Sukcesy słabości i problemy

Notatki Przewodniczącego KRUN

KRUN będzie w dalszym ciągu aktywnie włączać się 
w proces restrukturyzacji szkolnictwa wyższego w Polsce.

Józef Szabłowski

Kończąca się kadencja władz KRUN była okazją do Plenarnego Zgromadzenia Sprawozdawczo-Wyborczego, które odbyło się 26-27 marca. W spotkaniu udział wzięło 160 osób, reprezentujących 120 największych uczelni niepaństwowych, oraz zaproszeni goście: mgr Teresa Bader, dyrektor Departamentu Szkolnictwa Wyższego w MENiS, prof. dr hab. Jerzy Błażejowski, przewodniczący RGSzW, prof. dr hab. Kazimierz Przybysz, sekretarz PKA, prof. dr hab. Jerzy Woźnicki, przewodniczący Zespołu Prezydenta RP powołanego do opracowania projektu ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, prezes Fundacji Rektorów Polskich.

Sprawozdanie z działalności ustępujących władz złożył prof. dr hab. Józef Szabłowski, przewodniczący KRUN, który w końcowej części wystąpienia przedstawił także kierunki działań w następnej kadencji władz.

SUKCESY UCZELNI NIEPAŃSTWOWYCH

Dorobek uczelni niepaństwowych jest znaczny. Kształcą one ponad pół miliona studentów, elastycznie dostosowują programy kształcenia do potrzeb kraju, zintegrowanej Europy, procesów globalizacji, a także oczekiwań i aspiracji studentów. Powiększyły bazę lokalową szkolnictwa wyższego, często dostosowując niezagospodarowane budynki do potrzeb dydaktycznych, administracyjnych i badań naukowych. Baza ta stanowi ok. 1 mln m2 powierzchni. Kupiły i uruchomiły ok. 20 tys. komputerów najnowszej generacji, obsługujących dydaktykę, badania naukowe, biblioteki itp. Prowadzą badania naukowe, współpracę z uczelniami zagranicznymi, organizują konferencje i prowadzą działalność wydawniczą.

W minionej kadencji Prezydium KRUN podjęło 40 uchwał, odbyły się 4 zgromadzenia nadzwyczajne, 3 konferencje naukowe, wydano 5 publikacji zwartych. Zorganizowano, z udziałem Prezydenta RP, obchody 10-lecia uczelni niepaństwowych. Działalność KRUN dotyczyła w szczególności: kształtowania przepisów w duchu równoprawności sektorów, pomocy materialnej dla studentów, poprawy jakości kształcenia, integracji środowiska uczelni niepaństwowych, usprawnienia finansów szkolnictwa wyższego, rankingów.

SŁABOŚCI UCZELNI NIEPAŃSTWOWYCH

Wyniki działania PKA potwierdzają tezę, że pod względem poprawności prowadzenia kierunków studiów uczelnie dzielą się nie na państwowe i niepaństwowe, ale na złe, dobre i wyróżniające się.

Od czasu do czasu pojawiały się w mediach krytyczne uwagi pod adresem niektórych uczelni. Na szczęście, dotyczyło to niewielkiej ich liczby. Wyniki kontroli NIK, zawarte w raporcie z marca 2000 r., były adresowane do nadzoru państwa nad niepaństwowymi szkołami wyższymi i wyższymi szkołami zawodowymi. Uczelnie, w których występowały niedociągnięcia, zostały wymienione imiennie. Naruszając przepisy, prowadząc proces dydaktyczny niezgodnie ze zwyczajami akademickimi osłabiły prestiż sektora.

Dr Krystyna Łybacka, minister edukacji, zwracała uwagę przewodniczącemu i Prezydium na konflikty i nieporozumienia występujące w niektórych uczelniach między założycielem a rektorem. Konflikty takie mogą wynikać z mało precyzyjnych przepisów i uregulowań w statutach uczelni. Zmiany przepisów nie mogą jednak ograniczyć roli założyciela.

PROBLEMY I ZADANIA

KRUN powinna dążyć do stworzenia ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, która zawierałaby m.in.: symetryczne rozwiązania dotyczące uczelni państwowych i niepaństwowych; znaczną redukcję zróżnicowania autonomii uczelni; zniesienie wpływu uprawnień do nadawania stopni naukowych na inne rodzaje i formy kształcenia; zasadnicze zmiany w systemie finansowania uczelni, w taki sposób, aby młodzież mniej zamożna miała równy dostęp do wykształcenia w uczelniach państwowych i niepaństwowych – wprowadzenie bonu edukacyjnego staje się coraz bardziej konieczne; system pomocy materialnej znacznie szerszy i jednakowy dla studentów, bez względu na przynależność uczelni do sektora.

Uczelnie niepaństwowe odegrały olbrzymią rolę w zmianach zachodzących w szkolnictwie wyższym. KRUN będzie w dalszym ciągu aktywnie włączać się w proces restrukturyzacji szkolnictwa wyższego w Polsce. Zmiany zachodzące w szkolnictwie wyższym w Europie będą polegały na stopniowym przyjmowaniu modelu amerykańskiego w zakresie: systemu awansu zawodowego nauczycieli akademickich, współodpłatności za studia i systemu wyrównywania współodpłatności z budżetu państwa dla osób rzeczywiście tego potrzebujących. Przesądzą o tym racjonalność i ograniczenia budżetowe.

KRUN przyjmie bardziej aktywną postawę wobec uczelni, które nie zachowują standardów akademickich i rażąco naruszają przepisy prawne. Uczelnie niepaństwowe muszą w szerszym stopniu prowadzić badania naukowe w zakresie tematyki kierunków studiów, które prowadzą. Jest to niezbędny warunek wzrostu kwalifikacji zawodowych nauczycieli akademickich. W latach 2003-06 uczelnie muszą w szerszym stopniu kształcić własną kadrę. Dotyczy to szczególnie młodych, zdolnych osób, zatrudnionych na tzw. pierwszym etacie.

Uczelnie niepaństwowe mają olbrzymie zadania do wykonania związane z wejściem Polski do Unii Europejskiej. Kształtowanie gospodarki opartej na wiedzy, rozwój społeczeństwa informacyjnego, zarządzanie wiedzą, rozwój badań naukowych, kształtowanie nowej, innowacyjnej kulturowości są priorytetowymi funkcjami całego szkolnictwa wyższego, w tym także niepaństwowego.


 

Komentarze