Fund. Doszło do tego dzięki osobistym staraniom prof. Andrzeja Horodeckiego, kierownika Katedry Napędów Elektrycznych PL. Kilkadziesiąt tysięcy dolarów kanadyjskich w całości przeznaczono na zakup aparatury naukowej dla tej właśnie katedry. Zakupiona za te pieniądze w latach 1994-95 aparatura przyczyniła się do wzbogacenia już istniejących laboratoriów bądź do utworzenia nowych (np. Laboratorium Sterowania Mikroprocesorowego Układów Napędowych).

Inż. Wolski w swoim testamencie ponownie wspomógł Katedrę Napędów Elektrycznych PL. Czek przekazany 29 października przez inż. Thomasa Faliszewskiego z Vancouver (Kanada), wykonawcę testamentu zmarłego w roku 1998 inż. Zygmunta Wolskiego, na ręce prof. Kazimierza Szabelskiego, rektora PL, opiewa na 50 tys. dolarów i stanowi część tego zapisu. Pozostała kwota (30 tys. dolarów kanadyjskich) będzie przekazana katedrze w ciągu najbliższych miesięcy (najprawdopodobniej w lutym 2002), po uregulowaniu należnych w Kanadzie podatków i opłat. Zakupy, które będą realizowane w oparciu o tę dotację, przyczynią się do dalszej modernizacji laboratoriów katedry.

Inż. Faliszewski otrzymał z rąk rektora Szabelskiego medal „Zasłużony dla Politechniki Lubelskiej”, jako wyraz wdzięczności za sprawną realizację testamentu inż. Wolskiego w zakresie dotyczącym Katedry Napędów Elektrycznych.

Iwona Czajkowska-Deneka

Europejskie Kolegium Polskich i Ukraińskich Uniwersytetów

Pierwszy krok

Fot. Stefan Ciechan

6 października w Filharmonii Lubelskiej w obecności prezydentów Rzeczpospolitej Polskiej oraz Ukrainy zainaugurowało swoją działalność Europejskie Kolegium Polskich i Ukraińskich Uniwersytetów, utworzone na podstawie porozumienia Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Uniwersytetu im. Iwana Franki we Lwowie, Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki w Kijowie, Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”. W działalności Kolegium uczestniczą też pozostałe uczelnie Lublina (Politechnika Lubelska, Akademia Medyczna, Akademia Rolnicza) i Instytut Europy Środkowo-Wschodniej. W pierwszym okresie działalności Kolegium oferta skierowana jest do studentów studiów doktoranckich. Program studiów oparty jest o dwa moduły kształcenia: moduł specjalistyczny związany z przewodem doktorskim oraz stały moduł europejski, który zawiera ścieżkę polsko-ukraińską. Program studiów bazuje na zajęciach oferowanych przez poszczególne lubelskie uczelnie. Na pierwszy rok studiów zgłosiło się 386 chętnych. Na studia w Kolegium przyjęto 100 doktorantów, z których 60 odbywa staże w UMCS. Stypendia dla ukraińskich studentów zapewniła w początkowym okresie Fundacja Kulturalna Pruszyńskich. Dotacja MEN na działalność Kolegium ma zostać uruchomiona dopiero od początku 2002 r.
Powołanie Kolegium jest pierwszym krokiem w kierunku utworzenia samodzielnego Polsko-Ukraińskiego Uniwersytetu i ma być jednym z elementów strategicznego partnerstwa Polski i Ukrainy w kontekście współpracy europejskiej.

Agnieszka Bilska

Akademia Techniczno-Rolnicza w Bydgoszczy

Święto Nauki

 Fot. Andrzej Świć

21 listopad, dzień Święta Uczelni, jest tradycyjnie w ATR obchodzony jako Święto Nauki. Dokonywane są wtedy promocje doktorskie i habilitacyjne, a także podsumowuje działalność naukową pracowników uczelni i wręcza odznaczenia. Tegoroczne święto, szczególnie uroczyste, bo obchodzone w ramach 50-lecia uczelni, było także okazją do nadania doktoratu honoris causa prof. Andrzejowi Dubasowi z AR w Poznaniu. Prof. Dubas, uczeń prof. Felicjana Dembińskiego, twórcy współczesnej polskiej nauki rolniczej, podczas swojej 45-letniej pracy naukowej zajmował się głównie uprawą roślin, a szczególnie kukurydzy. Ma na tym polu wiele osiągnięć. Pełnił i pełni wiele funkcji akademickich i naukowych: przez 3 kadencje był prorektorem AR w Poznaniu, jest przewodniczącym Komitetu Uprawy Roślin V Wydziału PAN, przewodniczącym Sekcji Nauk Biologicznych, Rolniczych i Leśnych CK oraz wiceprzewodniczącym Rady Głównej.

