CO W PRASIE PISZCZY?

Lepiej po staremu?

Dążenie do podporządkowania wyższego szkolnictwa medycznego bezpośrednio Ministerstwu Edukacji Narodowej jest, w opinii środowisk akademii medycznych, pomysłem oderwanym od rzeczywistości. (...) Od wielu lat akademie medyczne podlegają Ministerstwu Zdrowia i Opieki Społecznej. (...) Kilka lat temu uczelnia krakowska, na fali świeżo uzyskanej samorządności, połączyła się z Uniwersytetem Jagiellońskim. Obecnie żałują tego kroku obie strony. Niedawno rektorzy wszystkich akademii medycznych zaopiniowali negatywnie pomysł zmiany podległości.(...) Wypracowano już dawno sprawdzające się w codziennej praktyce mechanizmy powodujące, że uczelnie medyczne w Polsce podlegają obecnie tym samym ustawom i przepisom ogólnym w sprawach nauczania, co uczelnie podległe organizacyjnie MEN. Może lepiej zostawić to tak, jak jest. (Henryk Rebandel, Uczelnie jak meble, "Rzeczpospolita", 22.05.1998)

Degradacja przed emeryturą

Z końcem bieżącego roku akademickiego przechodzi na emeryturę Andrzej Paluchowski, długoletni dyrektor Biblioteki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, cieszący się szczególnym uznaniem i szacunkiem nie tylko w swoim środowisku uczelnianym, ale także w szerszych kręgach ludzi książki i pracowników nauki. (...) Postanowieniem rektora KUL, zatwierdzonym przez Senat, Paluchowskiego odwołano ze stanowiska dyrektora na kilka miesięcy przed odejściem w stan spoczynku, czyniąc mu przez tę degradację wielką, niezasłużoną krzywdę. Nie przypominam sobie podobnego postępku wobec innych bibliotekarzy uczelnianych. Mówi się dziś dużo o etyce ludzi nauki i nauczycieli akademickich, o potrzebie kształtowania dobrych obyczajów w tej sferze. Niestety, (...) rzeczywistość jest jeszcze daleka nie tylko od etycznych dyrektyw, ale także od zwyczajnych zasad uczciwego, ludzkiego postępowania. (prof. Zbigniew Żmigrodzki, Andrzej Paluchowski, "Megaron", nr 5/98)

Samoocena

Jak sam UMCS określa "wartość" swoich pracowników w ramach dostępnego funduszu płac, na który składa się nie tylko dotacja rządowa, ale również środki wypracowane przez uczelnię? Magister zarabia 800 zł przy widełkach 800-1400 zł, doktor - 1020 (950-1800), doktor habilitowany - 1280 zł (1100-2100), profesor tytularny - 1815 zł (1400-2700). Czy dane te nie wskazują, iż nasza samoocena jest niższa od ocen wystawianych nam przez innych? (prof. Artur Blaim, Nobel czy nekrologi? Co się stało z UMCS?, "Gazeta w Lublinie", 4.06.1998)

Projekt nowego prawa o szkolnictwie wyższym

Wakacyjna dyskusja

Od lewej: Michał Seweryński, Mirosław Handke, Jerzy Zdrada

Aula Uniwersytetu Jagiellońskiego w Collegium Novum była miejscem, gdzie 25 i 26 maja br. prof. Mirosław Handke, minister edukacji narodowej, wspólnie z prof. Aleksandrem Kojem, rektorem UJ, zaprosili kuratorów oświaty, nauczycieli, rektorów, przedstawicieli związków zawodowych i samorządów oraz wiele innych osób związanych z edukacją do dalszej dyskusji nad projektem reformy kształcenia.

Krakowska konferencja była drugą po poznańskiej, kiedy starano się publicznie przedstawić założenia reformy i wysłuchać, co ma do powiedzenia środowisko pracowników oświaty i szkolnictwa wyższego. Ministerstwo potraktowało konferencję niezwykle prestiżowo: obecni na niej byli - choć nie równocześnie - niemal wszyscy wiceministrowie i dyrektorzy departamentów, a sam minister wysłuchał całości obrad, opuszczając nawet posiedzenie Rady Ministrów, na którym przyjęto jako rządowe projekty ustaw rozpoczynające reformę.

Przedstawiciele ministerstwa deklarowali, że nie zapadły jeszcze ostateczne decyzje co do szczegółów reformy i dyskusja toczy się właśnie po to, by uwzględnić głos środowiska w różnych sprawach. Zaprezentowane przez min. Handkego i wiceminister Dzierzgowską cele (upowszechnienie wiedzy, poprawienie jakości nauczania i równość szans w dostępie do kształcenia) oraz podstawowe założenia reformy (6-letnia szkoła podstawowa + 3-letnie gimnazjum + 3-letnie liceum) zyskały dość życzliwe przyjęcie środowiska oświatowego. Nie brakowało jednak trudnych pytań. Jak na przykład mają już w roku przyszłym powstać gimnazja, skoro jakiekolwiek nakłady na ich uruchomienie przewidziane są w ministerialnym planie dopiero za kilka lat?

Reforma edukacji przedstawiana była jako całość: od szkoły podstawowej po doktorat, i dlatego prowadzone od dłuższego już czasu dyskusje nad nową ustawą o szkolnictwie wyższym dobrze uzupełniały się z zamierzeniami zmian w obszarze oświaty.

W trakcie konferencji min. Handke wręczył prof. Adamowi Juszkiewiczowi nominację na rektora pierwszej, utworzonej w Tarnowie, Wyższej Szkoły Zawodowej. Prof. Jerzy Zdrada, wiceminister edukacji, przypomniał jak duże zmiany zaszły w edukacji na poziomie wyższym od roku 1990, kiedy to, przy nakładach w wysokości 1,11 proc. PKB, studiowało ok. 400 tys. studentów, do roku obecnego, kiedy przy 0,83 proc. PKB (razem z czesnym 0,94) studiuje 850 tys. studentów, a łącznie ze szkołami niepaństwowymi - blisko 1050 tys.

Na krakowskiej konferencji po raz pierwszy zaprezentowano założenia projektu nowego prawa o szkolnictwie wyższym. Prof. Michał Seweryński, jeden ze współautorów projektu - obok prof. Wojtyły, rektora AE w Katowicach - przedstawił podstawowe założenia nowej ustawy, która ma zastąpić tę z 1990 roku, a także ustawę o wyższych szkołach zawodowych oraz ustawę o stopniach i tytule naukowym. Projekt przewiduje przekazanie znacznej części szczegółowych uregulowań do statutów uczelni. Najważniejsze proponowane zmiany to podporządkowanie wszystkich uczelni ministrowi edukacji, powołanie Akademickiej Komisji Akredytacyjnej, która zastąpiłaby Centralną Komisję ds. Stopni Naukowych i Tytułu Naukowego, a także zajmowała się jakością kształcenia, oraz zastąpienie Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego nową instytucją: Krajowym Senatem Akademickim. Autorzy przewidują istnienie dwu stanowisk profesorskich, z tym że zakładają automatyczne zatrudnienie na stanowisku profesora uczelnianego po uzyskaniu habilitacji. Projekt zakłada wzmocnienie uprawnień rektora bez, jak to ujęto, ograniczania roli senatu i dyrektora administracyjnego (w proponowanym ujęciu - generalnego). Zniknęłyby obecne studia zaoczne i wieczorowe. Projekt wprowadza nowe pojęcia: studia stacjonarne i niestacjonarne; na tych drugich co najmniej połowa programu musiałaby być prowadzona przez nauczycieli akademickich. Miłym dla środowiska akcentem - choć nie wiadomo, czy realnym - jest zapisanie w projekcie wysokości wynagrodzeń jako mnożnika średniej krajowej: adiunkt - 2, prof. uczelniany - 3, prof. tytularny - 4.

