Akademia Pedagogiczna
Kraków
Na podstawie ustawy z 8 lipca krakowska Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Hugona Kołłątaja z dniem 1 października zmieniła nazwę na Akademię Pedagogiczną w Krakowie. Nagroda J. J. Lipskiego
Warszawa
Od czterech lat Towarzystwo Demokratyczno-Społeczne przyznaje nagrody im. Jana Józefa Lipskiego za najlepsze prace dyplomowe z dziedziny nauk humanistycznych i społecznych. W tym roku nagrodzono prace obronione w 1998 r. Główna nagroda (2 tys. zł) przypadła Krzysztofowi Kosińskiemu, absolwentowi Uniwersytetu Warszawskiego. Dwie nagrody drugiego stopnia (po 1,5 tys. zł) otrzymały: Anna Cichopek (UJ) i Magdalena Rudkowska (UW). Wyróżnienia (po 1 tys. zł) zebrali absolwenci UMK, UŚ, UwB i UW. GUC z PWr.
Wrocław
14 lipca Zbigniew Bujak, prezes Głównego Urzędu Ceł, podpisał list intencyjny o współpracy między Politechniką Wrocławską a GUC w sprawie projektowania i funkcjonowania zintegrowanej celnej sieci informatycznej. Prace prowadzone w PWr. od początku lat 80. dotyczyły zagadnień znajdujących dziś zastosowanie w dziedzinie sieci komputerowych. Polska Administracja Celna prowadzi we własnym zakresie prace nad budową zintegrowanej sieci teleinformatycznej łączącej wszystkie placówki i urzędy. Pragnie w tej dziedzinie skorzystać z doświadczeń pracowników naukowych i osiągnięć PWr. Maria Curie leci na Marsa
Warszawa
Zdalnie sterowany pojazd do badań powierzchni Marsa, który w 2001 r. wyląduje na tej planecie, został przez NASA nazwany Maria Curie dla uczczenia polskiej uczonej. Pojazd ten będzie częścią wyposażenia amerykańskiej sondy międzyplanetarnej Mars Surveyor-2001, kontunuującej wcześniejszą wyprawę Pathfindera z 1997 r., która umieściła na powierzchni planety niewielki, sterowany bezpośrednio z Ziemi pojazd Sojourner. Przeprowadził on szczegółowe badania niewielkiego skrawka marsjańskiej pustyni. Pojazd Maria Curie będzie prowadził bardziej złożone badania marsjańskiego gruntu, w tym poszukiwanie ewentualnych śladów życia. Jednak plagiat?
Warszawa
Sąd Apelacyjny w Warszawie zdecydował, że Andrzej Anusz popełnił plagiat przepisując w swojej książce o NZS fragmenty pracy magisterskiej Marka Rymszy. Naczelny Sąd Administracyjny ma rozstrzygnąć, w jakim trybie uczelnia może odebrać nieprawnie przyznany tytuł zawodowy magistra. Jest to wynik decyzji Uniwersytetu Warszawskiego o odebraniu tytułu Anuszowi oraz anulowaniu przez ministra edukacji zarządzenia rektora UW o trybie odbierania tytułu magistra. Zjazd matematyków
Kraków
W dniach 30 sierpnia – 3 września odbył się XV Zjazd Matematyków Polskich. W tym samym czasie miało miejsce walne zgromadzenie Polskiego Towarzystwa Matematycznego w 80. rocznicę powstania. Początek PTM sięga 1919 r., kiedy utworzono Towarzystwo Matematyczne w Krakowie. Podczas zjazdu wręczono doroczne nagrody PTM. Sławomir Kołodziej z UJ otrzymał nagrodę im. Stanisława Zaremby za rok 1998 za prace z teorii pluripotencjału, Zbigniew Marciniak z UW – nagrodę im. Wacława Sierpińskiego za prace z teorii pierścieni. Nagrodę dla Młodych Matematyków PTM za 1998 r. otrzymał Armen Edigarian z UJ, a Stanisławowi Kasjanowi z UMK przyznano nagrodę im. Kazimierza Kuratowskiego za 1999 r. za prace z teorii reprezentacji algebr. W pierwszym dniu zjazdu prof. Kazimierz Goebel, ustępujący prezes PTM, odsłonił pomnik Stefana Banacha (czytaj na II str. okładki). BEST is the best
Łódź
W dniach 30 sierpnia – 4 września w Łodzi i Zakopanem odbyło się XII Międzynarodowe Sympozjum Studenckie, zorganizowane przez Koło Naukowe Energetyków Politechniki Łódzkiej i Stowarzyszenie Międzynarodowej Współpracy Studentów BEST PŁ. Studenci zaprezentowali na nim referaty dotyczące m.in. czystej mechaniki, elektroniki i inżynierii materiałowej oraz zastosowań tych dziedzin w medycynie i ochronie środowiska. Ochrona środowiska
Lublin
W dniach 1-3 września w Lublinie i Zwierzyńcu odbyła się siódma edycja konferencji metodycznej Ochrona środowiska na uniwersyteckich studiach przyrodniczych, zorganizowana przez wydziały Chemii oraz Biologii i Nauk o Ziemi UMCS. Uczestnicy obrad dzielili się swoimi doświadczeniami w zakresie dydaktyki, programów i form nauczania. Rozmawiali o aspektach filozoficznych w nauczaniu ochrony środowiska i bazach danych wykorzystywanych w tej dziedzinie. Zajmowano się minimami programowymi, jakością kształcenia oraz akredytacją na kierunku ochrona środowiska. Dr Peter Maarleveld, koordynator programów studiów z ochrony środowiska w uczelniach UE, przedstawił uczestnikom spotkania doświadczenia ze swojej pracy. Neurologowie
Lublin
W dniach 2-5 września odbył się XVII Zjazd Polskiego Towarzystwa Neurologicznego. Gościem polskich neurologów – udział w spotkaniu wzięło ponad 1,3 tys. przedstawicieli tego zawodu – był prof. James Toole z USA, prezydent Światowej Federacji Nauk Neurologicznych, wybitny specjalista w zakresie leczenia zmian miażdżycowych w mózgu. Temu też problemowi poświęcony był wykład, który amerykański uczony wygłosił podczas zjazdu. Uzdrowiska – naukowo
Sopot
Wyższa Szkoła Turystyki i Hotelarstwa zorganizowała w dniach 3-5 września konferencję Turystyka uzdrowiskowa – stan i perspektywy. Uczestnicy dyskutowali o zmianach w turystyce uzdrowiskowej spowodowanych powstaniem wolnego rynku, metodami promocji uzdrowisk oraz leczeniem uzdrowiskowym. Oprócz specjalistów polskich w spotkaniu wzięli udział fachowcy z Bułgarii, Ukrainy i Niemiec, którzy przedstawili problemy lecznictwa uzdrowiskowego w swoich krajach. W Hippos
Warszawa
Instytut Archeologii Śródziemnomorskiej PAN rozpoczął wspólnie z Uniwersytetem w Hajfie nowy program badawczy Urbanizacja północnej Palestyny w okresie grecko-rzymskim. W lipcu polsko-izraelska ekipa przeprowadziła wstępne badania w ruinach antycznego miasta Hippos nad jeziorem Genezaret. Miasto założone przez greckich osadników w III wieku p.n.e. istniało do VI wieku n.e. Archeolodzy ustalili granice miasta, zasięg murów obronnych, lokalizację forum i głównych ulic. Znaleźli ślady świątyń wczesnochrześcijańskich i synagogi oraz pozostałości niewielkiego portu nad jeziorem Genezaret. Wytypowano tereny do prac wykopaliskowych w 2000 r. Zjazd chemików
Rzeszów
W dniach 6-10 września w Politechnice Rzeszowskiej obradował 42. Zjazd Naukowy Polskiego Towarzystwa Chemicznego. Uczestnicy zjazdu dyskutowali m.in.: o najnowszych technologiach chemicznych, w tym wytwarzaniu wybuchowych materiałów plastycznych, o roli chemii w ochronie środowiska naturalnego, np. w gospodarce odpadami oraz – co zrozumiałe – o edukacji chemicznej. Sporo miejsca poświęcono roli multimedialnych systemów nauczania. Zajmowano się też kwestiami szczegółowymi, np. specjaliści z Wyższej Szkoły Rolniczo-Pedagogicznej w Siedlcach zasugerowali, że wyniki testów kończących akademicki kurs dydaktyki chemii świadczą o tym, że testy te są zbyt trudne i zaproponowali odpowiednie zmiany. Ochrona wód
Łódź
Naukowo-Badawcze Centrum Ekohydrologii Uniwersytetu Łódzkiego, kierowane przez prof. Macieja Zalewskiego, jest centrum koordynacyjnym i informacyjnym międzynarodowego programu Ecohydrology, realizowanego pod egidą UNESCO. Prof. Zalewski jest koordynatorem projektu. 8 września w bazie UŁ w Treście nad Zalewem Sulejowskim rozpoczął się Advanced Study Course in Ecohydrology. Kolejne etapy kursu realizowane były w Tatrach, Wiedniu, Kszthely nad Balatonem, wyspie Krk w Chorwacji i w Wenecji. Łódzkie Centrum prowadzi badania w zakresie procesów biochemicznych i hydrologicznych zlewni rzek i zbiorników zaporowych w Polsce pod kątem ich ochrony i rekultywacji. Zjazd Lichenologów
