Nowe półprzewodniki
WARSZAWA
W Instytucie Fizyki Doświadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego we
współpracy z Instytutem Fizyki PAN opracowano nową metodę otrzymywania
najwyższej jakości materiałów półprzewodnikowych ze związków tellurku
kadmu. Wytwarzane dotychczas z tych substancji materiały wykazywały wiele
niepożądanych efektów i zjawisk – jak przewodnictwo równoległe czy trwałe
fotoprzewodnictwo – znacznie ograniczających możliwości ich praktycznego
zastosowania. Badania prowadzone w UW pod kierownictwem dr. Dariusza
Wasika pozwoliły wyeliminować te wady i uzyskać znacznie doskonalsze
półprzewodniki. Otrzymane nową metodą materiały mogą być wykorzystywane
m.in. w elektronicznych urządzeniach telekomunikacyjnych.
Alergia zawodowa
KRAKÓW
13 października odbyło się I Krajowe Sympozjum Alergiczne choroby
zawodowe, zorganizowane przez Zakład Alergologii Przemysłowej CM UJ oraz
Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy. Omawiano epidemiologię alergicznych
chorób zawodowych i ich diagnostykę, dyskutowano o leczeniu i możliwości
prewencji tego typu chorób. W trakcie obrad poruszano m.in. problematykę
alergii w służbie wojskowej, wśród piekarzy oraz personelu medycznego,
rolników, pracowników przemysłu tytoniowego. Mówiono także o zespole
alergii jamy ustnej jako predyspozycji do rozwoju zaburzeń stanu
odżywiania. Omawiano diagnostykę astmy oskrzelowej i zawodowych chorób
skóry.
Kurort przy kopalni
LUBLIN
Katedra Maszyn Przemysłu Spożywczego Wydziału Mechanicznego Politechniki
Lubelskiej zorganizowała w dniach 12-13 października seminarium Nowe
techniki i technologie w przemyśle spożywczym. Praktyczne zastosowanie w
regionie mogą znaleźć wyniki badań mgr inż. Małgorzaty Ciosmak z PL
(referat Ocena stabilności hydrogeochemicznej wód jurajskich LZW).
Wykazała ona, iż wody odpadowe Lubelskiego Zagłębia Węglowego, w
szczególności wody jurajskiego poziomu wodonośnego, dzięki obecności
związków fluoru mogą mieć zastosowanie w profilaktyce i leczeniu takich
chorób, jak: osteoporoza, choroby reumatyczne, choroby zębów i przyzębia.
Badania wskazują, że istnieje możliwość zorganizowania na terenie gminy
Puchaczów ośrodka profilaktyczno-leczniczego.
Doktorat h.c. – dr Klaus Haensch
POZNAŃ
Niemiecki deputowany do Parlamentu Europejskiego dr K. Haensch otrzymał
tytuł doktora honoris causa poznańskiej Akademii Ekonomicznej. Polityka
uhonorowano za wkład w rozwój instytucjonalny UE oraz poparcie dla idei
rozszerzenia Unii o Polskę. K. Haensch jest autorem trzech monografii na
temat stosunków francusko-niemieckich. Jest 19 doktorem honorowym
poznańskiej AE.
Paleozoiczna akreacja
WARSZAWA
Państwowy Instytut Geologiczny rozpoczyna przewidziany na 3 lata program
naukowy Paleozoiczna akreacja Polski, obejmujący badania najstarszej
historii geologicznej ziem polskich. Przewiduje się przeprowadzenie, przy
wykorzystaniu najnowszych metod, szerokich badań geologicznych i
geofizycznych, a także ponowne przebadanie i interpretację materiałów ze
starszych prac. Na terenie Polski stykają się trzy wielkie struktury
tworzące kontynent europejski. Badania tych struktur mają kluczowe
znaczenie dla poznania budowy całej Europy. Celem programu jest stworzenie
wiarygodnego, spójnego modelu ewolucji geologicznej Europy, a szczególnie
środkowej części kontynentu. Obecne poglądy geologów na ten temat są
bowiem bardzo zróżnicowane.
Totus dla dr. S. Jabłonki
WARSZAWA/WROCŁAW
13 października wręczono nagrody Totus, przyznawane przez Fundację „Dzieło
Nowego Tysiąclecia”. W kategorii Promocja człowieka, praca charytatywna i
edukacyjno-wychowawcza nagrodzono m.in. dr. Stanisława Jabłonkę z
Politechniki Wrocławskiej. Zajmuje się on chemią procesów obrazowania na
użytek poligrafii, kinematografii, defektoskopii, różnych metod
diagnostycznych. Od trzydziestu paru lat działa intensywnie w zakresie
pomocy niepełnosprawnym. Jest przewodniczącym Krajowej Rady Fundacji św.
Brata Alberta, działa w chrześcijańsko-społecznym ruchu pomocy osobom
niepełnosprawnym „Światło i wiara”. Bezpośrednim bodźcem do podjęcia
takiej pracy była potrzeba wspierania własnego syna, który dziś ma już 33
lata.
Konsorcjum
Bibliotek Wrocławskich
WROCŁAW 16 października powołano Konsorcjum Bibliotek
Wrocławskich, które tworzą biblioteki: AR, AWF, PWr., Dolnośląska
Biblioteka Pedagogiczna, Miejska Biblioteka Publiczna, Wojewódzka i
Miejska Biblioteka Publiczna im. T. Mikulskiego. Placówki należące do
konsorcjum rozpoczną wkrótce wprowadzanie Zautomatyzowanego Systemu
Bibliotecznego ALEPH – ma on ponad 500 instalacji w 40 krajach (w Polsce –
17). ALEPH może automatyzować nie tylko pracę pojedynczych bibliotek, ale
także lokalnej sieci bibliotek. Prace organizacyjne konsorcjum koordynuje
dyr. Biblioteki Głównej AR mgr Grażyna Talar.
Autobus na szynach
KRAKÓW/GDAŃSK WPodczas IV Międzynarodowych Targów
Kolejowych TRAKO 2001, które odbyły się w dniach 17-19 października,
autobus szynowy „Partner”, zaprojektowany w Instytucie Pojazdów Szynowych
Politechniki Krakowskiej (przy udziale pracowników Wydziału Mechanicznego
PK), otrzymał nagrodę za najciekawszy wyrób i innowację techniczną w
konkursie im. E. Malinowskiego oraz „Złoty Semafor” przyznany przez Polską
Izbę Producentów Urządzeń i Usług na rzecz Kolei. Pojazd został
zaprojektowany z myślą o obsłudze linii kolejowych, na których nie opłaca
się eksploatować normalnych pociągów. Może zabierać 60-90 pasażerów na
miejscach siedzących i dodatkowo ok. 100 na stojąco. Rozwija prędkość 120
km/h. Napędzany jest nowoczesnym silnikiem MAN. Wdrożenia pojazdu i jego
produkcji podjęła się firma Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA. Cena
autobusu ma być ok. 30 proc. niższa niż analogicznych pojazdów produkcji
zachodniej.
45 lat INP PAN
WARSZAWA
18 października Instytut Nauk Prawnych PAN uroczystym posiedzeniem Rady
Naukowej rozpoczął obchody 45-lecia swej działalności. Z okazji jubileuszu
zorganizowano też 25 października konferencję naukową Kultura prawna
Polski współczesnej. Korzenie – ewolucja – perspektywy. Przedstawiono na
niej w aspektach filozoficznym, historycznym i politycznym problematykę
kultury prawnej Polski w okresie transformacji ustrojowej i warunkach
integracji z Unią Europejską. Powołany w 1956 r. Instytut Nauk Prawnych
PAN – działający przez jakiś czas pod nazwą Instytutu Państwa i Prawa PAN
– odegrał ogromną rolę w rozwoju polskiego prawodawstwa.
ISA w PŚ
GLIWICE Stowarzyszenie ISA (Instrumentation, Systems and
Automation Society), zachęcone powstaniem Sekcji Studenckiej ISA przy
Politechnice Śląskiej, zdecydowało się zorganizować ISA Knowledge Center,
czyli ośrodek wiedzy technicznej ISA przy PŚ. Jego otwarcie miało miejsce
18 października. Ośrodek jest sponsorowany przez ISA oraz Project
Management Ltd. Celem placówki jest umożliwienie spotkań przedstawicieli
nauki i przemysłu oraz studentów i ułatwienie wymiany wiedzy teoretycznej
z praktyczną. Studencka sekcja ISA przy PŚ będzie mogła korzystać z
książek i materiałów szkoleniowych, publikowanych przez organizację.
Doktorat h.c.
– prof. Wacław Szybalski
GDAŃSK
19 października nadano tytuł doktora honoris causa prof. W. Szybalskiemu z
University of Wisconsin Medical School. Uczony zorganizował Katedrę
Technologii Środków Spożywczych Politechniki Gdańskiej. Od 1949 wykłada za
granicą. Jego dorobek naukowy obejmuje ponad 360 publikacji z zakresu
mikrobiologii, genetyki ogólnej, mutagenezy oraz biologii molekularnej.
Uczony aktywnie uczestniczy w realizacji światowego projektu poznania
ludzkiego genomu (Human Genome Project). Prof. Szybalski otrzymał
doktoraty honorowe UMCS, Uniwersytetu Gdańskiego i Akademii Medycznej w
Gdańsku. Jest członkiem zagranicznym Polskiej Akademii Nauk.
Rafael?
TORUŃ
Wybitni znawcy twórczości Rafaela przyjechali do Torunia, aby zbadać, czy
znaleziony w Polsce rysunek jest dziełem tego mistrza. Okazją do tego była
konferencja Spór o genezę martwej natury, którą zorganizowała w
październiku Katedra Historii Sztuki i Kultury UMK pod patronatem
Włoskiego Instytutu Kultury w Warszawie. Rysunek, podobny do jednego z
oryginalnych rysunków Rafaela przechowywanych w Luwrze, znaleziono 16 lat
temu na strychu Muzeum Archidiecezjalnego w Katowicach. Zastanawiano się
nad jego autorstwem. Podczas badań stwierdzono, że rysunek był przerabiany
i że pochodzi z XVIII w., nie jest zatem dziełem Rafaela. Wnioski te
potwierdzić ma ekspertyza papieru. Podczas konferencji próbowano także
rozstrzygnąć, gdzie i kiedy powstały pierwsze martwe natury oraz śledzono
drogę, jaką przebyła martwa natura od dokumentacji przyrodniczej do dzieła
sztuki.