Przedstawione zręby ustawy spotkały się z dużym zainteresowaniem obecnych na konferencji przedstawicieli środowiska akademickiego i, zgodnie z zapowiedzią min. Handkego, po konsultacjach zostaną przedstawione najpierw rektorom szkół wyższych, a w lipcu - do szerokiej dyskusji środowiskowej.

(as)

Nauka'98

Akademickie myślenie

Tradycyjnie, jak co roku, Komitet Badań Naukowych zorganizował w maju - tym razem w dniach 11 i 12 - w Warszawie konferencję Nauka'98. Kierownictwo Komitetu pragnęło zapoznać kierowników i przedstawicieli placówek naukowych PAN, jednostek badawczo-rozwojowych i szkół wyższych z aktualnymi planami i kierunkami zmian w finansowaniu badań naukowych w najbliższych latach.
Jednym z najczęściej pojawiających się w trakcie obrad wątków była kwestia finansowania badań naukowych i wspomagających rozwój (B+R) z budżetu państwa. Wielokrotnie podkreślano spadek nakładów na badania z 0,76 proc. w 1991 roku do 0,47 w roku bieżącym. Prof. Andrzej Wiszniewski, przewodniczący Komitetu, zarysował drogę stopniowego wzrostu tych nakładów w kolejnych trzech latach do 0,6, 0,8 i 1 proc PKB. Pytany, czy to się da pogodzić z zapowiedzianym w średniookresowej strategii gospodarczej wicepremiera Leszka Balcerowicza utrzymaniem finansowania na poziomie 0,47 proc. PKB odparł, że ma nadzieję na kompromis w tej sprawie (patrz także Notatki przewodniczącego KBN).

Z dużym zainteresowaniem spotkało się wystąpienie prof. Andrzeja Kajetana Wróblewskiego, wiceprzewodniczącego Komitetu, który na podstawie opracowywanej przez mieszczący się w Filadelfii Institute of Scientific Information bazy National Science Indicators (NSI) pokazywał miejsce polskiej nauki w świecie. Nasza pozycja, niestety, systematycznie spada: z 15 miejsca w 1981 roku, kiedy sporządzono po raz pierwszy takie zestawienie, na 20 w 1997 roku. Liczona w odniesieniu do liczby ludności pozycja ta jest jeszcze gorsza: zajmujemy 34 miejsce w świecie. Prof. Wróblewski jest zdania, że wskaźniki cytowań mogą mieć zastosowanie także do oceny poszczególnych dziedzin i instytucji. Licznie obecni na konferencji przedstawiciele JBR-ów, które w większości przechodzą okres przekształceń strukturalnych i własnościowych uważali, że przy formułowaniu zasad finansowania tego sektora nie liczba cytowań i prac naukowych powinna wpływać na poziom finansowania, ale powiązania z gospodarką i ilość wdrożeń.

(and)

Nowa polityka informacyjna KBN

Spotkanie redaktorów

Spotkanie z władzami KBN

Konferencja Nauka'98 stała się także okazją do zaproszenia do KBN redaktorów gazet akademickich. Inicjatorem zjazdu był dr Tadeusz Zaleski, dyrektor nowo utworzonego Departamentu Informacji i Promocji. Spotkanie, na które przybyli przedstawiciele blisko 40 gazet ukazujących się w uczelniach, pozwoliło przedstawicielom prasy akademickiej bliżej poznać obszary działania Komitetu i zamierzenia nowego przewodniczącego.

W programie zjazdu, poza uczestnictwem w konferencji, przewidziano m.in. spotkanie z prof. Maciejem Gelerem i prof. Magdaleną Fikus, organizatorami II Festiwalu Nauki, który z jeszcze większym niż w roku ubiegłym rozmachem odbędzie się w dniach 18-27 września w Warszawie (adres organizatorów: ICM Uniwersytet Warszawski, ul. Pawińskiego 5A, 02-106 Warszawa, e-mail: festiwal@icm.edu.pl).

Uczestnicy zjazdu mieli także okazję spotkać się z prof. Aleksandrem Gieysztorem, przewodniczącym Zespołu Opiniodawczo-Doradczego ds. Etyki Badań Naukowych przy przewodniczącym KBN. Redaktorzy starali się dociec, na ile powołanie zespołu może rzeczywiście wpłynąć na wyeliminowanie z życia naukowego i akademickiego patologii, o których od czasu do czasu rozpisuje się prasa codzienna, a na ile jego działalność, choć skupia autorytety, pozostanie głosem wołającego na puszczy.

Redaktorzy mieli także okazję zapoznać się z całym kierownictwem Komitetu, by w sytuacjach zawodowych (osobne spotkanie, konferencja prasowa) i mniej formalnych (koktajl) pytać o problemy związane z funkcjonowaniem KBN.

Inicjatywa zapraszania redaktorów gazet akademickich na doroczną konferencję wydaje się cenna i zapewne zaowocuje częstszym goszczeniem tematyki badań naukowych i działalności KBN na łamach gazet uczelnianych.

(as)

Kłopoty Akademii Medycznych

Jak amen w pacierzu

Nowe rozwiązania legislacyjne w resortach zdrowia i edukacji stawiają w szczególnie trudnej sytuacji akademie medyczne. Wszystkie spotkania rektorów tych uczelni od końca 1997 r. poświęcone są głównie tym kwestiom. Podczas ostatniej konferencji w Zakopanem (27-28 marca) rektorzy akademii medycznych wydali oświadczenia dotyczące ewentualnej podległości Ministerstwu Edukacji Narodowej, finansowania szpitali klinicznych oraz egzaminów wstępnych.

Zdaniem rektorów AM, przekazanie szpitali klinicznych władzom wojewódzkim stwarza bardzo poważne zagrożenie dla rozwoju nauk medycznych oraz poziomu ochrony zdrowia w naszym kraju. W tak specyficznej dziedzinie jak medycyna konieczne jest zachowanie strukturalnej jedności nauczania, badań naukowych i specjalistycznych usług medycznych. Dla jej osiągnięcia niezbędne jest pozostawienie uczelni medycznych w resorcie zdrowia i jak najpilniejsze zespolenie z nimi szpitali klinicznych. Amen - piszą rektorzy (cytujemy za "Biuletynem Informacyjnym Śląskiej AM" nr 2/98). Szpitale kliniczne nie mogą być finansowane tak, jak pozostałe placówki służby zdrowia, gdyż pełnią bardzo specyficzne funkcje. W związku z prowadzoną w nich działalnością dydaktyczną, szpitale powinny mieć zagwarantowane finansowanie z budżetu Ministerstwa Zdrowia niezbędnej do tej działalności liczby łóżek. Tego samego wymaga świadczenie specjalistycznych usług III i IV stopnia referencji - to z kolei jest niezbędne dla prowadzenia badań naukowych na odpowiednim poziomie. Kliniki powinny mieć też swobodę pozyskiwania środków z różnych źródeł.

Propozycja przyjmowania na studia tylko na podstawie świadectwa maturalnego nie powinna dotyczyć uczelni medycznych. Zdaniem rektorów AM, kształcą one kandydatów do zawodu o szczególnym znaczeniu społecznym i wielkiej odpowiedzialności etycznej i moralnej. Jedyną obiektywną formą doboru kandydatów wydają się rektorom centralne egzaminy wstępne. Wysoko oceniono działalność Rady Egzaminów Medycznych, jednocześnie wyrażając gotowość przejęcia jej obowiązków przez Konferencję Rektorów Akademii Medycznych w Polsce, gdyby zaistniała taka konieczność.