Lublin
W dniach 6-10 września w Janowie Lubelskim odbył się XIV Zjazd Lichenologów Polskich, zorganizowany przez Zakład Systematyki Roślin Instytutu Biologii UMCS oraz lubelski oddział Polskiego Towarzystwa Botanicznego. Porosty są grupą organizmów zagrożonych wyginięciem. Dlatego Sekcja Lichenologiczna PTB nadaje swoim zjazdom charakter warsztatowy i organizuje je w słabiej poznanych rejonach kraju. Zgromadzeni na tych spotkaniach naukowcy badają porosty danego obszaru. W tym roku terenem badań był jeden z największych zwartych kompleksów leśnych kraju – Lasy Janowskie. Nowotwory dziedziczne
Szczecin
W Pomorskiej Akademii Medycznej prowadzi się badania osób z predyspozycjami dziedzicznymi do chorób nowotworowych opierając się na wypracowanym w tej uczelni systemie diagnostycznym. Prof. Jan Lubiński, dyrektor Ośrodka Nowotworów Dziedzicznych, został ostatnio koordynatorem międzynarodowego projektu, którego celem jest: opracowanie europejskich kryteriów diagnostyki i prowadzenia rodzin, w których choroby nowotworowe powtarzają się, stworzenie rozwiniętych systemów wykrywania osób z predyspozycją genetyczną oraz inicjowanie badań nad identyfikacjaą nowych genów odpowiedzialnych za takie predyspozycje. Uczestnicy projektu będą badać także wpływ stylu życia i środków farmakologicznych na powstawanie i przebieg kliniczny nowotworów dziedzicznych. Zjazd geografów
Łódź
W dniach 9-11 września obradował w Uniwersytecie Łódzkim XLVIII Zjazd Polskiego Towarzystwa Geograficznego. Spotkanie odbywało się pod hasłem Nauki geograficzne a edukacja społeczeństwa. Podczas sesji plenarnej wygłoszono 5 referatów przedstawiających różne formy edukacji geograficznej. W sekcjach problemowych dyskutowano m.in. o podręcznikach do geografii, popularyzacji wiedzy geograficznej, programach szkolnych i akademickich kształcenia geograficznego. Uczestnicy zjazdu wzięli udział w wycieczkach studialnych w okolice Łodzi. Poświęcenie farmacji
Kraków
10 września odbyła się uroczystość poświęcenia budynków Wydziału Farmacji Collegium Medicum UJ. Była ona częścią zjazdu absolwentów krakowskiej farmacji. Farmacja pojawiła się w zreformowanej Akademii Krakowskiej w 1783 r. W 1947 r. utworzono samodzielny Wydział Farmacji w UJ. Od 1949 r. działał on w strukturze Akademii Medycznej, a od 1993 ponownie w UJ, w ramach Collegium Medicum. Zjazdowi absolwentów towarzyszyła konferencja Farmacja w reformie służby zdrowia. Wyzwania moralne
Warszawa
W dniach 10-11 września Prywatna Wyższa Szkoła Businessu i Administracji w Warszawie zorganizowała konferencję Wyzwania moralne XXI wieku. Uczestnicy dyskutowali o kondycji moralnej współczesnego społeczeństwa, relacjach moralności i biznesu, etyki i polityki, o etyce w medycynie i biologii. Prelegenci reprezentowali bardzo wiele ośrodków naukowych kraju, zabrakło jednak myślicieli katolickich, zwłaszcza z ośrodka etycznego w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Jedynym reprezentantem katolickiej nauki moralnej był ks. prof. Mieczysław Lubański z ATK. Z otchłani wieków
Warszawa
Po 10-letniej przerwie ukazał się popularnonaukowy kwartalnik „Z otchłani wieków”. Założony w 1927 r. z inicjatywy prof. Józefa Kostrzewskiego, kwartalnik ten wychodził do końca lat 80. i pełnił ważną rolę w popularyzacji osiągnięć polskiej archeologii. Obecnie jest wydawany przez Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich. Za zbliżenie
Słubice
Hans N. Weiler, Amerykanin niemieckiego pochodzenia, jeden z organizatorów i pierwszy rektor Uniwersytetu „Viadrina” został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi RP. Podczas uroczystości wręczania odznaczenia, która odbyła się 13 września w Niemczech, stwierdzono, że jest ono wyrazem uznania dla zasług Weilera w zbliżeniu Polaków i Niemców. Symbolem tego zbliżenia jest uniwersytet, którego część mieści się na terenie Niemiec, a część na terenie Polski. C-14 o zlodowaceniu
Gliwice
Dotychczas uważano, że zlodowacenie na terenie Polski rozpoczęło się ok. 25 tys., a zakończyło ok. 12 tys. lat temu. Najnowsze badania, prowadzone w podkrakowskich jaskiniach przez zespół pod kierunkiem prof. Anny Pazdur z Politechniki Śląskiej, wykazały, że zlodowacenie zaczęło się ok. 18 tys. lat temu, przebiegało szybciej i trwało krócej niż dotychczas sądzono. Wyniki takie uzyskano stosując do badań wieku nacieków skalnych – stalaktytów i stalagmitów – metodę węgla aktywnego C-14. Doktorat h.c.
- prof. Gerard Labuda
Wrocław
15 września odbyła się uroczystość wręczenia tytułu doktora honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego prof. G. Labudzie z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Ten wybitny historyk, znawca początków państwa polskiego, został wcześniej uhonorowany godnością doktora honoris causa uniwersytetów: Gdańskiego, Jagiellońskiego, Warszawskiego i Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jest członkiem Polskiej Akademii Umiejętności i jednym z jej odnowicieli w 1989 r. Pełnił funkcje prezesa PAU w latach 1989-94. Był też m.in. wiceprezesem Polskiej Akademii Nauk (1984-86) i prezesem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1972-75). Scena nagrodzona
Lublin
Leszek Mądzik, twórca Sceny Plastycznej KUL, otrzymał na IX Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Eksperymentalnych w Kairze główną nagrodę w kategorii scenografii za spektakl Wrota z muzyką Przemysława Gintrowskiego. Kilka lat temu na tym samym festiwalu nagrodę otrzymał spektakl Zielnik wystawiony przez Scenę Plastyczną. Polskie mozazaury
Warszawa
W Instytucie Paleobiologii PAN prowadzone są badania szczątków mozazaurów – morskich gadów sprzed 65 mln lat. Skamieniałe fragmenty szkieletu mozazaura pochodzą z polsko-argentyńskich wykopalisk na wyspie Seymour w Zachodniej Antarktyce. Szczątki tych największych morskich gadów znaleziono niedawno także na terenie Polski – w okolicach Kazimierza nad Wisłą. Jest to kilkanaście luźnych kości należących do dwóch gatunków. Instytut współpracuje w badaniach znalezionych w Polsce mozazaurów z holenderskim Muzeum Historii Naturalnej w Maastricht. Stowarzyszenie Biblistów
Kielce
Podczas dorocznego sympozjum biblistów 17 września powołano do życia Stowarzyszenie Biblistów Polskich. Badacze Pisma Świętego chcą, aby Stowarzyszenie służyło pogłębianiu znajomości Biblii poprzez prowadzenie badań naukowych. Ich celem jest też głoszenie Słowa Bożego zgodnie z nauką Soboru Watykańskiego II. Ekologia i cywilizacja
Lublin
W dniach 16-17 września w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim odbyła się międzynarodowa konferencja Ekologia a transformacja cywilizacyjna na przełomie wieków. Uczestnicy dyskutowali o problemach bezpieczeństwa ekologicznego, zagrożeniach płynących z dynamicznego rozwoju technologicznego i cywilizacyjnego. Mówiono o ekologii w kontekście polityki, zasobów przyrodniczych, jakości życia, kultury i polityki. Organizatorem spotkania był Wydział Matematyczno-Przyrodniczy KUL. Biznes na Ukrainie
Warszawa
Kwalifikacja i edukacja menedżerów w warunkach globalizacji to tytuł konferencji zorganizowanej w dniach 17-18 września w Kijowie przez Instytut Zarządzania ze stolicy Ukrainy i Wyższą Szkołę Przedsiębiorczości i Zarządzania im. L. Koźmińskiego z Warszawy. Oprócz naukowców uczestniczyli w niej także ukraińscy i polscy przedsiębiorcy. Zajmowano się problemami edukacji menedżerów obu krajów w okresie transformacji i globalizacji. Omawiano możliwości współpracy między polskimi i ukraińskimi środowiskami nauki i biznesu w zakresie rozwoju kapitału ludzkiego i efektywnego nim zarządzania. Doktorat h.c.