Na badania naukowe w ATR wydano w bieżącym roku ponad 11 mln zł. Sytuuje to uczelnię na 8-9 miejscu w grupie 24 uczelni technicznych. Pracownicy realizują obecnie 45 grantów KBN na ogólną kwotę 1760 tys. zł. W przeliczeniu na jednego nauczyciela akademickiego daje to ATR pierwsze miejsce wśród uczelni Bydgoszczy i Torunia. 25 tematów badawczych realizowanych jest wspólnie z partnerami zagranicznymi. Do spełnienia wymagań Rady Głównej na okres przejściowy przy tworzeniu uniwersytetu – a w strategii uczelni zapisano przekształcenie w Uniwersytet Technologiczny – ATR brakuje jednego uprawnienia do nadawania stopnia doktora.

(as)

VIII Międzynarodowy Kongres PRO ANIMALI 2001

O chorobach zwierząt małych i dużych

W tegorocznych sympozjach naukowych PRO ANIMALI uczestniczyło ponad 2 tys. osób. Dla lekarzy weterynarii jest to ważna forma doskonalenia zawodowego i specjalizacyjnego. Wykładowcy o światowej renomie, wysoki poziom referatów, trafność ich doboru, wszechstronność, różnorodność i kompleksowość przedstawianych zagadnień oraz aktualność i waga poruszanych problemów są podstawą atrakcyjności imprezy oraz jej międzynarodowego znaczenia.

Kongres, zorganizowany przez Wydział Medycyny Weterynaryjnej wrocławskiej Akademii Rolniczej, odbył się w dniach 16-18 listopada. PRO ANIMALI było początkowo imprezą targową, której towarzyszyły sympozja naukowe poświęcone najnowszym zagadnieniom medycyny weterynaryjnej, zarówno z punktu widzenia podstaw teoretycznych, jak i zastosowań praktycznych. Z czasem część naukowa, która była na drugim planie, stała się dominująca, a od szóstej edycji począwszy PRO ANIMALI jest kongresem naukowym. Bilans 8 lat obejmuje 250 referatów, które nie miały powtórzeń, w ramach 60 problemowych sympozjów. Autorzy wykładów to grono 240-osobowe, w ponad 80 proc. z ośrodków zagranicznych. Łącznie uczestniczyło w kongresach ok. 9 tys. słuchaczy.

Tegorocznej uroczystości otwarcia kongresu towarzyszyło wręczenie medali 50-lecia Akademii Rolniczej we Wrocławiu. Z rąk rektora prof. Tadeusza Szulca odznaczenia odebrali: prof. Andreas Stolle z Monachium oraz członkowie Rady Naukowej PRO ANIMALI – prof. Eryk Adamczyk i prof. Stanisław Klimentowski. Inauguracja sympozjum była okazją do pierwszego oficjalnego wystąpienia powołanego 2 dni wcześniej Piotra Kołodzieja, absolwenta wrocławskiej AR, na stanowisko głównego lekarza weterynarii. Do tej pory kierował on Zakładem Higieny Weterynaryjnej we Wrocławiu, a od 2 lat ściśle współpracował z Ministerstwem Zdrowia, zajmując się dostosowaniem polskiego prawa weterynaryjnego do norm UE. Nowy minister podkreślił rolę, jaką w praktyce lekarza weterynarii odgrywa permanentne szkolenie.

Trzy spośród tegorocznych sympozjów dotyczyły zagadnień związanych z małymi zwierzętami. Osobne sesje przeznaczono na omówienie współczesnych problemów w hodowli bydła i koni. Po raz pierwszy wprowadzono tematykę patologii egzotycznych zwierząt domowych, takich jak: ptaki, ryby akwariowe, gady i małe ssaki.

Obradom towarzyszyły ekspozycje 22 firm farmaceutycznych oraz przedsiębiorstw oferujących instrumenty medyczne i pasze. Prezentowano także literaturę fachową.