Najważniejszą sprawą jest podporządkowanie uczelni medycznych Ministerstwu Edukacji Narodowej. Rektorzy AM uważają taki zapis w nowym prawie o szkolnictwie wyższym za "absolutnie nie do przyjęcia". Powyższe stanowisko rektorzy uzasadniają specyfiką funkcjonowania akademii medycznych, gdzie 80 proc. nauczania odbywa się w szpitalach klinicznych, o których funkcjonowaniu minister edukacji narodowej nie posiada wiedzy i doświadczenia. Szkoły medyczne wykonują ponadregionalny nadzór zdrowotny, który także nie leży w kompetencjach MEN. Także w dziedzinie medycznego specjalistycznego kształcenia podyplomowego, prowadzonego przez AM, resort edukacji nie jest kompetentny.

Rektorzy akademii medycznych zauważyli zupełny brak zrozumienia dla specyfiki swoich uczelni wśród członków KRASP. Konferencja rektorów AM zdecydowanie odcięła się od sformułowań uchwał KRASP w sprawie podległości uczelni medycznych MEN. Rektorzy uczelni medycznych zawiesili swój udział w pracach KRASP oraz odwołali swojego przewodniczącego z Prezydium KRASP i prof. Zdzisława Kleinroka z Komisji Legislacyjnej KRASP. Zagrozili także wystąpieniem z KRASP - co niweczyłoby ideę Konferencji Rektorów Autonomicznych Szkół Polskich - jeżeli zapis w projekcie znowelizowanej ustawy w sprawie podległości uczelni medycznych nie zostanie zmieniony tak, aby uwzględniał on specyfikę uczelni medycznych i ich podległość MZiOS.

Stanowczość medyków zmusiła członków prezydium KRASP do zmodyfikowania swojego stanowiska w sprawie podległości AM resortowi edukacji. Po zaciętej dyskusji na posiedzeniu w dniu 15 kwietnia złagodzono zapis w projekcie ustawy, który usatysfakcjonował prof. Stanisława Konturka, przedstawiciela KRAM w Prezydium KRASP. W tej sytuacji odwołano przedstawione powyżej stanowisko rektorów AM. Podczas zorganizowanej przez MEN krakowskiej konferencji (25-26 maja), dotyczącej reformy systemu edukacji, prof. Michał Seweryński, współautor projektu ustawy "Prawo o szkolnictwie wyższym", stwierdził, że szkoły wyższe powinny być podporządkowane jednemu ministerstwu.

(rat)

KRASP w Budapeszcie

Polak z Węgrem

Przedstawiciele Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich przebywali w dniach 22-23 kwietnia na Węgrzech. Uczestniczyli tam w dwóch spotkaniach: 10-leciu Węgierskiej Konferencji Rektorów (MRK) oraz sympozjum "The First Meeting of the Rectors Conferences of the Central and Eastern Europe Countries".

Podczas jubileuszowego spotkania MRK jej przewodniczący, prof. Gyorgy Bazsa przedstawił szczegółowo dokonania Węgrów w dziedzinie szkolnictwa wyższego w ostatnich latach. W tym czasie podwoiła się tam liczba studentów, a nakłady na tę dziedzinę zmalały o 50 proc. Obecnie na Węgrzech studiuje 18-19 proc. młodzieży. Nakłady mają rosnąć w tempie 10 proc. rocznie. Prof. Peter Skalicky, przewodniczący Austriackiej Konferencji Rektorów, mówił nie tylko o więzach łączących szkolnictwo Węgier i Austrii, ale także przedstawił model zintegrowanego uniwersytetu przyszłości. Prof. Joseph Bricall, przewodniczący CRE, mówił o współpracy autonomicznych uniwersytetów europejskich i coraz intensywniejszym przenikaniu się badań naukowych i nauczania w szkołach wyższych. Prof. Hans Uwe Erichsen, przewodniczący Konfederacji Konferencji Rektorów Krajów UE, przedstawił wizję przyszłości, w której absolwenci uczelni europejskich będą współzawodniczyć na globalnym rynku pracy, a rozwój poszczególnych krajów zależeć będzie w dużej mierze od zaawansowania i elastyczności prowadzonych badań naukowych i wdrożeniowych.

Podczas Pierwszego Spotkania Konferencji Rektorów Krajów Europy Środkowej i Wschodniej reprezentanci poszczególnych krajów przedstawili systemy szkolnictwa wyższego oraz zmiany, jakie w nich zachodzą w ostatnich latach zależnie od różnych kontekstów. Laszlo Dinya (Węgry) mówił o konieczności opracowania nowych programów, które umożliwiłyby bardziej elastyczne przekazywanie wiedzy, dostosowane do szybko zmieniających się warunków zewnętrznych. Prof. J. Stern (Słowacja) mówił o zależności szkolnictwa wyższego od warunków politycznych prof. O. Aarna (Estonia) przedstawił trudności wprowadzania gospodarki rynkowej w swoim kraju i w tym kontekście omówił system edukacji. W zastępstwie prof. T. Sergiu Chiriacescu z Rumunii sytuację w tym kraju zaprezentowała L. Wilson (CEPES-UNESCO, Bukareszt). Polskie problemy szkolnictwa wyższego omówił prof. A. Baborski, a prof. J. Jóźwiak - rolę programów kształcenia zgodnych z międzynarodowymi standardami w przygotowaniu absolwentów do wejścia tak na lokalny, jak i globalny rynek pracy. Poruszyła też kwestię współzawodnictwa uczelni krajów postkomunistycznych w dostępie do programów naukowych i edukacyjnych UE. Prof. gen. Miklos Szabo przedstawił Akademię Obrony Narodowej Węgier. Doc. J. Sepioł zaproponował nawiązanie współpracy między konferencjami rektorów krajów Grupy Wyszehradzkiej.

Uczestnicy kwietniowych spotkań w Budapeszcie uznali, że mają one bardzo duże znaczenie dla ponownego nawiązania kontaktów między uczelniami byłych krajów komunistycznych. Kontakty te zostały zerwane lub znacznie ograniczone w ostatnich latach, a ich przywrócenie mogłoby być jednym z elementów stabilizacji sytuacji politycznej w tym regionie. Padła też propozycja nawiązania ściślejszej współpracy między KRASP a MRK.

(mag)

Lubelska Akademia Medyczna

Młodzi medycy w Lublinie

Około 250 młodych lekarzy i studentów medycyny z 15 krajów spotkało się w dniach 24-26 kwietnia w lubelskiej AM na Międzynarodowej Konferencji Studentów Medycyny i Młodych Lekarzy. Podczas uroczystego otwarcia spotkania przedstawiono 3 referaty. Prof. Edward I. Ishiguro z Uniwersytetu Victorii (Kanada), przewodniczący Komitetu Naukowego Konferencji, mówił o antybiotykoodpornych szczepach bakterii. Ks. prof. Józef Życiński, metropolita lubelski, przedstawił problematykę wartości osoby ludzkiej we współczesnej medycynie. Prof. Jerzy Kowalczyk z lubelskiej AM mówił nt. leczenia białaczek u dzieci.

Tematyka spotkania obejmowała wiele dziedzin medycyny. Najwięcej wystąpień dotyczyło ginekologii, chirurgii, kardiologii, pediatrii i neurologii. Sesje podzielono na 16 grup tematycznych oraz sesję plakatową. Autorzy wyróżnionych prac, oprócz dyplomów, dostali albumy o Polsce w języku angielskim.

Zdaniem Jarosława Oleszczuka, przewodniczącego Studenckiego Towarzystwa Naukowego, które zorganizowało Konferencję, liczba uczestników spotkania była rekordowa. Nawet na tego rodzaju spotkania organizowane w Europie Zachodniej rzadko przyjeżdża tak wielu uczestników. O powodzeniu inicjatywy lubelskich studentów medycyny świadczy fakt, że tuż po zakończeniu konferencji od jej uczestników zaczęły napływać listy z zapytaniem o termin następnego spotkania.