- prof. Edmund Prost i prof. Dusan Magic
Lublin
18 września doktoraty honorowe lubelskiej Akademii Rolniczej otrzymali prof. prof. E. Prost i D. Magic. Prof. E. Prost jest wybitnym specjalistą w zakresie nauk weterynaryjnych. W jego dorobku znajduje się ponad 150 publikacji naukowych. Uczony związał swoją karierę zawodową z Uniwersytetem Marii Curie-Skłodowskiej oraz Akademią Rolniczą w Lublinie. Przez dwie kadencje był rektorem AR. Wykładał w USA, Niemczech, Danii i Holandii. Był ekspertem FAO. Od 1991 r. pełni funkcje prezesa Lubelskiego Towarzystwa Naukowego. Wcześniej został wyróżniony tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu Humboldta w Berlinie. Prof. D. Magic jest rektorem Uniwersytetu Weterynaryjnego w Koszycach. Jego dorobek naukowy obejmuje ponad 200 publikacji z dziedziny weterynarii. Prowadził wykłady na Węgrzech, w Finlandii, Stanach Zjednoczonych, Austrii. Od 25 lat współpracuje w lubelską AR. Strategia dla politechnik
Kraków
Podczas spotkania w Politechnice Krakowskiej 22 września prorektorzy uczelni technicznych i przedstawiciele KBN dyskutowali o strategii rozwoju badań naukowych w uczelniach technicznych. Mówiono m.in. o współpracy z władzami lokalnymi i samorządami. Dr Andrzej Siemaszko przedstawił możliwości korzystania z funduszy V Programu Ramowego. Polska ma już 80 zatwierdzonych programów i przoduje pod tym względem wśród krajów Europy Środkowej. Dr Tomasz Maczuga z PK przedstawił możliwości rozwoju transferu technologii i udziału polskich partnerów we współpracy europejskiej. Zabytkowe drewno
Toruń
W dniach 24-25 września w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa Zabytkowe budowle drewniane i stolarka architektoniczna wobec współczesnych zagrożeń. W spotkaniu zorganizowanym przez Instytut Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa wzięli udział wybitni przedstawiciele środowiska konserwatorskiego z całej Europy. W trakcie spotkania obchodzono podwójny jubileusz: 70-lecia urodzin i 45. rocznicy pracy naukowej i twórczej profesorów: Mariana Arszyńskiego i Jana Tajchmana. Ukoronowaniem działalności obu uczonych na rzecz Torunia jest opracowana przez nich dokumentacja do wniosku RP, na podstawie której miasto wpisane zostało w 1997 r. na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Dopełnieniem jubileuszu jest wystawa twórczości architektoniczno-konserwatorskiej prof. Tajchmana oraz zjazd uczniów i wychowanków obu profesorów. Giną z „Jagiellonki”
Kraków
Z Biblioteki Jagiellońskiej giną bezcenne książki i mapy. Wiosną stwierdzono brak kilkunastu bezcennych starodruków, m.in. XV wiecznego wydania Ptolemeuszowej Cosmographii. Ostatnio odkryto brak wielu map z XVIII i XIX-wieku, być może należały one do Biblioteki Pruskiej, tzw. Berlinki. Władze UJ napisały oświadczenie, w którym stwierdziły, że na razie trudno stwierdzić, czy i co zginęło, ponieważ zbiory są w trakcie inwentaryzacji. Oznacza to de facto przyznanie się do sporego bałaganu w najcenniejszych zbiorach „Jagiellonki”. Dziennikarze z „Gazety Wyborczej” znaleźli w ofertach niemieckich domów aukcyjnych pozycje prawdopodobnie pochodzące ze zbiorów
BJ. Opracował Piotr Kieraciński Współpraca:
Kraków – Elżbieta Barowa, Leszk Śliwa,
Lublin – Jadwiga Michalczyk, Elżbieta Mulawa-Pachoł,
Łódź – Ewa Chojnacka, Barbara Napieraj,
Szczecin – Leszek Wątróbski,
Toruń – Kinga Nemere-Czachowska,
Warszawa – Andrzej Markert,
Wrocław – Maria Kisza.
|
Co w prasie piszczy?
Komercjalizujemy?
W Polsce nakłady na szkolnictwo wyższe są wyjątkowo niskie. (...) Może jest to celowe, aby środowisko uczelni publicznych samo zaczęło dopominać się komercjalizacji szkolnictwa wyższego? (Janusz Sobieszczański, Kto będzie płacić za studia, „Rzeczpospolita”, 2.09.1999).
Naturalne miejsce KUL
W XXI wieku istnieć będzie zapewne w świecie około setki uniwersytetów najwyższej klasy, centrów naukowych, kształcących światową „elitę elit”. Ich studenci będą może w większości już doktorantami, wyselekcjonowanymi spośród absolwentów tysięcy wyższych szkół różnego typu. (...) Upowszechnienie w sposób nieuchronny doprowadzi jednak do obniżenia generalnego poziomu. (...) Dlatego sensownie byłoby skupić się na utrzymaniu – powiedzmy – dziesięciu uniwersytetów katolickich, które znalazłyby się w owej setce najlepszych uniwersytetów świata. (...) Obok tak wybranej „dziesiątki” funkcjonowałyby dalej inne wyższe szkoły kościelne. (...) W Polsce od 1918 r. istnieje uniwersytet katolicki w Lublinie. Teraz (...) szuka dróg dostosowania się do nowych warunków i potrzeb. Akademia Teologii Katolickiej w Warszawie (...) chciałaby stać się uniwersytetem katolickim, zachowując zarazem uprawnienia uczelni państwowej. Nie wydaje się to możliwe. (...) Przed wyborem stoi także Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie. Tutaj alternatywą jest powrót do starej tradycji Fakultetu Teologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego albo też przekształcenie uczelni w uniwersytet katolicki. Obecne władze optują za drugim rozwiązaniem. (...) Kościół polski stoi przed wyborem ważnym nie tylko dla samej Polski, ale zapewne dla całej „naszej” Europy Środkowej i Wschodniej. Chodzi o pytanie podstawowe: czy zdołamy stworzyć w Polsce taki uniwersytet katolicki, który miałby szansę wejść do owej elitarnej „dziesiątki”. (...) Konieczne będą konsekwentne działania episkopatu Polski w porozumieniu zwłaszcza z rządem, ale także z episkopatami Europy Środkowej i Wschodniej oraz Konferencją Episkopatu Europejskiego. Trzeba dokonać wyboru jednego ośrodka i udzielić mu takiej pomocy, by można było przystąpić do realizacji dobrze przemyślanego programu. Tradycja przemawia za wyborem Lublina. (...) Uniwersytet taki musiałby nastawić się oczywiście na potrzeby nie tylko polskie, ale całego regionu. Miałby też w pewnym przynajmniej stopniu charakter międzynarodowy, a zapewne i międzykonfesyjny, tak w sensie rekrutacji profesorów, jak i studentów. (...) Alternatywą jest istnienie szeregu katolickich uniwersytetów i szkół wyższych, nie mających szans zmierzenia się ze światową czołówką, rodzaj marginalizacji nie tylko Polski, ale całej Europy Środkowowschodniej, przynajmniej na intelektualnej mapie świata katolickiego. (...) Rodzi się pytanie: ile polskich uniwersytetów ma szansę znaleźć się w XXI stuleciu w owej „setce”? Pewnie dwa-trzy. Dlatego polityka naukowa powinna systematycznie wspierać elitarne placówki według maksymalnie wysokich wymagań. Warszawa i Karków zdają się być ośrodkami najlepiej przygotowanymi do takich planów (Jerzy Kłoczowski, Jak wejść do „elity elit”?, „Tygodnik Powszechny”, 5.09.1999).
Casus filozofii
Filozofia jako niepowszednia forma działalności człowieka posiada sobie tylko właściwy przedmiot. Kiedy więc przedmiotem zainteresowania czynimy samą filozofię, a nie to, co jest jej przedmiotem, porzucamy ów właściwy przedmiot i wraz z tym porzucamy filozofię. (...) Jeśli np. przed paru laty podjęto w Polsce karkołomną próbę policzenia „filozofów” (okazało się, że jest ich bodaj 1492), to chodziło właśnie o ludzi, którzy „zajmują się” filozofią. (...) W gigantycznych przedsiębiorstwach, jakimi dzisiaj stają się uniwersytety, nie ma i nie może być miejsca dla filozofowania, czyli i dla filozofa. (...) W uniwersyteckich halach z konieczności schodzi się z drogi pytaniom, którymi żywi się myślenie filozoficzne. (...) Filozofia nie ma dziś swojego miejsca. Na uniwersytetach stała się dla zbyt wielu zawodem. Na rynku myślenie filozofów jest wprawdzie wydawane, ale na pastwę. Interpretatorzy wspaniale się spisują, ale na straty. Obyśmy jednak nie zapomnieli, że istnieją pytania, istnieją problemy, których odmowa podjęcia przez „grających w filozofię” nie unieważnia, że systematyczny namysł nad nimi jest możliwy i stać się może dla nas czymś najważniejszym (Jacek Filek, Casus Nietzschego, „Tygodnik Powszechny”, 5.09.1999).
Z „nauką” na ustach
Ideolog wyróżnia się właśnie tym, że nigdy nie schodzi mu z ust „nauka” i „naukowość” (czego przykładem byli dialektyczni materialiści), podczas gdy prawdziwy naukowiec nie czuje potrzeby podkreślania naukowego charakteru swojej pracy (Ryszard Legutko, Feministyczni naukowcy i ich nauka, „Życie”, 27.09.1999).
|
|
|
Uczelnie w statystyce
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski
W strukturze utworzonego 1 września 1999 r. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie znajduje się 12 wydziałów: Humanistyczny, Pedagogiki i Wychowania Artystycznego, Zarządzania i Administracji, Teologii, Biologii, Nauk Technicznych, Geodezji i Gospodarki Przestrzennej, Medycyny Weterynaryjnej, Nauki o Żywności, Rolnictwa i Kształtowania Środowiska, Bioinżynierii Zwierząt oraz Ochrony Środowiska i Rybactwa. Kształci się na nich ponad 25 tys. studentów: na studiach dziennych 15,7 tys., a na zaocznych – 9,5 tys. Ponad 3 tys. słuchaczy uczestniczy w studiach podyplomowych, a 500 – w doktoranckich. Słuchacze studiów dziennych mają do wyboru 33 kierunki studiów, podczas gdy słuchacze studiów zaocznych – 26 kierunków. W akademikach czeka na studentów ok. 6 tys. miejsc.
Uniwersytet zatrudnia blisko 2,8 tys. pracowników, w tym ponad 1,6 tys. nauczycieli akademickich. Wśród nauczycieli akademickich jest 385 samodzielnych pracowników naukowych. 174 spośród nich to profesorowie tytularni, 192 – profesorowie UWM, 3 to docenci, a 16 – adiunkci posiadający stopień naukowy doktora habilitowanego. Zasadnicze wynagrodzenie profesora zwyczajnego przekracza 3 tys. zł.
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski jest uczelnią autonomiczną. 6 wydziałów posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego. 4 kolejne wydziały – do nadawania stopnia doktora. Najsłabsze są wydziały Teologiczny oraz Pedagogiczny i Wychowania Artystycznego, które nie posiadają uprawnień do nadawania stopnia doktora. Jednak po połączeniu uczelni olsztyńskich powstały warunki do przygotowania wniosków o nadanie tym jednostkom takich uprawnień.
Uczelnia posiada na własność 62,57 ha gruntów oraz 6145,76 ha w użytkowaniu wieczystym. Na gruntach tych stoi 535 budynków oraz 310 innych budowli. Obecnie uczelnia realizuje 8 inwestycji.
