Notatki Przewodniczącego KRUN
Przedstawiony dokument utrwala istniejący obraz szkolnictwa
państwowego, nie sprzyja jego restrukturyzacji ani powstaniu
rynku pracy i mobilności nauczycieli akademickich.
Józef Szabłowski
 Prezydium Konferencji Rektorów Uczelni Niepaństwowych przyjęło uchwałę w sprawie projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Po gruntownej analizie uznano, że KRUN nie może wyrazić poparcia dla tego dokumentu w przedstawionym kształcie, a swoje poparcie uzależnia od wniesienia istotnych poprawek. Lista uwag jest długa. Najbardziej zasadnicze dotyczą spraw kadrowych i prawnego ograniczenia usług edukacyjnych uczelni niepaństwowych bez szczególnego uzasadnienia i przy jednoczesnym zmniejszeniu dostępności do tych usług młodzieży, zwłaszcza z regionów o mniejszym stopniu rozwoju.
W latach 50. i 60. w Polsce istniało niewiele ośrodków akademickich w największych skupiskach ludności. W latach 70. pojawiły się tendencje do decentralizacji szkolnictwa wyższego. Powstało w terenie wiele uczelni państwowych, jak wyższe szkoły inżynierskie czy wyższe szkoły pedagogiczne, które przekształcały się w politechniki, akademie, a później nawet w uniwersytety. Nowe szkoły zasilane były kadrą z najstarszych i największych uczelni. w sektorze państwowym sytuacja ta w znacznym stopniu utrzymuje się do dziś, toteż opinie uczelni państwowych na temat jednoetatowości nauczycieli akademickich nie są jednakowe.
Podobną ścieżkę rozwojową mają uczelnie niepaństwowe, które w dużym stopniu korzystają z kadry uczelni państwowych. Proces ten jest nieunikniony, ponieważ szkoły niepaństwowe nie mogą w krótkim czasie wykształcić potrzebnej kadry. Jest to zadanie na 20-30 lat. Ograniczanie zatrudnienia nauczycieli akademickich do jednego etatu lub wymaganie zgody na dodatkowe zatrudnienie, pod pozorem jakości pracy, jest nie tylko ograniczaniem swobód obywatelskich, ale antytezą procesów prowadzących do zmiany mapy przestrzennej szkolnictwa wyższego w Polsce. Uporządkowanie spraw kadrowych uczelni niepaństwowych musi jeszcze potrwać, ponieważ stopnie naukowe nie rodzą się jak „grzyby po deszczu”. Procesowi temu mógłby sprzyjać system zatrudniania nauczycieli w uczelniach państwowych, ale projekt ustawy tego nie przewiduje.
Rozwiązania prawne dotyczące zamiejscowych ośrodków dydaktycznych, przy o połowę zmniejszonych wymaganiach kadrowych oraz ograniczeniu rzeczywistych możliwości prowadzenia przez uczelnie niepaństwowe studiów podyplomowych, stwarzają nierówne warunki funkcjonowania uczelni. Z jednej strony, w projekcie ustawy mówi się, że studia podyplomowe są przeznaczone dla absolwentów z magisterium i stopniem zawodowym licencjata lub inżyniera, a z drugiej, że do prowadzenia tych studiów wymagana jest akademickość. Największe uczelnie państwowe sądzą pewnie, że w wyniku tych ograniczeń ściągną wielu studentów z całej Polski. W rzeczywistości, jeżeli Kowalskiemu odbierze się możliwość ukończenia studiów w miejscu zamieszkania, to nie ukończy ich w ogóle.
Projekt ustawy przemilcza prywatyzację uczelni państwowych lub ich części, co w obliczu ograniczeń budżetowych wydaje się nieuchronne.
Uchwała Prezydium Konferencji Rektorów Uczelni
Niepaństwowych z dnia
24 czerwca 2003 r. w sprawie
projektu ustawy Prawo
o szkolnictwie wyższym
Prezydium KRUN, po wnikliwym przeanalizowaniu projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, nie może wyrazić poparcia dla tego dokumentu w przedstawionym kształcie, a swoje poparcie uzależnia od wniesienia istotnych poprawek. Prezydium KRUN przyjmuje następującą ocenę projektu:
Projekt ustawy zawiera akcenty pozytywne, do których m.in. można zaliczyć scalenie ustaw o szkolnictwie wyższym i wyższych szkołach zawodowych, możliwość tworzenia związków uczelni, pewne uelastycznienie zatrudnienia w uczelniach państwowych, sprecyzowanie trójstopniowego modelu kształcenia na poziomie wyższym, ujednolicenie niektórych zapisów.
Projekt ustawy w dużej części nie jest nowatorski. Wraca do zapisów i rozwiązań, które istniały w poprzednich projektach ustawy i legły u podstaw ich niepowodzenia. Przedstawiony dokument utrwala istniejący obraz szkolnictwa państwowego, nie sprzyja jego restrukturyzacji, nie wprowadza zatrudnienia kontraktowego, nie sprzyja powstaniu rynku pracy i mobilności nauczycieli akademickich. Projekt nie otwiera też ścieżki prywatyzacji przynajmniej niektórych uczelni lub ich części, co w sytuacji ograniczeń budżetowych będzie konieczne. Dokończenie polskiej prywatyzacji nie powinno dotyczyć wyłącznie sfery produkcyjnej.
Projekt wprowadza dla uczelni niepaństwowych istotne zagrożenia, ponieważ: nie określa pozycji założyciela i jego statusu materialnego, ogranicza rzeczywiste możliwości bez uzasadnienia wykonywania niektórych usług edukacyjnych przez uczelnie niepaństwowe, wprowadza nierówne warunki tworzenia zamiejscowych jednostek dydaktycznych, może wyraźnie ograniczyć dopływ kadr do uczelni niepaństwowych, co spowoduje likwidację większości kierunków studiów, zwłaszcza w uczelniach zawodowych, a także całych uczelni, wprowadza łatwą możliwość likwidacji uczelni niepaństwowych.
Projekt nie wprowadza równych warunków pomocy materialnej dla studentów, co ogranicza konstytucyjną zasadę równej dostępności młodzieży do studiów wyższych. Nie stwarza też dostatecznych podstaw do przynajmniej częściowej rekompensaty czesnego, wnoszonego przez najuboższych studentów studiów stacjonarnych.
Po wniesieniu stosownych poprawek KRUN poprze projekt ustawy. Listę uwag Konferencja Rektorów Uczelni Niepaństwowych przesłała prof. dr. hab. Jerzemu Woźnickiemu, przewodniczącemu Zespołu Prezydenta RP powołanego do opracowania projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
|