(mag)

Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych

Usprawnić KBN

Podczas posiedzenia w Koszalinie 16 maja rektorzy uczelni technicznych podjęli uchwałę dotyczącą nowelizacji aktów prawnych regulujących sferę badań naukowych w naszym kraju. Zmiany powinny doprowadzić do lepszego dysponowania środkami publicznymi przeznaczanymi na badania oraz sprzyjać proinnowacyjności. Zdaniem uczestników spotkania, należy zmienić ordynację wyborczą do zespołów Komitetu Badań Naukowych, zwiększyć rolę i uprawnienia przewodniczącego KBN, zmniejszyć liczbę szczebli decyzyjnych w Komitecie. Zmiany te miałyby na celu wzmocnienie organów jednoosobowych oraz usprawnienie procedur decyzyjnych w KBN.

Rektorzy zajęli się też jednostkami badawczo-rozwojowymi, w których należy przeprowadzić przekształcenia własnościowe. Bardzo ważną rolą prawodawstwa jest stworzenie korzystnych warunków dla transferu technologii i rozwoju przemysłu w Polsce, w oparciu o rodzime osiągnięcia naukowe.

Rektorzy postanowili też wspólnie opracować i wdrożyć w swoich uczelniach system punktów kredytowych ECTS. Prorektorzy mają jeszcze w tym roku przedstawić projekt porozumienia w tej sprawie.

Rektorzy postanowili też wspomóc Pomorską Akademię Medyczną, która poniosła ogromne straty materialne w wyniku pożaru, który zniszczył Szpital Kliniczny nr 1. Politechniki zadeklarowały gotowość wygospodarowania odpowiednich funduszy ze środków własnych. Skierowano apel do KRASP, by podjęła decyzje w sprawie pomocy materialnej dla PAM.

(rat)

Konferencja Prorektorów ds. Kształcenia Polskich Uczelni Technicznych

Prorektorzy zorganizowani

Prorektorzy ds. spraw studenckich i nauczania wszystkich polskich uczelni technicznych oraz publicznych szkół wyższych w Łodzi, spotkali się na naradzie zorganizowanej przez Politechnikę Łódzką. Przez dwa dni (11-12 maja) dyskutowane były aktualne tematy związane z kształceniem studentów.

Uczestnicy spotkania zapoznali się z doświadczeniami Politechniki Łódzkiej dotyczącymi rekrutacji w ramach tzw. "matur łączonych". Przedstawiono zasady wdrażanego w Politechnice Warszawskiej systemu punktów kredytowych, stanowiącego element elastycznego systemu studiów 3-stopniowych. Prorektorzy uznali, że w świetle zmian zachodzących w organizacji procesów dydaktycznych, dotychczasowe podejście do minimów programowych wyrażanych w formie liczby godzin jest niewłaściwe i wymaga gruntownej zmiany. Powinny one zostać zachowane jedynie dla ogólnych przedmiotów podstawowych, zaś dla pozostałych powinny być zastąpione minimami programowo-tematycznymi, bez określania liczby godzin.

Mówiono także o jakości pracy wyższych uczelni, zwracając szczególną uwagę na kwestię jakości kształcenia. Przedstawiono problemy i skutki oceny zewnętrznej związanej z akredytacją oraz oceny wewnętrznej związanej z uczelnianymi systemami doskonalenia jakości kształcenia. Stwierdzono, że prace nad wewnętrznymi systemami mają charakter merytoryczny i powinny być w każdej uczelni kontynuowane.

W czasie dyskusji stwierdzono m.in., że zasady akredytacji uczelni technicznych powinny być dostosowane do ich sytuacji i zadań. Szczególną uwagę należy zwrócić na optymalizację tych zasad z punktu widzenia przewidywanych kosztów. Wyrażono przekonanie o konieczności rozpoczęcia prac nad akredytacją politechnik przez Konferencję Rektorów Polskich Uczelni Technicznych.

Uznano, że w bieżącym roku nie jest możliwe zrealizowanie zarządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 15 września 1997 r. w sprawie badań lekarskich kandydatów na studia. Podjęto w tej sprawie stosowne stanowisko.

Uczestnicy spotkania powołali Konferencję Prorektorów ds. Kształcenia Polskich Uczelni Technicznych. Pierwszym jej przewodniczącym został prof. Stanisław Bolkowski z Politechniki Warszawskiej. Zastępcą przewodniczącego będzie każdorazowo prorektor uczelni organizującej obrady.

E.Ch.

Uczelnie w statystyce

Wyższa Szkoła Pedagogiczna
w Olsztynie

WSP jest jedną z dwóch państwowych uczelni Warmii i Mazur. Została powołana rozporządzeniem Rady Ministrów z 19 czerwca 1969 r. Początkowo była 3-letnią szkołą zawodową, a od 1974 r. kształci na poziomie magisterskim. Obecnie strukturę uczelni tworzą 4 wydziały: Humanistyczny, Metematyczno-Przyrodniczy, Pedagogiczny i Wychowania Artystycznego oraz 2 jednostki międzywydziałowe: Studium Języków Obcych i Studium Wychowania Fizycznego i Sportu.

WSP zatrudnia 872 pracowników. 593 to nauczyciele akademiccy. Wśród nich jest 123 samodzielnych pracowników naukowych, 18 zatrudnionych na drugim etacie. Tytułem profesora legitymuje się 29 nauczycieli akademickich.

Na 11 kierunkach studiów magisterskich i 1 licencjackim w prawie 20 specjalnościach kształci się 8096 studentów. 3841 to słuchacze studiów dziennych, 4239 kształci się w trybie zaocznym, a 16 - wieczorowym. Do ich dyspozycji są 3 akademiki, a w nich 1100 miejsc noclegowych oraz stołówka, z której korzysta 800 osób. Domami studenckimi i stołówką zarządza stworzona w 1995 r. Fundacja "Bratniak".

Powierzchnia użytkowa obiektów WSP wynosi 49294 m2. Daje to ok. 13 m2 na 1 studenta studiów dziennych. Sytuacja lokalowa uczelni poprawiła się w ostatnich latach. Na potrzeby dydaktyczne zaadaptowano częściowo budynek przy ul. Kasprzaka, gdzie ulokowano Instytut Historii oraz Instytut Prawa i Administracji. Dzięki temu odciążony został obiekt Wydziału Humanistycznego przy ul. Szrajbera. Powierzchnia gruntów należących do WSP wynosi prawie 8 ha.

Zbiory Biblioteki Głównej WSP liczą 230 tys. woluminów wydawnictw zwartych i ponad 27 tys. ciągłych. W bieżącym roku akademickim zaprenumerowano ponad 700 tytułów czasopism. W przyszłym roku ma ruszyć nowoczesny komputerowy program biblioteczny HORIZON. Problemem do rozwiązania w najbliższych latach jest budowa nowej czytelni. Obecna jest niewystarczająca z powodu znaczącego wzrostu liczby studentów w ostatnich latach.

W 1997 r. uczelnia uzyskała uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie językoznawstwa.

Andrzej Korytko

Akademia Rolnicza we Wrocławiu

PRO-ANIMALI

Po raz piąty Wrocław gościł wybitnych specjalistów medycyny weterynaryjnej z kraju i z europejskich ośrodków naukowych, którzy przybyli na piątą edycję Międzynarodowych Targów Techniki, Technologii i Organizacji Weterynaryjnej, znanych pod nazwą PRO-ANIMALI.

Koncepcja Targów opiera się na dwóch elementach: sympozjach naukowych, dotyczących najnowszych dziedzin wiedzy w profilaktyce, diagnostyce i terapii zwierząt użytkowanych przez człowieka, żyjących wraz z nim i w środowisku, oraz na targach, czyli wystawie i promocji leków, biopreparatów oraz nowoczesnego sprzętu lekarsko-weterynaryjnego. Inicjatorami Targów byli profesorowie wrocławskiej AR: Eryk Adamczyk, Ryszard Badura, Stanisław Klimentowski, Michał Mazurkiewicz i Józef Nicpoń.