(pik) |
Festiwal nauki po raz trzeci
Odkryć w sobie popularyzatora
III Festiwal Nauki odbył się w Warszawie w dniach 17-26 września br. Impreza ta stała się już ogromną instytucją. Bierze w niej udział 1000 warszawskich naukowców z 90 placówek naukowych, a imprezy festiwalowe odwiedza kilkadziesiąt tysięcy osób. – Chcemy im pokazać – mówi prof. Magdalena Fikus, wicedyrektor festiwalu i przewodnicząca jego Rady Programowej – że nauka jest pasjonującym wyborem życiowym i że można mówić o niej językiem prostym i zrozumiałym. W odróżnieniu od innych dziedzin ludzkiej aktywności, takich jak np. kultura, nauki nie otacza sfera instytucji i osób zajmujących się krytyką, upowszechnianiem i promocją. Instytucjami takimi są oczywiście uniwersytety, ale ich aktywność skierowana jest przeważnie do wewnątrz. Media tymczasem interesują się sensacją, dziennikarzy naukowych liczymy zaś na palcach. Uczeni muszą więc sami upowszechniać postęp wiedzy i robią to często, jak pokazuje festiwal, w sposób udany. Mają świadomość tego, że od społecznego zrozumienia roli nauki zależeć będą przeznaczone na nią nakłady.
Prof. Magdalena Fikus uważa, że festiwal potrzebny jest nie tylko publiczności, lecz także samym naukowcom. Pozwala im się zorientować w zainteresowaniach odbiorców. Uzmysławia, jak laicy rozumieją problematykę poszczególnych dyscyplin. Orientuje, jak rozumiani są uczeni przez społeczeństwo. Badacze mogą nagle zobaczyć swój warsztat pracy w nowym świetle, innymi oczyma. Niektórzy przy okazji festiwalowych wykładów i pokazów odkrywają w sobie talent popularyzatorów nauki.
Na wzór warszawski podobne imprezy organizują środowiska naukowe Wrocławia, Poznania, Białegostoku i Katowic. Czekamy na inicjatywy Lublina, Krakowa, Gdańska, Łodzi i innych ośrodków.
(fig)
|
Konferencja Rektorów Uczelni Niepaństwowych
Granica racjonalności
16 i 17 września odbyła się w Rzeszowie Konferencja Rektorów Uczelni Niepaństwowych oraz Stowarzyszenia Założycieli i Rektorów Uczelni Niepaństwowych. Jej gospodarzem była Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania.
Głównym celem spotkania była prezentacja kandydatów tego środowiska w wyborach do Rady Głównej. Rektorzy liczą, że uda im się uzyskać 7 do 10 miejsc w 50-osobowej Radzie Głównej. Obecny na konferencji Tadeusz Popłonkowski, dyrektor Departamentu Nauki i Szkolnictwa Wyższego MEN, przedstawiając działania resortu i odpowiadając na krytyczne często uwagi tego środowiska, wyjaśnił, że spośród 150 wniosków o utworzenie nowych uczelni 27 zostało już rozpatrzonych pozytywnie, a dalsze czekają na opinie Rady Głównej i Komisji Akredytacyjnej Wyższego Szkolnictwa Zawodowego. – Liczba funkcjonujących już uczelni wyższych zbliża się do granicy racjonalności, a nawet mamy poważne obawy, czy tej granicy nie przekroczyliśmy – powiedział dyr. Popłonkowski i znalazło to zrozumienie części uczestników spotkania.
Konferencję rektorów i założycieli uczelni połączono z próbą prezentacji doświadczeń na polu poprawy jakości kształcenia pod hasłem Systemy wartościowania wiedzy. Wśród różnych wystąpień ciekawie zabrzmiała prezentacja gospodarzy – WSIiZ w Rzeszowie. Uczelnia do tej kwestii podchodzi można rzec kompleksowo i każdy element procesu nauczania – począwszy od materiałów do zajęć, poprzez sposób prowadzenia ćwiczeń i wykładów, a na stopniu opanowania wiedzy przez studentów kończąc – podlega niezależnej ocenie i ostatecznie trafia na biurko rektora.
O dziwo na konferencji nikt nie wspominał o funkcjonowaniu ciała powołanego przez środowisko uczelni niepaństwowych, które anektując nazwę zaproponowaną przez projekt ustawy o szkolnictwie wyższym nazwało się Akademickim Komitetem Akredytacyjnym, a na jego czele stanął prof. Ryszard Bender. Czyżby jego działalności nie warto upowszechniać?
(as)
O konferencji czytaj także w notatkach przewodniczącego KRUN
|
Politechnika Wrocławska
V Ramowy wzięty
Prof. Andrzej Miniewicz, kierownik Zakładu Fizyki i Chemii Materiałów Molekularnych w Instytucie Chemii Fizycznej i Teoretycznej Politechniki Wrocławskiej po powrocie z urlopu zastał na biurku wiadomość z Brukseli. Jego projekt ADAPTOOL, czyli Adaptive Optics Operating for Lasers, został zakwalifikowany do realizacji w ramach V Programu Ramowego UE. Przygotował go wiosną wspólnie z konsorcjum 7 innych instytucji naukowych: 3 francuskich, 2 angielskich (w tym słynnego Rutherford Appleton Laboratory), 1 niemieckiej oraz 1 czeskiej. Oprócz instytucji przewidywanych jako wiodący partnerzy, w projekcie będą uczestniczyć również podwykonawcy. Na podstawie wstępnych ustaleń podwykonawcą dla Instytutu Chemii Fizycznej i Teoretycznej PWr. będzie LETI CEA w Saclay pod Paryżem, ośrodek, z którym zespół prof. Miniewicza prowadzi od lat współpracę naukową.
W projekcie, którego realizację przewidziano na dwa lata, zaplanowano prace nad udoskonaleniem konstrukcji laserów wielkiej mocy. Finansowy udział Politechniki Wrocławskiej wyniesie 90 tys. euro (ok. 360 tys. zł). Środki te mogą być wydatkowane wyłącznie na wyposażenie laboratoriów oraz finansowanie wymiany osobowej między partnerami. Prof. Miniewicz ma jednak nadzieję otrzymać kwotę podobnej wysokości z Komitetu Badań Naukowych – w ramach tzw. grantów wspierających – na sfinansowanie honorariów dla wykonawców projektu.
(ljk)
|
430. rocznica unii lubelskiej
Unia w oczach uczonych
Bieżący rok władze Lublina ogłosiły Rokiem Unii Lubelskiej. Pierwszym akcentem obchodów jubileuszu jest wystawa w Bibliotece Głównej UMCS Unie Polski z Litwą w polskiej historiografii (czynna do połowy listopada). W ramach uroczystych obchodów 430. rocznicy zawarcia unii polsko-litewskiej w Lublinie odbyły się dwie sesje naukowe. W dniach 9-10 września Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Polskie Towarzystwo Historyczne i Muzeum Lubelskie zorganizowały konferencję Unia lubelska 1569 r. i jej rola dziejowa. Specjaliści z UMCS przedstawili referaty nt. sytuacji Polski i Litwy na przełomie XIV i XV w., twórców unii, okolicznościowej poezji politycznej sejmu z 1569 r., symboliki państwowej Rzeczypospolitej Obojga Narodów i wpływu unii lubelskiej na losy Rzeczypospolitej. Prof. Jan Ziółek z KUL referował wspólnotę Orła Białego i Pogoni w XIX w. Występowali też goście z innych ośrodków naukowych. Prof. Bogdan Rok z UWr. mówił o uwarunkowaniach politycznych unii. Prof. Edward Mierzwa z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego nakreślił inspirującą rolę unii polsko-litewskiej dla unii angielsko-szkockich. Mgr Zbigniew Święch z Krakowa mówił o katedrze wileńskiej jako symbolu związków Polski z Litwą. Grażyna Jakimińska i Janina Kowalik przedstawiły Zamek Lubelski jako rezydencję królewską oraz Unię lubelską Jana Matejki, obraz stanowiący tło obu okolicznościowych konferencji.
Zdaniem dr. Adama Witusika z UMCS, prezesa Lubelskiego Oddziału PTH, o historycznym związku polsko-litewskim można mówić jako o tworze wyjątkowo stabilnym, mimo że zawarły go dwa państwa zupełnie różne etnicznie. Państwo powstałe w 1569 r. było przez 100 lat wiodącą siłą w Europie Środkowowschodniej, a i później współdecydowało o losach Europy.
Druga z konferencji, zorganizowana przez władze miejskie Lublina oraz przez Instytut Europy Środkowowschodniej, kierowany przez prof. Jana Kłoczowskiego, nosiła tytuł Dziedzictwo unii lubelskiej a proces integracji europejskiej. Prof. Kłoczowski przedstawił unię jako kompromis europejski w formule federacji.
Konferencjom towarzyszyło zorganizowane na Zamku Lubelskim widowisko, przedstawiające akt ogłoszenia i zaprzysiężenia unii.
Stanisław Gaszyński
|
I Krajowy Kongres Biotechnologii
Nagrody za komercjalizację
W dniach 20-25 września odbył się we Wrocławiu I Krajowy Kongres Biotechnologii. Inicjatorem spotkania był Komitet Biotechnologii przy Prezydium PAN. To pierwsze tak duże spotkanie specjalistów z dynamicznie rozwijającej się w świecie dziedziny – ponad 500 uczestników obradowało w 15 sekcjach tematycznych i w 3 minisympozjach. Przedstawiono 140 referatów.
Podstawowym celem kongresu była diagnoza stanu polskiej biotechnologii, integracja środowiska i przedstawienie możliwości rozwoju biotechnologii w Polsce.