Allianz nagradza
najlepszych studentów
WARSZAWA
W październiku zakończyła się III edycja ogólnopolskiego konkursu na
najlepsze prace magisterskie z dziedziny ubezpieczeń, zorganizowanego
przez T.U. Allianz Polska i Uniwersytet Warszawski. Ufundowane przez
Allianz nagrody otrzymali: Grzegorz Kukla z Politechniki Wrocławskiej za
pracę Instrumenty finansowe na ryzyko ubezpieczeniowe (5000 zł), Tomasz
Mazur z Politechniki Łódzkiej za pracę Zarządzanie ryzykiem w procesie
reasekuracji (3000 zł), Barbara Sosnowska z Uniwersytetu Warszawskiego za
pracę Zastosowanie teorii ruiny do badania dynamikifirmy ubezpieczeniowej
(2000 zł). Nagrody otrzymali także opiekunowie naukowi wymienionych prac.
Obecnie trwa IV edycja konkursu. Prace można zgłaszać do 31 grudnia 2001
roku (więcej informacji pod adresem: http://www.wne. uw.edu.pl, Edukacja
aktuarialna).
Doktorat h.c.
– abp Józef Kowalczyk
LUBLIN
21 października podczas inauguracji roku akademickiego doktorat honorowy
Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego otrzymał abp J. Kowalczyk, nuncjusz
apostolski w Polsce. Zaszczytną godność Senat KUL nadał nuncjuszowi za
wkład w normalizację sytuacji Kościoła w Polsce, uregulowanie relacji
Kościoła i państwa oraz promowanie nauki katolickiej w polskich
uczelniach. Ks. prof. J. Krukowski za najważniejsze osiągnięcie abp
Kowalczyka uznał w laudacji wynegocjowanie konkordatu Polski ze Stolicą
Apostolską.
UŚ w Rybniku
KATOWICE 23 października w rybnickim kampusie
zainaugurował działalność Ośrodek Dydaktyczny Uniwersytetu Śląskiego. Dla
potrzeb placówki oddano do użytku zaadaptowany budynek dydaktyczny oraz
Laboratorium Nowoczesnych Technologii Przemysłowych. Uroczystość
inauguracyjną poprowadził rektor Politechniki Śląskiej, która już przed
rokiem zainaugurowała w tym miejscu działalność edukacyjną. W przyszłym
roku akademickim rozpoczęcie kształcenia w rybnickim kampusie planuje
także Akademia Ekonomiczna w Katowicach.
Nagroda im. Karola Miarki
KATOWICE Prof. prof. Antoni Gładysz i Andrzej J.
Zakrzewski odebrali 23 października prestiżową nagrodę im. Karola Miarki.
Nagrody te są przyznawane od 1983 r. za wybitny dorobek wzbogacający
wartości kultury regionu i kraju. Prof. Gładysz jest socjologiem,
pedagogiem i kulturoznawcą Śląska, związanym z cieszyńską filią
Uniwersytetu Śląskiego. Jest autorem kilkunastu książek, ponad 20 prac
zbiorowych i 30 edytorskich, wielu recenzji i artykułów publicystycznych.
A.J. Zakrzewski jest historykiem kultury, pracuje na stanowisku prof. WSP
w Częstochowie. Oprócz uczonych nagrodę otrzymał red. Wiesław Głowacz.
Stypendia dla młodych uczonych
KRAKÓW
W UJ wręczone zostały stypendia im. Michała Łyska oraz prof. Franciszka
Leji. Pierwsze otrzymał dr Marcin Mazur, pracownik Zakładu Matematyki dla
Przyrodników UJ, który niedawno obronił pracę doktorską Własności C0
typowe i asymptotyka dyskretnych układów dynamicznych. Uzyskał on także
stypendium dla młodych naukowców przyznane przez tygodnik „Polityka” w
ramach akcji „Zostańcie z nami”. Stypendium im. prof. F. Leji uzyskał
Witold Jarnicki. Ukończył on właśnie z wyróżnieniem studia matematyczne i
rozpoczął studia doktoranckie na Wydziale Matematyki, Fizyki i Informatyki
UJ. Laureat kontynuuje tradycje rodzinne, gdyż jego ojciec jest profesorem
matematyki.
Bezpieczeństwo procesowe
ŁÓDŹ
W dniach 23-24 października specjaliści bezpieczeństwa technicznego i
procesowego z wielkich zakładów chemicznych oraz naukowcy reprezentujący
uczelnie techniczne i instytuty naukowo-badawcze spotkali się w Katedrze
Inżynierii Systemów Środowiska Politechniki Łódzkiej na X Sympozjum
Zarządzanie ryzykiem w przemyśle chemicznym i procesowym. Obrady dotyczyły
nowych metod i narzędzi służących do zarządzania ryzykiem procesowym,
czyli zapewniania bezpieczeństwa i minimalizacji liczby awarii i wypadków
przy prowadzeniu procesów chemicznych. Z okazji II Dnia Bezpieczeństwa
Procesowego otwarto też galerię malarstwa Krótko i Węzłowato – jest to
kolejne przedsięwzięcie kulturalne z cyklu Nauka i sztuka dla edukacji
inżynierów. Autorem pierwszej wystawy jest Małgorzata Dobrzyniecka-Kojder
z Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi.
Doktorat h.c.
– prof. Adam Sobiczewski
LUBLIN
24 października tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Marii
Curie-Skłodowskiej otrzymał prof. A. Sobiczewski z Instytutu Problemów
Jądrowych im. A. Sołtana. Uczony jest autorem ponad 150 prac naukowych
dotyczących głównie kolektywnych modeli jądra atomowego, teorii
spontanicznego rozszczepienia i rozpadu alfa najcięższych jąder. Jest
członkiem korespondentem PAN. Pracuje w Komitecie Doradczo-Programowym ds.
Fizyki Jądrowej ZIBJ w Dubnej. Jest laureatem nagrody FNP w 1995 r.,
nagrody Fundacji A. Jurzykowskiego, nagrody im. G.N. Florowa przyznawanej
przez Zjednoczony Instytut Badań Jądrowych.
Reanimacja i etyka
KRAKÓW/GETYNGA W dniach 25-27 października odbyło się w
Getyndze sympozjum naukowe Interdisciplinary co-operation in medicine,
zorganizowane z okazji 10-lecia współpracy Uniwersytetu Georga-Augusta w
Getyndze z Uniwersytetem Jagiellońskim w Krakowie. W trakcie obrad
poruszano problematykę nowych strategii w leczeniu chorób nowotworowych
oraz w opiece nad chronicznie chorymi pacjentami. Omawiano stan osiągnięć
w diagnostyce i leczeniu chorób serca, a także zastanawiano się nad
etycznymi problemami w resuscytacji (zabiegach reanimacyjnych) i
intensywnej terapii. Jedną z sesji naukowych poświęcono również postępowi
w onkologii – omawiano rezultaty stosowania różnych rodzajów terapii w
leczeniu m.in. raka żołądka, piersi i płuc.
Nagroda Adamczewskiego
KRAKÓW
29 października w krakowskim Klubie pod Gruszką nagrodę im. Jana
Adamczewskiego wręczono prof. Franciszkowi Ziejce, rektorowi Uniwersytetu
Jagiellońskiego. Jury, reprezentujące Stowarzyszenie Autorów Polskich,
przyznaje nagrodę szukając w literaturze pięknej mądrości, a w dziełach
uczonych piękna. Laureatami mogą być tylko wybitne osobistości Krakowa.
Prof. Ziejka jest historykiem literatury polskiej XIX w.
Doktorat h.c.
– prof. Michał Głowiński
POZNAŃ
listopada tytuł doktora honorowego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
otrzymał prof. M. Głowiński z IBL. Uhonorowano go w uznaniu wagi jego
dorobku naukowego i szacunku dla postawy niezależnego uczonego, któremu
nieobce są sprawy społeczeństwa obywatelskiego. Prof. Głowiński jest
wybitnym znawcą literatury pocz. XX w. i dwudziestolecia międzywojennego.
Za Orwellem wprowadził do szerokiego obiegu termin „nowomowa” i najpełniej
to zjawisko opisał. Uczestniczył w działalności Towarzystwa Kursów
Naukowych i niezależnych wydawnictw. Uhonorowano go m.in. nagrodami
Fundacji im. A. Jurzykowskiego i PEN-Clubu. Jest członkiem PAN i PAU. W
2000 r. otrzymał doktorat h.c. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Stolice
WARSZAWA
5 listopada odbyła się sesja naukowa Warszawa na tle stolic państw Unii
Europejskiej, zorganizowana przez Instytut Historii PAN, Towarzystwo
Miłośników Historii i Polskie Towarzystwo Statystyczne. Historycy,
geografowie, urbaniści, varsavianiści dyskutowali nad rolą Warszawy w Unii
Europejskiej. Wskazywano, że stolica, mimo wielu niedostatków w
infrastrukturze, ma szansę być jedną z regionalnych stolic UE, podobnie
jak Bruksela czy Strasburg. Może też nadal odgrywać historyczną rolę jako
pomost między Zachodem a Wschodem. Ze względu na swe położenie mogłaby też
stać się siedzibą niektórych instytucji unijnych.
Bilans strat
WARSZAWA
Ogólny bilans strat ludności w wyniku polsko-ukraińskiego konfliktu
narodowościowego w latach II wojny światowej to tytuł dziesiątego
spotkania historyków polskich i ukraińskich w Warszawie w dniach 5-10
listopada. Spotkania organizowane pod patronatem Wojskowego Instytutu
Historycznego oraz Wołyńskiego Uniwersytetu Państwowego im. Łesi Ukrainki
w Łucku mają na cecelu wyjaśnienie trudnych kwestii we wzajemnych
relacjach historycznych. Na dziesiątym i ostatnim spotkaniu podjęto próbę
dokonania bilansu strat ludności – szacuje się, że konflikt narodowościowy
podczas wojny kosztował życie ok. 90 tys. Polaków i 20 tys. Ukraińców.
Nagrody Allianz
KRAKÓW
6 listopada odbył się finał drugiej edycji konkursu Krakowskie Nagrody
Allianz 2001 – Kultura, Nauka, Media. Zadaniem konkursu jest wyróżnienie
osób i instytucji, które zasłużyły się dla regionu, są aktywne i
niebanalne. Srebrną statuetkę Nike w kategorii Nauka odebrał prof. Roman
Pampuch z Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki AGH. Uczonego
nagrodzono za wkład w rozwój inżynierii materiałowej, wyrażony w ogromnym
dorobku naukowym: 13 książkach, ponad 200 publikacjach, 26 patentach i
wykładach w 11 uczelniach, m.in. w Niemczech, Hiszpanii i Francji. Uczony
zajmuje się biomateriałami i zaawansowanymi materiałami ceramicznymi.