(nwj)

 

Podsumowanie
LIBRARIUSA

Program LIBRARIUS, realizowany przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej, podsumowano na specjalnej konferencji, która odbyła się w listopadzie w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Konferencję otworzył prof. Marian Grynberg, wiceprezes zarządu FNP, który podsumował 10-letnią działalność FNP i przedstawił efekty najdłużej trwającego programu Fundacji.
Idea programu adresowanego do bibliotek naukowych narodziła się w bezpośrednim związku z realizowanym wcześniej przez Fundację programem ARCHIWA, którego zadaniem była pomoc bibliotekom naukowym, muzeom i innym placówkom archiwalnym w ratowaniu i zabezpieczaniu cennych zbiorów. Ujawnione w trakcie tego programu ogromne potrzeby bibliotek naukowych w zakresie remontów, inwestycji oraz wyposażenia technicznego skłoniły FNP do uruchomienia w roku 1995 programu LIBRARIUS. Głównym jego celem była poprawa bazy technicznej najważniejszych bibliotek naukowych, ich modernizacja poprzez wyposażanie magazynów bibliotecznych, czytelni i pracowni, wspomaganie książnic, które chciały na szerszą skalę wprowadzać wolny dostęp do zbiorów oraz dofinansowywanie prac inwestycyjnych, w tym również końcowych etapów prac budowlanych lub adaptacyjnych.
Program LIBRARIUS cieszył się niezwykłym powodzeniem. Złożono 265 aplikacji, które rozpatrywane były w 10 turach. Ogółem przyznano 87 subwencji na kwotę ok. 22 mln zł. W pierwszych 2 latach trwania konkursu wnioskodawcy ubiegali się przede wszystkim o subwencje na inwestycje remontowo-budowlane, później przeważały prośby o pomoc w wyposażeniu czytelni i magazynów w meble biblioteczne, oświetlenie, regały nowej generacji. Ostatnie wnioski dotyczyły głównie zabezpieczenia zbiorów poprzez instalowanie systemów przeciwpożarowych i przeciw kradzieży.

Wśród beneficjantów LIBRARIUSA 71 proc. stanowiły biblioteki szkół wyższych, 24 proc. – biblioteki PAN, biblioteki centralne, instytutów branżowych oraz biblioteki naukowe innych instytucji. 5 proc. subwencji trafiło do bibliotek towarzystw naukowych. Subwencje przyznano także Bibliotece Polskiej Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu oraz bibliotece Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego w Londynie.

Dzięki wsparciu FNP w wielu bibliotekach radykalnie zmieniły się warunki pracy i korzystania ze zbiorów. Np. w Bibliotece UAM stworzono nowoczesną wypożyczalnię książek dydaktycznych, dającą wolny dostęp do blisko 60 pozycji. – Przeniesienie tam podręczników z magazynu głównego spowodowało spadek zamówień na nie o blisko 50 proc., a więc zmniejszyło obciążenie magazynierów. To z kolei zaowocowało decyzją o podwojeniu częstotliwości realizacji zamówień do czytelń w ciągu dnia – mówił dr Artur Jazdon, dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu. – Jako środowisko bibliotekarzy musimy jednak wskazać na niepokojące nas zjawisko. Zaczęliśmy zauważać, iż część decydentów chce traktować Fundację i program LIBRARIUS jako wyłączne źródło finansowania tych wszystkich zadań, których efektem miała stać się poprawa stanu naszych bibliotek. Tak więc hojność Fundacji obróciła się w jakiś sposób przeciw niej.

Podczas konferencji odbyła się dyskusja panelowa XXI wiek – refleksja nad czasem i losem książki, biblioteki i czytelników. Stan, perspektywy, potrzeby i uwarunkowania rozwoju bibliotek polskich. Dyskusja przerodziła się w filozoficzne rozważania na temat nauki, człowieka i roli technologii w naszym życiu. – Za 10-20 lat biblioteki zamienią się w archiwa, do których nikt nie będzie zaglądał – dowodził (z taśmy wideo) prof. Włodzisław Duch z Katedry Metod Komputerowych UMK. – Choć przyszłość książki będzie cyfrowa, zasadnicza funkcja biblioteki, jaką jest zachowanie i udostępnianie potomnym treści istotnych dla naszego pokolenia, nie ulegnie zmianie – uważa dr H. Hollender, dyrektor Biblioteki UW. Zwrócono również uwagę na problemy, jakie nośniki cyfrowe rodzą w dziedzinie praw autorskich. Przestrzegano, że bezprawne kopiowanie może poważnie zagrozić kondycji wydawnictw.

Konferencja stała się również okazją do oficjalnego otwarcia trzypoziomowego aneksu do budynku Biblioteki Głównej UMK, którego budowę sfinansowano właśnie z programu Librarius. Na 2 piętrach przewidziano miejsce dla czytelni czasopism bieżących, a na trzecim – dla Centrum Dokumentacji Europejskiej.