Podczas kongresu przyznano 2 nagrody „za osiągnięcia w działalności na rzecz komercjalizacji biotechnologii”, ufundowane z inicjatywy 4 firm biotechnologicznych działających w Polsce (Monsanto Polska, AgrEvo Polska, Novartis Poland i Pioneer Saaten). Równowartość 1000 dolarów i statuetkę otrzymali: prof. dr hab. Anna Podhajska (Uniwersytet Gdański) i prof. dr hab. Tomasz Twardowski (Instytut Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu).
Prof. Podhajska kieruje Katedrą Biotechnologii i Pracownią Diagnostyki Molekularnej (w ramach tej katedry) na Międzyuczelnianym Wydziale Biotechnologii Uniwersytetu Gdańskiego i Akademii Medycznej w Gdańsku. Jest członkinią Komitetów Biotechnologicznego i Mikrobiologicznego PAN, Rady Naukowej Centrum Mikrobiologii i Wirusologii PAN i komitetu redakcyjnego „Acta Microbiologica Polonica”. Jury przyznające nagrodę podkreśliło, że laureatka zorganizowała w Gdańsku Międzyuczelniany Wydział Biotechnologii, a także Laboratorium Biotechnologiczne, Katedrę Biotechnologii i Centrum Transferu Technologii. Ma też duże osiągnięcia w działalności o charakterze aplikacyjnym i sprzedaży wytworzonych produktów w kraju i za granicą.
Prof. Twardowski jest członkiem Prezydium Komitetu Biotechnologii i Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Biochemicznego. Przewodniczy Międzyresortowemu Zespołowi Konsultacyjnemu ds. Organizmów Transgenicznych i ROCEEB przy UNIDO. Jest członkiem Państwowej Rady Ochrony Przyrody, delegatem Polski do zespołów biotechnologicznych UNEP i OECD, a także członkiem Prezydium i przewodniczącym Task Group for Public Perception/Media Subgroup European Federation of Biotechnology. Jest członkiem kilku rad naukowych oraz redaktorem naczelnym kwartalnika „Biotechnologia”. Jury przyznające nagrodę podkreśliło osiągnięcia laureata jako przewodniczącego Zespołu Konsultacyjnego ds. Organizmów Transgenicznych i na forum licznych organizacji międzynarodowych, zasługi w popularyzacji badań naukowych i dorobek na polu opracowywania rozwiązań prawnych, które tworzą podstawę do rozwoju biotechnologii w Polsce. Jest on inicjatorem i współtwórcą pierwszego projektu prawa genowego. Współtworzył też rozwiązania prawne dotyczące stosowania i obrotu produktami genetycznie zmodyfikowanymi.
Maria Kisza
|
Akademia antynarkotykowa
Porozumienie po raz trzeci
22 września Akademia Górniczo-Hutnicza trzeci już raz podpisała z policją porozumienie w sprawie przeciwdziałania narkomanii na terenie AGH. Studenci pierwsi zauważyli problem sprzedaży narkotyków w uczelni i postanowili mu zaradzić. W 1997 r. zwrócili się do władz AGH z prośbą o pomoc. Handlarze narkotyków wiedzieli o przywileju eksterytorialności uczelni i czuli się na jej terenie bezkarni. Władze AGH, po wcześniejszych konsultacjach z policją, przedstawiły senatowi uczelni projekt porozumienia. Projekt wywołał w środowisku, mającym jeszcze świeżo w pamięci okres sprzed 1989 roku, mieszane uczucia oraz dyskusję. Projekt został jednak przez senat zaakceptowany i 2 października 1997 r. po raz pierwszy podpisano porozumienie dające policji możliwość prowadzenia na terenie AGH akcji przeciw handlarzom narkotyków bez konieczności uzyskiwania za każdym razem zgody władz uczelni.
Jak się okazało, już w 2 dni po podpisaniu porozumienia policja zatrzymała pierwszego handlarza narkotyków działającego na terenie uczelni. Zatrzymanie doprowadziło do osadzenia go w zakładzie karnym na okres 2,5 roku i chociaż osoba ta znajduje się obecnie na wolności, od terenu AGH trzyma się z daleka. Policja w okresie obowiązywania porozumienia zatrzymała na terenie Miasteczka Studenckiego AGH, bo tam głównie operowali sprzedawcy narkotyków, 5 handlarzy oraz skonfiskowała kilkaset porcji amfetaminy.
Porozumienie ma również funkcje profilaktyczne, ponieważ w 2 tygodnie po jego sygnowaniu wszyscy handlarze, którzy legalnie lub nielegalnie mieszkali w akademikach, opuścili swoje pokoje. Wspomniane zatrzymania miały miejsce przed domami studenckimi. Jak podkreślali przedstawiciele krakowskiej policji, obecnie akademiki AGH są „najczystszymi” w Krakowie.
Śladem AGH idą kolejne krakowskie uczelnie, m.in. Akademia Wychowania Fizycznego, podpisując lub przygotowując się do podpisania podobnych porozumień z policją.
Zbigniew Sulima
|
Polskie Forum Akademicko-Gospodarcze
Reforma i regiony
W dniach 17-19 września w Opolu odbyło się spotkanie Polskiego Forum Akademicko-Gospodarczego. Organizatorem spotkania był prof. Józef Suchy, członek PFAG i jednocześnie prezes Forum Akademicko-Gospodarczego Śląska Opolskiego. W pierwszym dniu obrad przedstawił on referat Współpraca środowisk akademickich i gospodarczych w województwie Opolskim. Omówił relacje między PKB w kraju i w regionie, efektywność i dynamikę przemysłu na Opolszczyźnie oraz jego współdziałanie z zapleczem naukowym, czyli: Uniwersytetem Opolskim, Politechniką Opolską, Instytutem Ciężkiej Syntezy Organicznej w Kędzierzynie-Koźlu, Instytutem Mineralnych Materiałów Budowlanych, Instytutem Śląskim, niepaństwową Wyższą Szkołą Zarządzania i Administracji. Do przedsięwzięć zwiększających przepływ informacji między tymi środowiskami prof. Suchy zaliczył utworzenie FAG Śląska Opolskiego, tworzenie Centrum Innowacji i Transferu technologii przy Agencji Rozwoju Opolszczyzny oraz zorganizowanie wystawy i forum dyskusyjnego Innowacyjność i transfer technologii.
Ryszard Zembaczyński, przewodniczący Komisji Polityki Regionalnej i Współpracy z Zagranicą Sejmiku Województwa Opolskiego, omówił strategię rozwoju Opolszczyzny, opracowaną w czasie, gdy pełnił funkcję wojewody opolskiego, oraz stwierdził konieczność jej dostosowania do warunków panujących po reformie administracyjnej kraju.
Piątkowa sesja zakończona została podpisaniem listu intencyjnego w sprawie utworzenia Opolskiego Parku Technologicznego. Sygnatariuszem porozumienia są: FAG Śląska Opolskiego, Urząd Marszałkowski, wojewoda opolski, miasto Opole, gmina Dąbrowa Niemodlińska i Politechnika Opolska.
W drugim dniu obrad odbyła się dyskusja na temat wpływu reformy administracyjnej kraju na rozwój regionalny. Wprowadzeniem do niej był referat, który wygłosił Dariusz Krajewski-Kukiel, wicewojewoda Mazowiecki. Trzeciego dnia uczestnicy spotkania zwiedzili Elektrownię Opole SA, gdzie Józef Szweda, dyrektor ds. technicznych i Henryk Majchrzak, z-ca dyr. ds. eksploatacji, przedstawili cykl inwestycyjny elektrowni, jej strukturę i zasady funkcjonowania.
Marianna Drzyzga
|
Polskie Towarzystwo Chemiczne
Obrady chemików
W dniach 6-10 września Politechnika Rzeszowska gościła uczestników obrad XLII Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Chemicznego i Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego. Ponad 1000 uczestników spotkania obradowało w 11 sekcjach naukowych, poświęconych: chemii analitycznej, chemii nieorganicznej, chemii organicznej, chemii środowiska, chemii i technologii polimerów, dydaktyce chemii, elektrochemii, forum młodych, technologii chemicznej, inżynierii chemicznej oraz materiałom wysokoenergetycznym. Trzy mikrosympozja dotyczyły komputerów w badaniach i nauczaniu chemii, modelowaniu struktury i właściwości polimerów, związkom krzemoorganicznym.
Podczas zjazdu członkostwo honorowe PTChem otrzymali: prof. Nicolai Plate z Rosyjskiej Akademii Nauk w Moskwie, prof. Janet Osteryoung z North Carolina State University w USA oraz prof. Zbigniew Galus z Uniwersytetu Warszawskiego.
Medal im. Kostaneckiego za wybitne osiągnięcia w zakresie chemii organicznej otrzymał prof. Gotfryd Kupryszewski z Uniwersytetu Gdańskiego, Medal im. Zawidzkiego za wybitne osiągnięcia w zakresie chemii fizycznej – prof. Andrzej Ziabicki z Instytutu Podstawowych Problemów Techniki PAN w Warszawie, Medal im. Harabaszewskiego za wybitne osiągnięcia w dydaktyce chemii – dr Maria Pietruszewska z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Odznaki Honorowe PTChem otrzymali: prof. Wiesław Wojnowski z Politechniki Gdańskiej, dr hab. Romuald Piosik, prof. UG z Uniwersytetu Gdańskiego, dr hab. Marek Tkacz z Instytutu Chemii Fizycznej PAN w Warszawie i dr Romuald Grobelny z Uniwersytetu Wrocławskiego. SITPChem przyznało Medal Świętosławskiego Władysławowi Piłatowi, dyrektorowi Zakładów „Organika Sarzyna” oraz Srebrną Odznakę Honorową NOT prof. Mieczysławowi Kucharskiemu, dziekanowi Wydziału Chemicznego Politechniki Rzeszowskiej. PTChem i SITPChem wyróżniły najlepsze prace dyplomowe zrealizowane w 1988 roku przez studentów kończących studia chemiczne.