Warszawskie
MBA
WARSZAWA
Studia Master of Business Administration pojawiły się w Stanach
Zjednoczonych. Do Europy dotarły po I wojnie światowej, a od niedawna są
obecne w naszym kraju. Uważane są za przepustkę do kariery w biznesie.
Prowadzą je uczelnie, które pozyskały do współpracy zagranicznych
partnerów. Miesięcznik „Perspektywy” wraz z Fundacją Edukacyjną
„Perspektywy” zorganizowały ranking polskich studiów MBA. Kapituła, której
przewodniczył prof. Włodzimierz Siwiński z Uniwersytetu Warszawskiego,
pierwsze 3 miejsca przyznała szkołom warszawskim: Centrum Kształcenia
Menedżerów przy Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego,
programowi WEMBA przy Szkole Głównej Handlowej oraz Szkole Biznesu
Politechniki warszawskiej z programem Executive MBA.
Opracował
Piotr Kieraciński
Współpraca: Gdańsk – Jerzy Kulas, Gliwice – Jarosław Śmieja, Katowice –
Mariusz Kubik, Kraków – Elżbieta Barowa, Małgorzata Krokoszyńska, Rafał
Quirini-Popławski, Maciej Rogala, Leszek Śliwa, Lublin – Agnieszka
Bieńkowska, Iwona czajkowska-Deneka, Elżbieta Mulawa-Pachoł, Łódź – Ewa
Chojnacka, Poznań – Ewa Staniewicz, Toruń – Kinga Nemere-Czachowska,
Warszawa – Nina Kancewicz-Hoffman, Andrzej Markert, Wrocław – Maria Kisza,
Małgorzata Wanke-Jakubowska, Maria Wanke-Jerie.
Co w prasie piszczy?
Aż tak niedobrze?
Środowisko naukowe,
które wybierało członków KBN, umiejętnie rozmyło zasady
konkurencyjnego przyznawania funduszy na naukę. W efekcie Komitet
coraz więcej pieniędzy wydaje na utrzymanie jednostek naukowych
(tzw. działalność podmiotową), a coraz mniej na konkurencyjny system
grantów. (...) Merytoryczna konkurencja w polityce KBN liczy się
coraz mniej, więc nie powinno dziwić, że tylko nieliczne spośród
słabych jednostek naukowych uległy likwidacji lub przekształceniu.
(...) Porównanie z innymi krajami świata pokazuje, że dobrych
naukowców w Polsce jest za mało, za dużo natomiast podszywających
się pod szyld naukowca, nigdy bądź od dawna niepracujących naukowo.
Świadczy o tym stosunkowo duży odsetek osób pracujących w nauce i
niewielka liczba publikacji zamieszczonych w liczących się na
świecie pismach naukowych. (...) Nie mieliśmy do tej pory jasnego
celu, jak i planu działania. Na to nakładał się chroniczny brak
pieniędzy i niezwykła konserwatywność środowiska naukowego,
zdominowanego przez osoby nie tylko wychowane, ale także
wyselekcjonowane w minionej epoce, niezmiennie zachowujące kluczowe
pozycje w hierarchii polskiej nauki. (...) Z ponad 220 JBR (wydatki
na nie pochłonęły w 2000 r. 32,7 proc. budżetu KBN!) należy utworzyć
nie więcej niż 20–25 państwowych instytutów niezbędnych do obsługi
służb publicznych w kraju. Pozostałe instytuty powinny być
sprywatyzowane lub przejść na garnuszek odpowiednich resortów albo
wręcz ulec likwidacji. (...) W Polsce istnieje stosunkowo niewiele
bardzo dobrych zespołów naukowych, które osiągnęły masę krytyczną
niezbędną do dokonywania odkryć naukowych (...). Nieporozumieniem
jest to, że niektóre instytuty PAN prowadzą obecnie prywatne lub
półprywatne szkoły wyższe. W jednostkach PAN powinno się kształcić
doktorantów oraz prowadzić badania wykraczające poza możliwości
szkół wyższych. Wiadomo, że niektóre szybko rozwijające się
dziedziny nauki wymagają koncentracji ludzi i środków. Nie można
tego zrobić szybko w szkole wyższej, której pierwszym celem jest
kształcenie studentów, a proces dydaktyczny wymaga dość
równomiernego udziału specjalistów z wielu dziedzin nauki. (...)
Powinno ono [szkolnictwo wyższe] uzyskać znacząco większe fundusze
na prowadzenie badań. (...) Żadna reforma się nie uda, jeśli nie
zaczniemy lepiej kształcić naszych studentów. Tymczasem poziom ich
nauczania wyraźnie się obniżył. (...) W szkołach wyższych tylko
nieliczne etaty powinny gwarantować stabilność zatrudnienia.
Uczelnia zatrudniałaby pracowników naukowych na zasadzie
rzeczywistych konkursów. Pięcioletnie kontrakty byłyby nieodnawialne
w przypadku braku wyników naukowych bądź prowadzenia dydaktyki
poniżej wymaganego poziomu. (...) W samym KBN zlikwidowałbym
anachroniczny podział na 13 zespołów merytorycznych i utworzył
najwyżej cztery zajmujące się finansowaniem: nauk o życiu, nauk
ścisłych i inżynierskich, nauk społecznych oraz badań rozwojowych.
(...) Należy także zmienić system oceny i promowania pracowników
naukowych. Jako regułę powinno się przyjąć, że po ukończeniu studiów
doktoranckich młody człowiek odbywa staż naukowy za granicą lub w
innym ośrodku w naszym kraju. To, co niszczy naszą naukę, to fakt,
że można dotrwać do emerytury nie ruszając się z tego samego
instytutu lub uczelni. (Maciej Żylicz, Samoochrona, „Polityka”,
10.11.2001)
O sklonowaniu
ludzkich komórek
To pierwszy,
bardzo istotny krok na drodze do klonowania terapeutycznego
człowieka. Przełamanie tabu, jakie otacza te kwestię. Z tego więc
punktu widzenia to duży sukces. Jeśli natomiast chodzi o wyniki
czysto naukowe, są one na razie dość mizerne. Sześciokomórkowy
zarodek to zbyt wczesne stadium, by brać z niego komórki do leczenia
ludzi. (...) Mam zaś poważne wątpliwości, czy ta metoda w ogóle się
przyda w medycynie. Komórki pobrane z zarodków partenogenetycznych
po wszepieniu do organizmów zwierząt mogą być bowiem źródłem
nowotworów. To może być niebezpieczne. (prof. Jacek Modliński,
kierownik Zakładu Embriologii Doświadczalnej Instytutu Genetyki PAN
w Jastrzębcu, Sztuczne stworzenie, „Gazeta Wyborcza”, 26.11.2001)
Jestem przeciwny jakimkolwiek próbom klonowania człowieka,
niezależnie od tego, czy chodzi o powielanie ludzi, czy o tzw.
klonowanie terapeutyczne. Z punktu widzenia filozofii, jaką wyznaję,
człowiek zaczyna się od poczęcia. Biologia nie daje nam jasnych
kryteriów, które pozwoliłyby na wyznaczenie momentu, w jakim
rozwijający się zarodek ludzki staje się osobą. Wszystkie wysuwane
tu propozycje są więc arbitralne. I dlatego nie wolno nam tworzyć
zarodków na zamówienie, nawet po to, by leczyć. (prof. Andrzej
Paszewski, Instytut Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie, Sztuczne
stworzenie, „Gazeta Wyborcza”, 26.11.2001)
Ortografia jak bungee
Utożsamianie
kultury języka z ortografią jest niestety powszechne, co nie znaczy,
że uzasadnione (...) konkursy ortograficzne sprowadzają się do
wkuwania na pamięć czysto konwencjonalnych rozstrzygnięć konkretnego
słownika. Moim zdaniem, trzeba je traktować jako umysłowy
odpowiednik sportów ekstremalnych, mający tyle związku z kulturą
języka polskiego – a więc z poprawnością i zrozumiałością całych
wypowiedzi – ile np. skoki bungee z kulturą fizyczną. (Janusz S.
Bień, w liście dotyczącym tekstu Ortografia groźniejsza niż mafia,
„Rzeczpospolita”, 30.11.2001)
|
|
|
Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich
Uczelnie a zamówienia publiczne
Gośćmi spotkania KRUP, które miało miejsce 10
listopada w Poznaniu, byli: dr Krystyna Łybacka, minister edukacji
narodowej i sportu oraz prof. Adam Jamróz, wiceminister edukacji
odpowiedzialny za szkolnictwo wyższe. Min. Łybacka stwierdziła, że
najważniejszymi zadaniami MENiS w tym roku będą: zapewnienie
właściwego finansowania szkolnictwa wyższego w okresie trudności
budżetowych, sformowanie Państwowej Komisji Akredytacyjnej oraz
nowelizacja ustawy o szkolnictwie wyższym. Zdaniem min. Łybackiej,
uczelnie muszą liczyć się ze zmniejszeniem dotacji oraz wstrzymaniem
podwyżek płac na rok. W budżecie na 2002 r. MENiS opowiada się za
wariantem stabilizującym, który pozwoliłby na kontynuowanie
inwestycji wieloletnich.
Rektorzy apelowali, aby do PKA wybierano osoby, które
miały już związek z akredytacją. W dyskusji nad ustawą podkreślono
potrzebę uregulowania problemu wieloetatowości, równoległego
pełnienia funkcji w konkurujących uczelniach, możliwości tworzenia
zamiejscowych punktów kształcenia i interdyscyplinarnych kierunków
studiów. Wskazano też przed jakimi problemami postawi szkoły wyższe
nowelizacja ustawy o zamówieniach publicznych. O niemożności
funkcjonowania mówili już dyrektorzy bibliotek akademickich oraz
szefowie wydawnictw uczelnianych. Proponowano, aby szkoły wyższe nie
podlegały tej ustawie. Rektorzy uniwersytetów wyrazili żal, że
odroczono termin nowej matury i decyzji tej nie skonsultowano ze
szkołami wyższymi. Uznano, że w tej sytuacji zostało zerwane tzw.
porozumienie krakowskie. Warto tu dodać, że większość uczelni
państwowych mimo to uzna wyniki nowej matury jako obowiązujące
podczas najbliższej rekrutacji na studia – deklarują to senaty
poszczególnych szkół wyższych. W związku z powoływaniem przez Sejm
RP nowych uczelni, które nie spełniają kryteriów uznawanych w
środowisku akademickim, rektorzy zaapelowali do nowych władz
oświatowych, by decyzje o powołaniu kolejnych państwowych szkół
wyższych były konsultowane ze środowiskiem. Dyskutowano też m.in.: o
uregulowaniu statusu doktorantów, ujednoliceniu zasad zdobywania
stopni naukowych i kwalifikacji artystycznych, możliwości emitowania
obligacji przez uczelnie i odpłatności za studia.