(kin)

Nagrody Nobla 2001

28 listopada Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 72 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki.

Nauki biologiczne: Jan Celichowski (AWF, Poznań), Tomasz Haertl? (Institut National de la Recherche Agronomique, Nantes, Francja), Tadeusz Janas (UZ, Zielona Góra), Marta Pasenkiewicz-Gierula (UJ, Kraków), Romuald Jacek Pomorski (UWr.), Bogusław Szewczyk (UG).
Nauki chemiczne: Niko Guskos (PSz.), Andrzej Maria Kłonkowski (UG), Zbigniew Maćkiewicz (UG), Janina Mieczysława Milewska-Duda (AGH, Kraków), Gabriel Andrzej Rokicki (PW).
Nauki ekonomiczne: Ryszard Budziński (USz.), Franciszek Wojciech Budzyński (SGGW, Warszawa), Krystyna Maria Dziworska (UG), Władysław Kobyliński (APS, Warszawa), Jolanta Mazur (SGH, Warszawa), Tadeusz Mendel (AE, Poznań), Adam Szewczuk (USz.), Helena Tendera-Właszczuk (AE, Kraków), Włodzimierz Cezary Włodarczyk (UJ, Kraków).
Nauki farmaceutyczne: Wojciech Czarnowski (AM, Gdańsk).
nauki fizyczne: Krzysztof Piotr Rykaczewski (Physics Division w Oak Ridge National Laboratory, USA, UW).
Nauki humanistyczne: Romana Barnycz-Gupieniec (UŁ), Barbara Janina Bokus (UW), Tadeusz Budrewicz (AP, Kraków), Marta Teresa Gibińska-Marzec (UJ, Kraków), Jan harasimowicz (UWr.), Elżbieta Jastrzębowska (UW), Barbara Maria Kaja (AB, Bydgoszcz), Andrzej Kiepas (UŚ, Katowice), Mirosław Krajewski (WSHE, Włocławek), Adam Zygmunt Massalski (AŚ, Kielce), Kazimierz Pindel (AP, Siedlce), Barbara Józefa Trelińska (UMCS, Lublin).
Nauki leśne: Bogusław Bajkowski (SGGW, Warszawa), Krystyna Maria Przybylska (AR, Kraków), Andrzej Wiesław Starecki (SGGW, Warszawa), Henryk Tracz (SGGW, Warszawa).
Nauki matematyczne: Jarosław Antoni Wiśniewski (UW).
Nauki medyczne: Maria Wanda Barcikowska-Litwin (Instytut – Centrum Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN, Warszawa), Jacek Kazimierz Bartkowiak (AM, Łódź), Elżbieta Korobowicz (AM, Lublin), Przemysław Janusz Oszukowski (Instytut – „Centrum Zdrowia Matki Polki”, Łódź), Jan Marek Słomiński (AM, Gdańsk), Witold Leszek Tłustochowicz (Centralny Szpital Kliniczny WAM, Warszawa), Hubert Wanyura (AM, Warszawa), Jacek Jan Wciórka (Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa).
Nauki o Ziemi: Jan Romuald Olędzki (UW), Krzysztof Herbert Wojciechowski (UMCS, Lublin).
Nauki prawne: Andrzej Gomułowicz (UAM, Poznań).
Nauki rolnicze: Ewa Góra-Drożdż (AR, Kraków), Tadeusz Kołczak (AR, Kraków), Stanisław Krasowicz (IUNiG, Puławy), Leszek Kuchar (AR, Wrocław), Anna Teresa Litwińczuk (AR, Lublin), Piotr Masojć (AR, szczecin), Edward Pospiech (AR, Poznań), Tadeusz Rawa (UWM, Olsztyn), Juliusz Andrzej Strzetelski (Instytut Zootechniki, Kraków), Kazimierz Tomala (SGGW, warszawa), Tadeusz Zając (AR, Kraków).
Nauki techniczne: Adolf Balas (PG), Walter Alfred Bartelmus (PWr.), Stefania Grzeszczyk (PO), Mariusz Andrzej Holtzer (AGH, Kraków), Andrzej Jan Kos (AGH, Kraków), Zbigniew Kosma (PR), Stanisław Michałowski (PK), Mieczysław Edward Poniewski (PŚ, Kielce), Tadeusz Alfons Powałowski (Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN, Warszawa), Lucjan Ignacy Przybylski (PK).
Nauki weterynaryjne: Karol Jakubowski (UWM, Olsztyn).
 

Komentarze