W pierwszym dniu zjazdu odbyło się także Walne Zgromadzenie członków PTChem, na którym przedstawiono m.in. sprawozdanie za rok ubiegły, sprawozdania Głównej Komisji Rewizyjnej oraz przedstawicieli Rad Redakcyjnych „Polish Journal of Chemistry”, „Wiadomości Chemicznych” i „Orbitala”. Ponadto odbyły się posiedzenia Zarządu Głównego PTChem i SITPChem, posiedzenie wspólne tych zarządów oraz zebranie przewodniczących oddziałów
PTChem.
Rzeszowskiemu zjazdowi PTChem i SITPChem towarzyszyło I Ogólnopolskie Seminarium Sprawozdawcze KBN w Zakresie Nauk Chemicznych, w którym wziął udział m.in. prof. Bogdan Marciniec, wiceprzewodniczący KBN. W Forum Młodych po raz pierwszy wzięli udział studenci wydziałów chemicznych z Czech, Słowacji, Ukrainy i Polski.
Kolejny Zjazd Naukowy PTChem i SITPChem odbędzie się za rok w Łodzi.
(rat)
|
INFOBAZY ’99
Parasol ochronny
W dniach 30 sierpnia – 1 września w Politechnice Gdańskiej odbyła się II Krajowa Konferencja INFOBAZY ‘99 – Bazy danych dla nauki, zorganizowana pod patronatem Komitetu Badań Naukowych. Konferencja miała na celu omówienie stanu realizacji prac finansowanych przez
KBN.
Prelegenci oraz uczestnicy konferencji byli zgodni, że decyzja Komitetu o wycofaniu się z finansowania, tworzenia i utrzymywania już istniejących polskich baz danych była przedwczesna i nie do końca przemyślana. Jest wiele baz, które choć nie są tworzone w celach komercyjnych, powinny być wspierane z powodu swojej unikalności i wagi przedmiotu, którym się zajmują. Mowa tu m.in. o Polskiej Bibliografii Literackiej tworzonej przez Instytut Badań Literackich PAN, bazach teatrologicznych tworzonych przez Dział Dokumentacji Teatralnej ZASP oraz bazie Film Polski przygotowywanej przez Bibliotekę i Ośrodek Informacji Filmowej PWSFTiT w Łodzi. Bazy te, dość proste od strony narzędziowej, stanowią jednakże cenne źródło informacji o polskich pisarzach, artystach i twórcach. Dostępne w Internecie promują Polskę i jej niepowtarzalną kulturę.
Obecny na konferencji Borys Czerniejewski, dyrektor Departamentu Systemów Informatycznych KBN, zwracał natomiast uwagę, że zbyt wiele, zwłaszcza w kwestii finansów, oczekuje się od Komitetu. Sugerował poszukiwanie instytucji, które, zainteresowane jakąś dziedzinową bazą danych, będą tworzenie takiej bazy wspierać i finansować, np. bazy artystyczne powinno wspierać Ministerstwo Kultury i Sztuki, bazy medyczne - Ministerstwo Zdrowia. KBN stoi również na stanowisku, że należy zdjąć już „parasol ochronny” z twórców baz danych, tym bardziej że wielu z nich proponuje bazy o małej, a czasem nawet wątpliwej wadze i przydatności. Zdarza się że recenzenci kwestionują „naukowość” niektórych baz.
W podsumowaniu konferencji uczestnicy stwierdzili, że tworzone bazy danych są na najróżniejszym poziomie, zarówno od strony narzędziowej, jak i zawartości. Liczne małe bazy z dziedzin pokrewnych powinny z czasem zostać zastąpione jedną dużą bazą danych, spójną z bazami zagranicznymi. Konieczność takiej konsolidacji postulował np. prof. Józef Kwiatkowski, prowadzący sesję przyrodniczą. Niezbędna jest również standaryzacja formatów – taki wniosek nasunął się po sesji o bazach narzędziowych. Za konieczne uważa się przejście od ilości w stronę jakości.
Barbara Szczepańska
|
Konferencja biur karier
Kariera po angielsku
AGCAS (The Association of Graduate Careers Advisory Services) zrzesza wszystkie uniwersytety i większość głównych kolegiów w Zjednoczonym Królestwie i Irlandii. Skupia ponad 1000 członków ze 133 instytucji i kilkuset członków-korespondentów spoza Wielkiej Brytanii, zaangażowanych w doradztwo zawodowe i pośrednictwo w zatrudnianiu absolwentów wyższych uczelni. Stowarzyszenie wydaje kwartalnik „Phoenix” i organizuje co 2 lata kilkudniowe konferencje, umożliwiające wymianę doświadczeń, nawiązanie kontaktów, prezentację osiągnięć poszczególnych biur karier i subkomitetów AGCAS oraz promocję nowych rozwiązań i produktów.
Tegoroczna konferencja pod hasłem Budowanie mostów odbyła się w University of Glamorgan, w pobliżu Cardiff, stolicy Walii, w dniach 6-9 września 1999. W trakcie sesji międzynarodowych delegaci z Australii, Grecji, Finlandii, Francji, Stanów Zjednoczonych i Indii Zachodnich przeprowadzili prezentacje na temat strategii pracy własnych biur karier ze studentami i pracodawcami, ze szczególnym uwzględnieniem małych firm. Omawiano także sposoby przygotowywania studentów do zaistnienia na konkurencyjnym rynku pracy oraz formy międzynarodowego współdziałania w organizowaniu praktyk śródrocznych, wymian międzyuczelnianych oraz krótkoterminowego zatrudnienia dla studentów. Pozwala im to zdobywać w trakcie studiów doświadczenia zawodowe, ułatwiające budowanie kariery po uzyskaniu dyplomu. W konferencji, poza wyżej wspomnianymi, uczestniczyli także reprezentanci Irlandii, Holandii, Hiszpanii, Włoch oraz 3 osoby z Polski (z UMK w Toruniu i UMCS w Lublinie).
Do najciekawszych punktów programu konferencji należało wystąpienie na temat transformacji zachodzących w społeczeństwie informacyjnym i wynikającej stąd konieczności ustawicznego kształcenia do końca okresu aktywności zawodowej. Omówiono też najnowsze trendy w praktyce konstruowania testów psychometrycznych i prognozy dotyczące stosowania tego narzędzia w procedurach selekcyjnych w przyszłości. Rozpatrywano rozmaite aspekty współpracy biur karier ze strukturami uczelnianymi – np. przygotowywanie personelu akademickiego do prowadzenia edukacji w zakresie planowania kariery w czasie studiów. Propagowano działania skierowane na zewnątrz uczelni – pozyskiwanie partnerów i sponsorów oraz wywieranie wpływu na lokalną politykę zatrudnienia poprzez dostarczanie regionalnym agencjom rozwoju i innym instytucjom rządowym wyników badań prowadzonych przez biura karier. Nie pominięto problematyki mniejszości narodowych i społecznych oraz trudności w zdobywaniu pracy przez absolwentów późno zdobywających kwalifikacje.
Dużym zainteresowaniem cieszyły się warsztaty, dające możliwość uczestniczenia w grach strategicznych oraz ćwiczeniach badających predyspozycje do pracy i rozwiązywania problemów w grupie. Sprawdziany tego rodzaju są stosowane przez centra oceny i selekcji.
Konferencji towarzyszyły zbliżone tematycznie wystawy oraz imprezy artystyczno-integracyjne. Należał do nich wieczór walijski Twmpath – delegaci wykazali się dużym zaangażowaniem i duchem międzynarodowej współpracy, zespołowo wykonując tradycyjne tańce walijskie ze skomplikowanymi figurami.
Małgorzata Starzyńska
|
Astro-Festiwal w Zielonej Górze
Dętka w siodle
Historia zaczęła się dziesięć lat temu, kiedy prof. Janusz Gil, wówczas świeżo po habilitacji, zaczął poszukiwać miejsca w Polsce, gdzie mógłby zorganizować międzynarodową konferencję poświęconą astrofizyce pulsarów. Swoim entuzjazmem zaraził władze zielonogórskiej WSP. Wkrótce – 20 czerwca 1989 roku – powołano do życia Zielonogórskie Centrum Astronomii (ZCA) z prof. Gilem na czele. W rok później prof. Anthony Hewish, odkrywca pulsarów, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki, uroczyście otworzył nową siedzibę ZCA – Wieżę Braniborską.
Badania naukowe ZCA skupiają się głównie na promieniowaniu radiowym pulsarów. Chyba najdonioślejszym osiągnięciem naukowym zespołu jest podanie pierwszego w 30-letniej historii badań nad pulsarami samouzgodnionego modelu koherentnego promieniowania radiowego tych obiektów. Model ten ma wszelkie własności, aby aspirować do miana rozwiązania problemu pulsarów radiowych, nad którym łamali sobie głowy najznamienitsi astrofizycy świata. W końcu sprawa dojrzała do tego, by Centrum zostało ochrzczone.
W dniach 11-14 czerwca odbył się Astro-Festiwal – zorganizowane przez Zielonogórskie Centrum Astronomii spotkanie ludzi nauki z mieszkańcami Zielonej Góry i okolic. Podczas wykładu prof. Aleksandra Wolszczana, który przedstawił ostatnie osiągnięcia w dziedzinie odkrywania planet wokół innych gwiazd, największa aula WSP była wypełniona po brzegi. Prof. Gil mówił na temat istnienia życia w kosmosie i cywilizacji pozaziemskich. Niezwykłe zainteresowanie wzbudziło wystąpienie dr. Stanisława Bajtlika, który przekonywał słuchaczy, że wszechświat może być... rurą(!). Wykorzystał on w swojej prezentacji niezwykłe jak na astrofizyka rekwizyty: rurę poliestrową o długości 4 m i średnicy 30 cm, olbrzymią dętkę od ciągnika oraz końskie siodło. Jak się okazało geometria wszechświata może mieć w sobie coś z dętki i siodła. Prof. Marek Demiański z dużą finezją omówił zagadnienie przyśpieszonej ekspansji wszechświata. Wystąpienie prof. Romana Juszkiewicza stanowiło swoiste dopełnienie tego, co poruszył prof. Demiański.