Na wniosek rektorów UJ i UMCS, prof. prof. Franciszka Ziejki i
Mariana Harasimiuka podjęto decyzję o powołaniu Fundacji im. Jerzego
Giedroycia, która miałaby zaopiekować się Ośrodkiem Kultury w
Maisons-Laffitte. Oprócz dwu wspomnianych rektorów w pracach nad
projektem fundacji ma uczestniczyć prof. Zdzisław Chmielewski,
rektor USz.
Postanowiono udzielić akredytację na 5 lat kierunkowi
fizyka techniczna w AGH, etnologii w UŁ, UW, UAM i UJ oraz filozofii
w UAM, KUL, UMCS, UŁ, PAT, UW, UJ, UKSW, UWr., UŚ i UMK. Na 2 lata
przyznano akredytację polonistyce w USz. oraz etnologii w UŚ.
Zdecydowano o odroczeniu akredytacji polonistyki w UŁ do końca 2001
r., a także o rozpoczęciu procedury akredytacyjnej kierunku rybactwo
w UWM.
(mit)
|
|
Fundacja Edukacyjna Przedsiębiorczości
Teraz jakość
Mamy już w Polsce 1 mln 685 tys. studentów, co daje
nam współczynnik scholaryzacji 43,5 proc. W roku 1990 zaczynaliśmy z
niespełna 400 tys. studentów i współczynnikiem 13,1 proc. Ten
ilościowy wzrost to wielki sukces, ale, niestety, za ilością nie
zawsze idzie jakość. Kwestia zapewnienia odpowiedniej jakości
kształcenia jest wymieniana jako jedno z najpilniejszych, jeżeli
wręcz nie najważniejsze zadanie, jakie stoi obecnie przed
szkolnictwem wyższym.
|
Fot. Andrzej Świć
 |
Kolejna z konferencji FEP, która odbyła się w Łodzi w
dniach 23-24 listopada 2001 r., dotyczyła właśnie tego problemu. Jej
tytuł, Akredytacja programów dydaktycznych i uczelni jedną z dróg
podniesienia jakości kształcenia, wprost sugerował, że jest to tylko
jeden z wielu sposobów zapewniania dobrej jakości. W konferencji
uczestniczyło blisko 80 osób reprezentujących wszystkie instytucje
zajmujące się tą problematyką. Temat jest tym bardziej aktualny, że
działa bądź właśnie rozpoczyna działanie kilka kolejnych
środowiskowych komisji akredytacyjnych – była zatem okazja do
wymiany doświadczeń, wręcz nauki – a od stycznia rozpocznie pracę
Państwowa Komisja Akredytacyjna. Swym doświadczeniem dzielili się
przede wszystkim przedstawiciele najstarszych instytucji
akredytacyjnych, czyli: Stowarzyszenia Edukacji Menedżerskiej FORUM,
Komisji Akredytacyjnej Uczelni Medycznych i, mającej największe
chyba osiągnięcia, Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej. W
dyskusji okazało się, że słowo „akredytacja” stało się bardzo modne,
a wręcz nadużywane albo używane zupełnie niezgodnie z jego
znaczeniem. Niemal wszyscy, którzy akredytacją zajmują się już od
jakiegoś czasu, byli też zgodni co do tego, że źle się stało, iż
nowo powstała instytucja państwowa, PKA, ma w nazwie słowo
akredytacja, ponieważ nie będzie ona w ogóle przyznawać akredytacji.
Będzie zajmować się opiniowaniem wniosków o utworzenie nowych szkół
i kierunków oraz sprawdzać spełnianie przez jednostkę minimalnych
wymagań dla prowadzenia studiów na danym kierunku. Akredytacja to
dobrowolne poddanie się ocenie instytucji akredytującej, mające w
konsekwencji potwierdzić najwyższy, elitarny poziom kształcenia.
Może ten błąd uda się naprawić przy pracach nad nową ustawą, choć
raczej należy się spodziewać, że pomimo nieadekwatności nazwy, a co
za tym idzie zamieszania – jeden z uczestników mówił, że on, aby
przyciągnąć do swojej szkoły chętnych, będzie reklamował się, że ma
akredytację PKA – dla świętego spokoju zostanie jak jest.
Konferencja, jak zawsze świetnie zorganizowana i
„kierowana” przez prof. Jerzego Dietla, prezesa FEP, pozwoliła
wymienić doświadczenia, poszerzyć wiedzę uczestników i zintegrować
środowisko zajmujących się jakością w szkolnictwie wyższym, a tym
samym z pewnością przyczyniła się do podniesienia jakości
kształcenia.
(as)
|
|
Nagrody Prezesa Rady Ministrów dla uczonych
Premier uhonorował
Za wybitny dorobek naukowy: prof. Jan
Hertrich-Woleński, filozof z UJ, prof. Maria Janion, historyk
literatury z IBL PAN, prof. Jan Potempa, biochemik z Instytutu
Biologii Molekularnej UJ, prof. Czesław Ryll-Nardzewski, matematyk z
Instytutu Matematyki PWr., prof. Magdalena Ralska-Jaszewiczowa,
paleobotanik z Instytutu Botaniki PAN w Krakowie, prof. Jan
Łopuszański, fizyk z UWr.
Za wybitne osiągnięcia naukowe: prof. Kazimierz
Browicz, botanik z Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku, prof. Jerzy
Kaczorowski, matematyk z UAM, prof. Bogdan Marciniec, chemik z UAM,
prof. Krzysztof Narkiewicz z Am w Gdańsku, prof. Piotr Sztompka,
socjolog z UJ.
Za prace habilitacyjne: dr hab. Andrzej Ciechanowicz z
Pomorskiej AM, dr hab. Bogusław Machaliński z PAM, dr hab. Andrzej
Surdacki z Collegium Medicum UJ, dr hab. Piotr Wlaź z AR w Lublinie
i dr hab. Włodzimierz Zwonek z UJ.
Za wybitne osiągnięcia naukowo-techniczne: zespoły pod
kierunkiem: dr. inż. Romana Świtkiewicza z PW, prof. Daniela J. Bema
z PWr., Bohdana Górskiego i prof. Jana Lubińskiego z PAM w
Szczecinie, dr. inż. Józefa Hoffmana z PWr., dr. inż. Janusza Rzepki
z Przedsiębiorstwa Wdrażania Postępu Naukowo-Technicznego LASERTEX z
Wrocławia, dr. inż. Stanisława Azarewicza z PWr., dr. inż. Andrzeja
Jurkiewicza z AGH, dr. inż. Stanisława Wasilewskiego z Centrum
Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa WMAG w Katowicach, a także
prof. Andrzej Korbel i dr hab. Włodzimierz Bochniak z AGH oraz prof.
Jerzy Tomeczek i dr inż. Bogusław Gradoń z PŚ.
Ponadto premier przyznał 30 nagród za dysertacje
doktorskie.
(rat)
|
|

Ekorozwój i nauka
Głównymi tematami obrad Prezydium PAN, które miało
miejsce 13 listopada, były problemy ekorozwoju kraju oraz strategii
rozwoju nauki.
Komitet „Człowiek i środowisko” przy Prezydium PAN od wielu lat
przygotowuje ekspertyzy dotyczące kondycji środowiska przyrodniczego
i warunków życia człowieka w Polsce. Prof. Stefan Kozłowski,
przewodniczący tego komitetu, przedstawił opracowaną niedawno
ekspertyzę dotyczącą realizacji zasad ekorozwoju w naszym kraju w
ostatnim dziesięcioleciu oraz perspektyw utrzymania takiego kierunku
rozwoju w okresie wchodzenia Polski do Unii Europejskiej. Zdaniem
autorów raportu, prawo do rozwoju musi być realizowane w taki
sposób, aby sprawiedliwie połączyć rozwojowe i środowiskowe potrzeby
obecnych i przyszłych pokoleń. Wejście Polski do UE może oznaczać
nasilenie tendencji niezgodnych z ideą zrównoważonego rozwoju.
Możemy się spodziewać m.in. bezkrytycznego powielania
antyekologicznych wzorców masowej konsumpcji, lawinowego rozwoju
motoryzacji, gwałtownego wzrostu zużycia opakowań jednorazowych.
Swobodny obrót towarowy może sprzyjać nielegalnemu importowi odpadów
oraz produktów genetycznie zmodyfikowanych. Na wsi wystąpi zapewne
presja na rozwój rolnictwa wysokonakładowego. Aby zapobiec
negatywnym skutkom włączania się naszego kraju w struktury
europejskie musimy szybko wdrożyć mechanizmy zrównoważonego rozwoju
– brzmi konkluzja opracowania.
W marcu br. Prezydium PAN podjęło decyzję o
przygotowaniu koncepcji polityki naukowej Polski na najbliższe lata.
Zadanie zlecono Komitetowi Prognoz „Polska 2000 plus”. Prof. Leszek
Kuźnicki, przewodniczący komitetu, referował wyniki prac grupy
ekspertów. Ostatecznie raport zredagowali prof. prof. Andrzej
Jeleński, Andrzej Karpiński i Andrzej P. Wierzbicki. Uznali, że
wydatki na naukę należy uznać za czynnik tworzenia PKB, a nie
traktować jak funkcję poziomu PKB. polski system nauki powinien być
dostosowany do europejskiego także pod względem kierunków
prowadzonych badań. wsparcie powinny uzyskać tematy prac
badawczo-rozwojowych uznanych za priorytetowe. Obecnie na świecie za
najważniejsze uznaje się biotechnologię i medycynę, nauki i
technologie informacyjne oraz nowe materiały i technologie
materiałowe. Także w naszym kraju te grupy badań należy uznać za
najważniejsze, choć dołączyć do nich trzeba dziedziny, w których już
jesteśmy silni i powinniśmy utrzymać wysoką pozycję, np. nauki
obliczeniowe i fizykę ciała stałego. Odrębne stanowiska przedstawiło
kilka osób z grona powołanych ekspertów. Prof. Leszek Kaczmarek
uznał, że należy się skoncentrować na tworzeniu centrów doskonałości
i wspieraniu wybitnych indywidualności naukowych. Prof. Krzysztof
Kurzydłowski wskazał na konieczność rozwoju prac badawczych dla
potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw oraz wzmocnienia naszej
pozycji na rynku patentów. Red. Bogdan Miś zwrócił uwagę na potrzebę
finansowania badań podstawowych, np. w dziedzinie matematyki i
astronomii, oraz nauk społecznych i humanistyki. Prof. Sylwester
Porowski proponował, aby zachować ciągłość finansowania zespołów o
dużych osiągnięciach. Generalnie eksperci proponowali, aby polityki
naukowej nie opierać na wskazanych priorytetach badawczych. Prof.