W spotkaniach naukowych wzięło udział ponad tysiąc osób, a stoiska odwiedziło ponad 2 tys. zainteresowanych. Targi były okazją do uhonorowania współpracujących z AR uczonych z Uniwersytetu Maxymiliana w Monachium: prof. Josefa Koestersa, dyr. Instytutu Chorób Ptaków oraz prof. Hansa G. Liebicha, senatora uczelni i dyr. Instytutu Anatomii.

Naukowa część PRO-ANIMALI podzielona została na sześć sympozjów. Pierwsze poświęcone było zdrowej żywności, a zwłaszcza tzw. przyspieszonemu postępowaniu w jej produkcji. Mówiono m.in. o testach pozwalających ocenić jakość żywności. Kolejne dwa dotyczyły koni: jedno - użytkowanych dla celów sportowych i rekreacyjnych, drugie - chorób tych zwierząt. Zwierzęta te często padają ofiarami chorób wywołanych nadmiernym przeciążeniem organizmu. W sporcie hippicznym znane są - podobnie jak w "ludzkim" sporcie - substancje dopingujące. Tej sprawie poświęcił swój referat specjalista z Baden-Baden. Czwarte i piąte sympozjum poświęcone były chorobom małych zwierząt, tych, które zazwyczaj hodujemy w domu dla zabawy i towarzystwa. Ostatnie sympozjum mogło zainteresować hodowców drobiu, gdyż dotyczyło chorób ptaków.

Kolejna edycja PRO-ANIMALI oraz towarzyszące im zainteresowanie publiczności potwierdziły słuszność koncepcji przedstawiania najnowszych osiągnięć medycyny weterynaryjnej, zarówno z punktu widzenia podstaw teoretycznych, jak i zastosowań praktycznych oraz połączenia ich z imprezą targową.

(mwj)

Polskie Forum Akademicko-Gospodarcze

Czas na emeryturę?

Tomasz Sielicki, prezes Computerland S.A.

Utworzone w 1992 r. stowarzyszenie przedsiębiorców i naukowców organizuje dwa razy do roku spotkania poświęcone ważnym z punktu widzenia nauki i biznesu sprawom. Tematem posiedzenia, które odbyło się w dniach 24-26 kwietnia w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej, były "Gospodarcze i edukacyjne wyzwania społeczeństwa informacyjnego". Prof. Kazimierz Goebel, rektor UMCS i współgospodarz spotkania, przedstawił sytuację lubelskiego środowiska akademickiego. Referaty problemowe wygłosili: prof. Józef Lubacz, Tomasz Sielicki, prezes Computerland S.A. oraz doc. dr hab. Wojciech Chyła z Instytutu Sztuki PAN. Główne tezy wystąpienia prof. Lubacza można przedstawić w trzech punktach: 1. człowiek nie nadąża za postępem wiedzy; 2. struktury zdecentralizowane, oparte na zaawansowanych technikach informacyjnych - coraz powszechniejsze - są bardzo ryzykowne w dłuższej perspektywie czasowej; 3. wykształcenie będzie pełniło coraz mniejszą rolę jako czynnik umożliwiający osiągnięcie i utrzymanie stabilnej, wysokiej pozycji zawodowej i społecznej. Prezes Sielicki przedstawił wizję rozwiniętego społeczeństwa informacyjnego w wielu aspektach, koncentrując się jednak na zdecentralizowanym i globalnym sposobie organizacji i funkcjonowania przedsiębiorstwa. Doc. Chyła w filozoficzno-literackim wykładzie przedstawił wizję zniewalającej człowieka wirtualności, która stopniowo - także w sensie ekonomicznym - zaczyna dominować nad rzeczywistością, przeplatając się z nią i w końcu zastępując ją.

Referaty wzbudziły ożywioną dyskusję. Prof. Jerzy Osiowski uważa, że z tezy prof. Lubacza o zmniejszaniu się korelacji między wykształceniem a sukcesem zawodowym wynikają pesymistyczne wnioski dla systemu edukacji na poziomie wyższym. Tez prof. Lubacza bronił prof. Jerzy Woźnicki, rektor Politechniki Warszawskiej, który rozumiał je jako projekcję na epokę rozwiniętego społeczeństwa informacyjnego, co być może czeka nas za kilkadziesiąt lat. Dziś jeszcze - uważa prof. Woźnicki - dobra praca i pomyślność materialna odgrywają dużą rolę w wyborze wykształcenia, natomiast za 50 lat, być może, pozycja cywilizacyjna będzie ważniejsza od wykształcenia. Zdaniem prof. Włodzimierza Siwińskiego, rektora Uniwersytetu Warszawskiego, bardzo niepokojące jest zjawisko odchodzenia od książki na rzecz mediów elektronicznych. Słowo pisane uczy bowiem logiki, natomiast obraz oddziałuje na uczucia. Dzisiaj inaczej niż dawniej kształtuje się człowieka. Zmniejsza się rola szkoły, a zwłaszcza rodziny, na rzecz środków masowego przekazu. Nie jest to - zdaniem rektora Siwińskiego - zjawisko pozytywne.

Prof. Mirosław Handke, minister edukacji, stwierdził, że perspektywy przedstawione w referatach potwierdzają słuszność zamierzonej reformy edukacji: mniej ważne jest dzisiaj kształcenie zawodowe. Edukacja ma formować człowieka do elastycznego zachowania na rynku pracy. System edukacyjny musi być różnorodny, otwarty i powszechny. Coraz większą rolę w edukacji - obok wiedzy i umiejętności - odgrywać będzie wychowanie. Zmieni się rola nauczyciela: stanie się on przewodnikiem po świecie informacji zalewających nas z różnych stron. Bardzo ważne jest wciągnięcie rodziny do procesu edukacji.

Prof. Marek Dietrich, prezes PFAG, zwrócił uwagę na różne sposoby widzenia organizacji rynku przez prof. Lubacza i prezesa Sielickiego: o ile pierwszy opowiada się wyraźnie za systemem hierarchicznym, wskazując niebezpieczeństwa płynące ze stosowania systemu zdecentralizowanego, o tyle drugi przedstawia zalety systemu rozproszonego. Także prof. Dietrich uważa struktury rozproszone za bezpieczniejsze.

Podczas spotkania zajęto się również sprawami organizacyjnymi PFAG. Prezes Dietrich przedstawił ankietę prowadzoną przez stowarzyszenie wśród przedsiębiorców. Dotyczy ona jakości kształcenia potencjalnych pracowników, wymagań stawianych im przez przedsiębiorstwa, pożądanych cech charakteru, zalet i wad aktualnego sposobu finansowania edukacji. W ankiecie chodzi m.in. o odpowiedzi na pytania, czy dobry student polskiej uczelni będzie z pewnością dobrym pracownikiem, co zrobić, aby nakłady na edukację były traktowane jako udana inwestycja, czy uczelnie powinny przygotowywać do konkretnych zawodów, czy raczej dawać solidne wykształcenie ogólne. Wspólny głos środowisk akademickich i gospodarczych ma pomóc w pracach nad udoskonalaniem polskiej edukacji.

(pik)

Nauka z gospodarką na Opolszczyźnie

Na wzór Polskiego Forum

We wrześniu 1996 r. z inicjatywy prof. Józefa S. Suchego, rektora Politechniki Opolskiej, powołano Zespół Akademicko-Gospodarczy Przemysłu Śląska Opolskiego. W jego skład, oprócz rektorów opolskich uczelni, weszli prezesi największych firm Opolszczyzny: "Remaku", "Metalchemu", "Azotów", "Famaku", "Górażdży", hut "Małapanew" i "Andrzej". Podczas posiedzenia 6 maja postanowiono nadać Zespołowi osobowość prawną w celu zwiększenia zakresu i możliwości działania. Zaaprobowano też potrzebę przekształcenia Zespołu w Forum Akademicko-Gospodarcze Śląska Opolskiego, wzorem Polskiego Forum Akademicko-Gospodarczego, utworzonego i kierowanego przez prof. Marka Dietricha. Zatwierdzono projekt statutu oraz powołano komitet założycielski, który ma rozpocząć procedurę rejestracyjną stowarzyszenia. Przewodniczącym został rektor Suchy, a w skład komitetu weszli ponadto: Jan Czechowski, prezes Fabryki Maszyn i Urządzeń "Famak" S.A. i Przemysław Burtny.