Olbrzymią rolę w poznawaniu wszechświata odgrywają obserwacje radioastronomiczne. Wyniki badań w tej dziedzinie przedstawił prof. Richard Wielebiński, dyrektor Instytutu Radioastronomii im. Maxa Plancka w Bonn. Placówka ta posiada największy w pełni sterowalny radioteleskop świata, o średnicy anteny 100 m. Prof. Wojciech Dziembowski mówił o słonecznych neutrinach – cząstkach, które w zasadzie przenikają przez wszystko. Prof. Andrzej Królak zainteresował zebranych „lżejszą stroną teorii ciężkości”. W postaci niezwykle barwnej, dosłownie i w przenośni, prezentacji zaćmień Słońca, a szczególnie ostatniego, dokonał dr Jarosław Kijak. Grupa młodych ludzi, po wystąpieniu niżej podpisanego, podjęła dyskusję nad tym, czym jest astrologia: zabobonem czy nauką?
Wydarzeniem, które wzbudziło olbrzymie zainteresowanie zielonogórzan, było wystawienie na miejskim deptaku modelu naszego Układu Słonecznego, użyczonego na potrzeby Astro-Festiwalu przez Centrum Astronomii im. Mikołaja Kopernika w Warszawie. Odległości pomiędzy planetami i ich wielkości pozostawały w skali 1:15 000 000 000. Oglądający byli zaskoczeni tym, jak małe są planety w stosunku do dzielących ich odległości, a jeszcze większe zdziwienie wyrażali, gdy dowiadywali się, że najbliższa od Słońca gwiazda znajdowałaby się (w tej skali) w Lizbonie.
Ukoronowaniem Astro-Festiwalu była wycieczka do Żagania, miasta, gdzie pod koniec życia mieszkał Jan Kepler. Prof. Wojciech Sady w fascynujący sposób przedstawił filozoficzne aspekty odkryć tego wielkiego astronoma. W poaugustiańskim zespole klasztornym Zielonogórskiemu Centrum Astronomii uroczyście nadano imię Jana Keplera. Ojcem chrzestnym został prof. Aleksander Wolszczan.
Stanisław Wrona
|
|
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Sensacyjne militaria
Tego lata w Ostrowie Lednickim toruńscy archeolodzy podwodni znaleźli wielki zbiór unikatowych militariów, a także przedmiotów codziennego użytku z przełomu X i XI w. Wiele z nich nie ma analogii w dotychczasowych znaleziskach archeologicznych na terenie Polski.
W latach 80. archeolodzy z UMK odkryli, że na położony na wyspie Ostrów Lednicki prowadziły dwa mosty. Ten od strony Poznania miał 430 metrów długości, a drugi, od strony Gniezna, 180 metrów. Most gnieźnieński doczekał się opracowania monograficznego, ale badania nad poznańskim przerwano na przełomie lat 80. i 90. z powodu braku środków. Niedawno możliwość wsparcia finansowego pojawiła się ze strony Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej. Okazją jest zbliżający się rok 2000 – jubileusz tysiąclecia Zjazdu Gnieźnieńskiego i wizyty cesarza Niemiec Ottona III, czyli pierwszego zbliżenia Polski do Europy. Jak twierdzą naukowcy, cesarska trasa musiała wieść przez Ostrów Lednicki, czyli przez oba mosty.
Wyniki badań przekroczyły najśmielsze oczekiwania naukowców. Znaleźli niepospolite militaria, których wygląd świadczy o tym, że należały najprawdopodobniej do przedstawicieli wyższych warstw społecznych. – Mamy włócznie i ostrogi bogato inkrustowane srebrem i złotem, unikatową kolczugę, topory ze styliskami, szale wagi z ciężarkami – też rzadka rzecz, ceramikę, metalowy talerz i potężną patelnię, która nie ma analogii w polskich znaleziskach – mówi prof. Andrzej Kola. – Zupełnym novum są też dwa pojemniki z poroża z ornamentem wskazującym na pochodzenie północnoeuropejskie – podobny ornament zdobi świątynię Wang w Karpaczu. Czegoś takiego na terenie Polski jeszcze nie było, więc na razie nie wiemy do czego mogło służyć.
Sensacją jest też ilość militariów znaleziona na jednym stanowisku archeologicznym – samych toporów bojowych różnych typów znaleziono w tym roku prawie 40, a łącznie jest ich już ponad 120. Oprócz broni wyłowiono również mnóstwo innych zabytków kultury materialnej, które rzadko znaleźć można na podobnych stanowiskach – drewniane czerpaki, naczynia, przedmioty codziennego użytku.
Ponieważ zabytki były rozrzucone na przestrzeni kilkuset metrów po obu stronach mostu poznańskiego, archeolodzy sądzą, że są to ślady jakichś walk. Jedyna nasuwająca się interpretacja historyczna wskazuje na rok 1038, kiedy na Wielkopolskę najechał czeski książę Brzetysław I, którego celem było m.in. Gniezno, a konkretnie – szczątki św. Wojciecha, biskupa praskiego. Wszystko wskazuje na to, że rozegrała się wtedy bitwa o Ostrów Lednicki. Tym bardziej że z badań dendrochronologicznych wynika, iż ostatnią naprawę mostu gnieźnieńskiego wykonano na początku lat 30. XI wieku. Inne militaria nie są tak precyzyjnymi datownikami, ale także pochodzą z przełomu X i XI w. Po zakończeniu badań most poznański doczeka się wreszcie monografii.
Kinga Nemere-Czachowska |
Kongres COSPAR-2000
Dorobek i kierunki działania
Powołany w 1958 r. COSPAR (Committee on Space Research) jest największą międzynarodową organizacją naukową zajmującą się problematyką kosmiczną. Zrzesza 12 międzynarodowych unii naukowych oraz ponad 50 akademii nauk z całego świata. Zajmuje się inicjowaniem i wspieraniem działalności naukowej związanej z badaniami kosmicznymi. Polska jest członkiem COSPAR od 1960 r.
Ponad 1600 uczonych z całego świata, zajmujących się problematyką kosmiczną, spotka się w Warszawie w dniach 16-25 lipca 2000 r. na XXXIII Kongresie COSPAR. Kongres organizowany przez Polską Akademię Nauk i Politechnikę Warszawską będzie największą imprezą naukową w Polsce w 2000 r. Program naukowy obejmuje ok. 100 sympozjów i sesji naukowych, w tym kilka organizowanych przez polskich uczonych. Przewiduje się ok. 3 tys. referatów i komunikatów naukowych. Uczeni polscy przygotują ok. 50 wystąpień.
Obok sesji plenarnych i obrad w grupach roboczych przewidziano dwie ważne imprezy. Będzie to sesja SPACE 2000, związana ze szczególną datą kongresu – przełomem stuleci i tysiącleci – stanowiąca podsumowanie dotychczasowego dorobku ludzkości w badaniach kosmicznych i wytyczająca kierunki działania na przyszłość. Druga sesja poświęcona będzie znaczeniu idei kopernikańskiej w rozwoju kosmologii i badań kosmicznych. Zaplanowano także „dzień otwarty” kongresu z wykładami dla szerokiej publiczności oraz wystawę aparatury kosmicznej.
mar
|
Badania naukowe
Na szlaku Magellana
W podróż dookoła świata szlakiem Magellana wyruszy polsko-czesko-niemiecka wyprawa jachtowa. Ma ona bogaty program naukowy. W połowie lipca wypłynęły ze Szczecina trzy żaglowce: „Victoria”, „Polarka” i „Maria”. Organizatorem i dowódcą ekspedycji jest czeski kapitan Rudolf Krautschneider. Z jego inicjatywy zbudowano w Kołobrzegu replikę „Victorii”, słynnego statku Magellana, który po raz pierwszy opłynął Ziemię.
Wyprawa potrwa pięć lat i będzie podzielona na kilka etapów. Załoga będzie się wymieniać w czasie rejsu. Uczestnicy zaprosili do udziału uczonych. Planowane są badania geograficzne, geologiczne, biologiczne, klimatyczne i archeologiczne.
Pierwsza ekipa naukowa, pod kierownictwem prof. Elżbiety Mycielskiej-Dowgiałło z Wydziału Geografii Uniwersytetu Warszawskiego, prowadzić będzie badania na Wyspach Zielonego Przylądka u zachodnich wybrzeży Afryki. Będzie to wspólne przedsięwzięcie UW, UJ, UG, UMCS, UAM, Instytutu Geografii PAN oraz WSP w Słupsku. Przeprowadzone zostaną badania geomorfologiczne i sedymentologiczne osadów czwartorzędowych z ostatnich 2 mln lat, a szczególnie śladów dawnych wiatrów, które zwiewały pyły znad Afryki. Pomiary pyłów w atmosferze prowadzone będą przez cały czas rejsu, także na morzu. Badania archeologiczne nastawione będą na poszukiwania śladów najstarszych kontaktów z Ameryką. Flotylla żaglowców zabierze ekipę naukową 1 października z Dakaru i zawiezie na Wyspy Zielonego Przylądka. Pozostanie tam do 15 listopada, potem odwiezie uczonych do Dakaru, a sama popłynie przez południowy Atlantyk i cieśninę Magellana na Pacyfik.
1 marca 2000 r. w Valparaiso w Chile na pokład żaglowców wejdzie kolejna ekipa naukowa, tym razem będą to biolodzy i etnografowie, którzy przez kilka tygodni prowadzić będą badania wzdłuż pacyficznych wybrzeży Ameryki Południowej.
W październiku i listopadzie 2000 r. żaglowce krążące między Nową Zelandią a Australią będą gościć kolejną grupę polskich uczonych, prowadzących na lądach badania geograficzne i geologiczne. Wyprawa „Victoria 2000” umożliwi uczonym dotarcie do wielu mało znanych i trudno dostępnych wysp.