Kuźnicki zwrócił uwagę na fakt, iż KBN nie prowadził wyraźnej i
konsekwentnej polityki naukowej, co spowodowało dominację tendencji
zachowawczych i dbanie głównie o własne drobne interesy w środowisku
naukowym. Żadnej polityki naukowej, konkludował, nie da się
zrealizować bez nowych instrumentów ekonomiczno-prawnych.
(ELE, pik)
|
|
Centrum Upowszechniania Nauki PAN
Co popularyzować?
Na takie pytanie miała odpowiedzieć konferencja dla
dziennikarzy, którą 26 listopada zorganizowało Centrum
Upowszechniania Nauki PAN. Pomysł był znakomity i prosty: pokazać,
co interesującego i ważnego polscy uczeni osiągnęli w poszczególnych
grupach nauk i jak to się ma do tendencji i osiągnięć nauki
światowej. Zebrani na konferencji dziennikarze otrzymaliby
wskazówki, o jakich polskich badaniach warto pisać. Niestety,
realizacja przebiegała inaczej niż wyobrażali to sobie
organizatorzy. Nie zapowiadały tego pierwsze wystąpienia.
Prof. Leszek Kuźnicki omówił dwa przygotowane przez
Komitet Prognoz „Polska 2000 plus” opracowania. Pierwsze to
strategia rozwoju Polski do roku 2020 – uczony zaznaczył, że życie
wpisało zmiany do propozycji komitetu, co nie znaczy, że uczyniło ją
nieaktualną. W obecnej sytuacji budżetowej realizację ambitnych
założeń strategii trzeba będzie odłożyć na kilka lat. Następnie
uczony przedstawił opracowanie dotyczące polityki naukowej,
zaznaczając, że zachowawcze tendencje w polskim środowisku naukowym
wynikają m.in. z braku jasnej i konsekwentnej polityki naukowej
prowadzonej przez KBN. Polityka naukowa, podkreślił prof. Kuźnicki,
nie powinna bazować na priorytetowych tematach badawczych.
Prof. Maciej Żylicz wymienił pięć najważniejszych wyników badawczych
uzyskanych (a w każdym razie opublikowanych) przez polskich uczonych
w ostatnich 2 latach. Wskazał wyzwania, jakie czekają biologów w
najbliższych 5, 10 i 15 latach. Zauważył, że ogromne szanse stoją
przed dwiema nowymi dziedzinami wiedzy: genomiką i proteoniką. Był
to jedyny referat skupiający się wyłącznie na zagadnieniach
zaproponowanych przez organizatorów i przedstawiony zrozumiałym
językiem. Pozostali referenci właściwie tylko nawiązywali do
głównego nurtu spotkania, zbyt dużo miejsca poświęcając zagadnieniom
polityki naukowej (do czego być może zachęcał referat prof.
Kuźnickiego, pozostający jednak z boku głównego nurtu konferencji).
Mówiąc krótko, wyrażali swoje życzenia pod adresem władz, KBN i
dziennikarzy. Ci zresztą odwzajemnili się tym samym, życząc sobie
lepszego informowania o badaniach oraz większego udziału (czytaj:
pieniędzy) KBN w promocji nauki. Pytań dotyczących meritum spotkania
było jakby mniej.
Prof. Janusz Komender zauważył, że największymi
wyzwaniami medycyny nie są spektakularne, opisywane w mediach
osiągnięcia, np. w zakresie przeszczepów, ale zwalczanie malarii i
nikotynizmu. Ten drugi problem dotyczy także naszego kraju. Postęp
medycyny zależy teraz w znacznej mierze od badań biologów
molekularnych i rozwoju techniki medycznej. Za każdym wielkim
osiągnięciem światowej medycyny stoją jakieś polskie badania,
kończył swoje wystąpienie prof. Komender.
Osiągnięcia Polaków w zakresie nauk technicznych
przedstawił prof. Stanisław Kajfasz. Ten referat był bardzo
szczegółowy. Referent wymienił aż siedem dziedzin techniki, w
których mamy wiele osiągnięć. Niestety, kończą się one zwykle na
fazie laboratoryjnej lub konsumowane są przez zagraniczne podmioty
gospodarcze, podsumował smutno uczony. Bronili się przedstawiciele
Instytutu Technologii Elektronowej, wskazując na swoje badania w 5.
PR (warte 1 mln euro) oraz wyniki wdrożone do praktyki gospodarczej.
Jest to jednak zjawisko odosobnione, choć bardzo budujące.
Prof. Marian Truszczyński stwierdził, że w zakresie
nauk rolniczych niczego rewolucyjnego do nauki światowej nie
wniesiemy, ale jesteśmy w stanie dostrzegać osiągnięcia naukowe i
aplikować je do naszych warunków. W obszarze nauk rolniczych,
leśnych i nauk o żywieniu pracuje w naszym kraju ok. 40 ośrodków
naukowych.
Prof. Michał Szulczewski wymienił najważniejsze
osiągnięcia nauki światowej w zakresie nauk o Ziemi: znajomość
historii życia, poznanie geologii dna oceanów i wprowadzenie
tektoniki płyt. Stwierdził, że polska nauka nie przyczyniła się
znacząco do żadnego z tych osiągnięć. Polskie placówki zajmujące się
badaniami Ziemi muszą wywalczyć i utrzymać swoją pozycję w badaniach
na Wschodzie, aby nie stać się jedynie źródłem materiału
eksperymentalnego, który będzie wykorzystany przez ośrodki
zachodnie.
Prof. Bogdan Marciniec stwierdził, że w dziedzinie
chemii mamy szansę zająć dobrą pozycję w zakresie syntezy
chemicznej, która jest narzędziem dla biologów, biotechnologów,
technologii materiałowej. Osiągnięcia nauki, a zwłaszcza chemii
należałoby popularyzować nie tylko przez festyny dla młodzieży, lecz
przedstawiając poważne wyniki finansowe przedsięwzięć opartych na
własnych technologiach. – Niestety – stwierdził – jako uczeni nie
mamy narzędzi do skutecznego sprzedawania swoich wyników.
Także prof. Henryk Szymczak, który mówił o fizyce,
stwierdził, że naszą szansą nie jest „wielka” fizyka związana z
budową niezwykle kosztownych urządzeń, ale fizyka ciała stałego
związana z technologią materiałową i elektroniką. Nasze osiągnięcia
to m.in. odkrycie półprzewodników półmagnetycznych i
ferromagnetycznych oraz badania w zakresie niebieskiej elektroniki,
w tym technologia wytwarzania monokryształów azotku galu.
Prof. Michał Kleiber, przewodniczący KBN, minister nauki,
przedstawił dziennikarzom – a przybyło ich na jego wystąpienie
szczególnie wielu – swoje stanowisko odnośnie polityki naukowej i
stanu polskiej nauki. Nie będę go tu streszczał, gdyż zostało
wyrażone w wywiadzie dla „Forum Akademickiego”, który można
przeczytać w tym numerze.
(pik)
|
|
VIII Krajowe Targi Książki Akademickiej ATENA 2001
Minister będzie wspierał
Mimo kryzysu na rynku książki, targi ATENA miały się w
tym roku dobrze, tak pod względem liczby wystawców, która nie
odbiegała znacząco od tej z lat ubiegłych, jak liczby nagrodzonych
publikacji w konkursie na najlepszą książkę akademicką.
|
Fot. Piotr Kieraciński
 |
Prof. Adam Jamróz, wiceminister MENiS (z prawej)
i prof. Jerzy Woźnicki, przewodniczący KRASP
|
W dniach 14-17 listopada w Auli Politechniki
Warszawskiej, na 360 m2, swoją ofertę przedstawiło 75 wydawców, w
tym 42 oficyny uczelniane. Tylu wydawców ze szkół wyższych nie
gromadzą żadne inne targi książki. Zaprezentowano ok. 5 tys. tytułów
książek. Zdaniem organizatorów, imprezę odwiedziło ok. 8 tys. osób,
głównie studentów i pracowników naukowych, choć pojawiali się też
bibliotekarze i księgarze.
Targi otworzył prof. Adam Jamróz, sekretarz stanu w
MENiS, który stwierdził, że minister edukacji zawsze będzie wspierał
tę imprezę, na ile to możliwe. wyrazem tego wsparcia była m.in.
ufundowana przez MENiS główna nagroda w konkursie na najlepszą
książkę akademicką. Konkurs zdominowali w tym roku wydawcy ze szkół
wyższych. Główną nagrodę, w wysokości 12 tys. zł – była to najwyższa
nagroda w dziejach ATENY – zdobyło Wydawnictwo Uniwersytetu Marii
Curie-Skłodowskiej za książkę Współczesny język polski pod red.
Jerzego Bartmińskiego. Inne nagrodzone oficyny szkół wyższych to:
Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej i Wydawnictwa
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (dwie nagrody). Nagrodzono też
książki wydane przez Wydawnictwa Naukowo-Techniczne (które po
rocznej nieobecności wróciły na konkurs) i Wydawnictwa ARKADY.
Przyznano także 8 wyróżnień. Połowa z nich trafiła do oficyn szkół
wyższych: Akademii Pedagogiki Specjalnej, Wydawnictwa naukowego
Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Wydawnictwa Uniwersytetu
Wrocławskiego oraz Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w
Warszawie. Wyróżniono też książki Wydawnictwa Naukowego PWN (dwa
wyróżnienia), Wydawnictwa C.H. Beck i Wydawnictwa Lekarskiego PZWL.
Jak zwykle, targom towarzyszyły sympozja i wykłady
poświęcone w tym roku projektowaniu graficznemu publikacji,
poprawnemu edytorstwu, nowym elektronicznym technikom publikacji
prac naukowych oraz zagrożeniom spowodowanym nielegalnym kopiowaniem
podręczników. Tradycyjnie podczas ATENY odbyło się spotkanie
Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych. Tym razem poświęcono je
omówieniu skutków wejścia w życie nowelizacji ustawy o zamówieniach
publicznych, która wprowadza wymóg przetargu na każdym etapie
procesu wydawniczego. Zdaniem wydawców – wyrażono je w specjalnym
liście do KRASP – spowoduje ona kompletny paraliż działalności
wydawniczej w uczelniach.