(mag)

Badania naukowe

Geolog na autostradzie

Budowa w ciągu 15 lat ponad 2,5 tys. km autostrad to nie tylko wielkie przedsięwzięcie inżynierskie, ale również wyzwanie dla polskiej nauki, a szczególnie geologii. Państwowy Instytut Geologiczny w Warszawie przygotowuje program "Autostrady", obejmujący badania związane bezpośrednio z budową autostrad, oceną ewentualnych zagrożeń dla środowiska geologicznego oraz inwentaryzację i poszukiwania złóż surowców skalnych. Potrzebne są szczegółowe informacje o budowie geologicznej terenów pod autostrady, o panujących tam warunkach hydrogeologicznych, a także o znanych i potencjalnych złożach surowców skalnych niezbędnych do budowy autostrad: kruszywa, żwiru i piasku. Badania obejmą pas szerokości 1 km, co przy projektowanej długości autostrad daje obszar 2,5 tys. km2, czyli - jednego województwa. Do budowy autostrad potrzeba będzie ok. 120-150 mln ton kruszywa i piasku.

PIG jest w stanie dostarczyć wszystkich niezbędnych do budowy autostrad danych - mówi prof. Maciej Podemski, dyrektor PIG. Instytut od wielu lat wydaje seryjnie mapy geologiczne Polski w skali od 1:25 000 do 1:50 000. Zawierają one również dane hydrogeologiczne. Ponieważ dotychczas wydane arkusze nie obejmują jeszcze całego terytorium kraju, w pierwszej kolejności opracowywane są brakujące arkusze terenów pod przyszłe autostrady.

Instytut przygotowuje też program inwentaryzacji i poszukiwań złóż kruszywa w pobliżu autostrad. Znane obecnie zasoby mogą okazać się niewystarczające dla potrzeb tak wielkich inwestycji. Wykorzystywany jest do tego celu system komputerowej informacji o zasobach mineralnych MIDAS. Gromadzi on dane o lokalizacji złóż, wielkości zasobów, jakości, warunkach geologiczno-górniczych, najlepszych sposobach wykorzystania. W przypadku autostrad chodzi o złoża piasków, pospółek, żwirów, bazaltów, porfirów, granitów i piaskowców.

Autostrady, zarówno w trakcie budowy, jak i eksploatacji, stanowią poważne zagrożenie dla środowiska. Szczególnie podatne na zanieczyszczenia są wody podziemne. PIG przygotowuje program monitoringu płytkich wód podziemnych. Chodzi w nim o stałe śledzenie wpływu autostrad na wody gruntowe i powierzchniowe. Inny problem to dopilnowanie, aby trasa autostrad nie przebiegała przez złoża cennych kopalin, jak węgiel brunatny, siarka czy iły ceramiczne.

Budowa autostrad zostanie też wykorzystana do dalszych badań geologicznych i paleontologicznych. Różnego rodzaju wykopy i płytkie wiercenia odsłonią profile geologiczne z okresu czwartorzędu, a w Polsce południowej także starsze formacje. Stwarza to niepowtarzalną szansę lepszego poznania historii geologicznej ziem polskich w ciągu ostatniego miliona lat.

(mark)

Uniwersytet Jagielloński

Laury, medale, odznaki...

Prof. prof.: P. Mroczkowski, M. Piasecki, W. Kruse, G. Oberhammer

Swoje święta większość uczelni czci przyznawaniem zasłużonym uczonym odznaczeń, medali, nagród. W dniach 11-12 maja rozdawano je w Uniwersytecie Jagiellońskim z okazji święta uczelni.

Pierwszą z uroczystości było odnowienie doktoratu prof. Przemysława Mroczkowskiego. Absolwent romanistyki i anglistyki w UJ związał swe losy z językiem angielskim. Po obronie doktoratu w 1947 r. został kierownikiem Sekcji Angielskiej w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Jego wychowankowie z KUL odnawiali potem anglistykę w UJ. Prof. Mroczkowski zajmował się głównie średniowieczną literaturą angielską. Pisał też o Józefie Conradzie-Korzeniowskim i Szekspirze. Tłumaczył literaturę angielską. Wykładał w uniwersytetach w Oxford, Cambridge, Kalifornii, Rzymie, Perugii, Hamburgu.

Odznakę Zasłużony dla Uniwersytetu Jagiellońskiego otrzymały trzy osoby: prof. Heinrich Wilhelm Kruse z Uniwersytetu Ruhry, specjalista z zakresu prawa podatkowego w uznaniu zasług dla rozwoju współpracy z Katedrą Prawa Finansowego UJ, prof. Gerhard Oberhammer, dyrektor Instytutu Indologii Uniwersytetu w Wiedniu, za współpracę z Zakładem Indianistyki UJ oraz prof. Marek Piasecki, w uznaniu zasług dla rozwoju współpracy naukowej z Uniwersytetem w Keele (Wlk. Brytania) i pomoc dla geologów z UJ oraz przekazanie cennej kolekcji mineralogicznej Instytutowi Geografii UJ.

12 maja prof. Aleksander Koj wręczył Laury Jagiellońskie - nagrodę rektora UJ za osiągnięcia naukowe. Prof. Janusz K. Kozłowski z Instytutu Archeologii otrzymał je w dziedzinie nauk humanistycznych, społecznych i prawnych, za badania nad kluczowymi momentami najwcześniejszych dziejów człowieka, a szczególnie nad problematyką pojawienia się Homo Sapiens sapiens i rozwoju jego kultury oraz zagadnieniami neolityzacji Europy. Prof. Maria Nowakowska z Wydziału Chemii otrzymała Laury w dziedzinie nauk ścisłych i przyrodniczych za cykl publikacji dotyczących efektu antenowego w molekułach polimerów syntetycznych. Badania prof. Nowakowskiej mają zasadnicze znaczenie dla zrozumienia na poziomie molekularnym pierwotnego aktu fotosyntezy oraz możliwości jego naśladowania w układach syntetycznych. Wyniki badań mają nie tylko znaczenie teoretyczne, ale także znajdują zastosowania praktyczne, np. niektóre zsyntetyzowane przez laureatkę fotokatalizatory polimeryczne są użyteczne do fotokatalitycznej detoksyfikacji środowiska naturalnego, inne do degradacji fenolu w wodzie czy syntezy witaminy D3.

Prof. Włodzimierz Ptak z Katedry Immunologii otrzymał Laury w dziedzinie nauk medycznych za badania nad problemami regulacji odpowiedzi immunologicznej. Jego prace pozwalają na selektywne zwiększanie lub zmniejszanie reakcji immunologicznej organizmu. Prof. Ptak opublikował 19 prac związanych z tymi badaniami i zgromadził w tym czasie czterokrotnie więcej punktów IF niż wymaga się przy habilitacji w UJ.

Częścią święta UJ była uroczystość postawienia wiechy na nowym skrzydle Biblioteki Jagiellońskiej. Stało się to 12 maja, dokładnie w 3. rocznicę położenia kamienia węgielnego pod tę budowlę. Zakończenie pierwszego etapu inwestycji ma nastąpić w grudniu, a w nowym roku rozpocznie się montaż instalacji wewnętrznych, nowoczesnego systemu transportu książek, prac wykończeniowych i mebli. Zakończenie prac planowane jest na drugą połowę 2000 r.