AMAR
|
SUBIN
W okresie wakacji Zarząd Fundacji na rzecz Nauki Polskiej podjął decyzję o przyznaniu kilku ośrodkom funduszy w ramach programu SUBIN – subwencje interwencyjne. 80 tys. zł przeznaczono na dofinansowanie remontu magazynów Archiwum PAN znajdującego się w Pałacu Staszica w Warszawie. Pomieszczenia te nie były remontowane od czasu odbudowy po II wojnie światowej. Koszty tego przedsięwzięcia znacznie przekraczają obecne możliwości finansowe PAN. W zbiorach archiwum znajduje się szereg cennych materiałów do dziejów nauki w Polsce, m.in. akta Kasy im. Mianowskiego, Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Polskiego Towarzystwa Historycznego, I Kongresu Nauki Polskiej. Obok akt i dokumentów są wśród nich: kolekcja fotografii, zbiór medali, map i mikrofilmów.
Instytut Nauk o Środowisku UJ od wielu lat ma problemy lokalowe, uniemożliwiające normalne funkcjonowanie i dalszy rozwój. Do czasu wybudowania w III Kampusie UJ Centrum Nauk Biologicznych władze UJ postanowiły dobudować piętro w jednym z budynków w tym kampusie, przeznaczając je na potrzeby instytutu. FNP przeznaczyła 50 tys. zł na wyposażenie 2 laboratoriów nowej siedziby instytutu w meble laboratoryjne i niezbędny sprzęt.
Wydział Biologii, Geografii i Oceanologiii Uniwersytetu Gdańskiego, kształcący 1700 studentów, zmuszony był podjąć na wiosnę remont kapitalny pomieszczeń czytelni. W trakcie prac okazało się, że należy wzmocnić stropy, nadmiernie obciążone i grożące katastrofą budowlaną, co znacznie zwiększyło ogólne koszty remontu. Kontynuację prac umożliwiła subwencja fundacji w wysokości 100 tys. zł.
W ramach subwencji interwencyjnych dofinansowano tegoroczną letnią kampanię wykopaliskową, prowadzoną w Sanktuarium Jowisza Dolicheńskiego w Bałakławie na Krymie przez ekipę z Instytutu Archeologii UW pod kierunkiem dr hab. Tadeusza Sarnowskiego. W tej uzdrowiskowej miejscowości, położonej na przedmieściach Sewastopola, podczas prac budowlanych w 1996 r. odkryto pozostałości świątyni Jowisza z I–III w.n.e. Znajdował się tam wówczas rzymski obóz wojskowy i port floty wojennej. W podjętych natychmiast archeologicznych pracach ratowniczych od 1997 r. biorą udział także naukowcy polscy z IAUW. Sanktuarium jest unikalnym obiektem kultury europejskiej położonym na terytorium barbarzyńskim. Zachowały się tam liczne fragmenty murów oraz wiele elementów wyposażenia kultowego rzymskiej świątyni.
(mag)
|
Stowarzyszenie Nadawców Akademickich
Rozgłośnie zrzeszone
We wrześniu rozpoczął się proces legalizacji Stowarzyszenia Nadawców Akademickich, grupującego studenckie rozgłośnie radiowe, a docelowo również i inne media elektroniczne, działające przy ośrodkach uczelnianych w całym kraju.
Stowarzyszenie ma dbać o rozwój studenckiego środowiska radiowego poprzez pomoc w rozwoju istniejących stacji radiowych i w zakładaniu nowych, ma też budować wspólną bazę dotyczącą informacji naukowej, edukacyjnej, dydaktycznej i kulturalnej, kształcić dziennikarzy, a w najbliższej przyszłości również zintegrować stacje w porozumienie programowe w celu produkcji wspólnych programów radiowych.
3 września w Politechnice Warszawskiej odbyło się spotkanie z przedstawicielami Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, na którym przedstawiono problemy akademickich środowisk radiowych i zaakcentowano rolę, jaką pełnią w kreowaniu światopoglądu młodej generacji. Uczestnicy spotkania opracowali plan rozwoju porozumienia programowego stacji studenckich, podkreślając potrzebę stworzenia studenckiej stacji radiowej w Warszawie.
W spotkaniu uczestniczyły rozgłośnie: Radio Afera Poznań, Radio Akadera Białystok, Radio Index Zielona Góra, Radio Kortowo Olsztyn, Radio Rak Kraków, Radio Sfera Toruń, Radio Żak Łódź oraz grupa inicjująca powstanie akademickiej stacji radiowej w Warszawie. Działania powstającego stowarzyszenia poparły nieobecne stacje: Radio Centrum Lublin i Radio Centrum Rzeszów.
knc
|
Doktorat w Holandii
14 września w siedzibie Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie podpisano umowę o współpracy naukowej między Uniwersytetem w Utrechcie (Holandia), a Polską Siecią Biologii Komórkowej i Molekularnej UNESCO/PAN. Porozumienie formalizuje trwającą od kilku lat współpracę uczonych polskich i holenderskich. Umożliwia także stworzenie programu wymiany naukowej w dziedzinie badań biomedycznych, zwłaszcza w immunologii, biologii molekularnej, neurobiologii i farmakologii. Planuje się wzajemne wizyty naukowe, wspólne programy badawcze, sympozja, warsztaty naukowe, publikacje oraz uruchomienie programu doktoranckiego, który pozwoli polskim uczonym wykonywać prace doktorskie w Uniwersytecie w Utrechcie, a Holendrom w Warszawie. Senat Uniwersytetu w Utrechcie oraz kierownictwo słynnego holenderskiego Instytutu Neurobiologii im. Rudolfa Magnusa oferuje do dyspozycji PSBMiK UNESCO/PAN fundusze na pokrycie pensji 3 polskich doktorantów, którzy zostaną wybrani przez Sieć i będą prowadzili badania w Warszawie i Krakowie. Program doktorancki rozpocznie się w 2000 r. i będzie trwał 4 lata. Obrona powstałych w ramach programu prac doktorskich odbędzie się na Wydziale Medycznym Uniwersytetu w Utrechcie w obecności polskiego promotora i tamtejszej Rady Naukowej. W następnych latach planowane jest rozszerzenie programu m.in. o studia młodych naukowców holenderskich w polskich ośrodkach badawczych.
Bliżej TESLI
Pierwsze po wakacyjnej przerwie posiedzenie Prezydium PAN odbyło się 14 września. Głównym tematem spotkania był udział nauki polskiej w budowie akceleratora liniowego nowej generacji TESLA w DESY w Hamburgu. Referat na ten temat przedstawił prof. Andrzej Zakrzewski z Warszawy.
W niemieckim ośrodku międzynarodowe zespoły uczonych prowadzą badania fundamentalnych własności materii. Uczestniczą w nich także polscy naukowcy, głównie z Krakowa i Warszawy. Mieliśmy swój udział finansowy i technologiczny w budowie akceleratorów wykorzystywanych w DESY. W 1995 i 1998 r. PAN podpisała z DESY umowy o współpracy w rozwijaniu bazy technologicznej, koniecznej dla skonstruowania akceleratora liniowego nowej generacji wraz ze zintegrowanymi z nim źródłami promieniowania rentgenowskiego oraz przygotowania propozycji konstrukcji tego urządzenia.
Pierwszy etap prac obejmował zbudowanie próbnego akceleratora liniowego TTF I (Tesla Test Facility), zaś w kolejnym ma nastąpić podwyższenie jego energii z 400 do co najmniej 1000 megaelektronowoltów (MeV) w instalacji TTF II. Celem projektu TTF II jest ostateczny sprawdzian składowych i systemów przewidzianych dla akceleratora TESLA oraz oddanie do użytku uczonych lasera w nadfiolecie próżniowym, który jest źródłem spójnych wiązek fotonów promieniowania synchrotronowego o długości fali do 6 nanometrów. Akcelerator TESLA będzie jednym z największych urządzeń badawczych w Europie. Trudno jest zrealizować takie przedsięwzięcie siłami jednego kraju. Dlatego projekt ten ma charakter międzynarodowy, podobnie jak cała działalność DESY. Będzie on podlegać międzynarodowemu zarządowi, a kraje w nim uczestniczące będą reprezentowane we wszystkich organach decyzyjnych. Okres budowy urządzenia ocenia się na 8 lat, a eksploatacji na co najmniej 25 lat.
DESY proponuje, aby rządy krajów biorących udział w projekcie TESLA podpisały porozumienie międzynarodowe stwierdzające, że są one skłonne realizować przedsięwzięcie i będą wspierać finansowo uczestniczące w nim krajowe instytuty naukowe. Koszty projektu zostaną oszacowane w 2001 r. i opublikowane w specjalnym raporcie.
Medal im. Mikołaja Kopernika
20 września prof. Mirosław Mossakowski, prezes PAN, wręczył medal im. M. Kopernika wybitnemu chirurgowi prof. Witoldowi Rudowskiemu. Uczony ten stworzył własną szkołę chirurgii, której działalność kontynuują jego uczniowie (sześciu z nich to profesorowie tytularni). Szkoła ta wniosła duży wkład w rozwój badań nad zaburzeniami hemostazy w chirurgii i powikłaniami zatorowo-zakrzepowymi. Przyczyniła się do rozwoju chirurgii śledziony, leczenia oparzeń, zabiegów chirurgicznych u osób z hemofilią. Prof. Rudowski związany był z Akademią Medyczną w Warszawie, Instytutem Onkologii oraz Instytutem Hematologii, którego był dyrektorem w latach 1964-88. Uczony został wyróżniony tytułem doktora honoris causa przez 7 akademii medycznych oraz Uniwersytet w Edynburgu. Jest członkiem PAN oraz akademii chirurgii Francji i Meksyku. Jest członkiem honorowym 19 krajowych i zagranicznych towarzystw lekarskich.
ELE
|
|