(pik)
|
|
Polsko-Niemiecka Konferencja Wyższych Szkół Zawodowych
Kontakty partnerskie
W dniach 15-17 listopada odbyła się w Żytawie (Zittau)
Polsko-Niemiecka Konferencja Wyższych Szkół Zawodowych
(Deutsch-Polnische Fachhochschultagung). Konferencja organizowana
była przez Hochschulrektorenkonferenz (HRK), Hochschule f?r Technik
und Wirtschaft Zittau/G?rlitz (FH), Bundesministerium f?r Bildung
und Forschung (BMBF) oraz Konferencję Rektorów Uczelni Zawodowych
(KRUZ). Obrady dotyczyły problemów związku uczelni zawodowych z
regionem, badań naukowych w szkołach zawodowych, specjalności
zawodowych oraz współpracy międzynarodowej. Dwustronne spotkania
rektorów stały się doskonałą okazją do nawiązywania partnerskich
kontaktów pomiędzy uczelniami.
Podczas konferencji odbyło się zapowiedziane wcześniej
zamknięte posiedzenie KRUZ, na którym dokonano wyboru władz. W skład
Prezydium KRUZ weszli: prof. Andrzej Bałanda (Nowy Sącz),
przewodniczący, prof. Tomasz Winnicki (Jelenia Góra), zastępca
przewodniczącego oraz dr hab. Zbigniew Walczyk (Elbląg), zastępca
przewodniczącego.
(rat)
|
|
Uniwersytet Gdański
„Nie” dla „laickiego” marketingu
Konferencja naukowa Innowacje w marketingu, odbywająca
się w dniach 26-27 października w Sopocie, przełamała stereotyp
sympozjów zdominowanych przez utytułowanych naukowców i pozwoliła
zaistnieć ludziom młodego pokolenia. Szczególne wyrazy uznania
należą się organizatorom tego spotkania, młodym pracownikom Zakładu
Marketingu w Instytucie Handlu Zagranicznego Wydziału Ekonomicznego
Uniwersytetu Gdańskiego: mgr. Markowi Reysowskiemu i mgr. Marcinowi
Skurczyńskiemu.
W ciągu dwóch dni burzliwie dyskutowano zagadnienia
strategii marketingowych, ich nowego oblicza i funkcji, jakie mają
pełnić wobec wyzwań nowego wieku. Nie mogło na tej konferencji
zabraknąć kwestii Internetu, nowych technologii i marketingowego
wykorzystania możliwości, jakie ze sobą niosą. Trzecią sesję
zdominowała tematyka usług bankowych oraz celowości działań
marketingowych w tej dziedzinie gospodarki. Ostatnia część
konferencji poświęcona była innowacjom w komunikacji marketingowej.
Przez cały czas trwania konferencji pojawiała się
wątpliwość: czy wszystkie, często tandetne, działania „pod
publiczkę” mogą nosić etykietę marketingu. Obecni na konferencji
pracownicy naukowi poczuli się w obowiązku zwalczać tak powszechną
dziś „laicyzację” marketingu. W podsumowaniu spotkania wskazano na
potrzebę zorganizowania kolejnej konferencji, tym razem poświęconej
etyce w marketingu.
Sympozjum stało się okazją do nawiązania współpracy
między studentami marketingu z Uniwersytetu Gdańskiego i Akademii
Ekonomicznej w Poznaniu. Być może już wkrótce zaowocuje ona
powstaniem Międzyuczelnianego Koła Naukowego Marketingu.
Agnieszka Pieprzowska,
Anna Oszowska
|
|
Biblioteka Główna Uniwersytetu Opolskiego
50-lecie
W 1951 r. rozpoczęła działalność Biblioteka Główna
Wyższej Szkoły Pedagogicznej we Wrocławiu. W 1954 r. uczelnia ta
wraz z biblioteką zostały przeniesione do Opola, a w 1994 r. opolska
WSP stała się podstawą utworzenia Uniwersytetu Opolskiego. Wtedy
biblioteka przyjęła swoją obecną nazwę. Od 1987 r. placówka zajmuje
tę samą siedzibę. Ponieważ jest ona niewystarczająca, władze UO
myślą już o wybudowaniu nowej siedziby biblioteki w miejscu
bezpiecznym dla zbiorów. Przypomnijmy, że podczas lipcowej powodzi w
1997 r. właśnie Biblioteka Główna UO ucierpiała najbardziej ze
wszystkich książnic polskich, leżących na zalanych terenach. Od
tamtej pory zbiory placówki wspomagane są darami z innych bibliotek.
W sumie biblioteka UO otrzymała 75 tys. woluminów od 250
ofiarodawców instytucjonalnych i prywatnych. Znacznie wspomaga
rozwój zbiorów fakt, iż w 1997 r. biblioteka UO uzyskała prawo do
egzemplarza obowiązkowego.
Obecnie zbiory Biblioteki Głównej UO liczą 571 tys.
woluminów książek, czasopism i mikrofilmów, 578 starodruków oraz
zbiór dokumentów z Archiwum Rodła. Placówka zatrudnia 93 osoby, w
tym 73 bibliotekarzy i 3 informatyków. Strukturę BG UO tworzy sieć 6
bibliotek wydziałowych oraz 7 oddziałów BG. W roku akademickim
2000/01 zarejestrowanych było ponad 20 tys. czytelników. Wszystkie
placówki biblioteczne UO odwiedziło prawie 170 tys. osób, które
wypożyczyły ponad 820 tys. woluminów.
Obchody 50-lecia istnienia BG UO rozpoczęły się 6 listopada
uroczystą mszą św. dziękczynną. Następnego dnia odbyła się
uroczystość, podczas której prof. Stanisław Kochman, przewodniczący
Rady Bibliotecznej, nazwał bibliotekę sercem i mózgiem uniwersytetu,
skupiającym jego uczucia i inteligencję. Prof. Stanisław S. Nicieja,
rektor UO, wręczył Medale Uniwersytetu Opolskiego czterem
pracownicom biblioteki. Zarząd Główny Stowarzyszenia Bibliotekarzy
Polskich przyznał Bibliotece Głównej UO prestiżowy Medal Bibliotheca
Magna Perennisque na długą pamięć o wkładzie w dzieło polskiego
bibliotekarstwa, jak głosi wyryty na medalu napis. Dyr. placówki, dr
Wanda Matwiejczuk, zreferowała historię biblioteki. Nowoczesna
Biblioteka Uniwersytecka. Mity i prognozy to tytuł wykładu
przedstawionego przez dr. Henryka Hollendera, dyr. Biblioteki
Uniwersyteckiej w Warszawie. Z okazji jubileuszu odbyła się też
konferencja naukowa Unowocześnianie organizacji i metod pracy
bibliotek w świetle zmieniających się potrzeb czytelników.
Barbara Stankiewicz
|
|
Politechnika Rzeszowska
Jubileusz półwiecza
30 września 1951 r. powołano w Rzeszowie Wieczorową
Szkołę Inżynierską, kształcącą mechaników. Już w następnym roku
podporządkowano ją Wieczorowej Szkole Inżynierskiej w Krakowie, a w
1955 r. – Politechnice Krakowskiej. Dopiero w 1963 r. utworzono
samodzielną Wyższą Szkołę Inżynierską w Rzeszowie z wydziałami
Ogólnotechnicznym i Mechanicznym. W 1974 r. uczelnię przekształcono
w Politechnikę Rzeszowską im. Ignacego Łukasiewicza. Obecnie
strukturę uczelni tworzy 5 wydziałów: Budownictwa i Inżynierii
Środowiska, Budowy Maszyn i Lotnictwa, Chemiczny, Elektrotechniki i
Informatyki oraz Zarządzania i Marketingu. Niemal wszystkie, z
wyjątkiem tego ostatniego, wydziały PRz. mają uprawnienia do
nadawania stopnia doktora, a Wydz. Budowy Maszyn i Lotnictwa –
uprawnienia do habilitowania.
Uczelnia zatrudnia ponad 1,3 tys. osób. Wśród
nauczycieli akademickich jest 105 samodzielnych pracowników
naukowych, z których 40 legitymuje się tytułem profesorskim. PRz.
kształci ok. 16 tys. studentów, w tym 10 tys. na studiach dziennych.
Uczelnia oferuje 9 kierunków i ponad 30 specjalności kształcenia.
Jest jedyną polską uczelnią kształcącą pilotów lotnictwa cywilnego.
Celowi temu służy Ośrodek Kształcenia Lotniczego PRz. w Jasionce, z
21 samolotami i 5 szybowcami. Uczelnia rozpoczęła też budowę
Akademickiego Ośrodka Szybowcowego w Bezmiechowej. Dotychczas mury
uczelni opuściło 360 pilotów, a 60 proc. zatrudnionych w PLL LOT
pilotów jest absolwentami rzeszowskiej uczelni technicznej. Ogółem
przez 50 lat mury uczelni opuściło ponad 20 tys. absolwentów.
Średnio w ciągu roku w PRz. realizowanych jest ok. 300
tematów badawczych, w tym 30 grantów KBN oraz ponad 100 prac
zlecanych przez podmioty gospodarcze. Obiekty uczelni liczą 59 tys.
m2 powierzchni, a posiadane przez nią grunty – ok. 100 ha. W domach
studenckich jest 2,5 tys. miejsc. Jak sądzą władze uczelni, o 2 tys.
za mało. Dlatego budowa nowego akademika jest jedną z pilniejszych
inwestycji.
Marta Olejnik
|
|
Konferencja SEFI
Jak zmienia się kształcenie inżynierów?
Doroczna konferencja SEFI (European Society for
Engineering Education) odbyła się w Danii. Nosiła tytuł New
Engineering Competencies – Changing the Paradigm i dotyczyła nowego
podejścia do kształcenia inżynierów, wynikającego ze zmian, jakie
zaszły ostatnio w tzw. otoczeniu uczelni. Problem przemodelowania
sylwetki inżyniera istnieje także w polskich uczelniach
technicznych, a jego rozwiązanie, jak potwierdziła konferencja, nie
jest proste i jednoznaczne.
Uczelnie na świecie bardzo poważnie podchodzą do
innowacyjnych metod nauczania. Wprowadzają nie tylko techniki
multimedialne, kształcenie na odległość czy wirtualne kampusy, ale
także integrują kursy internetowe z praktykami laboratoryjnymi czy z
pracą zespołową rozwijającą kreatywność studentów. Podczas spotkania
mówiono o współzależności pomiędzy kwalifikacjami absolwentów a
potrzebami rynku pracy. Zmian w kształceniu oczekują od uczelni nie
tylko pracodawcy, ale przede wszystkim sami studenci, którzy chcą
być atrakcyjni na rynku pracy. Dla pracodawców poza „czystą” wiedzą
równie ważne są umiejętności. Jedna z bardziej interesujących sesji
poświęcona była sprawom akredytacji i oceny. Ocena procesów
kształcenia jest ważna choćby z tego powodu, że pozwala na
zidentyfikowanie potrzeb i kreowanie sprzężenia zwrotnego, przez
które można wpływać na jakość dydaktyki. Rozwój metod oceny musi
podlegać takim samym zmianom, jakim podlegają metody kształcenia. We
wszystkich modelach oceny elementem skupiającym na sobie główną
uwagę jest odpowiednie przygotowanie studentów do pracy zawodowej.