(rat)

POWTÓRKA Z NUTRIS-a

W ramach konkursu NUTRIS, który odbył się w 1995 r., subwencje na zakup aparatury otrzymało od FNP 18 zespołów badawczych. Za 2,1 mln zł kupiono m.in. chromatografy gazowe i cieczowe, detektory masowe i różne spektrofotometry. Badania prowadzone na tym sprzęcie mają przyczynić się do poprawy jakości żywności. Jak się okazało podczas konferencji, która odbyła się 12 maja w Akademii Rolniczej w Poznaniu, naukowcy wykorzystali urządzenia zakupione przez Fundację m.in.: do analizy zawartości niektórych substancji o działaniu antyżywieniowym (mykotoksyny i fitoestrogeny) i ich wpływu na procesy biochemiczno-fizjologiczne w organizmach konsumentów, zawartości metali ciężkich w produktach spożywczych, zawartości i składu kwasów tłuszczowych, zawartości i trawienia polisacharydów.

Poznańską AR wybrano nie przypadkiem. Dwa zespoły naukowe z tej uczelni - prof. prof. Edwarda Kamińskiego i Erwina Wąsowicza z Instytutu Technologii Żywności Pochodzenia Roślinnego oraz prof. Piotra Golińskiego z Zakładu Chemii Ogólnej - osiągnęły dzięki aparaturze z NUTRIS-a znaczące wyniki badawcze, które zostały opublikowane w prestiżowych czasopismach zagranicznych.

Podczas spotkania prof. Wąsowicz przedstawił referat o zastosowaniu analizy fazy nadpowierzchniowej i chromatografii gazowej w ocenie jakości żywności. Chodzi o to, że związki lotne zawarte w produktach żywnościowych określają ich walory sensoryczne i wskazują na niepożądane zmiany zachodzące w tych produktach. Technika analizy fazy nadpowierzchniowej umożliwia szybkie i dokładne oznaczanie związków lotnych w fazie gazowej nad powierzchnią badanego produktu. Obecnie stosuje się metodę chromatografii gazowej m.in. w analizie związków lotnych piwa, zbóż, odżywek dla niemowląt oraz przypraw.

Dr hab. Leszek Nogowski mówił o substancjach, które wchodzą w skład żywności, a w organizmie wywołują efekty podobne do działania hormonów: estrogenów lub antyestrogenów. Oddziałują one na układ rozrodczy, wątrobę, a nawet mięśnie szkieletowe. Niektóre z tych substancji, zwanych fitoestrogenami (izoflawony, kumestany) wytwarzane są przez rośliny, inne przez grzyby pleśniowe. Niektóre mogą powodować kłopoty zdrowotne. Spożywanie innych - niektórych izoflawonów - może zapobiegać powstawaniu nowotworów, pomagać w prewencji osteoporozy i chorób sercowo-naczyniowych. Potencjalnie szeroki zakres działania fitoestrogenów jest przyczyną poszukiwania precyzyjnych metod ich izolowania z materiału roślinnego, szczególnie z soi i roślin motylkowych, gdzie występują w dużym stężeniu.

(rat)

Inwestycje - Politechnika Świętokrzyska

Centrum Laserowych
Technologii Metali

Od 10 lat w pobliżu głównego kompleksu budynków Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach stał nie dokończony budynek. Gdy w 1996 r. utworzono Centrum Laserowych Technologii Metali (czyt. na str. 46) pojawił się pomysł wykorzystania obiektu na siedzibę nowej placówki. Projekt kompleksu budynków CLTM wykonała mgr inż. arch. Alicja Bojarowicz z Kielc. Oprócz starego obiektu, tzw. części A, który jest adaptowany na potrzeby Centrum, zaproponowano 2 kolejne budynki, połączone w całość. W starym budynku, którego adaptację i wykończenie finansuje Ministerstwo Edukacji Narodowej, mają mieścić się warsztaty, laboratoria, pracownie i pokoje do pracy indywidualnej. W części B, finansowanej ze środków własnych PŚ, ulokowana zostanie administracja, dział marketingu, laboratorium i sala wykładowa. Część C, finansowana przez Komitet Badań Naukowych, to hala laserów. Inwestycję rozpoczęto w 1997 r., a jej zakończenie planowane jest jeszcze w tym roku. Powierzchnia użytkowa części A i B wynosi 1532 m2, a części C - 841 m2. Przewidywany koszt inwestycji to 5 mln zł dla części A i B oraz 2,5 mln zł dla części C.

(pik)

UCZELNIE I LASY

Obniża się poziom wyższych uczelni i kadry naukowej, spada prestiż nauki i uczonych - stwierdzono 4 maja na posiedzeniu Prezydium PAN, poświęconemu m.in. ocenie projektu ustawy o reformie szkolnictwa wyższego. Umożliwi ona regulowanie jednym aktem prawnym wszystkich spraw szkolnictwa wyższego, zastępując dotychczasowe ustawy o szkolnictwie wyższym, wyższych szkołach zawodowych oraz tytule i stopniach naukowych, m.in.: organizację i funkcjonowanie uczelni, przez programy nauczania aż po nadawanie stopni i tytułów naukowych. Projekt zakłada szeroką autonomię uczonych i wzmocnienie roli rektora oraz dyrektora administracyjnego. Stwarza to warunki do prowadzenia polityki preferującej w szkolnictwie wyższym ludzi o wybitnych osiągnięciach naukowych i dydaktycznych oraz wysokim morale.

Głównym zadaniem stojącym przed środowiskiem akademickim jest - zdaniem członków Prezydium PAN - powstrzymanie kryzysu nauki polskiej, tak finansowego, jak i merytorycznego. Obniża się poziom szkół wyższych, dlatego konieczne jest wprowadzenie wysokich standardów jakościowych. Wiele uczelni przyjmuje nadmierną liczbę studentów, nie mając możliwości zapewnienia im właściwych warunków kształcenia. Uczelnie prywatne, wskazywali uczestnicy dyskusji, zamiast kształcić, sprzedają dyplomy. Poparto konieczność utworzenia Akademickiej Komisji Akredytacyjnej. Niektórzy widzieliby w tej roli dotychczasową Radę Główną Szkolnictwa Wyższego, przekształconą w Krajowy Senat Akademicki.

Kadra naukowa musi odzyskać wysoki autorytet, zależny nie tylko od wiedzy i zdolności dydaktycznych pracowników naukowych, ale także od godnego uposażenia. Należy powstrzymać ucieczkę najzdolniejszych od pracy naukowej do innych zawodów, gdyż powoduje ona obniżenie się poziomu kształcenia.

Prezydium wyraziło zaniepokojenie projektem ustawy, która zakłada reprywatyzację lasów. Zdaniem Akademii stwarza to zagrożenie dla środowiska przyrodniczego, które przy rozdrobnieniu własności leśnej będzie narażone na niekontrolowaną, nadmierną eksploatację, co w efekcie doprowadzić może do dewastacji lasów w naszym kraju.

(mark)

SKŁODOWSKA W UNIWERSYTECIE ROCKEFELLERA

Sympozjum poświęcone 100. rocznicy odkrycia polonu i radu przez Marię i Piotra Curie odbyło się 20 kwietnia w Uniwersytecie Rockefellera w Nowym Jorku. Jego organizatorami były: Polski Instytut Naukowy w Ameryce (The Polish Institute of Arts and Sciences in America), Polska Akademia Umiejętności i Polska Akademia Nauk. Sponsorowały spotkanie: Fundacja Kościuszkowska, Kongres Polonii Amerykańskiej i amerykańskie organizacje kobiece: Maria Curie-Skłodowska Professional Woman's Association i The Polish Women's Alliance of America. Wśród ponad 300 uczestników była Ewa Curie, córka Marii i zarazem autorka jej biografii.