Metody oceny kształcenia są różne i zależą od celu, w jakim są
przeprowadzane. Rozróżnia się tzw. ocenę całościową od oceny, która
ma spełnić rolę kształtującą czy twórczą.
W czasie warsztatów Task Force on Accreditation
zorganizowanych przez SEFI dyskutowano nad systemami akredytacji w
Europie i na świecie. Przedstawiono przykłady konkretnych rozwiązań
(m.in. referat Accreditation in Countries with Rapid Changes in
Engineering Education, B. Macukowa i E. Chojnackiej z Polski), oraz
podkreślono konieczność zachowania różnorodności systemów
akredytacyjnych w poszczególnych krajach. Powinny być one jednak na
tyle jasne i przejrzyste, by można było na zasadzie wzajemnego
zaufania uznawać lokalne decyzje.
Inna sesja poświęcona była sposobom, w jaki sposób
przyszli inżynierowie mogą być przygotowywani do pracy zawodowej.
Omawiano różne koncepcje i różne doświadczenia na tym polu,
począwszy od wykorzystania gier komputerowych do treningu i
symulacji, aż do specjalnych, kilkumiesięcznych praktyk w zakładach,
gdzie grupy studenckie rozwiązują rzeczywiste problemy inżynierskie
na zamówienie przemysłu i opłacane przez ten przemysł.
Dużo czasu poświęcono dyskusji nad aktualnym stanem implementacji
Deklaracji Bolońskiej w poszczególnych krajach Europy. W niektórych
krajach, np. we Francji i Szwecji, pewne zalecenia Deklaracji są
zupełnie pomijane, w innych częściowo wprowadzane, a w niektórych,
jak np. w Polsce, fakt istnienia Deklaracji w znaczący sposób
przyspieszył wprowadzanie w coraz większej liczbie uczelni
2-3-stopniowego systemu kształcenia.
Ewa Chojnacka, Bogdan Macukow
|
|
Politechnika Lubelska
Dar z Kanady
Inżynier Zygmunt Wolski, urodzony w Polsce obywatel
Kanady, ustanowił w roku 1993 fundusz o nazwie Mr. Z. Wolski Trust
Fund. Doszło do tego dzięki osobistym staraniom prof. Andrzeja
Horodeckiego, kierownika Katedry Napędów Elektrycznych PL.
Kilkadziesiąt tysięcy dolarów kanadyjskich w całości przeznaczono na
zakup aparatury naukowej dla tej właśnie katedry. Zakupiona za te
pieniądze w latach 1994-95 aparatura przyczyniła się do wzbogacenia
już istniejących laboratoriów bądź do utworzenia nowych (np.
Laboratorium Sterowania Mikroprocesorowego Układów Napędowych).
Inż.
Wolski w swoim testamencie ponownie wspomógł Katedrę Napędów
Elektrycznych PL. Czek przekazany 29 października przez inż. Thomasa
Faliszewskiego z Vancouver (Kanada), wykonawcę testamentu zmarłego w
roku 1998 inż. Zygmunta Wolskiego, na ręce prof. Kazimierza
Szabelskiego, rektora PL, opiewa na 50 tys. dolarów i stanowi część
tego zapisu. Pozostała kwota (30 tys. dolarów kanadyjskich) będzie
przekazana katedrze w ciągu najbliższych miesięcy
(najprawdopodobniej w lutym 2002), po uregulowaniu należnych w
Kanadzie podatków i opłat. Zakupy, które będą realizowane w oparciu
o tę dotację, przyczynią się do dalszej modernizacji laboratoriów
katedry.
Inż. Faliszewski otrzymał z rąk rektora Szabelskiego
medal „Zasłużony dla Politechniki Lubelskiej”, jako wyraz
wdzięczności za sprawną realizację testamentu inż. Wolskiego w
zakresie dotyczącym Katedry Napędów Elektrycznych.
Iwona Czajkowska-Deneka
|
|
Europejskie Kolegium Polskich i Ukraińskich Uniwersytetów
Pierwszy krok
|
Fot. Stefan Ciechan
 |
6 października w Filharmonii Lubelskiej w obecności
prezydentów Rzeczpospolitej Polskiej oraz Ukrainy zainaugurowało
swoją działalność Europejskie Kolegium Polskich i Ukraińskich
Uniwersytetów, utworzone na podstawie porozumienia Uniwersytetu
Marii Curie-Skłodowskiej, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego,
Uniwersytetu im. Iwana Franki we Lwowie, Uniwersytetu im. Tarasa
Szewczenki w Kijowie, Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”. W
działalności Kolegium uczestniczą też pozostałe uczelnie Lublina
(Politechnika Lubelska, Akademia Medyczna, Akademia Rolnicza) i
Instytut Europy Środkowo-Wschodniej. W pierwszym okresie
działalności Kolegium oferta skierowana jest do studentów studiów
doktoranckich. Program studiów oparty jest o dwa moduły kształcenia:
moduł specjalistyczny związany z przewodem doktorskim oraz stały
moduł europejski, który zawiera ścieżkę polsko-ukraińską. Program
studiów bazuje na zajęciach oferowanych przez poszczególne lubelskie
uczelnie. Na pierwszy rok studiów zgłosiło się 386 chętnych. Na
studia w Kolegium przyjęto 100 doktorantów, z których 60 odbywa
staże w UMCS. Stypendia dla ukraińskich studentów zapewniła w
początkowym okresie Fundacja Kulturalna Pruszyńskich. Dotacja MEN na
działalność Kolegium ma zostać uruchomiona dopiero od początku 2002
r.
Powołanie Kolegium jest pierwszym krokiem w kierunku utworzenia
samodzielnego Polsko-Ukraińskiego Uniwersytetu i ma być jednym z
elementów strategicznego partnerstwa Polski i Ukrainy w kontekście
współpracy europejskiej.
Agnieszka Bilska
|
|
Akademia Techniczno-Rolnicza w Bydgoszczy
Święto Nauki
|
Fot. Andrzej Świć
 |
21 listopad, dzień Święta Uczelni, jest tradycyjnie w
ATR obchodzony jako Święto Nauki. Dokonywane są wtedy promocje
doktorskie i habilitacyjne, a także podsumowuje działalność naukową
pracowników uczelni i wręcza odznaczenia. Tegoroczne święto,
szczególnie uroczyste, bo obchodzone w ramach 50-lecia uczelni, było
także okazją do nadania doktoratu honoris causa prof. Andrzejowi
Dubasowi z AR w Poznaniu. Prof. Dubas, uczeń prof. Felicjana
Dembińskiego, twórcy współczesnej polskiej nauki rolniczej, podczas
swojej 45-letniej pracy naukowej zajmował się głównie uprawą roślin,
a szczególnie kukurydzy. Ma na tym polu wiele osiągnięć. Pełnił i
pełni wiele funkcji akademickich i naukowych: przez 3 kadencje był
prorektorem AR w Poznaniu, jest przewodniczącym Komitetu Uprawy
Roślin V Wydziału PAN, przewodniczącym Sekcji Nauk Biologicznych,
Rolniczych i Leśnych CK oraz wiceprzewodniczącym Rady Głównej.
Na badania naukowe w ATR wydano w bieżącym roku ponad
11 mln zł. Sytuuje to uczelnię na 8-9 miejscu w grupie 24 uczelni
technicznych. Pracownicy realizują obecnie 45 grantów KBN na ogólną
kwotę 1760 tys. zł. W przeliczeniu na jednego nauczyciela
akademickiego daje to ATR pierwsze miejsce wśród uczelni Bydgoszczy
i Torunia. 25 tematów badawczych realizowanych jest wspólnie z
partnerami zagranicznymi. Do spełnienia wymagań Rady Głównej na
okres przejściowy przy tworzeniu uniwersytetu – a w strategii
uczelni zapisano przekształcenie w Uniwersytet Technologiczny – ATR
brakuje jednego uprawnienia do nadawania stopnia doktora.
(as)
|
|
VIII Międzynarodowy Kongres PRO ANIMALI 2001
O chorobach zwierząt małych i dużych
W tegorocznych sympozjach naukowych PRO ANIMALI
uczestniczyło ponad 2 tys. osób. Dla lekarzy weterynarii jest to
ważna forma doskonalenia zawodowego i specjalizacyjnego. Wykładowcy
o światowej renomie, wysoki poziom referatów, trafność ich doboru,
wszechstronność, różnorodność i kompleksowość przedstawianych
zagadnień oraz aktualność i waga poruszanych problemów są podstawą
atrakcyjności imprezy oraz jej międzynarodowego znaczenia.
Kongres, zorganizowany przez Wydział Medycyny
Weterynaryjnej wrocławskiej Akademii Rolniczej, odbył się w dniach
16-18 listopada. PRO ANIMALI było początkowo imprezą targową, której
towarzyszyły sympozja naukowe poświęcone najnowszym zagadnieniom
medycyny weterynaryjnej, zarówno z punktu widzenia podstaw
teoretycznych, jak i zastosowań praktycznych. Z czasem część
naukowa, która była na drugim planie, stała się dominująca, a od
szóstej edycji począwszy PRO ANIMALI jest kongresem naukowym. Bilans
8 lat obejmuje 250 referatów, które nie miały powtórzeń, w ramach 60
problemowych sympozjów. Autorzy wykładów to grono 240-osobowe, w
ponad 80 proc. z ośrodków zagranicznych. Łącznie uczestniczyło w
kongresach ok. 9 tys. słuchaczy.
Tegorocznej uroczystości otwarcia kongresu
towarzyszyło wręczenie medali 50-lecia Akademii Rolniczej we
Wrocławiu. Z rąk rektora prof. Tadeusza Szulca odznaczenia odebrali:
prof. Andreas Stolle z Monachium oraz członkowie Rady Naukowej PRO
ANIMALI – prof. Eryk Adamczyk i prof. Stanisław Klimentowski.
Inauguracja sympozjum była okazją do pierwszego oficjalnego
wystąpienia powołanego 2 dni wcześniej Piotra Kołodzieja, absolwenta
wrocławskiej AR, na stanowisko głównego lekarza weterynarii. Do tej
pory kierował on Zakładem Higieny Weterynaryjnej we Wrocławiu, a od
2 lat ściśle współpracował z Ministerstwem Zdrowia, zajmując się
dostosowaniem polskiego prawa weterynaryjnego do norm UE. Nowy
minister podkreślił rolę, jaką w praktyce lekarza weterynarii
odgrywa permanentne szkolenie.
Trzy spośród tegorocznych sympozjów dotyczyły
zagadnień związanych z małymi zwierzętami. Osobne sesje przeznaczono
na omówienie współczesnych problemów w hodowli bydła i koni. Po raz
pierwszy wprowadzono tematykę patologii egzotycznych zwierząt
domowych, takich jak: ptaki, ryby akwariowe, gady i małe ssaki.
Obradom towarzyszyły ekspozycje 22 firm
farmaceutycznych oraz przedsiębiorstw oferujących instrumenty
medyczne i pasze. Prezentowano także literaturę fachową.
(nwj)
|
|

Podsumowanie
LIBRARIUSA
Program LIBRARIUS, realizowany przez Fundację na rzecz
Nauki Polskiej, podsumowano na specjalnej konferencji, która odbyła
się w listopadzie w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Konferencję otworzył prof. Marian Grynberg, wiceprezes
zarządu FNP, który podsumował 10-letnią działalność FNP i
przedstawił efekty najdłużej trwającego programu Fundacji.
Idea programu adresowanego do bibliotek naukowych narodziła się w
bezpośrednim związku z realizowanym wcześniej przez Fundację
programem ARCHIWA, którego zadaniem była pomoc bibliotekom naukowym,
muzeom i innym placówkom archiwalnym w ratowaniu i zabezpieczaniu
cennych zbiorów. Ujawnione w trakcie tego programu ogromne potrzeby
bibliotek naukowych w zakresie remontów, inwestycji oraz wyposażenia
technicznego skłoniły FNP do uruchomienia w roku 1995 programu
LIBRARIUS. Głównym jego celem była poprawa bazy technicznej
najważniejszych bibliotek naukowych, ich modernizacja poprzez
wyposażanie magazynów bibliotecznych, czytelni i pracowni,
wspomaganie książnic, które chciały na szerszą skalę wprowadzać
wolny dostęp do zbiorów oraz dofinansowywanie prac inwestycyjnych, w
tym również końcowych etapów prac budowlanych lub adaptacyjnych.
Program LIBRARIUS cieszył się niezwykłym powodzeniem. Złożono 265
aplikacji, które rozpatrywane były w 10 turach. Ogółem przyznano 87
subwencji na kwotę ok. 22 mln zł. W pierwszych 2 latach trwania
konkursu wnioskodawcy ubiegali się przede wszystkim o subwencje na
inwestycje remontowo-budowlane, później przeważały prośby o pomoc w
wyposażeniu czytelni i magazynów w meble biblioteczne, oświetlenie,
regały nowej generacji. Ostatnie wnioski dotyczyły głównie
zabezpieczenia zbiorów poprzez instalowanie systemów
przeciwpożarowych i przeciw kradzieży.
Wśród beneficjantów LIBRARIUSA 71 proc. stanowiły
biblioteki szkół wyższych, 24 proc. – biblioteki PAN, biblioteki
centralne, instytutów branżowych oraz biblioteki naukowe innych
instytucji. 5 proc. subwencji trafiło do bibliotek towarzystw
naukowych. Subwencje przyznano także Bibliotece Polskiej Towarzystwa
Historyczno-Literackiego w Paryżu oraz bibliotece Polskiego Ośrodka
Społeczno-Kulturalnego w Londynie.
Dzięki wsparciu FNP w wielu bibliotekach radykalnie
zmieniły się warunki pracy i korzystania ze zbiorów. Np. w
Bibliotece UAM stworzono nowoczesną wypożyczalnię książek
dydaktycznych, dającą wolny dostęp do blisko 60 pozycji. –
Przeniesienie tam podręczników z magazynu głównego spowodowało
spadek zamówień na nie o blisko 50 proc., a więc zmniejszyło
obciążenie magazynierów. To z kolei zaowocowało decyzją o podwojeniu
częstotliwości realizacji zamówień do czytelń w ciągu dnia – mówił
dr Artur Jazdon, dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu. –
Jako środowisko bibliotekarzy musimy jednak wskazać na niepokojące
nas zjawisko. Zaczęliśmy zauważać, iż część decydentów chce
traktować Fundację i program LIBRARIUS jako wyłączne źródło
finansowania tych wszystkich zadań, których efektem miała stać się
poprawa stanu naszych bibliotek. Tak więc hojność Fundacji obróciła
się w jakiś sposób przeciw niej.
Podczas konferencji odbyła się dyskusja panelowa XXI
wiek – refleksja nad czasem i losem książki, biblioteki i
czytelników. Stan, perspektywy, potrzeby i uwarunkowania rozwoju
bibliotek polskich. Dyskusja przerodziła się w filozoficzne
rozważania na temat nauki, człowieka i roli technologii w naszym
życiu. – Za 10-20 lat biblioteki zamienią się w archiwa, do których
nikt nie będzie zaglądał – dowodził (z taśmy wideo) prof. Włodzisław
Duch z Katedry Metod Komputerowych UMK. – Choć przyszłość książki
będzie cyfrowa, zasadnicza funkcja biblioteki, jaką jest zachowanie
i udostępnianie potomnym treści istotnych dla naszego pokolenia, nie
ulegnie zmianie – uważa dr H. Hollender, dyrektor Biblioteki UW.
Zwrócono również uwagę na problemy, jakie nośniki cyfrowe rodzą w
dziedzinie praw autorskich. Przestrzegano, że bezprawne kopiowanie
może poważnie zagrozić kondycji wydawnictw.
Konferencja stała się również okazją do oficjalnego
otwarcia trzypoziomowego aneksu do budynku Biblioteki Głównej UMK,
którego budowę sfinansowano właśnie z programu Librarius. Na 2
piętrach przewidziano miejsce dla czytelni czasopism bieżących, a na
trzecim – dla Centrum Dokumentacji Europejskiej.
(kin)
|
|

Nagrody Nobla 2001
28 listopada Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu
naukowego profesora 72 nauczycielom akademickim oraz pracownikom
nauki.
Nauki biologiczne: Jan Celichowski (AWF, Poznań), Tomasz
Haertl? (Institut National de la Recherche Agronomique, Nantes,
Francja), Tadeusz Janas (UZ, Zielona Góra), Marta
Pasenkiewicz-Gierula (UJ, Kraków), Romuald Jacek Pomorski (UWr.),
Bogusław Szewczyk (UG).
Nauki chemiczne: Niko Guskos (PSz.), Andrzej Maria Kłonkowski
(UG), Zbigniew Maćkiewicz (UG), Janina Mieczysława Milewska-Duda
(AGH, Kraków), Gabriel Andrzej Rokicki (PW).
Nauki ekonomiczne: Ryszard Budziński (USz.), Franciszek
Wojciech Budzyński (SGGW, Warszawa), Krystyna Maria Dziworska (UG),
Władysław Kobyliński (APS, Warszawa), Jolanta Mazur (SGH, Warszawa),
Tadeusz Mendel (AE, Poznań), Adam Szewczuk (USz.), Helena
Tendera-Właszczuk (AE, Kraków), Włodzimierz Cezary Włodarczyk (UJ,
Kraków).
Nauki farmaceutyczne: Wojciech Czarnowski (AM, Gdańsk).
nauki fizyczne: Krzysztof Piotr Rykaczewski (Physics Division w Oak
Ridge National Laboratory, USA, UW).
Nauki humanistyczne: Romana Barnycz-Gupieniec (UŁ), Barbara
Janina Bokus (UW), Tadeusz Budrewicz (AP, Kraków), Marta Teresa
Gibińska-Marzec (UJ, Kraków), Jan harasimowicz (UWr.), Elżbieta
Jastrzębowska (UW), Barbara Maria Kaja (AB, Bydgoszcz), Andrzej
Kiepas (UŚ, Katowice), Mirosław Krajewski (WSHE, Włocławek), Adam
Zygmunt Massalski (AŚ, Kielce), Kazimierz Pindel (AP, Siedlce),
Barbara Józefa Trelińska (UMCS, Lublin).
Nauki leśne: Bogusław Bajkowski (SGGW, Warszawa), Krystyna
Maria Przybylska (AR, Kraków), Andrzej Wiesław Starecki (SGGW,
Warszawa), Henryk Tracz (SGGW, Warszawa).
Nauki matematyczne: Jarosław Antoni Wiśniewski (UW).
Nauki medyczne: Maria Wanda Barcikowska-Litwin (Instytut –
Centrum Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN, Warszawa), Jacek
Kazimierz Bartkowiak (AM, Łódź), Elżbieta Korobowicz (AM, Lublin),
Przemysław Janusz Oszukowski (Instytut – „Centrum Zdrowia Matki
Polki”, Łódź), Jan Marek Słomiński (AM, Gdańsk), Witold Leszek
Tłustochowicz (Centralny Szpital Kliniczny WAM, Warszawa), Hubert
Wanyura (AM, Warszawa), Jacek Jan Wciórka (Instytut Psychiatrii i
Neurologii, Warszawa).
Nauki o Ziemi: Jan Romuald Olędzki (UW), Krzysztof Herbert
Wojciechowski (UMCS, Lublin).
Nauki prawne: Andrzej Gomułowicz (UAM, Poznań).
Nauki rolnicze: Ewa Góra-Drożdż (AR, Kraków), Tadeusz Kołczak
(AR, Kraków), Stanisław Krasowicz (IUNiG, Puławy), Leszek Kuchar
(AR, Wrocław), Anna Teresa Litwińczuk (AR, Lublin), Piotr Masojć
(AR, szczecin), Edward Pospiech (AR, Poznań), Tadeusz Rawa (UWM,
Olsztyn), Juliusz Andrzej Strzetelski (Instytut Zootechniki,
Kraków), Kazimierz Tomala (SGGW, warszawa), Tadeusz Zając (AR,
Kraków).
Nauki techniczne: Adolf Balas (PG), Walter Alfred Bartelmus
(PWr.), Stefania Grzeszczyk (PO), Mariusz Andrzej Holtzer (AGH,
Kraków), Andrzej Jan Kos (AGH, Kraków), Zbigniew Kosma (PR),
Stanisław Michałowski (PK), Mieczysław Edward Poniewski (PŚ,
Kielce), Tadeusz Alfons Powałowski (Instytut Podstawowych Problemów
Techniki PAN, Warszawa), Lucjan Ignacy Przybylski (PK).
Nauki weterynaryjne: Karol Jakubowski (UWM, Olsztyn).
|
|