Spotkanie otworzył prof. Tadeusz Gromada, dyrektor Polskiego Instytutu Naukowego. Przypomniał historię utworzenia placówki przez przebywających w USA podczas wojny członków Polskiej Akademii Umiejętności oraz omówił związki Marii Skłodowskiej-Curie z Polską. Prof. Kazimierz Kowalski, prezes PAU przypomniał, że uczona była członkiem PAU, a w 1922 r., gdy została wiceprzewodniczącą Międzynarodowej Komisji Współpracy Naukowej przy Lidze Narodów, zwróciła się do PAU o materiały dla memoriału o potrzebach życia intelektualnego w Polsce. Prof. Mirosław Mossakowski, wiceprezes Polskiej Akademii Nauk, mówił o znaczeniu odkryć Marii Skłodowskiej-Curie oraz o programie obchodów rocznicy w Polsce.

Dalszej części obrad przewodniczył prof. Roald Hoffmann, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii z 1981 r. Susan Quinn, autorka nowej biografii uczonej dużo czasu poświęciła spędzonej w Polsce młodości słynnej uczonej. Ten okres w znaczącym stopniu ukształtował osobowość Marii Skłodowskiej-Curie. Prof. Christopher Koprowski mówił o wkładzie Marii Curie do nauk medycznych. Refleksje Heleny M. Pycior i Oliviera W. Sachsa miały biograficzny charakter.

Sympozjum miało przypomnieć amerykańskiemu środowisku naukowemu o zasługach naszej rodaczki dla nauki oraz jej związkach z Polską. W jednej z przeprowadzonych niedawno amerykańskich ankiet dotyczących najwybitniejszych kobiet Maria Skłodowska-Curie zajęła drugie miejsce (po Eleonorze Roosevelt).

NOMINACJE PROFESORSKIE

28 maja 1998 r. Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 101 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki i sztuki.

NAUKI BIOLOGICZNE: Andrzej Jerzmanowski (UW), Ewa Józefa Kurek (UMCS, Lublin), Karol Opuszyński (WSRP, Siedlce), Jan Potempa (UJ, Kraków).

NAUKI CHEMICZNE: Jacek Klinowski (University of Cambridge), Bronisław Marciniak (UAM, Poznań).

NAUKI EKONOMICZNE: Wojciech Zygmunt Ciechowski (SGGW, Warszawa), Roman Czaplewski (USz.), Elżbieta Gołembska (AE, Poznań), Marian Huczek (UŚ, Katowice), Jerzy Łańcucki (AE, Poznań), Andrzej Jan Prusek (AE, Kraków), Wanda Maria Ronka-Chmielowiec (AE, Wrocław), Tadeusz Paweł Tkaczyk (SGH, Warszawa), Aldon Albin Zalewski (Instytut Ekonomii Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Warszawa).

NAUKI FARMACEUTYCZNE: Jaromir Budzianowski (AM, Poznań).

NAUKI FIZYCZNE: Stefan Ćwiok (PW), Andrzej Seweryn Jeżowski (Instytut Niskich temperatur i Badań Strukturalnych PAN, Wrocław), Michał Maciej Kopcewicz (Instytut Technologii Materiałów Elektronicznych, Warszawa), Stanisław Kuliński (Instytut Problemów Jądrowych, Otwock-Świerk), Joanna Maria Mikołajewska (Centrum Astronomiczne PAN, Warszawa), Tomasz Jan Szoplik (UW), Alexander Ushveridze (UŁ), Aleksander Wolszczan (UMK, Toruń).

NAUKI HUMANISTYCZNE: Stanisław Bąba (UAM, Poznań), Jerzy Damrosz (WSRP, Siedlce), Alicja Jadwiga Kargul (UWr.), Czesław Stanisław Kłak (WSP, Rzeszów), Tadeusz Stanisław Kotłowski (UAM, Poznań), Danuta Koźmian (USz.), Ryszard Legutko (UJ, Kraków), Zbyszko Jerzy Melosik (UAM, Poznań), Jerzy Michalewicz (UJ, Kraków), Aleksandra Alodia Okopień-Sławińska (Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa), Danuta Quirini-Popławska (UJ, Kraków), Jacek Paśniczek (UMCS, Lublin), Eugenia Potulicka (UAM, Poznań), Bronisław Franciszek Siemieniecki (UMK, Toruń), Janusz Juliusz Stefanowicz (Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa), Anna Katarzyna Sucheni-Grabowska (Instytut Historii PAN, Warszawa), Beata Szymańska-Aleksandrowicz (UJ, Kraków), Marek Rafał Świdziński (UW), Barbara Tuchańska (UŁ).

NAUKI MATEMATYCZNE: Józef Banaś (PRz.), Władysław Szczotka (UWr.), Henryk Żołądek (UW).

NAUKI MEDYCZNE: Urszula Godula-Stuglik (ŚAM, Katowice), Zygmunt Grzebieniak (AM, Wrocław), Andrzej Januszewicz (AM, Warszawa), Krystyna Zofia Karczewska (ŚAM, Katowice), Henryk Kaźmierczak (AM, Bydgoszcz), Wiesława Jadwiga Łysiak-Szydłowska (AM, Gdańsk), Przemysław Janusz Nowacki (PAM, Szczecin), Lech Poloński (ŚAM, Katowice), Andrzej Rynkiewicz (AM, Gdańsk), Konrad Józef Rydzyński (Instytut Medycyny Pracy, Łódź), Jan Skokowski (AM, Gdańsk), Róża Jadwiga Umińska (Instytut Medycyny Wsi, Lublin), Michał Olgierd Wierzchowiecki (AM, Poznań), Marian Zembala (ŚAM, Katowice).

NAUKI O ZIEMI: Andrzej Filip Grodzicki (UWr.), Czesław Guzik (UJ, Kraków), Andrzej Wiesław Jasiński (UWr.), Krystyna Jadwiga Kruszewska (UŚ, Katowice).

NAUKI ROLNICZE: Krystyna Konstankiewicz (Instytut Agrofizyki PAN, Lublin), Andrzej Janusz Kusz (AR, Lublin), Eugeniusz Mieczysław Pacholak (AR, Poznań), Zbigniew Szwejkowski (ART, Olsztyn), Janusz Władysław Wiśniewski (AR, Lublin), Lech Zwierzchowski (Instytut Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN, Jastrzębiec).

NAUKI TECHNICZNE: Aleksandra Czyrska-Filemonowicz (AGH, Kraków), Jan Andrzej Iciek (PŁ), Włodzimierz Janke (PKosz.), Mieczysław Kaczorowski (PW), Janusz Antoni Kindler (PW), Marek Kubale (PG), Stefan Kubisa (PSz.), Marek Wacław Kurzyński (PWr.), Stanisław Płaza (UŁ), Leszek Jan Powierża (PW), Dominik Jan Sankowski (PŁ), Jan Antoni Stąsiek (PG), Tomasz Strzelecki (PWr.), Zbigniew Ryszard Ściślewski (Instytut Techniki Budowlanej, Warszawa), Jan Wojciech Zych (PŚ, Gliwice).

SZTUKI MUZYCZNE: Zdzisława Donat-Pajda (AMuz., Warszawa), Marta Gozdecka-Lesz (AMuz., Warszawa), Czesław Klonowski (AMuz., Wrocław), Danuta Mroczek-Szlezer (AMuz., Kraków), Leonard Andrzej Mróz (AMuz., Poznań), Piotr Paleczny (AMuz., Warszawa), Wiesława Skrzypek-Ronowska (AMuz., Bydgoszcz), Antoni Wit (Wielka Orkiestra Symfoniczna PRiTV, Katowice).

SZTUKI PLASTYCZNE: Barbara Borkowska-Larysz (ASP, Kraków), Czesław Dźwigaj (ASP, Kraków), Adam Gedliczka (ASP, Kraków), Barbara Hanuszkiewicz (ASP, Łódź), Irena Snarska (ASP, Warszawa), Artur Starczewski (UŚ - Filia w Cieszynie).

SZTUKI TEATRALNE: Zofia Kucówna (AT, Warszawa), Jan Skotnicki (AT, Warszawa).